Thông tin trên được ông Phạm Minh Mẫn, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM đưa ra tại hội thảo “Phát triển nhà ở xã hội tại TPHCM – từ mô hình đến hành động”, diễn ra ngày 16/1.

Áp lực mục tiêu tăng gấp 10 lần

Theo Đề án 1 triệu căn nhà ở xã hội của Chính phủ, đến năm 2030, TPHCM được giao chỉ tiêu phát triển khoảng 200.000 căn, chiếm 20% tổng số lượng nhà ở xã hội cả nước. Đây là mức phân bổ cao nhất trong các tỉnh thành. Cụ thể, trong giai đoạn 2026-2030, thành phố cần hoàn thành khoảng 180.000 căn, cao gấp 10 lần so với giai đoạn trước đó,.

Đánh giá về giai đoạn 2021-2025, lãnh đạo Sở Xây dựng TPHCM cho biết dù gặp nhiều khó khăn trong những năm đầu, nhưng với sự chỉ đạo quyết liệt, ước tính đến hết năm 2025, thành phố đạt khoảng 12.900 đến hơn 13.400 căn, cơ bản hoàn thành 98,7% chỉ tiêu Thủ tướng giao,.

Tuy nhiên, bước sang năm 2026, áp lực là rất lớn khi chỉ tiêu giao cho năm đầu tiên của chu kỳ mới đã lên tới hơn 28.000 căn, và các năm tiếp theo trung bình khoảng 38.000 căn/năm.

Kiên quyết xử lý chủ đầu tư “bán nhà thương mại, quên nhà xã hội”

Một trong những rào cản lớn nhất hiện nay là việc triển khai quỹ đất 20% nhà ở xã hội trong các dự án thương mại. Theo ông Phạm Minh Mẫn, hiện thành phố có khoảng 197 dự án (bao gồm cả dự án độc lập và dự án trong quỹ đất 20%) với tiềm năng khoảng 230.000 căn.

Tuy nhiên, đa phần các hạng mục nhà ở xã hội trong dự án thương mại triển khai rất chậm so với tiến độ của phần nhà ở thương mại, thậm chí nhiều nhà đầu tư không thực hiện.

Trước thực trạng này, đại diện Sở Xây dựng TPHCM khẳng định sẽ tham mưu cho Thành phố áp dụng các chế tài mạnh trong giai đoạn tới đối với các chủ đầu tư đã bán nhà thương mại nhưng chây ỳ xây dựng nhà ở xã hội.

Cụ thể là kiến nghị không cho phép bán nhà ở hình thành trong tương lai đối với các giai đoạn tiếp theo của dự án; Kiên quyết không xem xét gia hạn tiến độ thực hiện dự án; Xem xét giao lại quỹ đất này cho các đơn vị như Bộ Công an hoặc Liên đoàn Lao động để triển khai.

Đối với các dự án đã quá hạn, kiến nghị không cho phép chủ đầu tư chuyển đổi nghĩa vụ nhà ở xã hội bằng tiền. Không xem xét chấp thuận chủ trương đầu tư các dự án mới đối với những chủ đầu tư vi phạm nghĩa vụ này.

“Đây là chế tài buộc các chủ đầu tư phải thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội”, ông Mẫn nhấn mạnh.

Thúc đẩy pháp lý, chuẩn bị khởi công hàng loạt

Để hiện thực hóa mục tiêu năm 2026, TPHCM đang tập trung rà soát pháp lý cho 47 dự án. Trong đó, nhóm 18 dự án với quy mô khoảng 14.600 căn có pháp lý khả thi, dự kiến có thể khởi công ngay trong Quý 1/2026 hoặc thậm chí trước Tết Nguyên đán nếu tiến độ được đẩy nhanh.

Nhóm 29 dự án còn lại (khoảng 16.100 căn) sẽ tiếp tục được tháo gỡ vướng mắc để triển khai trong các quý tiếp theo.

Về dài hạn, TPHCM định hướng quy hoạch quỹ đất lên tới 2.000ha đến năm 2040, tập trung tại các khu vực động lực phát triển. Thành phố đang nghiên cứu mô hình kêu gọi đầu tư các dự án quy mô lớn (từ 30 đến 200ha). Lãnh đạo Sở Xây dựng nhận định, chỉ cần triển khai thành công 1-2 dự án quy mô 200ha (tương đương 100.000 căn hộ) là có thể đảm bảo chỉ tiêu đề ra,.

Ngoài ra, thực hiện Nghị quyết 07 của Chính phủ, TPHCM cam kết rút ngắn 50% thời gian thực hiện thủ tục hành chính cho các dự án nhà ở xã hội. Đồng thời, thành phố sẽ kiện toàn “Quỹ phát triển nhà ở”, chuyển đổi mô hình để tăng vốn điều lệ và hỗ trợ tài chính trực tiếp cho các dự án phát triển nhà ở.

Với sự chuẩn bị về quỹ đất và thái độ quyết liệt trong xử lý vi phạm, TPHCM kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá về nguồn cung nhà ở xã hội trong chu kỳ 5 năm tới.