Sáng 9/4, tại bộ phận một cửa UBND quận Ngũ Hành Sơn chật kín người đến làm thủ tục liên quan đất đai. Nhiều người dân cho biết đến từ sáng sớm và phải xếp hàng bốc số. Đến khoảng 10h, có hơn 150 người bấm số thứ tự nhưng mới khoảng 30 hồ sơ được giải quyết.

Bà Bảy, 45 tuổi, trú quận Sơn Trà, cho biết mình sang tên lô đất mới mua. “Tiền gửi ngân hàng lãi suất không cao nên tôi quyết định rút ra đi mua lô đất 100 m2, đường 5,5 m ở phường Hòa Quý, quận Ngũ Hành Sơn với giá hơn 3 tỷ. Mua được vài ngày nhưng đã có người trả hơn 170 triệu nhưng tôi không bán”, bà nói.

Theo bà Bảy, đất ở khu vực Ngũ Hành Sơn giáp ranh với thị xã Điện Bàn (Quảng Nam) đang tăng nhanh những ngày qua, sau khi có chủ trương dự kiến sáp nhập hai địa phương. “Tôi mua để dành cho con cái, vì khu vực này gần biển, gần các dự án resort và khu Công nghệ thông tin tập trung của FPT”, bà nói.

Cùng đi làm thủ tục sang tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mới mua, bà Hồ Thị Huyền, trú quận Ngũ Hành Sơn, cho biết thấy giá đất khu vực mình đang sống tăng cao nên đã quyết định mua thêm. Do người đi làm thủ tục đất đai quá đông, hôm qua bà đã phải ra về, sáng nay đến sớm với hy vọng sẽ hoàn tất được hồ sơ.

Một người đàn ông đến từ Hà Nội chờ gần 11h mới được gọi vào làm thủ tục sang tên lô đất mua ở khu vực gần phố tây An Thượng (phường Mỹ An, quận Ngũ Hành Sơn). Ông cho biết do con gái chuyển công tác vào Đà Nẵng nên vợ chồng ở tuổi nghỉ hưu cũng quyết định “di cư” vào Đà Nẵng để an dưỡng tuổi già.

“Mình mua để ở, không phải đầu tư nên không quan tâm nhiều đến giá bất động sản có tăng hay không. Nhưng Đà Nẵng với lợi thế biển đẹp, du lịch ngày một phát triển, kinh tế đang khởi sắc nên tương lai sẽ có nhiều người tìm đến sinh sống, làm ăn”, ông nói.

Anh Nguyễn Văn Hoàng, nhân viên Công ty TNHH địa ốc Tùng Long, cho biết những ngày qua được nhiều khách hàng ở Hà Nội, nhiều tỉnh phía bắc và tỉnh Quảng Nam nhờ hỗ trợ hoàn tất các thủ tục đất đai. “Do lượng người mua nhiều, trong khi nguồn cung có hạn nên giá đất tăng nhanh”, anh Hoàng nói.

Theo anh Hoàng, trước đây chủ yếu là người dân ngoài Hà Nội vào mua đầu tư, còn bây giờ nhiều người Quảng Nam cũng ra Đà Nẵng mua, phòng khi sáp nhập phải chuyển công tác. Do đó, giao dịch bất động sản còn tăng ở quận Cẩm Lệ và huyện Hoà Vang (phía Nam Đà Nẵng). Tính từ đầu năm đến nay, giá bất động sản khu vực Ngũ Hành Sơn và Cẩm Lệ tăng bình quân hơn 10%.

Nhân viên bất động sản này cho biết giá bất động sản ở Đà Nẵng đang có nhiều phân khúc, ví dụ với lô đất 100 m2, đường 7,5m ở khu đảo Vip Hoà Xuân, giá từ 6-6,5 tỷ đồng; khu nam cầu Nguyễn Tri Phương khoảng 4,4 tỷ; càng xa trung tâm thì giá sẽ rẻ hơn. “Riêng khu đô thị FPT hiện chỉ còn những lô diện tích lớn, đường 10,5 m trở lên, với giá trên 20 tỷ đồng”, Hoàng nói thêm.

