Điều 140 Luật Đất đai quy định đất được giao không đúng thẩm quyền cho hộ gia đình, cá nhân hoặc sử dụng đất do mua, nhận thanh lý, hóa giá, phân phối nhà ở, công trình xây dựng gắn liền với đất không đúng quy định thì việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (sổ đỏ) vẫn được thực hiện nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Trường hợp đầu tiên là đất đã được sử dụng ổn định trước ngày 15/10/1993, nay được UBND cấp xã nơi có đất xác nhận không có tranh chấp.

Thứ 2 là trường hợp đất đã được sử dụng ổn định từ ngày 15/10/1993 đến trước ngày 1/7/2004, nay được UBND cấp xã nơi có đất xác nhận không có tranh chấp, phù hợp với quy hoạch sử dụng đất cấp huyện hoặc quy hoạch chung hoặc quy hoạch phân khu hoặc quy hoạch xây dựng hoặc quy hoạch nông thôn.

Thứ 3 là trường hợp đất đã được sử dụng ổn định từ ngày 1/7/2004 đến trước ngày 1/7/2014, nay được UBND cấp xã nơi có đất xác nhận không có tranh chấp, phù hợp với quy hoạch sử dụng đất cấp huyện hoặc quy hoạch chung hoặc quy hoạch phân khu hoặc quy hoạch xây dựng hoặc quy hoạch nông thôn.

Đối với thửa đất có nhà ở, nhà ở và công trình phục vụ đời sống thì diện tích thửa đất bằng hoặc lớn hơn hạn mức giao đất ở thì diện tích đất ở được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất bằng hạn mức giao đất ở.

Đối với thửa đất có nhà ở, nhà ở và công trình phục vụ đời sống nếu diện tích thửa đất nhỏ hơn hạn mức giao đất thì diện tích đất ở được xác định là toàn bộ diện tích thửa đất đó.

Phần diện tích còn lại nếu có sau khi đã xác định diện tích đất ở theo quy định thì được công nhận theo hiện trạng sử dụng đất.

Thứ 4 là trường hợp đất được giao từ ngày 1/7/2014 đến trước ngày 1/8/2024 thì được UBND cấp xã nơi có đất xác nhận không có tranh chấp, phù hợp với quy hoạch sử dụng đất và người sử dụng đất có giấy tờ chứng minh đã nộp tiền để được sử dụng đất thì hạn mức đất cấp sổ đỏ được xác định theo quy định.

Đặc biệt, Nhà nước không cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất đối với đất đã giao, cho thuê không đúng thẩm quyền từ ngày 1/7/2014 trở về sau, trừ 4 trường hợp nêu trên.

Đầu năm 2022, giữa cơn sốt bất động sản thời đại dịch, Gio Navarro, một chuyên gia an ninh mạng 31 tuổi, chỉ mất vỏn vẹn 48 giờ để xem và ký hợp đồng mua một ngôi nhà 3 phòng ngủ ở Atlanta (Mỹ) với giá 399.000 USD. Quyết định chớp nhoáng ấy được thúc đẩy bởi lãi suất vay thấp kỷ lục, xu hướng làm việc tại nhà và áp lực khi thấy bạn bè xung quanh ai cũng lần lượt sở hữu nhà riêng.

Thế nhưng, “giấc mơ Mỹ” nhanh chóng biến thành gánh nặng. Navarro sớm nhận ra chi phí sở hữu nhà vượt xa tưởng tượng. Từ tiền chăm sóc sân vườn, nội thất cho các căn phòng không bao giờ dùng tới, đến khoản sửa chữa đường ống nước thải bất ngờ lên tới 13.000 USD. Tổng chi phí hàng tháng đội lên 2.950 USD, cao gấp đôi so với 1.200 USD tiền thuê nhà trước đây.

Giờ đây, sau gần một năm rao bán không có người hỏi mua, anh phải chấp nhận giảm giá xuống dưới mức giá gốc, đối mặt với khoản lỗ và sự thật phũ phàng: “Sở hữu nhà không hề tuyệt như người ta vẫn nói”.

Câu chuyện của Navarro không phải là cá biệt. Anh là nạn nhân điển hình của một “căn bệnh” tâm lý mang tên FOMO (Fear Of Missing Out – Nỗi sợ bỏ lỡ), một động lực kinh tế mạnh mẽ đang chi phối thị trường bất động sản. Nó là kẻ giật dây vô hình, đẩy những người mua thiếu kinh nghiệm vào các quyết định vội vã, để rồi mắc kẹt trong chính tài sản của mình.

Giải mã FOMO – Kẻ thù giấu mặt của nhà đầu tư

Về bản chất, FOMO trong bất động sản là niềm tin mãnh liệt rằng nếu không hành động ngay lập tức, cơ hội sẽ vuột mất mãi mãi. Tâm lý này được khuếch đại bởi một loạt các yếu tố.

“Tiếng ồn” từ truyền thông và mạng xã hội: Các tiêu đề báo về giá nhà phá kỷ lục, những bài đăng khoe tiệc tân gia của bạn bè tạo ra một áp lực xã hội vô hình, khiến nhiều người cảm thấy mình đang “tụt hậu”.

Áp lực từ môi giới và chủ đầu tư: Những chiêu thức marketing đánh vào cảm xúc như “chỉ còn vài căn cuối cùng”, “sắp điều chỉnh giá” hay “cháy hàng” liên tục được tung ra để tạo cảm giác cấp bách, thúc ép người mua xuống tiền.

