Sở Du lịch TP HCM đang phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ cùng các đơn vị liên quan xây dựng khung pháp lý cho hoạt động lưu trú ngắn ngày trong chung cư (Airbnb, thuê theo ngày, giờ…). Động thái này được xem như tín hiệu “bật đèn xanh” cho hoạt động từng bị yêu cầu dừng từ cuối năm 2024. Tuy nhiên, chuyên gia cảnh báo nhà đầu tư không nên kỳ vọng mô hình này tiếp tục “hái ra tiền” như giai đoạn trước.

Chuyên gia bất động sản Lê Quốc Kiên phân tích, trước đây Airbnb phát triển nhanh nhờ chi phí đầu vào thấp và ít ràng buộc pháp lý. Nhưng khi được đưa vào khuôn khổ chính thức, chủ căn hộ sẽ phải chịu thêm các khoản thuế, phí quản lý, bảo trì, yêu cầu về an toàn, phòng cháy chữa cháy… khiến chi phí vận hành tăng và buộc phải điều chỉnh giá thuê. Điều này làm giảm tính cạnh tranh với khách sạn truyền thống.

Ngoài ra, nếu được hợp pháp hóa, nguồn cung loại hình này có thể tăng mạnh, nhưng nhu cầu chưa chắc hồi phục tương ứng. Sau dịch, khách du lịch có xu hướng ưu tiên hình thức lưu trú có thương hiệu và dịch vụ chuyên nghiệp, trong khi nhóm khách doanh nhân quay lại chọn khách sạn tiêu chuẩn vì an toàn và tiện nghi. Áp lực cạnh tranh tăng sẽ khiến biên lợi nhuận của Airbnb khó bằng trước đây.

Từ góc độ vận hành, bà Đỗ Thuý An, đại diện một đơn vị khai thác lưu trú tại TP HCM, nhận định nếu được hợp pháp hoá, Airbnb vẫn sẽ đối mặt không ít thách thức. Nhiều khả năng các chung cư sẽ có động thái siết quản lý khách ra vào, không cấp thẻ tạm trú hoặc áp mức phí cao với căn hộ cho thuê ngắn ngày. Ngay cả khi được pháp luật cho phép, việc vận hành căn hộ lưu trú ngắn ngày vẫn gặp nhiều trở ngại nếu vấp phải phản đối từ ban quản lý hoặc cư dân.

“Mô hình này đòi hỏi sự đồng thuận từ nhiều bên, không thể chỉ dựa vào ý chí của chủ căn hộ hay quy chế nội bộ”, bà An nói.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Tuấn Anh, quản lý Công ty tư vấn dịch vụ Asia Life tại TP HCM, cho rằng kỳ vọng mô hình Airbnb “hái ra tiền” như giai đoạn 2017–2019 không còn thực tế. Khi đó, thị trường còn sơ khai, nhu cầu thuê cao và ít bị kiểm soát. Hiện nay, nhiều khu vực trung tâm đã bão hòa, trong khi chính sách và phản ứng từ cộng đồng ngày càng siết chặt.

Theo ông, thị trường không còn chỗ cho cách làm tự phát. Nhà đầu tư phải chuyên nghiệp hóa toàn bộ quy trình, từ đón khách, dọn dẹp đến xử lý sự cố. Mô hình này nay đòi hỏi chi phí vận hành cao hơn, không còn chuyện “đẩy” mọi chi phí cho ban quản lý hay tự ý khai thác hạ tầng. “Nhà đầu tư cần sẵn sàng trả phí cho mọi dịch vụ khách thuê sử dụng trong toà nhà”, ông Tuấn nói.

Dù vậy, việc xem xét hợp pháp hoá mô hình này vẫn mang lại tín hiệu tích cực cho giới đầu tư. Chị Xuân, một nhà đầu tư sở hữu hai căn hộ từng kinh doanh Airbnb tại TP HCM, cho biết từ khi bị yêu cầu dừng hoạt động cho thuê ngắn ngày, lợi nhuận từ khai thác căn hộ giảm sâu. Nếu trước đây, căn hộ của chị cho thuê Airbnn với doanh thu khoảng 25 triệu đồng mỗi tháng, tỷ lệ lấp đầy hơn 70%. Khi chuyển sang cho thuê dài hạn, chị chỉ cho thuê được giá 17 triệu đồng mỗi tháng. “Tôi sẵn sàng đóng thuế, phí nếu được cho thuê ngắn ngày trở lại”, chị cho hay.

