Một khu căn hộ mới hơn 300 căn tại khu đô thị ở Hà Đông vừa ra hàng cuối tháng 12 đã nhanh chóng được thông báo “cháy hàng”. Anh Tuấn, một nhà đầu tư ngụ ở phường Dương Nội, cho hay dù “chầu chực đêm hôm” cũng không lấy được suất mua nên chuyển sang thị trường thứ cấp.

Hỏi quỹ căn hai phòng ngủ, anh được môi giới chào giá 13-15 tỷ đồng cho căn hộ diện tích 111-135 m2, tùy vị trí. Một số căn diện tích 265 m2 có giá bán hơn 30 tỷ đồng, tương đương 114 triệu đồng mỗi m2. Dù được báo hết hàng ngay sau khi mở bán, anh Tuấn cho hay vẫn có thể lấy được suất mua nếu chấp nhận trả mức chênh 2-4 tỷ đồng tùy loại căn. Khoản này sẽ trả riêng cho chủ nhà mà không ghi trong hợp đồng.

Môi giới cho hay một số căn là “suất ngoại giao” từ cán bộ, nhân viên làm việc tại công ty chủ đầu tư. Ngoài khoản chênh, khách hàng sẽ phải chấp nhận giao dịch bằng giấy viết tay và lập vi bằng bởi chủ đầu tư giới hạn điều kiện chuyển nhượng của nhóm khách mua nội bộ. Khách mua cũng có thể chọn quỹ căn bán lại từ cư dân tại khu đô thị song mức chênh cũng dao động vài tỷ cho một căn.

“Dù đã xác định mất tiền chênh mới lấy được căn, tôi không nghĩ khoản này cao như vậy nên bỏ ý định đầu tư tại dự án này”, anh Tuấn nói và cho biết môi giới vẫn liên tục giục hàng không có nhiều, chậm chân sẽ mất cơ hội.

Tình trạng khan hiếm nguồn cung sơ cấp khiến người mua phải chấp nhận các khoản “phí chênh” không chính thức từ vài trăm đến cả tỷ đồng cho chủ suất mua, ngày càng trở nên phổ biến tại Hà Nội. Bởi thời gian qua, phần lớn dự án chung cư mới ra mắt đều được quảng cáo “cháy hàng” trong thời gian ngắn khiến người mua lo sợ bỏ lỡ cơ hội sở hữu một tài sản sinh lời cao.

Đầu tháng 12, hai tòa tháp căn hộ nằm ở Đan Phượng cũng được thông báo “cháy hàng” một tòa sau 60 phút ra mắt. Phân khu này có tổng cộng hơn 600 căn, được quảng cáo là khu cao tầng duy nhất trong dự án.

Thùy Trang, môi giới tại đại lý F1 của dự án, cho biết quỹ căn hai phòng ngủ tại đây dao động 6,4-6,6 tỷ đồng. Vì đã “cháy hàng”, người mua cần trả chênh 500-600 triệu đồng mua lại từ khách trước. Trang cho hay nhiều khách không mua được trực tiếp chủ đầu tư sẵn sàng trả chênh cao hơn để sở hữu căn có vị trí “hoa hậu”. “Càng chậm trễ khoản chênh sẽ càng cao hơn do sóng thị trường dâng cao”, môi giới này cho hay.

Tình trạng sàn giao dịch và môi giới ôm hàng đẩy giá đã được Bộ Xây dựng nêu ra trong báo cáo về giá bán bất động sản gửi Văn phòng Chính phủ. Bộ cho biết tại các dự án bất động sản, giá nhà ở một số sàn bị môi giới đẩy lên cao để thu “tiền chênh”. Chi phí hoa hồng các chủ đầu tư bỏ ra cho sàn giao dịch khoảng 2-3% giá bán. Tuy nhiên, bên sàn và môi giới thường “cộng thêm giá” khi giao dịch với khách hàng. Số tiền chênh này không cố định mà phụ thuộc sức nóng của thị trường, có thể 5-20% giá bán.

