Nội dung trên được Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường nêu trong văn bản gửi UBND TP HCM ngày 30/6, nhằm góp ý cho đề xuất cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực xây dựng.

Theo Viện, ngày 29/6 vừa qua, Sở Xây dựng TP HCM có văn bản trình UBND thành phố đề xuất miễn giấy phép xây dựng với 112 trên 356 dự án nhà riêng lẻ trong khu vực có quy hoạch chi tiết 1/500. Viện cho rằng, đề xuất này không mang tính cải cách thực chất vì luật hiện hành đã quy định rõ miễn giấy phép trong các trường hợp này.

Cụ thể, Viện dẫn chứng rằng từ năm 2003 đến nay, việc cấp phép xây dựng nhà ở riêng lẻ tại TP HCM chủ yếu căn cứ theo quy định quản lý kiến trúc đô thị, chứ không phụ thuộc vào việc phủ kín quy hoạch chi tiết 1/500 hoặc 1/2.000. Luật Xây dựng cũng đã cho phép miễn giấy phép tại khu vực có quy hoạch 1/500, song thực tế việc này chưa được thực hiện đồng bộ trong nhiều năm, làm hạn chế quyền lợi của người dân.

Viện đánh giá đề xuất trên của Sở Xây dựng là không cần thiết, vì “đã là quy định mang tính hiển nhiên của pháp luật”. Do đó, Viện kiến nghị UBND TP HCM cần chỉ đạo quyết liệt để các cơ quan cấp sở tuân thủ đúng quy định pháp luật hiện hành, không lặp lại chính sách đã có dưới hình thức “đề xuất mới”.

Thay vào đó, thành phố nên nhanh chóng triển khai cơ chế đăng ký xây dựng thay cho cấp phép, phân quyền cho cấp phường – xã thực hiện, dựa trên hệ thống quản lý kiến trúc xây dựng theo Quyết định 56. Viện nhấn mạnh, yếu tố cốt lõi trong quản lý xây dựng đô thị tại TP HCM là quản lý kiến trúc, chứ không phải điều kiện về quy hoạch chi tiết 1/500.

Viện cũng cho rằng, với những khu vực đã có quy hoạch 1/2.000 hoặc 1/5.000, việc áp dụng hình thức đăng ký xây dựng là hoàn toàn phù hợp, không trái với quy định pháp luật. Riêng đối với các công trình đặc biệt như an ninh, quốc phòng, tôn giáo hoặc các dự án trọng điểm, có thể xem xét cơ chế riêng về cấp phép, theo hướng tạo điều kiện cho khu vực tư nhân phát triển đúng định hướng Nghị quyết 68.

Bên cạnh kiến nghị cải cách thủ tục, Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường cũng đề xuất điều chỉnh Quyết định 56 theo hướng linh hoạt hơn về chỉ tiêu xây dựng. Cụ thể, Viện kiến nghị thành phố xem xét cho phép tăng thêm một tầng đối với công trình nhà ở riêng lẻ có chiều ngang mặt tiền lớn hơn 5,5 m và chiều dài từ 12 m trở lên. Việc điều chỉnh này nhằm tăng hệ số sử dụng đất trong bối cảnh đô thị hóa ngày càng gia tăng, hạ tầng giao thông đã được cải thiện đáng kể trong 5 năm qua.

Việc tăng chiều cao này, nếu áp dụng có chọn lọc, sẽ không gây áp lực lên giao thông nội khu, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng đất, đặc biệt tại các quận – huyện đang trong quá trình chuyển đổi mô hình phát triển đô thị.

Chủ trương miễn giấy phép xây dựng với dự án có quy hoạch chi tiết 1/500 hoặc thuộc khu thiết kế đô thị được nêu trong Công điện ngày 29/5 của Thủ tướng. Chủ tịch UBND TP HCM sau đó yêu cầu Sở Xây dựng trong tháng 6 phải ban hành hướng dẫn cụ thể cho quy trình này, căn cứ vào lộ giới hẻm và quy định kiến trúc theo quy chế quản lý của thành phố.

Phương Uyên

Anh Việt Hùng, nhà đầu tư tại Hà Nội, đã xuống tiền mua một căn nhà rộng 56 m2 tại khu vực Mỹ Đình, quận Nam Từ Liêm vào giữa năm ngoái. Căn nhà nằm trong ngõ vừa đủ hai xe máy tránh nhau, gồm 4 tầng, xây gần chục năm, giá 8,7 tỷ đồng (khoảng 155 triệu đồng một m2). Anh chi thêm khoảng 400 triệu đồng để cải tạo, thay nội thất, chờ thời điểm sang tay chốt lời.