Tương tự, anh Phương Nam, chủ hai căn hộ tại khu đô thị ở TP Thủ Đức, cho biết trước đây, anh cho đơn vị vận hành thuê lại với giá 35 triệu đồng mỗi tháng. Khi tự cho thuê dài hạn (theo tháng), anh buộc hạ giá còn 22 triệu đồng nhưng vẫn không bù đắp được chi phí. “Tôi hy vọng mô hình này sẽ sớm có khung pháp lý rõ ràng, không bị cản trở như hiện nay”, anh Nam nói.

Ông Trung Đỗ, lãnh đạo đơn vị quản lý gần một trăm căn hộ lưu trú ngắn ngày tại TP HCM, cho hay mức sinh lời từ cho thuê dài hạn thấp, khó tìm khách thuê ổn định. Do đó, ông không thể tiếp tục trả tiền thuê cho chủ hộ nên đành hủy hợp đồng với hàng chục căn hộ đang kinh doanh Airbnb. Nhiều chủ hộ từng vay vốn mua nhà trước đó, khi lấy lại căn hộ cũng không thể khai thác cho thuê như kỳ vọng và phải sang tay.

“Nếu có quy định rõ ràng, dù chịu thuế và phí quản lý cao hơn, khả năng sinh lời từ Airbnb vẫn tốt hơn cho thuê truyền thống,” ông nói.

Nguồn dữ liệu từ nền tảng AirDNA cho thấy, năm 2024, TP HCM có gần 14.000 căn hộ kinh doanh Airbnb, doanh thu trung bình mỗi căn khoảng 40-78 triệu đồng mỗi tháng, giá thuê bình quân 58 USD một đêm, với tỷ lệ lấp đầy khoảng 50%. Trong khi đó, theo chuyên trang Batdongsan, giá cho thuê dài hạn tại TP HCM chỉ phổ biến ở mức 14-25 triệu đồng mỗi tháng. Mức lợi nhuận từ đầu tư cho thuê Airbnb rơi vào khoảng 6-7%, trong khi với hình thức thuê truyền thống, lợi suất đầu tư chỉ dao động khoảng 3%.

Ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc Batdongsan khu vực phía Nam, cho biết nhờ tính linh hoạt và khả năng điều chỉnh giá theo thị trường, mô hình cho thuê ngắn ngày có thể mang về mức lợi nhuận cao hơn cho thuê dài hạn từ 30-50%. Đây cũng là lý do hoạt động này vẫn phát triển mạnh dù vấp phải nhiều phản đối. Ông Tuấn cũng cảnh báo, nhà đầu tư với trường vốn dài hạn có thể cân nhắc duy trì mô hình này, những ai sử dụng đòn bẩy tài chính cần tính toán thận trọng vì khả năng, việc hợp thức hoá cho thuê ngắn ngày sẽ mất nhiều thời gian hơn dự kiến.

Chuyên gia Lê Quốc Kiên khuyến nghị nhà đầu tư không nên vội quay lại mô hình này chỉ vì kỳ vọng nới lỏng chính sách. Theo lộ trình của TP HCM, mô hình này cần ít nhất hai năm nữa để được cấp phép chính thức, đồng nghĩa từ nay đến 2027, việc cho thuê ngắn hạn vẫn tiếp tục bị tạm dừng.

“Kể cả khi được cấp phép, khả năng sinh lời cũng không còn cao như trước. Nhà đầu tư cần đánh giá kỹ yếu tố chi phí – lợi nhuận – vận hành, cũng như mức độ phù hợp của từng vị trí căn hộ. Bài toán đầu tư hiện không còn dễ dàng như thời kỳ Airbnb bùng nổ”, ông nói.

Phương Uyên

Chia sẻ tại tọa đàm “Nhà ở cho người trẻ” do báo Người Lao Động tổ chức ngày 3/4, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP HCM, cho biết thực trạng thiếu hụt nguồn cung nhà ở xã hội, nhà giá rẻ khiến lao động trẻ, công chức nhà nước làm việc trên địa bàn TP HCM rơi vào cảnh “xếp hàng chờ nhiều năm” vẫn không mua được nhà.

Theo ông Châu, năm ngoái TP HCM chỉ có 6.000 căn nhà ở xã hội và 1.600 căn nhà thương mại mở bán. Thành phố hiện không còn dự án nào giá bán dưới 35 triệu đồng mỗi m2. Nhóm được mua nhà ở xã hội, nhà giá rẻ như lực lượng vũ trang, cán bộ, công chức nhà nước, lao động trẻ phải chờ đợi nhiều năm để được mua nhà ở xã hội, nhà giá rẻ trong bối cảnh giá bất động sản leo thang.

