Hơn một thập kỷ trước, Thủ Thiêm từng là vùng đất hoang sơ bên kia sông Sài Gòn, hạ tầng chưa hoàn thiện, kết nối hạn chế Tuy nhiên, sau khi được quy hoạch và đầu tư hạ tầng, khu vực này đã ghi nhận sự phát triển nhanh cả về dân cư lẫn giá trị bất động sản. Một số dự án như The River, Sala, The Metropole có tỷ lệ lấp đầy cao, giá bán và cho thuê tăng so với thời điểm ban đầu.

Tại miền Bắc, theo nhà phát triển bất động sản Hàn Quốc N.H.O, những dấu hiệu tương tự đang xuất hiện tại Hải Phòng. Thành phố cảng đứng trước những thay đổi mang tính cấu trúc, cả về hành chính lẫn chính sách phát triển. Nổi bật là sáp nhập tỉnh Hải Dương, Hải Phòng, lấy tên mới là Hải Phòng quy mô dân số trên 4 triệu người, trở thành “siêu đô thị” lớn thứ ba cả nước.

Việc chọn huyện Thủy Nguyên làm trung tâm hành chính – chính trị mới được kỳ vọng sẽ tái định hình trục phát triển của thành phố. Điều này kéo theo làn sóng di dân cơ học, từ đó, thúc đẩy nhu cầu nhà ở.

Theo thống kê của hãng dịch vụ tư vấn bất động sản Savills, giá bán sơ cấp bình quân căn hộ tại Hải Phòng đạt 50 triệu đồng một m2. Các khu vực có giá cao hơn như quận Hải An cao nhất 65 triệu đồng một m2, Ngô Quyền 64 triệu một m2, Hồng Bàng 53 triệu một m2.

Savills cho biết, Hải Phòng có nhiều động lực để thị trường địa ốc tăng trưởng như nằm trong vùng tam giác phát triển kinh tế cùng Hà Nội, Quảng Ninh, sở hữu hệ thống cảng biển lớn nhất miền Bắc, hạ tầng giao thông đầy đủ các loại hình.

Bên cạnh quy hoạch, yếu tố then chốt thu hút sự chú ý là Hải Phòng được Quốc hội cho phép thí điểm Khu thương mại tự do (FTZ) nằm trong khu kinh tế Đình Vũ – Cát Hải và khu kinh tế ven biển phía Nam, với diện tích đề xuất khoảng 6.470 ha.

Nhằm thu hút đầu tư, khu thương mại tự do áp dụng loạt chính sách ưu đãi vượt trội. Doanh nghiệp tại FTZ được hưởng mức thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong 30 năm, miễn 4 năm đầu và giảm 50% trong 9 năm tiếp theo; miễn toàn bộ tiền thuê đất – mặt nước (trừ bất động sản thương mại). Chuyên gia nước ngoài được miễn thị thực, cấp thẻ tạm trú 10 năm, giảm 50% thuế thu nhập cá nhân trong một thập kỷ. Thủ tục đầu tư, hải quan, hành chính đều được rút gọn.

Với kinh nghiệm hơn 18 năm trên thị trường bất động sản, ông Jeong Cheol, Thành viên Hội đồng Quản trị N.H.O cho biết, khi một địa phương đồng thời hội tụ các yếu tố như quy hoạch rõ ràng, hạ tầng phát triển và chính sách mang tính đột phá, đó là dấu hiệu của một chu kỳ tăng trưởng mới.

“Hải Phòng đang bước vào giai đoạn này, với các yếu tố thiên thời, địa lợi và nhân hòa cùng lúc hội tụ. Sự phát triển về dân số và kinh tế sẽ kéo theo nhu cầu về nhà ở”, vị này chia sẻ.