Trong khi đó, khoảng một nửa người xếp hàng bấm số để làm thủ tục tách thửa, cập nhật tài sản gắn liền với đất. Lượng người đông nhưng không có cảnh chen lấn hay ồn ào. Ông Thành, trú quận Ngũ Hành Sơn, cho biết lo ngại khi bỏ cấp quận và sáp nhập với Quảng Nam hồ sơ sẽ khó làm nên đi tách sổ thửa đất hơn 1.000m2. “Sau này cho con cái hay bán thì tính sau”, ông nói.

Ông Lê Ngọc Nhất, Phó chánh Văn phòng UBND quận Ngũ Hành Sơn, cho biết trung bình hàng ngày mỗi quầy ở bộ phận một cửa tiếp nhận và xử lý khoảng 40 – 50 hồ sơ. Tuy nhiên, những ngày gần đây số hồ sơ tăng gấp đôi, nhất là tại quầy lĩnh vực đất đai nên cán bộ tiếp nhận khoảng 80-90 hồ sơ một ngày. Số hồ sơ công dân bốc khoảng gần 200 số một ngày nên UBND quận phải tăng cường thêm 4 nhân lực để hỗ trợ.

Phó chánh văn phòng UBND quận nói việc tăng hồ sơ đất đai chủ yếu do người dân lo sợ tâm lý sáp nhập tỉnh, phường và bỏ cấp quận nên tranh thủ đi làm thủ tục tách thửa. “Chúng tôi giải thích cho người dân là chưa cần cập nhật vì khi sáp nhập tỉnh sẽ điều chỉnh lộ giới và phải cập nhập lại nhưng người dân vẫn muốn làm xong hồ sơ mới yên tâm”, ông Nhất chia sẻ.

Ngoài ra, nhiều người đi hoàn thiện cập nhật tài sản gắn liền trên đất để tránh việc làm muộn thuế sẽ tăng cao. Riêng các giao dịch mua bán đất đai, theo ông Nhất, có giao dịch thật nhưng cũng không loại trừ khả năng môi giới tranh thủ thông tin sáp nhập tỉnh để xếp hàng bấm số, “một người làm thủ tục 2 người đi theo”, mua đi bán lại để tạo sốt đất ảo.

Thực trạng đất nền tại Đà Nẵng “rục rịch” tăng giá trở lại từng xuất hiện một vài đợt nhưng không kéo dài. Tháng trước, khu vực Hoà Phước (huyện Hoà Vang), giáp ranh với Điện Bàn (Quảng Nam) cũng sốt đất nhưng chủ yếu do người dân nhận tiền đền bù đất ruộng đi mua đất phân lô để dành cho con cái.

Ông Nguyễn Đức Lập, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Đào tạo Bất động sản (Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam), cho biết đất nền khu vực phía nam Đà Nẵng giáp ranh với Quảng Nam những ngày qua thực tế có giao dịch và giá có tăng cao, nhất là khi có thông báo chủ trương sáp nhập.

“Giao dịch sôi động nhất là ở khu FPT và đô thị ở Hòa Quý (quận Ngũ Hành Sơn), do lượng đất nền còn nhiều. Trong khi đó, đất nền khu vực Tây Bắc thành phố lại ít người mua”, ông Lập nói, cho biết đang có nhiều nhà đầu tư lớn triển khai các dự án tại Đà Nẵng nên chính họ cũng muốn tạo sự sôi động cho thị trường.

Về số lượng người đi làm thủ tục đất đai tăng đột biến, ông Lập cho biết do một số văn phòng đăng ký đất đai quy định chủ đất phải trực tiếp đi làm thủ tục hoặc phải có giấy uỷ quyền, không được làm thay. Nhiều người nhờ môi giới đi cùng để hỗ trợ làm hồ sơ, giấy tờ.