Đầu năm nay, áp lực lãi vay khiến kế hoạch bán nhà của anh diễn ra sớm hơn. Giá anh này muốn thu về lên đến 11,5 tỷ đồng (khoảng 205 triệu đồng một m2), bao thuế, phí sang nhượng. Tuy nhiên rao bán 4 tháng, căn nhà vẫn chưa tìm được chủ mới. Một số khách sau khi đến xem, thương lượng giảm giá xuống mức quanh 10 tỷ nhưng anh không đồng ý.

Gần đây, thấy tâm lý đầu tư giảm nhiệt, anh Hùng cho biết đã ký gửi thêm nhiều môi giới trong khu vực với giá 11 tỷ, giảm 500 triệu đồng so với kỳ vọng ban đầu để nhanh có thanh khoản. “Nếu có khách thiện chí mua, tôi sẽ gia lộc thêm vì đang cần tiền gấp”, nhà đầu tư này cho hay.

Thành Chung, một môi giới chuyên nhà thổ cư tại Hà Nội, cho biết ba tháng qua, thị trường nhà trong ngõ có dấu hiệu hạ nhiệt sau một năm tăng nóng. Một số căn giảm giá sâu hàng trăm triệu đồng do chủ nhà áp lực tài chính, muốn nhanh có thanh khoản để chuyển đổi kênh đầu tư.

Môi giới này ví dụ một căn nhà trong ngõ tại Phú Diễn, Bắc Từ Liêm có diện tích 38 m2 được chủ rao giá 8 tỷ đồng (tương đương 210 triệu đồng một m2), giảm 500 triệu đồng so với cuối năm ngoái. Căn này cao 5 tầng, đã được sang sửa, đầu tư nội thất mới. Tương tự, một căn nhà trong ngõ cụt, diện tích 35 m2 tại Biên Giang, Hà Đông được chủ hạ giá 400 triệu đồng, còn 3,6 tỷ đồng. Căn này được Chung chào bán từ cuối năm ngoái đến nay vẫn chưa chốt được giao dịch vì nhà không có sổ.

Dữ liệu của nền tảng rao tin địa ốc Batdongsan cho thấy thị trường địa ốc Hà Nội có dấu hiệu giảm nhiệt ở nhiều phân khúc từ đầu quý II. Trong đó mức độ quan tâm phân khúc nhà riêng lẻ sụt giảm khoảng 17% theo tháng, còn lượng tin đăng rao bán sụt khoảng 3%.

Tương tự, dữ liệu của kênh rao tin Nhà tốt cũng chỉ ra giá bán nhà đất tại nhiều khu vực ở Hà Nội hạ nhiệt 2-6% so với cuối quý I. Đơn cử, mặt bằng giá rao nhà đất phường Phú Diễn, quận Bắc Từ Liêm sụt 6,4%, phường Cầu Diễn, Nam Từ Liêm giảm 1,8% hay phường Yên Nghĩa, Biên Giang quận Hà Đông giảm 2%.

Nhiều nhà trong ngõ khó bán do giá neo cao khiến người mua chần chừ. Hãng dịch vụ bất động sản OneHousing cho biết năm ngoái, giá nhà đất tại nhiều quận ở Hà Nội liên tục tăng, dao động 17-33% sau một năm. Giá tăng vượt khả năng chi trả của nhiều người khiến giao dịch nhà thổ cư ở Thủ đô có dấu hiệu lao dốc từ đầu năm nay. Quý I, đơn vị này ghi nhận khoảng 4.000 giao dịch đất thổ cư, giảm 59% so với quý IV/2024 và giảm 54% so cùng kỳ năm ngoái.

Ông Nguyễn Chí Thanh, Tổng giám đốc Công ty Cao ốc quốc tế Hồ Tây, cho hay so với đà tăng 30-40% của năm ngoái, mức giảm vài trăm triệu đồng được chủ nhà hay môi giới quảng cáo bản chất là “giảm kỳ vọng lợi nhuận”. Nếu mua từ năm ngoái, họ rất khó lỗ dù hạ giá bán trăm triệu đồng thời điểm này.

