Báo cáo Knight Frank 2024 cho thấy giá nhà ven sông trên thế giới thường cao hơn trung bình khoảng 49%, thuộc nhóm bất động sản sinh thái được giới siêu giàu ưa chuộng. Căn hộ ven sông Thames (London), nhà bên sông Seine (Paris) có giao dịch phổ biến 321-832 triệu đồng, gấp ba lần trung bình thành phố, còn căn hộ sát sông Hudson tại West Village (New York) tiệm cận 1,17 tỷ đồng mỗi m2.

Sự khác biệt về giá của bất động sản cận thủy so với khu vực khác không chỉ là đặc trưng của các thành phố phương Tây. Ở châu Á, sự chênh lệch này còn rõ nét hơn khi hạ tầng mới liên tục mở rộng và đẩy ranh giới đô thị tiến về phía sông. Gangnam (Seoul) và Pudong (Thượng Hải) là hai ví dụ điển hình: giá căn hộ tại đây đã tăng lần lượt 5- 6 lần trong hai thập kỷ. Không chỉ tăng giá đơn thuần, các khu vực này đã chuyển mình từ vùng ven thành trung tâm kinh tế mới sau khi cầu, metro và đường ven sông được hoàn thiện. Điều đó cho thấy giá bất động sản ven sông không đơn thuần phản ánh sở thích về cảnh quan, mà còn là thước đo cho năng lực mở rộng của một đô thị.

Theo các chuyên gia, sự tăng giá của bất động sản ven mặt nước xuất phát từ ba yếu tố: hạ tầng tạo lực đẩy, cảnh quan cải thiện chất lượng sống và nguồn cung hạn chế. Đây cũng là lý do những khu vực này luôn có thanh khoản tốt dù mặt bằng giá thường cao hơn phần còn lại của thành phố.

Những biến động này phản ánh quy luật chung của các đô thị lớn, và Việt Nam không nằm ngoài xu hướng đó. Báo cáo Bộ Xây dựng quý III cho thấy giá căn hộ trung bình tại Hà Nội và TP HCM lần lượt ở mức phổ biến 80-95 triệu đồng và 91 triệu đồng. Tuy nhiên, các khu ven sông tại hai đô thị này đang hình thành mặt bằng giá riêng.

Trong các đô thị lớn, Hà Nội thể hiện rõ mức độ phân hóa giá giữa khu ven sông và phần còn lại. Đất ven sông Hồng ở Long Biên, một số tuyến sát đê tăng tới hơn 4 lần trong 10 năm qua. Theo dữ liệu Batdongsan, đất gần cầu Trần Hưng Đạo được rao 84-440 triệu đồng mỗi m2, còn biệt thự – liền kề tại một số phường ven sông đạt 119-554 triệu đồng.

TP HCM cũng chứng kiến khoảng cách giá lớn giữa khu ven sông và những vị trí lân cận. Khoảng 10 năm trước, các trục sát sông Sài Gòn như Trần Não có giá khoảng 22 triệu đồng mỗi m2, đến nay đã gấp 6-12 lần. Nhiều vị trí ven sông ở Thảo Điền, Thủ Thiêm ghi nhận mức rao 110-250 triệu đồng mỗi m2, một số chạm 300 triệu đồng. Việc giá đất tăng không chỉ xuất phát từ ưu thế vị trí, mà còn từ sự dịch chuyển của trung tâm kinh tế về phía Đông thành phố.

Không chỉ tăng giá, nhóm sản phẩm ven sông còn cho thấy sức hấp thụ ổn định. Một số dự án cao cấp khu Thảo Điền (TP HCM) đạt thanh khoản 90-95 khi mở bán và nguồn hàng sơ cấp chỉ còn rất ít. Trong khi đó, một căn chung cư ven sông Hồng ở khu Long Biên (Hà Nội) cũng hết sạch giỏ hàng ngay từ giai đoạn mở bán, hiện chỉ còn giao dịch thứ cấp. Điều này cho thấy người mua chủ động tìm kiếm nguồn cung gắn với môi trường sống chất lượng hơn. Các chuyên gia dự báo, những dự án cao cấp dọc hành lang sông Hồng sẽ hưởng lợi từ tỷ lệ hấp thụ trên 80% của phân khúc căn hộ trên 4 tỷ đồng trong thời gian tới.

