Chị Lê Thu Trang và chồng hiện là môi giới nhà đất đang làm việc tại TP HCM. Cả hai đã hành nghề gần 4 năm nhưng vẫn chưa có chứng chỉ môi giới. Chị Trang nói mình đang làm “chui”, nếu theo đúng quy định mới. Dù vậy, chị không thể bỏ nghề hay tìm việc khác vì đây là kế sinh nhai của gia đình.

Từ giữa năm ngoái khi có quy định yêu cầu môi giới phải có chứng chỉ hành nghề, chị và chồng đã đăng ký học tại một cơ sở và nộp đơn chờ thi lấy bằng. Tuy nhiên, chị vẫn chưa được thi vì không biết cơ sở nào tổ chức sát hạch, cấp bằng.

“Tôi đã hỏi thăm nhiều nơi nhưng vẫn không có câu trả lời, giờ dù học xong mà không thi cũng đâu có bằng cấp”, chị Trang nói.

Anh Hùng, môi giới đang làm việc tại một sàn giao dịch ở quận Bình Thạnh, TP HCM, cũng tham gia một lớp học lấy chứng chỉ vào tháng 9/2024, khi công ty thông báo tổ chức. Chương trình học đã kết thúc từ cuối năm ngoái, đến nay chưa ai trong công ty được thi lấy chứng chỉ. Khi tìm hiểu, anh được lãnh đạo công ty cho biết hiện chưa liên hệ được với cơ quan có trách nhiệm tổ chức sát hạch và cấp chứng chỉ.

“Trong khi đó, công việc vẫn phải tiếp tục chứ không thể chờ có giấy phép mới làm được”, anh Hùng chia sẻ.

Nói với VnExpress, lãnh đạo một doanh nghiệp bất động sản với gần 800 môi giới cho biết ngay khi có quy định về chứng chỉ hành nghề, công ty đã lên danh sách cho 100% nhân viên đi học. Tuy nhiên, doanh nghiệp gặp khó khăn vì không rõ học và thi ở đâu. Từ cuối năm 2024 đến nay, mọi hoạt động đăng ký học và thi chứng chỉ đều bị đình trệ do không có cơ quan nào tổ chức.

Người này cho biết đã tự liên hệ nhiều sở, ngành địa phương để xin hướng dẫn, nhưng ngay cả các cơ quan chức năng cũng lúng túng trong khâu xử lý, khiến doanh nghiệp không biết xoay xở ra sao. Hiện nay, chính quyền vẫn chưa ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể, cũng chưa xác định rõ cơ quan hoặc đơn vị nào có trách nhiệm tổ chức đào tạo và thi cấp chứng chỉ môi giới.

“Doanh nghiệp muốn làm đúng quy định, nghiêm túc nhưng gặp quá nhiều khó khăn”, người này nói thêm.

Đồng tình, đại diện một doanh nghiệp môi giới trụ sở tại quận 5, TP HCM nói gần 150 hồ sơ đăng ký cấp chứng chỉ hành nghề môi giới của công ty vẫn chưa được duyệt vì không tìm được đơn vị tổ chức sát hạch. Hầu hết môi giới làm việc tại công ty đã hoàn thành khóa học nhưng chưa được cấp chứng chỉ, buộc phải làm việc trái quy định.

“Chúng tôi không rõ cơ quan nào chịu trách nhiệm tổ chức kỳ thi tại TP HCM”, đại diện công ty nói.

Luật Kinh doanh bất động sản 2023 quy định, cá nhân hành nghề môi giới bất động sản phải có chứng chỉ và phải hành nghề trong một sàn giao dịch bất động sản hoặc doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ môi giới bất động sản.

Tuy nhiên, một khảo sát mới đây từ Viện Nghiên cứu bất động sản Việt Nam (VARS IRE) cho thấy bức tranh không mấy sáng sủa về tình hình cấp chứng chỉ môi giới bất động sản. Theo đó, cả nước hiện có hơn 300.000 môi giới đang hoạt động, nhưng 89% trong số đó chưa có chứng chỉ, đang sử dụng chứng chỉ hết hiệu lực. Điều này đồng nghĩa với việc có khoảng 260.000 môi giới đang hành nghề trái luật.

