Anh Nguyễn Anh Tú, môi giới nhà đất từng tham gia một lớp học tại TP HCM, cho biết chỉ cần đóng 1,5 triệu đồng đã được tham gia buổi đào tạo trực tuyến kéo dài khoảng ba giờ. Sau đó anh nhận được Giấy chứng nhận hoàn thành khóa học môi giới bất động sản qua email. “Lúc học chỉ có một người nói chuyện, không có kiểm tra hay đánh giá gì, nhưng vẫn được cấp giấy. Tôi cũng không rõ giấy đó có giá trị ra sao”, anh nói.

Tình trạng các lớp đào tạo tương tự hiện ngày một nhiều. Theo Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), không ít lớp đào tạo môi giới hiện chỉ kéo dài vài giờ, trong khi Thông tư 04/2024 của Bộ Xây dựng yêu cầu mỗi khóa học phải có ít nhất 74 tiết (tương đương hơn 50 giờ) để đủ điều kiện dự thi sát hạch và được cấp chứng chỉ hành nghề. Thậm chí, có nơi chỉ học một buổi đã cấp chứng nhận quản lý sàn mà không đảm bảo nội dung và thời lượng theo quy định.

Dù chất lượng đào tạo thấp, các lớp học “siêu tốc” này vẫn thu học phí đầy đủ, từ 2 đến 2,5 triệu đồng mỗi người.

“Học viên không được trang bị kiến thức nền tảng, dẫn đến môi giới yếu kém, dễ tư vấn sai, chào bán dự án không có thật hoặc tạo sốt ảo, gây rủi ro cho người mua”, ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch VARS, nhận định.

Ông Đính cho rằng hành vi “thu tiền thật, đào tạo giả” không chỉ làm thiệt hại quyền lợi người học mà còn là mối đe dọa với tính minh bạch và chuyên nghiệp của toàn thị trường.

Tình trạng tổ chức đào tạo môi giới bất động sản không đúng quy định đã xuất hiện từ lâu, nhưng gần đây có dấu hiệu quay trở lại khi thị trường bắt đầu bước vào chu kỳ phục hồi, nhu cầu tuyển dụng nhân sự tăng mạnh.

Theo Cục Thống kê, nửa đầu năm, số doanh nghiệp bất động sản thành lập mới tăng 15%, trung bình mỗi tháng có 430 đơn vị gia nhập thị trường; số doanh nghiệp quay lại hoạt động tăng tới 76%. Điều này kéo theo hàng chục nghìn người quay lại hoặc lần đầu tham gia nghề môi giới.

Các báo cáo chung về nhu cầu tuyển dụng lao động của TP HCM và Hà Nội cho thấy, chỉ riêng trong quý II, hai địa phương trên cần trung bình từ 77.000-120.000 vị trí lao động cho nhiều ngành nghề. Trong đó, lĩnh vực bất động sản chiếm khoảng 8-12% tổng nhu cầu tuyển dụng ngành nghề cụ thể.

Tuy nhiên, lực lượng môi giới nhà đất mới vào nghề hiện nay phần lớn chưa có chứng chỉ. Số liệu từ Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) cho thấy đến cuối năm 2024, chỉ khoảng 10% môi giới cả nước được cấp chứng chỉ hành nghề. Riêng tại TP HCM, có hơn 30.000 người hành nghề nhưng chỉ 3.200 người có chứng chỉ hợp pháp (10,6%); Hà Nội cũng chỉ đạt khoảng 12%.

Khảo sát từ Viện Nghiên cứu bất động sản Việt Nam (VARS IRE) cũng chỉ ra, gần 89% môi giới bất động sản hiện hành chưa có chứng chỉ hoặc chứng chỉ đã hết hạn; trong đó 51,8% chưa từng qua đào tạo chính quy, chỉ 11% có chứng chỉ hợp lệ.

Theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA), việc đào tạo và quản lý lỏng lẻo dẫn đến đội ngũ môi giới yếu chuyên môn, dễ tham gia thổi giá, phát tán tin giả và tạo sốt đất cục bộ. “Lực lượng này góp phần làm lệch pha thị trường và đẩy rủi ro về phía người dân”, ông Châu nói.

Trước thực trạng này, Hội môi giới kiến nghị Bộ Xây dựng và các địa phương công khai danh sách đơn vị được phép đào tạo, tăng cường thanh tra đột xuất và xử lý nghiêm hành vi vi phạm. Hội cũng đề xuất siết chặt quy trình cấp chứng chỉ, đẩy nhanh kỳ thi sát hạch và truyền thông mạnh hơn về quy định hành nghề để nâng cao chất lượng nhân lực, hướng tới thị trường bất động sản chuyên nghiệp và bền vững.

Đơn vị này cũng cảnh báo, việc mở lớp đào tạo môi giới trái phép, cấp chứng chỉ sai quy định, không đúng trình tự, thời lượng theo Thông tư 04 là hành vi vi phạm pháp luật; các giấy chứng nhận do đơn vị không đủ điều kiện cấp sẽ không được công nhận. Cơ quan này khuyến cáo người học cần chọn cơ sở đào tạo được Bộ Xây dựng hoặc Sở Xây dựng công nhận để tránh nhận chứng chỉ không hợp lệ sau này.