Thị trường bất động sản Đà Nẵng đang tăng trưởng trên nền giá cao, về mức đỉnh năm 2019. Theo ông Nguyễn Đức Lập người mua đầu tư ngoài việc mua đất đã có sổ để tránh rủi ro pháp lý thì nên mua bằng “thóc thật”, đồng thời cẩn trọng vì có thể Việt Nam sẽ đánh thuế bất động sản thứ hai.

Nguyễn Đông

Theo đó, tổng diện tích được xét quy hoạch của dự án là hơn 750 ha, phía đông giáp đất cao su, khu vực phát triển đô thị; phía tây giáp đường ĐH.502 và trục đường Tạo lực Bắc Tân Uyên – Phú Giáo – Bàu Bàng (Quốc lộ 13C); phía nam giáp suối Vàm Vá, sông Bé; phía bắc giáp đường ĐH.501 (Quốc lộ 56B) và đất quy hoạch phát triển công nghiệp, đô thị.

Dự kiến khu công nghiệp này sẽ thu hút khoảng 37.000 lao động, phát triển theo hướng đa ngành, ưu tiên công nghiệp công nghệ cao. Trong tương lai, nơi đây có thể được định hướng trở thành khu công nghiệp xanh, tuần hoàn, phù hợp với xu thế phát triển bền vững.

Theo kế hoạch, khu công nghiệp Vĩnh Lập sẽ chia làm hai giai đoạn. Giai đoạn một (2021-2030) triển khai khoảng 497 ha và giai đoạn hai (2030-2050) mở rộng thêm 253 ha. Đây là dự án được đề xuất bởi Công ty Liên doanh TNHH Khu công nghiệp Việt Nam – Singapore (VSIP), nhằm phát triển tổ hợp khu công nghiệp kết hợp khu đô thị và khu nhà ở phục vụ chuyên gia, công nhân. Trong đó, khu đô thị dự kiến rộng hơn 327 ha, được điều chỉnh theo quy hoạch nhà ở tỉnh Bình Dương giai đoạn 2025-2030.

Ngoài dự án trên, huyện Phú Giáo còn có các khu công nghiệp khác như Phú Giáo 1, Phú Giáo 3 và Phú Giáo 4, với tổng diện tích lên đến 2.800 ha. Các khu công nghiệp này được kỳ vọng thúc đẩy sự phát triển kinh tế – xã hội của địa phương, tạo động lực để Phú Giáo trở thành một huyện hiện đại, văn minh và hội nhập.

Được mệnh danh là thủ phủ khu công nghiệp phía nam, Bình Dương hiện có 29 khu công nghiệp, tỷ lệ lấp đầy đạt 91%. Gần đây nhất, tỉnh vừa khởi công Khu công nghiệp Cây Trường tại thị trấn Lai Uyên và xã Cây Trường 2, huyện Bàu Bàng. Cùng đó, tỉnh có chiến lược tiếp tục mở rộng các khu công nghiệp hiện hữu để thu hút các ngành nghề giá trị cao, công nghệ mới. Đáng chú ý là Khu công nghiệp Becamex Bàu Bàng tọa lạc tại xã Lai Hưng và Lai Uyên, với tổng diện tích hơn 2.100 ha.

Đặt mục tiêu từ nay đến 2050, Bình Dương sẽ phát triển thêm 16 khu công nghiệp, nâng tổng số khu công nghiệp lên 48 khu với tổng diện tích 25.000 ha.

Theo Nghị quyết 60, tỉnh Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu sẽ sáp nhập vào TP HCM, tạo thành một “siêu đô thị” mới với tên gọi là TP HCM. “Siêu đô thị” mới có diện tích tăng lên khoảng 6.772,6 km2 và quy mô dân số khoảng 13,6 triệu người, kỳ vọng tạo động lực tăng trưởng và nâng tầm vị thế của TP HCM trên bản đồ khu vực.