Ngoài ra, VARS IRE cho biết gần 52% môi giới chưa từng qua đào tạo chính quy, 24% đã qua đào tạo nhưng chưa được cấp chứng chỉ và 12,8% sở hữu chứng chỉ hết hạn. Chỉ khoảng 11% môi giới hiện nay có chứng chỉ hợp lệ. Điều này phản ánh sự “lệch chuẩn” nghiêm trọng trong ngành môi giới bất động sản, không chỉ gây ra vấn đề pháp lý mà còn ảnh hưởng đến tính minh bạch và chuyên nghiệp của toàn thị trường.

Báo cáo của Sở Xây dựng TP HCM cho thấy trong năm 2024, thành phố có 2.041 môi giới bất động sản đã được cấp chứng chỉ hành nghề. Con số này được đánh giá là khiêm tốn so với tổng số hàng chục nghìn môi giới đang hoạt động trên địa bàn.

Đánh giá nguyên nhân dẫn đến thực trạng này, ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam, cho biết hơn một năm qua, nhiều đơn vị chức năng tổ chức các lớp đào tạo, nhưng không địa phương nào trên cả nước có thể tổ chức thi sát hạch. Hệ thống thi và cấp chứng chỉ được giao cho chính quyền các địa phương nhưng hiện nay chưa có nới nào tổ chức. Điều này dẫn đến môi giới phải hành nghề “chui”, trái quy định của pháp luật.

“Nếu các địa phương tiếp tục chờ nhau hoặc lo ngại trách nhiệm, kỳ thi sát hạch sẽ mãi chỉ nằm trên giấy”, ông Đính nhấn mạnh.

Tiến sĩ Trần Xuân Lượng, Phó viện trưởng Viện Nghiên VARS IRE, nhận xét thị trường đang tồn tại một nghịch lý đáng buồn là đội ngũ môi giới chưa được cấp chứng chỉ, doanh nghiệp chưa có nhân lực đạt chuẩn, nhưng lại không thể tổ chức thi. Trong khi đó, có đến 416 doanh nghiệp môi giới báo cáo thiếu hụt nhân sự đạt chuẩn, dẫn đến việc nhiều doanh nghiệp môi giới không thể tuyển đủ nhân sự hợp pháp, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động giao dịch và quá trình phục hồi thị trường.

Nói về tình hình cấp chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản thời gian qua, Sở Xây dựng TP HCM cho biết, hoạt động cấp chứng chỉ hành nghề môi giới đang chững lại do thay đổi cơ quan tổ chức theo Nghị định 96/2024 của Chính phủ.

Trước đây, theo Luật Kinh doanh bất động sản 2014, Sở Xây dựng là đơn vị phụ trách tổ chức kỳ thi sát hạch và cấp chứng chỉ hành nghề. Tuy nhiên, hiện nay thẩm quyền này thuộc UBND cấp tỉnh. Để đảm bảo tính liên tục trong công tác quản lý, Sở Xây dựng đã kiến nghị UBND TP HCM ủy quyền để tiếp tục thực hiện nhiệm vụ này. Đồng thời, Sở cũng đang xây dựng quy trình tổ chức thi và cấp chứng chỉ theo quy định mới.

Bên cạnh việc góp ý Bộ Xây dựng cần sớm ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể để UBND các tỉnh, thành phố có cơ sở triển khai kỳ thi theo đúng quy định pháp luật, Hội Môi giới bất động sản Việt Nam cũng kiến nghị cơ quan quản lý cho phép các đơn vị đào tạo đủ điều kiện được phối hợp tổ chức kỳ sát hạch. Đồng thời, Hội đề xuất xây dựng hệ thống thi trực tuyến hoặc liên tỉnh, giảm tải áp lực cho từng địa phương và đảm bảo tính công khai, minh bạch, sớm khôi phục dòng chảy nhân lực môi giới trên thị trường.

Phương Uyên

Từ sau Tết đến nay, anh Nguyễn Văn Tiến – môi giới địa ốc với gần chục năm kinh nghiệm ở Hải Phòng cho biết liên tục tiếp nhà đầu tư từ các địa phương khác như Hà Nội, Hải Dương, Hưng Yên, thậm chí cả phía Nam đến tìm mua bất động sản. Khu vực Thuỷ Nguyên, An Dương, Dương Kinh được họ quan tâm nhất.

Anh Tiến thấy đây là một sự khác biệt lớn so với ba hay bốn năm trước. “Thị trường Hải Phòng trước đây khá cục bộ khi có ít sự tham gia của các nhà đầu tư ngoại tỉnh, nếu so sánh với địa phương sát cạnh như Quảng Ninh”, môi giới này nhận xét. Quảng Ninh cũng là nơi mà thị trường đã phát triển sớm hơn với đa dạng loại hình sản phẩm phục vụ đây nhu cầu ở, dịch vụ hay nghỉ dưỡng cao cấp.