Chị Nguyễn Hoàng Vân, công chức đang làm việc tại TP HCM, cho biết gần 10 năm qua vẫn đang “xếp hàng” chờ đăng ký được suất mua nhà ưu đãi. Theo chị, năm nào Công đoàn cũng lấy thông tin đoàn viên có hoàn cảnh khó khăn, chưa có nhà ở để lập danh sách hỗ trợ an cư nhưng chỉ lấy thông tin rồi thôi, không có phản hồi gì sau đó. Bao năm nay chị mong muốn được mua một căn nhà mà đến giờ chưa hiện thực hoá được mong ước.

“Không biết phải chờ đến khi nào để công chức trẻ, chưa có nhà ở như tôi có thể mua được nhà ổn định cuộc sống”, chị Vân nói.

Ông Phạm Đăng Hồ, Trưởng phòng phát triển đô thị, Sở Xây dựng TP HCM, cho biết theo thống kê của Sở, nhu cầu về nhà ở xã hội tại TP HCM từ nay đến năm 2030 là khoảng 850.000 căn hộ. Chỉ tiêu Chính phủ giao thành phố xây dựng đến thời điểm đó là 100.000 căn. Rõ ràng con số này chưa thấm vào đâu so với nhu cầu thực tế và rất nhiều người sẽ vẫn phải chờ cơ hội được an cư.

Ông nói chỉ riêng trong nhóm người trẻ, cũng có người thuộc diện được hưởng chính sách nhà ở xã hội, nhưng có nhiều người không thuộc diện chính sách. Với những người không nằm trong nhóm ưu tiên, buộc phải tiếp cận phân khúc nhà ở thương mại giá rẻ. Nhưng hiện nay, phân khúc này lại chưa có chính sách hỗ trợ cụ thể như với nhà ở xã hội và nguồn cung cũng đang hạn chế. Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách ưu đãi về thuế, lệ phí và đặc biệt là chính sách tín dụng cho vay dành riêng cho các nhóm này.

“Tuy nhiên khâu mấu chốt nhất là phát triển nguồn cung phù hợp tài chính số đông người trẻ lại vẫn khó khơi thông”, ông Hồ nhấn mạnh.

Nói về khó khăn tiếp cận nhà ở của người trẻ, ông Võ Hồng Thắng, Phó tổng giám đốc DKRA Group, cho hay tính riêng trong quý I, các tỉnh phía Nam có gần 13.000 căn hộ chào bán, 85% trong đó có giá trên 75 triệu đồng mỗi m2. Đặc biệt, nguồn cung căn hộ bình dân giá dưới 40 triệu đồng mỗi m2 tại TP HCM chỉ còn khoảng 300 căn, từ 40-70 triệu đồng mỗi m2 có khoảng 1.000 căn, còn lại đều cao hơn mức này. Tốc độ tăng giá nhà từ 6-11% trong quý vừa qua khiến người trẻ, công viên chức ngạch lương nhà nước gần như khó có cơ hội sở hữu nhà.

Bàn giải pháp an cư cho người trẻ, ông Nguyễn Đức Lệnh, Phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước Khu vực II, nhận định vấn đề cốt lõi để giải quyết bài toán này nằm ở nguồn cung. Thành phố cần tăng cường phát triển phân khúc nhà ở xã hội song song với gia tăng nguồn cung nhà ở thương mại giá rẻ, nhà ở thương mại cho thuê, như một giải pháp căn cơ dành cho người trẻ chưa đủ điều kiện sở hữu nhà. Đặc biệt, việc cho thuê cũng là cách để hạn chế đầu cơ và tránh trục lợi chính sách. Như vậy người trẻ mới có cơ hội mua nhà ổn định cuộc sống, đóng góp tích cực vào quá trình phát triển kinh tế – xã hội.

Tiến sĩ Trương Anh Tuấn, Phó chủ tịch Hiệp hội bất động sản Việt Nam, cho rằng vấn đề cốt lõi hiện nay là phải gia tăng nguồn cung nhà ở cho thị trường, đặc biệt là tại các đô thị lớn, nơi nhu cầu của người trẻ và người thu nhập thấp đang rất cao. Song song đó, thành phố cần có chính sách ưu đãi riêng về nhà ở cho người trẻ, tương tự chính sách ưu đãi với nhà ở xã hội hiện nay.