Theo khảo sát của VnExpress, tại nhiều dự án từng là “điểm nóng”, nhà đầu tư lướt sóng bắt đầu thoát hàng, chấp nhận giảm tiền chênh. Tại phân khu 4 tòa trong đại đô thị phía đông Hà Nội, nhiều căn hộ đã được thanh toán 15% bắt đầu giảm giá chênh từ 400-500 triệu còn 100-200 triệu. Một số căn diện tích lớn giá 8-10 tỷ đồng thậm chí được chủ bán bằng giá hợp đồng vì áp lực thanh toán theo tiến độ, họ không thể đóng tiền cho đợt tiếp theo.

Tương tự với dự án có ba tòa cao 45 tầng trong đại đô thị phía bắc, nhà đầu tư liên tiếp hạ giá bán từ vài trăm đến nửa tỷ đồng cho một căn hộ dù mới vào tiền được đợt đầu. Tình cảnh này khác biệt với vài tháng trước khi những khách mua này phải “giành giật” để có quyền chọn mua căn hộ, chấp nhận trả chênh hàng trăm triệu cho đại lý.

Theo một khảo sát môi giới gần đây của kênh Batdongsan, khoảng 17% đáp viên cho biết lượng giao dịch trong quý IV giảm mạnh hơn một nửa so với quý III. Với phân khúc chung cư, 19% môi giới chia sẻ lượng giao dịch có chiều hướng suy giảm.

Ghi nhận diễn biến trên, ông Nguyễn Chí Thanh, Tổng giám đốc Công ty Cao ốc quốc tế Hồ Tây, cho biết khoản chênh xuất hiện khi lượng booking cho một giỏ hàng sắp ra mắt quá nhiều, vượt qua lượng căn sẵn có. Trong khi một dự án có hàng chục đại lý, mỗi đợt ra hàng chỉ vài trăm căn, đẩy số căn về mỗi đơn vị càng ít. Thực tế này khiến khách mua qua sàn lúc nào cũng được quảng cáo “hàng khan hiếm, booking cao gấp nhiều lần”. Lúc này, khoản chênh được tung ra tạo tâm lý chênh càng lớn cho thấy hàng càng hiếm, nhà đầu tư “lướt sóng” có thể thu lợi nhuận cao trong thời gian ngắn.

Cùng quan điểm, ông Lê Quốc Kiên, chuyên gia tư vấn bất động sản, cho rằng lượng booking lớn, khoản chênh cao chưa chắc phản ánh nhu cầu thực sự của thị trường. Chiêu trò này được tung ra để tạo tâm lý FOMO (sợ bỏ lỡ) với giỏ hàng mới, thúc đẩy các giao dịch sang tay trong thời gian ngắn. Theo ông, tình trạng này ngày càng phổ biến và lan rộng từ thị trường phía bắc đến cả phía nam, tiềm ẩn nguy cơ gây méo mó thị trường. Trong khi rủi ro lớn nhất thuộc về người mua sau bởi tiền chênh phần lớn là “khoản trả ngoài, không được ràng buộc về pháp lý”.

Trong bối cảnh dự án mới liên tiếp ra mắt, các chuyên gia dự báo nhóm nhà đầu tư “lướt sóng” sẽ gặp áp lực thanh khoản lớn. Bởi khi thị trường có nhiều lựa chọn với đa dạng phân khúc sản phẩm, tâm lý FOMO vì cung khan hiếm không còn khiến nhóm này khó tìm được khách hàng mới để sang tay.

Hãng dịch vụ bất động sản CBRE cho biết Hà Nội có thể đón 11.100 căn hộ mới trong quý IV, nâng tổng số căn mở bán trong năm nay vượt 32.300 căn, cao hơn mức đỉnh năm ngoái. Trong giai đoạn 2026-2027, thị trường có thể tiếp tục đón hơn 33.000 căn hộ mới mỗi năm. Nguồn cung mới đa dạng hơn về vị trí giúp phân khúc giá 50-60 triệu đồng một m2 dần quay trở lại.

Tại hội nghị tổng kết công tác năm 2025 của Bộ Xây dựng mới đây, Thứ trưởng Xây dựng Nguyễn Việt Hùng cũng nhìn nhận giá nhà đất có xu hướng tăng dần theo năm nhưng “chưa phản ánh đúng giá trị thực” do còn hiện tượng găm hàng, nâng giá, đầu cơ, gây mất cân đối cung – cầu. Trong năm sau, cơ quan này sẽ nghiên cứu, kiến nghị sửa đổi Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản. Giải pháp này được kỳ vọng góp phần kéo giảm giá nhà trong bối cảnh thị trường nhà ở liên tục tăng nóng thời gian qua.