Phương Uyên

Trong báo cáo thị trường mới đây, hãng dịch vụ tư vấn bất động sản CBRE cho biết mặt bằng bán lẻ tại Hà Nội tiếp tục tăng trưởng về nguồn cung và giá thuê. Nửa đầu năm nay, thị trường có thêm 18.000 m2 diện tích cho thuê mới từ dự án trung tâm thương mại Aeon Xuân Thủy. Ngoài ra, hai dự án mới là Vincom Megamall Ocean và Hanoi Centre cũng chuẩn bị ra mắt, dự kiến cung cấp khoảng 83.000 m2.

Về giá thuê, khu vực ngoài trung tâm ghi nhận đà tăng giá 2,6% theo quý và 5,3% theo năm, đạt trung bình 38,1 USD mỗi m2 một tháng. Mức này được CBRE đánh giá khá hấp dẫn với thương hiệu tầm trung, chuỗi cửa hàng và dịch vụ tiện ích nhắm đến người lao động, giới trẻ có thu nhập trung bình. So với vùng ven, giá thuê tại khu vực trung tâm chênh lệch khá cao, gần 173 USD mỗi m2, tăng nhẹ so với cùng kỳ.

Phần lớn các dự án ghi nhận tỷ lệ lấp đầy tốt với diện tích hấp thụ nửa đầu năm đạt 17.000 m2. Chỉ có một số dự án cũ ở xa trung tâm có tỷ lệ trống gia tăng. “Điều này cho thấy khách thuê có xu hướng di chuyển sang các trung tâm thương mại có vị trí thuận lợi, được quản lý chuyên nghiệp hơn”, CBRE cho biết.

Ghi nhận diễn biến tương tự, đơn vị nghiên cứu Cushman & Wakefield cho biết tổng nguồn cung bán lẻ tại Hà Nội ước đạt 1,4 triệu m2, tăng 1,3% theo năm. Trong đó trung tâm mua sắm là loại hình bán lẻ phổ biến nhất, chiếm 86% tổng nguồn cung. Giá thuê tại tầng trệt đạt bình quân hơn 47 USD mỗi m2, tăng 6,7% so với cùng kỳ.

Hãng cho biết mức tăng này chủ yếu đến từ việc điều chỉnh giá thuê tại nhiều dự án gần trung tâm và phía Tây. Cùng với đó, nhu cầu mặt bằng tại các vị trí thuận tiện, được quản lý chuyên nghiệp tiếp tục tăng, góp phần giữ giá thuê ổn định và tăng nhẹ.

Bà Mai Võ, Giám đốc bộ phận Bán lẻ, CBRE Việt Nam, cho biết thị trường bán lẻ Hà Nội tăng trưởng tích cực do làn sóng các thương hiệu mới “chào sân” và mở rộng quy mô. Với phân khúc cửa hàng tiện lợi, GS25 và 7-Eleven cùng gia nhập thị trường Hà Nội sau thời gian hoạt động ổn định tại TP HCM. Lĩnh vực bán lẻ dược phẩm (như chuỗi nhà thuốc Long Châu) hay làn sóng thương hiệu Trung Quốc (Oh!Some, KKV, và Mr DIY) cũng mở rộng mạnh mẽ.

“Xu hướng trên mang đến nhiều lựa chọn cho người tiêu dùng, thúc đẩy chất lượng dịch vụ cũng như nhu cầu với thị trường bán lẻ Thủ đô”, bà Mai Võ cho hay.

Tuy nhiên, phân khúc bất động sản bán lẻ vẫn đối mặt với một số trở ngại. Chuyên gia đơn vị nghiên cứu Avison Young cho biết lạm phát và bất ổn kinh tế làm suy yếu tâm lý tiêu dùng, kéo theo chi tiêu sụt giảm, nhất là với mặt hàng không thiết yếu. Điều này khiến cho các mô hình cửa hàng mặt tiền như nhà phố thương mại vẫn trầm lắng do giá thuê cao cùng tiêu chuẩn ngày càng khắt khe.

Cùng với đó, tình trạng nhiều trung tâm thương mại bị bỏ trống mặt bằng thời gian dài, không tìm được khách thuê vẫn diễn ra ở hai thành phố lớn. Lý do là những trung tâm thương mại này thường có quy mô nhỏ, thiết kế không tối ưu nên khá vất vả trong việc thu hút được khách thuê đa dạng cũng như có thể giữ chân họ.

Để cải thiện tình trạng bỏ trống mặt bằng, chuyên gia Avison Young khuyến nghị các chủ đầu tư cần xây dựng danh mục khách thuê bài bản, đảm bảo cân bằng giữa các nhóm mua sắm tiêu dùng, vui chơi giải trí… Họ cũng cần nghiên cứu kỹ nhân khẩu học ở từng khu vực để có phương án cho thuê tối ưu, đáp ứng nhu cầu của thị trường.

Về phía đơn vị quản lý vận hành, họ cần chú trọng đến dịch vụ quản lý, các chương trình quảng cáo, hỗ trợ giá cũng như hoạt động vui chơi giải trí nhằm kích cầu khách hàng đến trung tâm thương mại.

Hai năm tới, hãng tư vấn Cushman & Wakefield dự báo thị trường bán lẻ Hà Nội đón thêm khoảng 324.000 m2 diện tích cho thuê từ 17 dự án mới, trong đó khu vực phía tây chiếm 37%.

Trong bối cảnh giá thuê ở trung tâm tăng cao, ngày càng nhiều thương hiệu có xu hướng chuyển sang mặt bằng bán lẻ ngoài trung tâm. Khu vực này không chỉ có giá thuê hợp lý mà còn có quy mô lớn, đa dạng, giúp tối ưu hóa không gian kinh doanh, đáp ứng tốt hơn nhu cầu khách thuê.

Ngọc Diễm