Đây cũng là lý do, N.H.O lựa chọn Hải Phòng làm điểm đến chiến lược tại thị trường miền Bắc với dự án Gem Park. Khu căn hộ cao cấp theo tiêu chuẩn Hàn Quốc nằm tại một trong những khu vực trung tâm hiện hữu của Hải Phòng. Dự án có tổng diện tích tiện ích hơn 15.000 m2, hướng đến nhóm khách hàng chuyên gia, người mua ở thực và nhà đầu tư cho thuê.

Theo chủ đầu tư, Gem Park thu hút sự quan tâm từ cộng đồng chuyên gia nước ngoài, đặc biệt là người Hàn Quốc – nhóm có tỷ lệ đầu tư và làm việc cao tại Hải Phòng. Vị trí dự án cũng nằm gần trung tâm hành chính mới Thủy Nguyên, được xem là yếu tố thuận lợi trong bối cảnh tái cấu trúc đô thị.

“Giới đầu tư vẫn quan tâm đến các khu vực có hạ tầng và chính sách hỗ trợ, nhưng việc xuống tiền cần cân nhắc kỹ quy hoạch, sức mua và triển vọng dài hạn”, đại diện N.H.O nhấn mạnh.

Song Anh

Thời gian qua, liên tiếp dự án nhà xã hội mới ra mắt tại Hà Nội với giá bán leo thang. Mức cao nhất hiện thuộc về dự án tại Khu đô thị Hạ Đình, xã Tân Triều, huyện Thanh Trì (Hà Nội) với giá tạm tính khoảng 25 triệu đồng một m2. Với đơn giá này, căn hộ diện tích 70 m2 tại đây khoảng 1,75 tỷ đồng.

Tại huyện Mê Linh, hơn 700 căn nhà xã hội thuộc xã Kim Hoa có mức dự kiến 21,2 triệu đồng một m2, tương đương 1,5 tỷ đồng cho căn diện tích lớn nhất. Trong khi đó, dự án tại ô đất CT3, Khu đô thị mới Kim Chung, huyện Đông Anh có giá dự kiến 18,4 triệu đồng mỗi m2.

Giai đoạn trước 2023, mức giá bán nhà ở xã hội tại Thủ đô được duyệt thường dao động 13-17 triệu đồng một m2. Từ đó đến nay, giá căn hộ đã tăng phi mã, dù suất đầu tư được Bộ Xây dựng công bố với loại nhà ở này dưới 20 tầng chỉ khoảng 5,6-8,8 triệu đồng mỗi m2.

Giá bán nhà ở xã hội tại nhiều địa phương chênh lệch đáng kể so với Hà Nội. Chẳng hạn, tại Thanh Hóa, dự án tại lô đất NOXH-02 thuộc khu đô thị trung tâm TP Thanh Hóa (tên thương mại Vinhomes Star City) được Sở Xây dựng duyệt giá bán 20,65 triệu đồng một m2. Trong khi ở Quảng Ninh, hơn trăm căn nhà ở loại này tại Khu công nghiệp Đông Mai sắp nhận hồ sơ đăng ký có giá tạm tính từ 10,8 triệu đồng mỗi m2.

Theo quy định hiện hành, giá bán nhà xã hội do chủ đầu tư xác định trên cơ sở tính đủ các chi phí để thu hồi vốn đầu tư, lãi vay (nếu có) và lợi nhuận định mức (không quá 10%). Giá bán sẽ được UBND cấp tỉnh thẩm duyệt, không tính các khoản ưu đãi của Nhà nước.

Giá bán nhà xã hội khác nhau theo từng dự án, khu vực do chênh lệch chi phí đầu tư xây dựng và khoản hợp lý khác, theo ông Chử Văn Hải, Trưởng phòng Phát triển và quản lý nhà ở xã hội, Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng).

Ông Hải phân tích chi phí xây dựng, gồm xây lắp và bố trí thiết bị, có thể lên đến 90% tổng mức đầu tư chung cư nhà xã hội, do được miễn tiền sử dụng đất. Tỷ trọng này với chung cư thương mại khoảng 70%. Trong khi mỗi dự án có yêu cầu thiết kế (gồm chiều cao tầng, số lượng hầm, kiểu dáng kiến trúc, kết cấu chịu lực… ) và quy mô riêng biệt, kéo theo chi phí xây dựng khác nhau.