Ngọc Diễm

Vài tháng qua, một tổ hợp 7 tòa tháp tại Văn Giang, Hưng Yên nhận đặt chỗ (booking) hơn 2.000 căn cho khách hàng với giá bán rumor (thăm dò thị trường) khoảng 60 triệu đồng một m2. Lượng căn này chỉ chiếm hơn 16% tổng nguồn cung căn hộ có thể mở bán tại dự án, khoảng 12.000 căn.

Trong đợt mở bán đầu tiên, chủ đầu tư đưa ra giá tăng 10-15 triệu đồng một m2 so với mức rumor. Khách hàng cần chi từ 2,5 tỷ đồng cho căn một phòng ngủ, diện tích 38 m2 (gồm VAT, chưa có phí bảo trì). Với căn hai phòng ngủ, giá bán có thể vượt 3,4 tỷ đồng.

Dự án này cùng các phân khu tại đại đô thị Ocean Park 2 và 3 (sát cao tốc Hà Nội – Hải Phòng) dự kiến cung cấp hàng chục nghìn căn hộ cho khu đông Thủ đô. Giữa tháng 11, MIK Group cũng công bố kế hoạch phát triển 70 tòa chung cư tại khu vực này với 35.000 căn.

Tương tự, một nhà phát triển bất động sản cao cấp khác sẽ xây 34 tòa chung cư tại hai đại đô thị phía đông Hà Nội. Trong đó, 15 tòa có thể khởi động trong năm tới và bàn giao vào 2027. Tổng nguồn cung từ dự án này có thể lên đến hàng chục nghìn căn.

Theo dự báo của One Housing, đơn vị nghiên cứu thị trường do Techcombank và Masterise hậu thuẫn, Hà Nội có thể đón 35.000 căn hộ mới năm 2026. Tuy nhiên, toàn bộ sản phẩm thuộc phân khúc cao cấp, hạng sang, và chủ yếu từ các chủ đầu tư lớn như Masterise Homes, Sunshine, MIK…

Còn hãng dịch vụ bất động sản CBRE cho biết khoảng 11.100 căn hộ mới đổ bộ thị trường Hà Nội trong quý IV, nâng nguồn cung mới cả năm 2025 vượt mức 32.300 căn. Trong hai năm tới, đơn vị này dự báo Thủ đô có thể đón hơn 33.000 căn hộ mới mỗi năm.

Nguồn cung căn hộ dồi dào nhờ các chủ đầu tư mở rộng quy mô triển khai, việc mở bán tại các dự án cũng được đẩy nhanh. Nhiều dự án được đưa ra thị trường ngay sau khi có giấy phép bán hàng, thay vì chờ đến giai đoạn xây dựng gần hoàn thiện. “Khoản tiền khách hàng thanh toán trước giúp doanh nghiệp cải thiện dòng tiền, bổ sung vốn lưu động để làm các dự án mới”, CBRE nêu.

Còn theo hãng dịch vụ tư vấn bất động sản Savills, một trong những động lực chính của thị trường là loạt dự án thương mại được gỡ vướng pháp lý. Bên cạnh đó, “làn sóng” nhà ở xã hội đang tăng tốc, trong khi hoạt động cải tạo chung cư cũ cũng bắt đầu chuyển động.

Dù vậy, trong bối cảnh chung cư giá cao liên tục mở bán, Bộ Xây dựng cho biết lượng giao dịch bất động sản có xu hướng giảm mạnh từ quý III, nhất là phân khúc chung cư, nhà riêng lẻ. Quý này có tổng cộng gần 136.700 giao dịch, giảm 13% theo quý và hơn 3% theo năm. Riêng phân khúc chung cư, nhà riêng lẻ ghi nhận hơn 32.100 giao dịch, bằng 93% so với quý II và giảm hơn 16% cùng kỳ năm ngoái.