Ông Thanh cho biết khi thị trường đi xuống, tâm lý FOMO (sợ bỏ lỡ) không còn, chủ nhà và môi giới có thể dùng chiêu “giảm giá” hay “cắt lỗ” để thu hút người mua. Tuy nhiên, chuyên gia cho rằng phần lớn người mua hiện nay đều giữ tâm lý cẩn trọng và muốn chờ giá giảm thêm.

Cùng quan điểm, ông Phạm Đức Toản, Tổng giám đốc Công ty EZ Property, cho rằng phần lớn khách tìm nhà trong ngõ là nhà đầu tư sẵn tiền, muốn mua để cải tạo, xây mới rồi sang nhượng hoặc kinh doanh cho thuê tạo dòng tiền. Thời gian trước, biên độ tăng giá của nhà đất trong hẻm ít biến động mạnh như các phân khúc khác, phù hợp với nhà đầu tư có khẩu vị ổn định, muốn tích sản.

Hiện không ít nhà trong ngõ đã sang tay qua nhiều nhà đầu tư khiến giá bán đội lên khoảng 30-40% so cùng kỳ năm ngoái. “Tâm lý thị trường đang xuống thấp, giá vốn lại tăng mạnh kéo theo tỷ suất cho thuê sụt giảm, ảnh hưởng đến lợi nhuận kỳ vọng, dẫn đến thanh khoản yếu”, ông nói.

Các chuyên gia lưu ý, thị trường bất động sản Hà Nội đã trải qua nhiều quý tăng giá mạnh và nhà đất trong ngõ không ngoại lệ. Trước khi xuống tiền, người mua cần khảo sát kỹ giá từ nhiều nguồn; thông tin pháp lý như quy hoạch, cấp phép xây dựng, thế chấp ngân hàng.

“Người mua cũng cần tìm hiểu tiện ích, môi trường sống xung quanh, tránh các rủi ro như nhà chưa sổ đỏ hoặc chung sổ, mua bán giấy tờ viết tay hoặc vi bằng”, CEO EZ Property khuyến nghị.

Ngọc Diễm

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 2/4 công bố áp thuế nhập khẩu đối ứng với hơn 180 đối tác thương mại, dao động 10-50%. Trong đó, Việt Nam thuộc nhóm các nước chịu mức cao nhất là 46%.

Ông Phạm Lâm, Phó chủ tịch Hiệp hội bất động sản Việt Nam, cho biết còn quá sớm để đánh giá tác động của quyết định này đến thị trường bất động sản. Nhưng trước mắt, ông nói động thái này đang ảnh hưởng đến tâm lý nhà đầu tư cũng như khả năng tác động đến dòng vốn FDI vào thị trường này.

Bởi nếu các tập đoàn đa quốc gia giảm hoặc hoãn kế hoạch mở rộng nhà máy, nhu cầu thuê đất, nhà xưởng và giá thuê khu công nghiệp có thể giảm khiến tồn kho tăng và các khu công nghiệp mới cũng bị trì hoãn. “Điều này kéo theo các khu vực đang phát triển bất động sản công nghiệp như Bắc Ninh, Bắc Giang, Hải Phòng, Long An, Bình Dương… sẽ bị tác động”, ông lo ngại.

Đồng tình, ông Võ Hồng Thắng, Giám đốc khối đầu tư DKRA Group, cho rằng mọi diễn biến của thị trường bất động sản sẽ có sự thay đổi lớn sau quyết định áp thuế 46% của Mỹ. Theo đó, lĩnh vực bất động sản hạ tầng khu công nghiệp, thương mại dịch vụ và nhà ở đều sẽ khó khăn khi thuế đối ứng được thực thi (9/4).

Ông Thắng cho biết thời gian qua, không ít doanh nghiệp Việt đẩy mạnh đầu tư nhiều khu công nghiệp với các chi phí đầu tư cao, với kỳ vọng thu hút dòng vốn FDI. Với chính sách thuế mới, không loại trừ khả năng dòng vốn FDI sẽ đảo chiều, quay đầu cập bến các quốc gia khác. Việt Nam có thể rơi vào tình trạng “tổ xây xong không đón được đại bàng”.

Bên cạnh đó, thanh khoản bất động sản nhà ở và bất động sản thương mại, bán lẻ, văn phòng, nghỉ dưỡng… trong ngắn hạn có thể cùng chịu tác động sụt giảm thanh khoản từ tâm lý đầu tư thận trọng, dòng tiền phòng thủ và thu nhập từ người mua nhà bị ảnh hưởng. Các kênh đầu tư ngách như căn hộ dịch vụ, bất động sản lưu trú du lịch, cho thuê và mua bán nhà cho người nước ngoài cũng giảm khi nhóm lao động chuyên gia từ khối doanh nghiệp ngoại giảm nhu cầu thuê – mua bất động sản Việt Nam.