“Nếu có một gói hỗ trợ lãi suất hợp lý, điều này sẽ tiếp thêm sức mạnh tài chính cho người trẻ trong hành trình sở hữu ngôi nhà đầu tiên”, ông Tuấn cho hay.

Tiếp thu các đóng góp từ chuyên gia, ông Vương Duy Dũng, Cục trưởng Cục quản lý nhà và thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng, cho biết Chính phủ đang nghiên cứu gói tín dụng dành riêng cho phát triển nhà giá rẻ trong đó có nhà ở cho người trẻ. Gói tín dụng 120.000 tỷ đồng cũng đang được triển khai. Bên cạnh đó, Thủ tướng đã giao Bộ Xây dựng nghiên cứu, đề xuất thành lập Quỹ nhà ở, hướng đến việc phát triển nhà ở giá rẻ một cách bền vững.

Bộ Xây dựng hiện nghiên cứu và chuẩn bị trình Chính phủ, để tiếp tục trình Quốc hội một nghị quyết thí điểm về chính sách nhà ở xã hội, trong đó có nhiều ưu đãi hơn về thủ tục đầu tư, lãi suất vay cũng như mở rộng nhóm thụ hưởng. Đặc biệt, các quy trình liên quan sẽ được rút ngắn nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án.

Bên cạnh đó, giới chuyên gia cũng góp ý, TP HCM hiện có 1.500 dự án đang chờ tháo gỡ. Nếu được giải quyết sẽ tạo ra một động lực rất tốt cho các doanh nghiệp phát triển, tạo nguồn cung lớn, khi đó vấn đề giá cả và lựa chọn sẽ dễ dàng hơn.

Phương Uyên

Dữ liệu từ NAR cho thấy, 6% hợp đồng mua nhà đang chờ xử lý đã bị hủy vào tháng 5, tăng so với mức 5% của cùng kỳ 2024. Đây là 3 tháng liên tiếp lượng hợp đồng bán nhà đang chờ xử lý tăng tại Mỹ.

Trong khi đó, phân tích riêng từ nền tảng bất động sản Redfin cho biết có tới 14,6% giao dịch mua nhà đang chờ hoàn tất trong tháng 5 bị hủy, mức cao nhất của tháng 5 hàng năm kể từ 2017.

Hợp đồng mua nhà được xem là “đang chờ xử lý” khi hai bên đã ký kết nhưng giao dịch chưa hoàn tất. Thường mất khoảng một đến hai tháng để hoàn tất quy trình.

Theo chuyên gia, xu hướng này phản ánh thực tế rằng ngay cả những người mua đã đạt được thỏa thuận cũng có thể buộc phải rút lui phút chót. Nguyên nhân có thể do chi phí phát sinh ngoài dự kiến, như thay đổi về tín dụng, việc làm, tình hình tài chính hoặc định giá tài sản thấp hơn mong đợi.

“Biến động thị trường chứng khoán, niềm tin tiêu dùng suy giảm và những bất ổn kinh tế – địa chính trị rộng hơn có thể là nguyên nhân khiến tỷ lệ hủy hợp đồng cao hơn bình thường những tháng gần đây”, ông Lawrence Yun, chuyên gia kinh tế trưởng của NAR, nhận định.

Theo nền tảng bất động sản Realtor, tỷ lệ người Mỹ được hỏi cho biết đang lưỡng lự trong quyết định mua nhà cũng đang tăng. “Đà suy giảm niềm tin tiêu dùng gần đây càng gia tăng lực cản đối với mùa mua bán nhà vào hè năm nay”, chuyên gia kinh tế cấp cao Jake Krimmel của Realto nhận định.

Thị trường nhà ở Mỹ rơi vào tình trạng ảm đạm kéo dài từ năm 2022, khi lãi suất cao và giá liên tục leo thang khiến chi phí sở hữu nhà vượt quá khả năng nhiều người. Dữ liệu của 4 tuần kết thúc vào ngày 22/6 từ Redfin cho thấy lượng giao dịch đang chờ xử lý giảm 2,3% so với cùng kỳ 2024, mức lớn nhất 3 tháng qua.

Tập đoàn tài chính Fannie Mae vừa điều chỉnh giảm dự báo doanh số bán nhà ở hiện hữu tại Mỹ năm nay còn 4,14 triệu căn, thấp hơn so với kỳ vọng trước đó là 4,24 triệu căn, với lãi suất vay cố định 30 năm trung bình ở mức 6,5%. Đến 2026, doanh số bán sẽ bật tăng 9,5%, nhờ lãi suất vay giảm còn 6,1%.

Anh Kỳ (theo AP)