Ví dụ chi phí đầu tư xây dựng dự án nhà xã hội có tầng hầm sẽ cao hơn 10-20% so với dự án không hầm có cùng quy mô. Chưa kể, những dự án sử dụng thiết kế mẫu hay nhà lắp ghép có giá bán thấp hơn.

Theo ông Hải, nhà xã hội cũng áp dụng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nhà chung cư 04/2021 giống nhà thương mại, điểm khác nhau là bị khống chế về diện tích căn hộ nhằm hạ giá bán. Giá nhà ở xã hội thấp hơn đáng kể nhưng chất lượng, quy chuẩn, tiêu chuẩn phải đảm bảo giống dự án thương mại. Việc dự án được đầu tư thêm sân vườn, cảnh quan, thiết kế đường nội bộ làm tăng giá bán của chủ đầu tư.

Tương tự, chi phí hạ tầng xã hội, công trình tiện ích của mỗi dự án cũng khác nhau về mức độ đầu tư. Một số dự án mới được bố trí thiết kế, xây thêm nhà trẻ, trường học, công viên cây xanh… nên giá sẽ đắt hơn. Chi phí đầu tư những hạng mục này có thể được tính cả khấu hao trong khai thác vận hành, nên một phần được phân bổ vào giá thành sản phẩm.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Hoàng Nam, Tổng giám đốc G-Home, doanh nghiệp chuyên phát triển nhà ở xã hội, cho biết suất vốn đầu tư cho công trình cũng được phân theo 8 vùng, với mức chênh giữa vùng thấp và cao nhất lên đến 10%. Do đó giá dự án ở trung tâm đô thị cao hơn so với khu vực vùng ven.

Trong khi đó, suất vốn đầu tư xây dựng chưa gồm một số khoản như chi phí lãi vay, bán hàng, trượt giá, công trình hạ tầng kỹ thuật ngoài nhà, hệ thống phòng cháy chữa cháy…

Ông Nam cho hay các dự án nhà ở thường vay tín dụng thương mại khoảng 30-70% tổng vốn đầu tư dự án. Ngoài chi phí lãi vay trong thời gian xây dựng, chủ đầu tư phải chịu lãi vay quá trình bán hàng thu hồi vốn dự án. Nếu thủ tục đầu tư kéo dài, sản phẩm tồn kho, chủ đầu tư khó có nguồn để trả nợ, kéo chi phí lãi vay tăng mạnh.

Về chi phí bán hàng, dự án nhà xã hội có đặc thù xét duyệt đối tượng được thụ hưởng chính sách nên khoản này chiếm 1-3% giá bán, cho thuê. Tuy nhiên, khoản này nằm trong các chi phí hợp lý, tối đa 2% tổng chi phí đầu tư xây dựng, nên ở nhiều dự án chủ đầu tư phải bù khoản bị thiếu này.

Mới đây, Bộ Xây dựng đề xuất tăng mức lợi nhuận xây nhà ở xã hội lên 13% nhằm khuyến khích các doanh nghiệp tham gia phát triển dự án. Nếu đề xuất này được thông qua, giá bán nhà ở xã hội có thể tiếp tục tăng.

Tổng giám đốc G-Home cho rằng yếu tố trực tiếp giúp hạ nhiệt giá nhà nằm ở thủ tục đầu tư. Nếu thời gian hoàn thành thủ tục được rút ngắn, đơn giản hóa, doanh nghiệp sẽ tích cực hơn trong triển khai dự án.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Đỉnh, chuyên gia pháp lý bất động sản, cho rằng “nên giữ định mức 10%” như quy định cũ. Ông nói, đặt trong bối cảnh trước đây, doanh nghiệp xây nhà xã hội gặp nhiều vướng mắc pháp lý, tốn chi phí. Quy định yêu cầu hạch toán tổng thể dự án nên chủ đầu tư chỉ được hưởng 10% lợi nhuận trên toàn quỹ đất.