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Hoàng cho rằng trong số các thị trường xuất khẩu chủ lực của các doanh nghiệp FDI, Mỹ vẫn là một trong những thị trường quan trọng hàng đầu. Những chính sách thuế quan này sẽ có tác động lớn đến sự dịch chuyển dòng vốn, tâm lý nhà đầu tư và cả các kế hoạch sản xuất của doanh nghiệp hoạt động tại Việt Nam. Nếu mức thuế 46% này được thực thi, Việt Nam có thể bị giảm sức hút đầu tư, kéo theo mọi loại hình bất động sản cùng nhau liên đới.

Một thực tế là thị trường bất động sản Việt Nam chỉ mới phục hồi sau một đợt khó khăn kéo dài 2 năm qua. Thị trường này hiện vẫn rất nhạy cảm và yếu ớt với các biến động lớn về chính sách, kinh tế chung. Nhà đầu tư còn duy trì tâm lý thận trong với kênh này, nếu bồi thêm một áp lực mới lớn hơn, đà phục hồi thanh khoản chắc chắn sẽ bị cắt đứt, khả năng xấu nhất lại rơi vào trầm lắng trong ngắn hạn.

Dự báo kịch bản thị trường bất động sản sau khi thuế đối ứng được áp dụng, ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc Batdongsan khu vực miền Nam, phân tích sẽ có ba kịch bản có thể xuất hiện với thị trường này khi Mỹ áp thuế đối ứng. Kịch bản xấu nhất là Mỹ vẫn giữ nguyên mức thuế 46%, thị trường bất động sản chắc chắn sẽ “nguội lạnh”. Khi đó, các doanh nghiệp vừa và nhỏ chịu tác động trực tiếp, buộc phải tạm hoãn các kế hoạch triển khai dự án mới, tập trung vào khai thác sản phẩm hiện có để tránh rủi ro, cung – cầu bất động sản cùng nhau chững lại.

Với kịch bản Việt Nam đàm phán được mức thuế mới, vào khoản trên dưới 20%, thị trường vẫn có khó khăn nhưng ở mức dễ thở hơn, tâm lý “căng như dây đàn” của nhà đầu tư được giải toả phần nào, kéo theo nguồn cung và nhu cầu giảm nhưng chỉ ở mức vừa phải. Ngắn hạn thị trường vẫn sẽ trầm lắng nhưng hồi phục nhanh chóng khi chính phủ tìm kiếm các giải pháp cân đối về lâu dài.

Còn với kịch bản khả quan, Mỹ chấp nhận mức thuế dưới 15%, bất động sản gần như sẽ được “miễn nhiễm”.

Dù là kịch bản nào, theo ông Tuấn, doanh nghiệp bất động sản vẫn cần chuẩn bị các kế hoạch ứng phó. Ngay cả khi áp dụng mức thuế 20%, thị trường cũng không tránh được cú sốc và lợi thế cạnh tranh của Việt Nam bị giảm đi so với các nước trong khu vực. Vì vậy để chuẩn bị cho kịch bản xấu nhất, doanh nghiệp bất động sản cần sớm tối ưu tài chính, cơ cấu lại dòng sản phẩm phù hợp với nhu cầu thị trường và cân đối các phân khúc, loại hình đầu tư. Lúc này các chủ đầu tư bất động sản cần tập trung vào phát triển sản phẩm ở thực, loại hình ít tác động bởi xu hướng dòng tiền đầu tư.

Tâm lý lo lắng từ thuế quan 46% có thể khiến thị trường bất động sản rơi vào trạng thái phòng thủ và quan sát tạm thời, mức độ nghiêm trọng ra sao sẽ phụ thuộc vào khả năng ứng phó của Việt Nam và diễn biến chính sách thương mại toàn cầu trong thời gian tới.

Dù vậy, theo giới chuyên môn, bất động sản vẫn là kênh giữ tiền hàng đầu được người Việt ưa chuộng. Trong dài hạn, dòng tiền cũng sẽ trở lại với thị trường này. Dù vậy trong ngắn hạn, nhà đầu tư và cả doanh nghiệp bất động sản vẫn cần có chiến lượt thích ứng linh hoạt và chuẩn bị ứng phó với mọi thay đổi của chu kỳ mới.

Phương Uyên