Phương Uyên

Với số tiền dưới 2 tỷ đồng, vợ chồng chị Xuân (quận 11, TP HCM) nhắm đến việc mua nhà ở xã hội, kỳ vọng giá rẻ hơn nhà thương mại. Chị được giới thiệu căn hộ 69 m2 tại dự án trên đường Âu Cơ, quận 11 xây dựng từ năm 2016, đã sử dụng gần 8 năm với giá 2,8 tỷ đồng, tương đương hơn 40 triệu đồng mỗi m2. Giá này tăng gần 1 tỷ đồng mỗi căn so với thời điểm 2020 (tức lúc căn hộ xã hội này được phép bán ra).

Môi giới cho biết đây là căn hộ có giá mềm trong dự án, một số căn còn có giá sang tay lên đến 45-50 triệu đồng mỗi m2. Dù là nhà ở xã hội nhưng chung cư này có vị trí đẹp, cùng trên khu vực đường Âu Cơ, các căn thương mại phát triển cùng năm, cùng diện tích giá đều trên 3,5 tỷ đồng.

“Cứ nghĩ nhà ở xã hội sẽ có giá rẻ nhưng khi tiếp cận không khỏi giật mình”, chị Xuân nói.

Anh Minh Tấn (ngụ quận 12, TP HCM) cũng tìm hiểu các dự án nhà ở xã hội đã qua sử dụng, mong mua được một căn với giá vừa túi tiền. Đầu tháng 3, môi giới tư vấn cho anh căn hộ 60 m2 tại dự án Topaz Home tọa lạc trên đường Phan Văn Hớn (quận 12), với giá 2,1 tỷ đồng. Thời điểm mới ra mắt (năm 2016), giá chung cư tại đây chỉ khoảng 14-16 triệu đồng mỗi m2. Hiện tại, các căn hộ tại dự án này được chào giá 33-35 triệu đồng mỗi m2 (chưa thuế phí), tăng hơn 2,4 lần sau 9 năm.

Khảo sát của VnExpress cho thấy, nhiều dự án nhà ở xã hội cao tầng tại TP HCM dù đã sử dụng nhiều năm vẫn đều đặn tăng giá.

Cụ thể, dự án nhà ở xã hội HQC Bình Trưng Đông (quận 2 cũ nay thuộc TP Thủ Đức) mở bán năm 2017 với giá 18-22 triệu đồng một m2. Sau khi bàn giao năm 2022, giá sang tay thứ cấp tăng lên gần 30 triệu đồng một m2. Đến nay, các căn hộ tại đây có giá từ 33-36 triệu đồng mỗi m2.

Hay dự án nhà ở xã hội tọa lạc trên đường Phan Văn Hớn (quận 12) triển khai từ năm 2016 với giá 14,5 triệu đồng một m2. Giai đoạn 2021-2022, các căn hộ này sang tay với giá 27-29 triệu đồng một m2 và hiện có giá khoảng 33,5 triệu đồng mỗi m2. Chung cư Vĩnh Lộc D’Gold năm 2017 có giá 16 triệu đồng mỗi m2, nay rao bán 24-26 triệu đồng….

Xu hướng tăng giá thứ cấp nhà ở xã hội tại TP HCM được giới chuyên gia đánh giá là tất yếu trong bối cảnh thành phố đang thiếu hụt nguồn cung và giá nhà tăng cao ở cả loại hình thương mại và xã hội mở bán mới.

Báo cáo từ Sở Xây dựng TP HCM cho thấy từ năm 2021 đến nay, thành phố đưa vào sử dụng 6 dự án nhà ở xã hội với quy mô 2.700 căn hộ, hiện chỉ có 4 dự án đang thi công với khoảng 3.000 căn. Về phía nhà ở thương mại, năm 2024, TP HCM chỉ có 6 dự án đủ điều kiện huy động vốn, với 3.845 sản phẩm (3.801 căn chung cư và 44 căn nhà thấp tầng). Toàn bộ số sản phẩm này đều được giao dịch thành công, không có hàng tồn kho.

