Bà Trần Thị Mai, chủ căn nhà trong hẻm đường Lê Đức Thọ (phường Gò Vấp), cho biết từ đầu năm đã rao bán căn nhà diện tích 4 m x 14 m, xây một trệt hai lầu, với giá 6,2 tỷ đồng, nhưng đến nay không có khách chốt mua. Theo bà Mai, phần lớn khách đến xem đều e ngại hẻm nhỏ, khó quay đầu ôtô và thường xuyên kẹt xe vào giờ cao điểm.

Tại phường Bình Thạnh, ông Phạm Văn Tuấn cũng đang rao bán căn nhà hẻm cách mặt tiền khoảng 500 m, diện tích 3,8 m x 12 m, kết cấu một trệt một lầu với giá 5,4 tỷ đồng. Dù đã rao bán nhiều tháng nay, căn nhà vẫn chưa tìm được người mua khi phần lớn khách chỉ hỏi thăm dò.

Thậm chí ngay cả nhà hẻm ôtô cũng khó bán giai đoạn này. Ông Nguyễn Quốc Khánh, chủ căn nhà trong hẻm đường Cách Mạng Tháng Tám (phường Tân Bình), cho hay căn nhà hẻm ôtô tránh nhau, diện tích 4,5 m x 16 m, một trệt hai lầu, được ông chào bán từ 4 tháng trước với giá gần 11 tỷ đồng, đến nay vẫn chưa có khách mua. “Nhiều người cân nhắc khi so sánh với các dự án căn hộ mới có tiện ích đồng bộ hơn trong cùng tầm giá”, ông nói.

Cuối năm thường là giai đoạn cao điểm của thị trường bất động sản, song năm nay phân khúc nhà riêng tại TP HCM tiếp tục rơi vào trạng thái trầm lắng. Không chỉ nhà trong hẻm, ngay cả nhà riêng nằm trên các tuyến đường kinh doanh cũng khó tìm người mua, phản ánh rõ sự suy yếu về thanh khoản trong bối cảnh giá bán vẫn neo cao và khả năng khai thác thương mại giảm sút.

Báo cáo của Bộ Xây dựng cũng chỉ ra lượng giao dịch nhà riêng lẻ quý III giảm hơn 16%, trong khi hàng tồn kho phân khúc này lại tăng 37% so với quý trước đó.

Dữ liệu thị trường cho thấy sự lệch pha rõ rệt giữa giá bán và nhu cầu. Báo cáo của Batdongsan ghi nhận giá chào bán nhà riêng tại TP HCM năm nay vẫn tăng 5-12%, phổ biến 132-230 triệu đồng mỗi m2, trong khi nhu cầu tìm mua giảm 12-14% so với cùng kỳ năm ngoái. Còn theo Nhà Tốt, nhu cầu tìm mua nhà riêng tại TP HCM đã giảm 6-11% so với quý trước và gần 20% so với cùng kỳ năm ngoái. Dù vậy, giá bán vẫn tăng thêm khoảng 3%.

Đánh giá chung của các đơn vị nghiên cứu là cung – cầu chưa thể gặp nhau. Trong khi phần lớn người mua đang tập trung tìm kiếm ở phân khúc giá 3-5 tỷ đồng, nguồn cung rao bán trên thị trường hiện nay lại chủ yếu vượt mức 5 tỷ đồng mỗi căn.

Bà Phạm Ngọc Huyền, lãnh đạo một sàn môi giới nhà riêng tại TP HCM, cho biết giá bán loại hình này hiện vẫn cao so với thu nhập bình quân, trong khi hiệu quả khai thác cho thuê liên tục suy giảm. Thời gian qua, nhà riêng âm thầm tăng giá “ăn theo” sự đi lên của căn hộ, khiến mặt bằng giá ngày càng vượt tầm với của người mua. Cùng với đó, lãi suất vay mua nhà tăng thêm 1-2% so với đầu năm và tín dụng bị kiểm soát chặt hơn tiếp tục làm chậm dòng tiền vào thị trường.

Theo bà Huyền, lợi thế vừa ở vừa kinh doanh của nhà riêng cũng suy yếu rõ rệt. Nhiều tuyến đường từng sôi động xuất hiện mặt bằng trống kéo dài, giá thuê giảm 20-30% so với trước nhưng vẫn khó tìm khách. Với mức giá mua từ vài tỷ đến hàng chục tỷ đồng, tỷ suất sinh lời từ cho thuê hiện chỉ quanh 2-3% mỗi năm, thấp hơn gửi tiết kiệm, trong khi chi phí bảo trì, thuế và rủi ro bỏ trống mặt bằng ngày càng lớn.

Ở góc độ nhu cầu, ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc khu vực miền Nam của Batdongsan, cho rằng tệp khách mua nhà riêng, đặc biệt là nhóm người trẻ, đang thu hẹp do hành vi sở hữu tài sản thay đổi. Người mua trẻ có xu hướng ưu tiên căn hộ chung cư nhờ mức giá dễ tiếp cận hơn, pháp lý minh bạch và hệ tiện ích đồng bộ. Trong khi đó, nhà riêng chủ yếu phù hợp với nhóm có nhu cầu an cư dài hạn hoặc sở hữu sẵn dòng tiền lớn, khiến lực cầu bị giới hạn.

Ngoài ra, trong cuộc cạnh tranh về chất lượng sống, nhà riêng ngày càng kén khách khi nhiều khu dân cư cũ đối mặt tình trạng ngập nước, kẹt xe, thiếu chỗ đỗ ôtô. Ngược lại, người mua ngày càng ưu tiên không gian sống xanh, an ninh và hạ tầng đồng bộ tại các khu đô thị mới, thể hiện qua xu hướng dịch chuyển ra vùng ven tăng khoảng 3% từ đầu năm đến nay.

Trong bối cảnh giá bán còn cao, hiệu quả khai thác giảm và chi phí tài chính tăng, nhà riêng tại TP HCM tiếp tục khó cải thiện thanh khoản, ngay cả ở thời điểm cuối năm. Theo các chuyên gia, phân khúc này chỉ có thể phục hồi khi mặt bằng giá tiệm cận giá trị sử dụng thực và phù hợp hơn với khả năng chi trả của người mua.

Phương Uyên