Hiện nay, với những đột phá về chính sách phát triển nhà xã hội, ông Đỉnh cho rằng mức trần lợi nhuận 10% là phù hợp. Bởi lãi định mức chỉ tính cho quỹ đất xây nhà, còn lại phần 20% làm thương mại dịch vụ được miễn tiền thuê đất và doanh nghiệp hưởng toàn bộ lợi nhuận từ phần này.

Ngọc Diễm

Mức giá này được nêu trong bản công bố thông tin của Sở Xây dựng Hà Nội, sau khi khu nhà xã hội tại 4 ô đất CT01 đến CT04 thuộc Khu nhà ở đô thị Kim Hoa, huyện Mê Linh được khởi công vào tháng 5/2023. Dự án do Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng Thân Hà làm chủ đầu tư.

Theo Sở Xây dựng, giá bán tạm tính các căn hộ tại dự án này là 21,2 triệu đồng mỗi m2 (gồm VAT, chưa có phí bảo trì). Với đơn giá trên, căn hộ diện tích 69 m2 tại dự án ở Mê Linh có giá khoảng 1,46 tỷ đồng.

Giá thuê mua tại dự án khoảng 262.000 đồng mỗi m2, tương ứng số tiền phải trả dự kiến cho căn hộ lớn nhất là 18 triệu đồng một tháng.

“Chủ đầu tư sẽ công bố giá chính thức sau khi được cơ quan quản lý thẩm định theo quy định”, Sở này thông tin. Chủ đầu tư tiếp nhận hồ sơ đăng ký mua, thuê căn hộ từ quý II năm nay. Dự án dự kiến đưa vào sử dụng từ quý IV/2027.

Nếu được duyệt, đây sẽ là mức giá nhà xã hội cao hàng đầu Thủ đô. Mức cao nhất thuộc về khu nhà xã hội tại khu đô thị Hạ Đình, xã Tân Triều, huyện Thanh Trì với khoảng 25 triệu đồng một m2. Dự án này từng được khởi công cuối năm ngoái, dự kiến nhận hồ sơ từ từ quý cuối năm nay.

Khu nhà ở xã hội tại xã Kim Hoa có tổng vốn đầu tư gần 1.300 tỷ đồng, quy mô hơn 3,4 ha. Dự án được quy hoạch trên 4 lô đất CT01 đến CT04, tổng 9 tháp, mỗi tháp cao 9 tầng nổi và một tầng hầm.

Sau khi hoàn thành, dự án sẽ cung cấp 720 căn chung cư, diện tích từ 62 m2 đến 69 m2, mật độ 10 căn mỗi tầng. Số lượng căn để bán gồm 648 căn, còn lại cho thuê mua.

Giai đoạn trước năm 2023, mức giá bán nhà ở xã hội tại Thủ đô được duyệt thường dao động 13-17 triệu đồng một m2. Từ đó đến nay, giá căn hộ đã tăng phi mã trong bối cảnh thành phố ngày càng thiếu nhà ở bình dân, giá rẻ. Mới đây, dự án tại ô đất CT3, Khu đô thị mới Kim Chung, huyện Đông Anh của liên danh Handico – Viglacera cũng công bố giá dự kiến 18,4 triệu đồng mỗi m2.

Theo đề án phát triển 1 triệu căn nhà ở xã hội tới 2030, Hà Nội có mục tiêu phát triển nhà xã hội cao hàng đầu cả nước với 56.200 căn. Tuy nhiên, 4 năm qua, thành phố hoàn thành chưa đến 21% chỉ tiêu đề ra. Năm ngoái, cả Thủ đô chỉ có một dự án nhà ở xã hội cho thuê được cấp phép xây dựng.

Năm nay, Thủ tướng giao thành phố hoàn thành 4.670 căn nhà xã hội. Tuy nhiên, ông lưu ý việc phát triển nhà xã hội tại Thủ đô không chỉ tập trung ở “nơi còn nhiều đất” như Đông Anh, trong khi nơi không còn nhiều quỹ đất như quận Nam Từ Liêm thì không làm.