Riêng quý đầu năm nay, theo ông Nguyễn Quang Văn, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Hải Phòng, các sàn giao dịch tại thành phố đều ghi nhận lượng giao dịch tăng khoảng 30% so với cùng kỳ 2024, giá biến động 10-30% tùy phân khúc, khu vực. Trong đó, giá đất nền biến động mạnh tại Thủy Nguyên, Tràng Cát, Dương Kinh…

Hiệp hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (Vars) ghi nhận lượng giao dịch và giá bán thứ cấp tại Hải Phòng có xu hướng tăng bình quân 5-10%, riêng Thủy Nguyên tăng 30%. Các dự án thấp tầng và nhà xã hội mở bán mới cũng có tỷ lệ hấp thụ trên 60%.

Theo đánh giá của các đơn vị nghiên cứu, cũng như giới chuyên gia, một trong những nguyên nhân chính giúp Hải Phòng trở thành một trong những thị trường địa ốc sôi động, được quan tâm hàng đầu khu vực phía Bắc là sự hiện diện của các ông lớn cả trong nước và quốc tế với loạt đại dự án khu đô thị, chung cư cao cấp. Trong khoảng một năm gần đây, số lượng dự án khu đô thị, chung cư thương mại, nhà xã hội được đầu tư ở thành phố Cảng cũng thuộc nhóm cao nhất cả nước.

Tháng 3/2024, Vinhomes ra mắt dự án tại đảo Vũ Yên (tên thương mại Royal Island) với quy mô 877 ha, vốn đầu tư khoảng 2,4 tỷ USD. Dự án này cung cấp ra thị trường gần chục nghìn sản phẩm liền kề, biệt thự cùng khu vui chơi giải trí, sân golf, trường đua ngựa, bến du thuyền… Đến nay, siêu dự án này cũng đã ghi nhận tỷ lệ tiêu thụ tốt với cả bán buôn và bán lẻ, đóng góp quan trọng vào doanh thu, lợi nhuận của Vinhomes quý đầu năm nay.

Đến đầu 5/2025, chủ đầu tư này tiếp tục khởi công khu đô thị thứ 4 tại Hải Phòng sau Imperia, Maria, Royal Island nằm ở khu vực quận Dương Kinh và huyện Kiến Thụy. Với diện tích gần 240 ha, dự án có tổng vốn đầu tư khoảng 1 tỷ USD. Toàn bộ khu đô thị này dự kiến hoàn thành trong nửa cuối năm 2029, cung cấp khoảng 5.000 căn nhà liền kề, 1.300 biệt thự cùng các công trình nhà ở cao tầng.

Huyện Thủy Nguyên – khu vực sẽ trở thành trung tâm chính trị – hành chính mới sau khi Hải Phòng hợp nhất cũng có loạt dự án lớn đang được phát triển. Sau sự hiện diện của Vinhomes, Masterise cũng đầu tư dự án cao cấp đầu tiên tại đây với các sản phẩm shoptique và hai khối thương mại dịch vụ.

Phía đối diện dự án này, Hoàng Huy – doanh nghiệp đa ngành hàng đầu tại Hải Phòng – đang xây dựng giai đoạn 2 của khu đô thị New City với diện tích khoảng 50 ha, gồm hơn 1.100 căn nhà liền kề, biệt thự cùng 4 tòa chung cư với gần 2.500 căn. Cách đó chưa đầy 3 km, tập đoàn này cũng đang triển khai khu đô Green River quy mô hơn 32 ha, tổng vốn trên 4.200 tỷ đồng, dự kiến cung cấp ra thị trường trên 1.200 sản phẩm (liền kề, biệt thự, nhà ở xã hội).

Văn Phú gần đây cũng ra mắt dự án Vlasta tại Thuỷ Nguyên trên diện tích 30 ha, với khoảng 1.000 sản phẩm. Doanh nghiệp này đang kỳ vọng đây sẽ động lực chính để thúc đẩy doanh thu năm nay khi dự kiến đóng góp hơn 1.200 tỷ đồng.

