Trong văn bản gửi UBND TP HCM mới đây, Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA) cho biết, hiện có khoảng 17 dự án nhà ở thương mại đang vướng mắc, trong đó những người mua các căn nhà từng thuộc quỹ tái định cư vẫn chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở (sổ hồng).

Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ Chỉ thị 07/2003 của UBND TP HCM. Theo chỉ thị này, thành phố yêu cầu chủ đầu tư phải điều tiết 10% quỹ đất hoặc 20% quỹ nhà để bố trí tái định cư. Sau đó, thành phố lại có Công văn 7623 cho phép chủ đầu tư bán quỹ nhà nếu địa phương không có nhu cầu mua. Trên thực tế, các chủ đầu tư đã bán toàn bộ sản phẩm trong dự án, bao gồm cả phần nhà, đất thuộc diện phục vụ tái định cư.

Dẫu vậy, từ năm 2005 đến nay, người mua nhà trong phần diện tích thuộc quỹ tái định cư vẫn bị “treo” sổ hồng, không thể thực hiện đầy đủ quyền của chủ sở hữu bất động sản. Hiện thành phố vẫn chưa có hướng dẫn cụ thể giải quyết vấn đề này, khiến hàng nghìn khách hàng bị thiệt thòi về quyền lợi trong suốt gần 20 năm qua.

Hiệp hội dẫn chứng trường hợp của Công ty Cổ phần Thương mại Xây dựng và Kinh doanh Nhà Dương Hồng, chủ đầu tư dự án khu nhà ở 9B4 – 9B8 tại xã Bình Hưng, huyện Bình Chánh. Dự án được UBND TP HCM giao đất từ năm 2004, với tổng số 254 căn hộ, trong đó 25 căn thuộc diện điều tiết 10% quỹ đất. Đến nay, 229 căn đã được cấp sổ hồng, 25 căn còn lại vẫn bị “treo” dù dự án đã hoàn thành 100% hạ tầng kỹ thuật.

Đại diện Công ty Dương Hồng cho biết đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo quy định, toàn bộ sản phẩm đã được bán cho người dân. Tuy nhiên, suốt 20 năm qua, phần diện tích thuộc quỹ đất 10% vẫn chưa được cấp sổ, gây ảnh hưởng quyền lợi cư dân, dẫn đến khiếu kiện kéo dài và làm giảm uy tín của doanh nghiệp.

Tình trạng tương tự xảy ra với dự án Riva Park (quận 4) do Vietcomreal làm chủ đầu tư. Dù quận xác nhận không có nhu cầu mua lại 150 căn hộ tái định cư và chủ đầu tư đã bán cho người dân, đến nay các căn này vẫn chưa được cấp sổ do vướng Chỉ thị 07. Ngoài ra, hàng trăm căn hộ tại các dự án như khu nhà ở Tiến Hùng (Ehome3, quận Bình Tân) và chung cư Phương Việt (quận 8) dù đã hoàn tất nghĩa vụ tài chính và đủ điều kiện pháp lý, đến nay cư dân vẫn chưa được cấp giấy chứng nhận.

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA, cho rằng các vướng mắc hiện nay chủ yếu phát sinh từ Công văn 7623, thuộc thẩm quyền giải quyết của UBND TP HCM. Trong thông báo số 77 ngày 25/1/2024, UBND thành phố nêu rõ các tiêu chí phân loại, xử lý dự án vướng mắc gồm: nguồn gốc đất, căn cứ pháp lý về nghĩa vụ tái định cư, ưu đãi từng được hưởng, nghĩa vụ tài chính đã thực hiện và nhu cầu tái định cư hiện nay. Dựa vào các tiêu chí này, ông Châu cho rằng UBND TP HCM hoàn toàn có thể chỉ đạo cấp sổ hồng ngay cho các căn hộ thuộc diện tái định cư trong dự án nhà ở đã có pháp lý đầy đủ, đất có nguồn gốc rõ ràng (chuyển nhượng hoặc đấu giá), và đã hoàn tất nghĩa vụ tài chính.

Do đó, HoREA kiến nghị thành phố không chờ hoàn tất đề án tổng thể mà xem xét cấp sổ ngay cho các dự án đủ điều kiện, nhằm kịp thời bảo vệ quyền lợi người dân và góp phần thúc đẩy thị trường bất động sản phục hồi. TP HCM cần áp dụng cơ chế thống nhất, hướng dẫn doanh nghiệp hoàn tất thủ tục để bảo vệ quyền lợi người dân và tránh ảnh hưởng uy tín nhà đầu tư.

Liên quan đến xử lý cấp sổ hồng tại các dự án vướng mắc Chỉ thị 07, tại buổi họp báo thường kỳ ngày 8/5, đại diện UBND TP HCM cho biết, theo phân công thẩm quyền, việc thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội và Chỉ thị 07 thuộc trách nhiệm của Sở Xây dựng. Trong khi đó, công tác cấp giấy chứng nhận cho tổ chức, cá nhân tại các dự án nhà ở thương mại là nhiệm vụ của Tổ công tác do Sở Nông nghiệp và Môi trường làm cơ quan thường trực.

Ngày 31/3, Tổ công tác này đã đề nghị Sở Xây dựng sớm báo cáo, kiến nghị UBND TP HCM giải pháp tổng thể nhằm tháo gỡ các vướng mắc liên quan nghĩa vụ theo Chỉ thị 07.

Phương Uyên