Yếu tố chi phối phía sau mức giá và sức hấp thụ này, được nhận định đến từ hạ tầng. Nhiều dự án giao thông lớn như vành đai 3, cầu Thủ Thiêm 4 tại TP HCM hay các cầu bắc qua sông Hồng ở Hà Nội được dự báo tiếp tục hỗ trợ giá trị các khu vực lân cận. Theo đó, khi cầu Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Vĩnh Tuy giai đoạn 2 và các tuyến kết nối phía Đông Thủ đô hoàn thành, những khu vực từng nằm ở rìa đô thị như Đông Anh, Long Biên hay Tứ Liên có thể trở thành cực phát triển mới nhờ kết nối trực tiếp với trung tâm.

Bên cạnh yếu tố hạ tầng, thị hiếu người mua cũng góp phần duy trì sức hút của các khu vực ven sông. Theo các chuyên gia, nhu cầu tìm kiếm môi trường sống thoáng, mật độ thấp và nhiều mảng xanh giúp phân khúc ven sông duy trì sức hút ổn định. Dòng sản phẩm ven sông thường phát triển theo tiêu chuẩn cao cấp, hưởng lợi từ cảnh quan và tính khan hiếm nên được đánh giá có biên độ tăng giá tốt trong dài hạn. Trong bối cảnh nhiều dự án hạ tầng tiếp tục được thúc đẩy tại các đô thị lớn, bất động sản ven sông được kỳ vọng trở thành điểm sáng trong cấu trúc phát triển đô thị và tiếp tục thu hút dòng vốn trung, dài hạn.

Song Anh

Câu chuyện kiểm soát giá bất động sản tăng nóng tại các đô thị lớn, theo ông Lucas Ignatius Loh Jen Yuh, CEO Nam Long, đây không chỉ là thách thức riêng của Việt Nam. Singapore và Trung Quốc từng áp dụng biện pháp hành chính để ghìm giá, nhưng nhiều thời điểm giá vẫn leo thang do nguồn cung không đáp ứng đủ cầu. “Càng cố ghìm bằng biện pháp hành chính, thị trường càng phản ứng mạnh”, ông nhận xét.

Tại Việt Nam, áp lực tăng giá xuất phát từ ba yếu tố: chi phí đất đai tăng, các vấn đề pháp lý kéo dài và kỳ vọng lợi nhuận của chủ đất ngày một cao hơn. Quỹ đất sạch nội đô khan hiếm khiến phát triển nhà vừa túi tiền gặp trở ngại, trong khi nguồn cung mới chưa tăng tương ứng. Ông nhấn mạnh, giá bất động sản vận hành theo nguyên lý thị trường, chi phối trực tiếp bởi cung – cầu, chi phí đất và kỳ vọng lợi nhuận của chủ đất lẫn nhà phát triển dự án. Khi nguồn cung vẫn hạn chế và nhu cầu duy trì ở mức cao, các biện pháp can thiệp trực tiếp khó đạt hiệu quả, thậm chí có thể khiến thị trường vận hành không ổn định.

“Vì vậy giải pháp căn bản nhất là mở rộng nguồn cung,” CEO Nam Long nói tại sự kiện NLG-Day.

Ông cũng khẳng định vai trò và tầm quan trọng của Nhà nước cần thể hiện rõ nhất trong việc bình ổn thị trường, thông qua tháo gỡ pháp lý, thúc đẩy phát triển quỹ nhà ở, nhất là phân khúc giá phù hợp. Theo ông, nếu Việt Nam làm tốt công tác điều phối, đà tăng giá nhà có thể hạ nhiệt, nhưng để giá giảm sâu là rất khó khi chi phí phát triển tăng và đất ngày càng hiếm.

Ở góc nhìn độc lập, bà Cao Thị Thanh Hương, Quản lý cấp cao Bộ phận Nghiên cứu Savills Việt Nam, cũng đồng quan điểm về tính thị trường của giá nhà. Bà cho rằng giá bất động sản không thể điều chỉnh bằng một mệnh lệnh hành chính, mà phải xuất phát từ nền tảng quy hoạch, pháp lý và tài chính.