Từ đầu năm đến nay, nguồn cung nhà xã hội ở Thủ đô có cải thiện tích cực. Thành phố liên tục khởi công ba dự án, cung cấp hơn 2.000 căn tập trung tại huyện Đông Anh, Thanh Trì.

Ngọc Diễm

Hoàng Quân (32 tuổi) đang làm việc tại một ngân hàng thương mại ở TP HCM, cho biết có thu nhập 24,5 triệu đồng mỗi tháng, không thấp so với mặt bằng lương chung nhưng chẳng thấm là bao với mức phí sinh hoạt đắt đỏ của TP HCM. Dù tiết kiệm từ khi ra trường, đến nay, Quân vẫn chọn ở trọ với lý do mua nhà không nổi.

“Một căn hộ bình dân ở thành phố có giá đến 3 tỷ đồng, muốn mua phải vay ít nhất 2 tỷ đồng và 15-25 năm tới, mỗi tháng phải dành hơn 60% thu nhập trả nợ. Phấn đấu trong nợ nần thì thà ở trọ cả đời dành dụm tiền về già dưỡng lão”, anh cho hay.

Quân không phải cá biệt, rất nhiều bạn trẻ dù đã nỗ lực từng ngày mong sớm có mái ấm ở TP HCM, nhưng đã từ bỏ, chọn cách thuê nhà ở các đô thị lớn.

Thùy Chi (35 tuổi) công tác tại một tổ chức tín dụng ở TP HCM, cho biết từ khi ra trường đã bắt đầu tích lũy cho kế hoạch mua nhà tuổi 30. Dù tuổi tác đã cách xa mục tiêu 5 năm, Chi vẫn đang ở trọ. Với mức thu nhập 22 triệu đồng mỗi tháng, Chi thuê căn phòng giá 4 triệu đồng (chưa tính điện, nước…), trung bình mỗi tháng, cô tiêu tốn ít nhất 13 triệu đồng cho phí sinh hoạt, mua sắm và tiết kiệm nhiều nhất 5 triệu đồng.

Hiện cô chỉ tiết kiệm được 700 triệu đồng, mua căn nhà vài tỷ đồng ở thành phố là điều quá xa vời. Do đó, cô chấp nhận thuê nhà ở trọ để bớt phải lo nghĩ, dành tiền vào việc khác.

Tương tự, Kim Anh (28 tuổi) nhân viên cho một công ty truyền thông ở quận 1, chia sẻ thu nhập loanh quanh ở mức 16-18 triệu mỗi tháng, làm cả đời cũng không mua được nhà ở TP HCM. Hơn nữa cô cũng không thấy quá nhiều lợi ích khi mua nhà ở thành phố nên “thà cứ ở trọ, dùng tiền trả lãi mua nhà đi học thêm kiến thức, kỹ năng mới để phát triển công việc”.

Nghiên cứu mới đây từ Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (Vars) cho thấy, hơn 60% người trẻ dưới 35 tuổi tại các đô thị lớn (Hà Nội, TP HCM, Đà Nẵng) ưu tiên thuê nhà, coi đây là giải pháp tối ưu để giảm gánh nặng tài chính và tận hưởng sự tự do trong bối cảnh giá bất động sản leo thang.

Tương tự, kết quả khảo sát từ chuyên trang Batdongsan cũng cho thấy, xu hướng tìm thuê nhà gia tăng gần 22% trong năm 2024. Nhóm khách hàng trong độ tuổi 25-34 tìm thuê cao nhất (gần 62%), ngay cả nhóm thu nhập cao từ 21-40 triệu đồng mỗi tháng cũng có tỷ lệ tìm thuê nhà đến 42% trong năm qua.