Tại phân khúc chung cư thương mại, nguồn cung tại Hải Phòng cũng tăng mạnh từ các dự án của Hoàng Huy, Doji hay từ các chủ đầu tư như Minato, Agape Tower và sắp tới là Gamuda. Trong lĩnh vực nghỉ dưỡng, Sun Group đang triển khai tổ hợp Xanh Island tại đảo Cát Bà trên diện tích 50 ha.

Thời gian tới, thành phố này dự kiến đón thêm nhiều dự án lớn khác khi Chủ tịch Hải Phòng mới đây cũng đã đồng ý cho 7 doanh nghiệp tên tuổi nghiên cứu thêm các khu đô thị, nhà ở quy mô từ hàng chục đến hàng trăm ha. Đồng thời, đại dự án quy mô gần 585 ha tại Tràng Cát cũng đã được Tổng công ty Phát triển đô thị Kinh Bắc (KBC) nộp đầy đủ – khoảng 17.800 tỷ đồng tiền sử dụng đất. KBC cho biết sắp triển khai trước các công trình nhà xã hội tại dự án này.

Theo thống kê của hãng dịch vụ tư vấn bất động sản Savills, từ năm 2020 đến nay tốc độ tăng nguồn cung dự án mới tại Hải Phòng đã nhiều hơn giai đoạn trước. Đơn vị này ghi nhận, riêng các dự án nhà ở thấp tầng đã tăng gần gấp đôi từ 27 lên khoảng 50. Với nhà ở cao tầng, Hải Phòng có tốc độ tăng trình bình quân đến 26% mỗi năm, tương ứng một năm có thêm khoảng 1.700 căn hộ mới.

Giá bán sơ cấp bình quân căn hộ tại thị trường này đạt 50 triệu đồng một m2. Các khu vực có giá cao hơn như quận Hải An cao nhất 65 triệu đồng một m2, Ngô Quyền 64 triệu một m2, Hồng Bàng 53 triệu một m2. Với phân khúc thấp tầng, mức giá sơ cấp trung bình của biệt thự tại các khu đô thị khoảng 112 triệu đồng một m2, nhà liền kề 102 triệu mỗi m2.

Savills cho biết Hải Phòng có hàng loạt động lực để thị trường địa ốc tiếp tục tăng trưởng thời gian tới như nằm trong vùng tam giác phát triển kinh tế cùng Hà Nội, Quảng Ninh, sở hữu hệ thống cảng biển lớn nhất miền Bắc, hạ tầng giao thông đầy đủ các loại hình.

Riêng trong tháng trước, thành phố này có thêm 2 bến cảng nước sâu (số 3, 4) trị giá 7.000 tỷ đồng cụm cảng Lạch Huyện, đáp ứng sản lượng hàng hóa thông qua đến 1,50 triệu TEU một năm. Ngay trước đó, bến cảng số 5 và 6 cũng chính thức đi vào hoạt động có thể đón cùng lúc 2 tàu container lớn nhất thế giới hiện nay.

Sân bay quốc tế Cát Bi cũng vừa được thi công mở rộng sân đỗ và sắp tới xây dựng nhà hành khách T2. Sau khi hoàn thành, nhà ga mới này được thiết kế với công suất 5 triệu hành khách mỗi năm. Một tuyến giao thông trọng điểm khác, góp phần quan trọng vào sự phát triển vào thành phố này trong tương lai là đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, có tổng mức đầu tư dự kiến 11 tỷ USD. Mới đây, Thủ tướng cũng đã yêu cầu phải khởi công tuyến đường sắt này vào cuối năm nay.

Trong lĩnh vực bất động sản khu công nghiệp, Hải Phòng cũng là một trong những địa bàn phát triển mạnh nhất cả nước với các khu công nghiệp như Tràng Duệ, VSIP, Đình Vũ, Deep C… thu hút nhiều doanh nghiệp tên tuổi trong nước và quốc tế.

Bên cạnh các yếu tố trên, hãng tư vấn Savills cũng đánh giá việc hợp nhất với Hải Dương cũng góp phần làm gia tăng nhu cầu về nhà ở, khách sạn, văn phòng tại thành phố này, kích thích sự phát triển của thị trường bất động sản sắp tới.

Hiện tại, Hải Phòng có diện tích tự nhiên hơn 1.500 m2 với dân số trên 2,1 triệu người. Năm ngoái, địa phương này đạt tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) khoảng 11%, đứng thứ ba cả nước. Đây cũng là năm thứ 10 liên tiếp Hải Phòng duy trì được mức tăng trưởng hai con số.

Anh Tú – Ngọc Diễm