“Thị trường nhà ở TP HCM vẫn duy trì tăng trưởng nhờ nhu cầu ở thực và hạ tầng phát triển, nhưng những yếu tố như quy hoạch, thủ tục pháp lý và cơ chế tài chính mới là chìa khóa giúp cân bằng cung – cầu và kiểm soát giá nhà trong dài hạn,” bà Hương nói.

Theo chuyên gia Savills, nguồn cung hiện tại của TP HCM vẫn bị hạn chế bởi pháp lý, trong khi nhu cầu mua nhà để ở duy trì mức cao, dẫn tới sự lệch pha cung – cầu kéo giá bán neo ở mức cao. Giải pháp cốt lõi không phải là hạ giá trực tiếp, mà là mở rộng không gian đô thị, phát triển khu vực vệ tinh quanh TP HCM và đầu tư mạnh vào kết nối giao thông để mở ra cơ hội hình thành cụm dân cư – thương mại mới ngoài khu lõi đô thị.

Bà Hương nhấn mạnh, câu chuyện giá nhà có giảm hay không phụ thuộc vào tốc độ mở rộng nguồn cung và cải thiện hạ tầng giao thông kết nối. Khi metro, đường vành đai, cao tốc liên tỉnh hoàn thiện, quỹ đất vùng ven có thể chuyển hóa thành nguồn cung đô thị lớn với chi phí hợp lý hơn. Lúc đó, giá nhà có thể tăng chậm lại, nhưng để giảm mạnh như kỳ vọng của phần lớn người mua là điều cần thời gian dài và cơ chế vận hành thị trường là yếu tố quyết định.

Song song đó, chính sách tài chính cũng đóng vai trò trụ cột. Việt Nam đang nghiên cứu thành lập Quỹ Nhà ở Quốc gia, mô hình tương tự Singapore hay Hàn Quốc – nơi người dân được vay mua nhà lãi suất thấp, thời hạn dài, còn chủ đầu tư được ưu đãi đầu tư và tiếp cận đất quy hoạch.

“Quỹ nhà ở tạo ra lợi ích hai chiều: người mua được hỗ trợ tài chính, còn doanh nghiệp có động lực phát triển nhà ở vừa túi tiền. Khi hai phía cùng có lợi, thị trường mới hướng đến sự cân bằng bền vững”, bà Hương phân tích.

Nói về câu chuyện thị trường đang lệch pha nguồn cung, bà Hương Nguyễn, Giám đốc Đầu tư Nam Long Group, cho rằng sự xuất hiện của nhiều dự án ở xa trung tâm nhưng có mức tiệm cận khu vực nội đô, khiến nhiều người lầm tưởng toàn thị trường đồng loạt tăng và chỉ có nhà cao cấp. Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại những dự án có mức giá hợp lý cho nhóm mua ở thực, chỉ là tỷ trọng nhỏ và phân bổ xa trung tâm.

Bà cho biết với doanh nghiệp, áp lực chi phí đất cao khiến biên lợi nhuận của nhà phát triển dự án bị thu hẹp, nhất là với mô hình phát triển đô thị quy mô lớn cần đầu tư hạ tầng đồng bộ. Do đó, nhiều doanh nghiệp phải tái cấu trúc sản phẩm, đa dạng hóa nhiều phân khúc cả cao cấp và bình dân để cân bằng tài chính.

Dù thị trường đối mặt nhiều biến động, Nam Long vẫn trung thành với chiến lược phát triển nhà ở cho nhu cầu thật. Doanh nghiệp cho biết đang tìm kiếm quỹ đất xây dựng sản phẩm ở mức 30-35 triệu đồng mỗi m2, hướng tới nhóm mua để ở. Bà Hương cho rằng, dù làm nhà giá hợp lý, sản phẩm chỉ hấp thụ tốt khi đáp ứng tiêu chuẩn về thiết kế, công năng và tiện ích. “Không chỉ rẻ là bán được mà phụ thuộc vào chất lượng và khả năng đáp ứng kỳ vọng người mua”, bà Hương cho hay.

Phương Uyên