Lý giải, Vars cho rằng giá nhà tăng cao, không có ưu đãi lãi suất là rào cản khiến nhiều người khó mua nhà, đẩy họ vào thị trường thuê. Giá căn hộ chung cư tại Hà Nội, TP HCM và Đà Nẵng tăng lần lượt 72%, 50% và 34% trong 5 năm qua, còn thu nhập trung bình của người dân chỉ tăng khoảng 6-10% mỗi năm và ở mức rất thấp (từ 6,8-8,9 triệu đồng mỗi tháng). Trung bình vay 1,5-2 tỷ đồng mua nhà, hàng tháng người mua phải trả tiền gốc và lãi từ 25-60 triệu đồng, cao hơn 5-10 lần chi phí thuê nhà.

Còn theo Batdongsan, hơn 41% người đi thuê cho biết không đủ tài chính mua, không muốn ràng buộc vì khoản vay mua nhà và giá thuê nhà giá thấp hơn trả lãi suất hàng tháng. Với mức GDP bình quân đầu người ước tính khoảng 9,5 triệu đồng mỗi tháng (2024), một người trẻ (25-40 tuổi) phải tích lũy từ 26 năm để sở hữu căn hộ diện tích 60 m2, giá khoảng 3 tỷ đồng (trong điều kiện lãi suất huy động giả định là 4,5%/năm).

Ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội môi giới bất động sản Việt Nam, nhận định việc vay mua nhà với người trẻ vẫn gặp “muôn vàn khó khăn”. Vay là đồng nghĩa phải trả nợ trong 15-25 năm, hoặc phải “bóp mồm bóp miệng” cắt giảm nhiều khoản chi tiêu khác để có thời gian trả nợ ngắn hơn. Chưa kể, lãi suất thả nổi khó dự báo cũng làm nhiều người trẻ không dám vay, chọn ở trọ thay vì sở hữu tài sản.

Ông Nguyễn Quốc Anh, Phó tổng giám đốc Batdongsan nhận định, bên cạnh vấn đề tài chính, tư duy về sở hữu nhà cũng dần thay đổi, đặc biệt là với thế hệ trẻ. Hiện có khoảng 28% ngưởi thuê nhà cho biết, chọn ở trọ vì thích sự linh hoạt từ việc thay đổi môi trường sống.

Xu hướng gia tăng nhu cầu thuê khiến mảng cho thuê tại Việt Nam ngày càng tiềm năng. Dù vậy, thị trường cho thuê vẫn còn nhiều hạn chế, chưa thực sự trở thành một giải pháp thay thế hoàn toàn cho việc sở hữu nhà.

Hội Môi giới bất động sản Việt Nam cho biết, phần lớn nguồn cung nhà cho thuê do cá nhân sở hữu và quản lý, chưa có sự tham gia của các chủ đầu tư chuyên nghiệp. Trong khi đó, tại các nước phát triển, mô hình “build-to-rent” (xây dựng để cho thuê) đã trở nên phổ biến, giúp người thuê có nhiều lựa chọn hơn với giá cả hợp lý và dịch vụ tốt hơn.

Việt Nam cũng chưa có chính sách bảo vệ người thuê nhà. Đa số các hợp đồng thuê đều có thời hạn ngắn (6-12 tháng) và không có ràng buộc về điều kiện và mức tăng giá, khiến người thuê phải đối mặt với rủi ro về sự ổn định và quyền lợi. Việc thuê nhà chỉ có thể trở thành một lựa chọn phổ biến khi thị trường cho thuê được phát triển chuyên nghiệp hơn và có sự hỗ trợ từ chính sách tài chính.

Đơn vị này đề xuất nên có quy định pháp luật cụ thể bảo vệ quyền lợi người thuê như giới hạn mức tăng giá thuê mỗi năm và khuyến khích hợp đồng thuê dài hạn. Còn Hiệp hội bất động sản TP HCM mới đây cũng đề xuất, để tăng khả năng sở hữu nhà của người dân, nên có chính sách tín dụng ưu đãi với nhóm người mua nhà lần đầu.

Phương Uyên