Không chỉ thiếu nguồn cung, giá chung cư TP HCM cũng đang trên đà tăng phi mã, trung bình 15-20% mỗi năm. Mỗi m2 căn hộ bình dân năm 2015 có giá 25-35 triệu đồng, đến năm 2023 đã lên 40-60 triệu đồng; căn hộ trung cấp từ 35-50 triệu đồng, đến năm 2023 cũng lên 50-70 triệu đồng; riêng dòng cao cấp từ 50 triệu đồng lên 70-100 triệu đồng…

Nhìn nhận diễn biến này, chuyên gia bất động sản Trần Khánh Quang cho rằng giá đất biến động mạnh tại các đô thị lớn đã đẩy giá căn hộ thương mại trên thị trường lên trên 55 triệu đồng mỗi m2 vào năm ngoái. Trong bối cảnh này, nhà ở xã hội trở thành “vùng trũng” hấp dẫn người mua. Dù giá thứ cấp có tăng 2-3 lần vẫn thấp hơn 20-30% so với nhà ở thương mại.

Được miễn tiền sử dụng đất và giới hạn biên lợi nhuận chủ đầu tư ở mức 10%, nhưng chi phí xây dựng từ năm 2016 đến 2024 đã tăng 30-50%. Điều này khiến giá sơ cấp mở bán mới nhà ở xã hội tăng khoảng 45%, từ 14-17 triệu đồng mỗi m2 (giai đoạn 2016-2018) lên 20-30 triệu đồng mỗi m2 (2023-2024). Giá sơ cấp tăng đã tạo áp lực đẩy giá thứ cấp đi lên, đặc biệt trong bối cảnh nguồn cung khan hiếm.

Chuyên gia bất động sản Lê Quốc Kiên phân tích thêm, việc các tài sản có giá mua đi bán lại tăng lên theo thời gian do trượt giá là diễn biến bình thường và căn hộ nhà ở xã hội cũng không ngoại lệ. Tuy nhiên, việc sang tay với giá chênh cao sau khi hết thời hạn cấm giao dịch mua bán lại cho thấy nhà ở xã hội đang bị lạm dụng sai mục đích. Từ “cung cấp nhà ở giá rẻ cho một số người được ưu tiên, đặc biệt là người lao động thu nhập thấp”, nhà ở xã hội đang bị lạm dụng thành công cụ đầu tư “chắc chắn lời” khi chỉ cần chờ sau 5 năm được phép bán ra ngoài là có thể tăng giá gấp 2-3 lần.

Theo ông Kiên, nhà ở xã hội được xây dựng từ nguồn lực xã hội nên không thể giao dịch mua bán tự do như nhà thương mại. Giá thứ cấp tăng tự do không chỉ làm loại hình này mất đi ý nghĩa tốt đẹp ban đầu, gây bất công, mà còn biến nhà ở xã hội thành công cụ để toàn xã hội phải phục vụ chia lại tài sản cho một nhóm người, hoặc bị 1 nhóm người lợi dụng trục lợi.

Góp ý về giải pháp để nhà ở xã hội phát huy đúng vai trò của mình, chuyên gia cho rằng cần kiểm soát chặt chẽ giao dịch thứ cấp đúng đối tượng, đúng trần giá, sẽ triệt tiêu đầu cơ và đảm bảo công bằng. Nên có quy định người mua thứ cấp nhà ở xã hội cũng phải là người đủ điều kiện được mua nhà ở xã hội, thay vì mở rộng ra thị trường tự do. Kiểm soát mức tăng giá thứ cấp chỉ được cao hơn tối đa 20% so với giá mua ban đầu sau mỗi 5 năm để bù vào trượt giá, thay vì tự do tăng 100-150% sau 5 năm đầu ngay khi vừa hết hạn được bán ra ngoài như hiện tại.

“Chỉ khi thực thi nghiêm các biện pháp này, nhà ở xã hội mới thực sự là mái ấm cho người lao động, thay vì kênh kiếm tiền, đầu tư sinh lời”, ông Kiên nói.

Phương Uyên