Trong khi đó, lượng tồn kho bất động sản có xu hướng tăng mạnh. Theo báo cáo của Bộ Xây dựng tổng hợp từ 22/34 địa phương, tồn kho chung cư quý III tăng tới 37% so với quý II. Điều này cho thấy sức hấp thụ của thị trường với phân khúc này giảm nhiệt.

Theo một thăm dò mới đây của VnExpress với hơn 13.800 độc giả về kế hoạch mua nhà, có đến một phần ba người tham gia cho biết họ tiếp tục thuê dài hạn trong bối cảnh giá chung cư liên tục tăng. Khoảng 29% độc giả chia sẻ họ sẽ chuyển sang vùng ven để tìm dự án giá rẻ hơn.

Nhiều chuyên gia cũng cảnh báo tình trạng “thừa cung” có thể xảy ra bởi phần lớn giỏ hàng mới thuộc phân khúc cao cấp, hạng sang. Nguồn cung đang trên đà trở lại mức đỉnh 33.000-37.000 căn hộ mỗi năm như giai đoạn cao điểm 2015-2019. Tuy nhiên, dữ liệu của CBRE cho biết bình quân giá bán thứ cấp căn hộ ở Hà Nội đạt 91 triệu đồng một m2 vào cuối quý III. Con số này cao gấp 3 lần mặt bằng giá chung cư 10 năm trước.

Ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt, Giám đốc thị trường nhà ở CBRE Việt Nam nhận định giá bán neo cao vượt xa khả năng chi trả của số đông, thị trường có thể bước vào trạng thái bão hòa. “Bên bán không muốn giảm giá, người mua e dè rủi ro và thanh khoản suy yếu”, ông Kiệt cho biết.

Ông nhắc lại giai đoạn 2007-2011 khi thị trường nhà đất trong nước tăng giá quá nhanh, tín dụng siết lại, giao dịch gần như đóng băng và cảnh báo nguy cơ tương tự ở giai đoạn này.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS) cho biết nhu cầu lớn nhất của thị trường nằm ở phân khúc nhà ở vừa túi tiền, nhưng ba năm qua nguồn cung phần lớn là bất động sản cao cấp, giá trị lớn, phục vụ nhu cầu đầu tư, đầu cơ. Theo dữ liệu của VARS, 9 tháng đầu năm, 42% tổng nguồn cung tại Hà Nội đến từ chung cư phân khúc 80-200 triệu đồng một m2.

Ngay cả các khu vực vùng ven – vốn được kỳ vọng cung cấp nhà ở vừa túi tiền -giá bán thực tế cũng ngày càng đắt đỏ và chỉ thấp hơn một chút so với khu vực trung tâm. Trong khi nhóm căn hộ bình dân, loại hình được người dân trông đợi nhất, chỉ chiếm 3% lượng hàng mở bán, chủ yếu là nhà xã hội. Điều này có nghĩa sản phẩm nhà thương mại giá rẻ gần như biến mất.

Về giải pháp, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA) cho rằng bên cạnh nhà xã hội, Nhà nước cần có cơ chế khuyến khích phát triển nhà thương mại vừa túi tiền và hỗ trợ người trẻ mua căn nhà đầu tiên. “Nếu nhà vừa túi tiền quay trở lại là trung tâm của thị trường, địa ốc sẽ có hy vọng cân bằng nhu cầu đầu tư và ở thực, đảm bảo công bằng, ổn định xã hội”, ông nói.

Ông Châu đề xuất bổ sung người mua nhà dưới 3 tỷ đồng một căn được tiếp cận gói vay ưu đãi 145.000 tỷ đồng, vốn chỉ dành cho nhà xã hội. Theo ông, khả năng tiếp cận nhà ở của người trẻ sẽ được gia tăng khi có chính sách tín dụng lãi suất hợp lý, 5,9-6,1% một năm, thời hạn 20-25 năm.

Trước thực trạng này, đại diện Bộ Xây dựng cho biết cần điều chỉnh quy định về tiền sử dụng đất hợp lý, và có cơ chế đẩy mạnh phân khúc giá phù hợp với thu nhập của phần đông người dân. Cơ quan này cho biết đang hoàn thiện đề án thí điểm Trung tâm giao dịch bất động sản do Nhà nước quản lý nhằm tăng minh bạch cho thị trường.

Ngọc Diễm – Anh Tú