Tâm lý đám đông: Khi thị trường nóng lên, hình ảnh dòng người chen chúc xem đất, đặt cọc chỉ trong vài giờ trở nên phổ biến. Nhiều người thừa nhận họ mua không phải vì nghiên cứu kỹ, mà đơn giản vì “ai cũng mua, mình không mua thì sợ mất phần”.

Hiện tượng này không chỉ diễn ra ở các thị trường quốc tế. Tại Việt Nam, FOMO là động lực chính đằng sau nhiều cơn sốt đất, từ các khu vực ven đô đến những địa phương có tin đồn quy hoạch hạ tầng. Chỉ cần một thông tin về dự án cao tốc hay sân bay sắp triển khai, dù mới trên giấy, giá đất đã có thể leo thang chóng mặt.

Cái giá phải trả cho một quyết định vội vàng

Hành động dưới sự chi phối của FOMO thường dẫn đến những hậu quả tài chính và tâm lý nặng nề. Cái bẫy này thường ngọt ngào lúc đầu nhưng lại vô cùng đắng về sau.

Gánh nặng tài chính vượt ngưỡng: Nỗi sợ mất cơ hội khiến người mua chấp nhận những khoản vay vượt quá khả năng chi trả. Họ dễ dàng bỏ qua việc lập ngân sách chi tiết, để rồi bị nhấn chìm trong các khoản trả góp hàng tháng, chưa kể các chi phí bảo trì, sửa chữa phát sinh không lường trước.

Bỏ qua thẩm định pháp lý và chất lượng: Trong cơn vội vã “chốt đơn”, các bước quan trọng như kiểm tra sổ đỏ, giấy phép xây dựng, hay chất lượng công trình thường bị xem nhẹ. Hệ quả là những tranh chấp pháp lý hoặc chi phí sửa chữa tốn kém trong tương lai.

Mắc kẹt với tài sản kém thanh khoản: Bất động sản không giống như cổ phiếu, không thể bán đi nhanh chóng khi cần. Khi thị trường hạ nhiệt, những người mua ở đỉnh sóng vì FOMO sẽ thấy mình mắc kẹt với một tài sản khó bán, thậm chí phải chấp nhận bán lỗ để thoát hàng.

Đánh đổi nhu cầu thực tế: Thay vì chọn một ngôi nhà phù hợp với công việc, trường học của con cái hay lối sống cá nhân, người bị FOMO chi phối lại ưu tiên việc “mua cho kịp”. Điều này dẫn đến sự hối tiếc lâu dài về một không gian sống không thực sự phù hợp.

Thực tế thị trường cho thấy, sau mỗi đợt tăng nóng thường là giai đoạn điều chỉnh hoặc đi ngang. Các dự án hạ tầng cần nhiều năm để hoàn thiện, và các chủ đầu tư cũng liên tục tung ra sản phẩm mới. Do đó, “cơ hội cuối cùng” thường chỉ là một chiêu thức tiếp thị hơn là sự thật.

Mua nhà bằng lý trí, không phải nỗi sợ

Vượt qua được sức ép của FOMO là bước đầu tiên để trở thành một nhà đầu tư bất động sản thông minh. Thay vì chạy theo đám đông, hãy trang bị cho mình một chiến lược vững chắc.

Xác định rõ mục tiêu cá nhân: Bạn mua để ở, để đầu tư cho thuê hay chờ tăng giá? Mỗi mục tiêu sẽ đòi hỏi những tiêu chí lựa chọn khác nhau về vị trí, loại hình sản phẩm và tiềm năng khu vực.

Xây dựng “pháo đài” tài chính: Lập một ngân sách chi tiết dựa trên thu nhập, tiền tiết kiệm và các khoản nợ hiện có. Nguyên tắc vàng là chỉ nên vay tối đa 40-50% giá trị căn nhà. Hãy đặt ra một giới hạn chi tiêu và tuyệt đối không vượt qua, dù cho bất động sản đó có vẻ “hoàn hảo”.

Nghiên cứu kỹ lưỡng và khách quan: Đừng bao giờ quyết định chỉ dựa trên lời quảng cáo. Hãy dành thời gian đến tận nơi khảo sát, kiểm tra tình trạng giao thông, tiện ích xung quanh và tiềm năng phát triển dài hạn. Song song, việc thẩm định pháp lý là bắt buộc để đảm bảo tài sản minh bạch.

So sánh và tham vấn chuyên gia: Đừng ngại ngần xem xét ít nhất 3 lựa chọn khác nhau để có cái nhìn tổng quan. Quan trọng hơn, hãy tìm đến sự tư vấn của các chuyên gia tài chính, luật sư bất động sản hoặc những người có kinh nghiệm để có một góc nhìn khách quan, không bị cảm xúc chi phối.

Học cách nói “không” và kiên nhẫn: Hãy nhớ rằng, bỏ qua một thương vụ cũng là một quyết định đầu tư khôn ngoan. Thị trường bất động sản luôn vận động và những cơ hội mới sẽ luôn xuất hiện. Sự kiên nhẫn thường mang lại phần thưởng lớn hơn là hành động vội vã.

Nhìn lại câu chuyện của mình, Gio Navarro cay đắng thừa nhận: “Lần sau, tôi sẽ dành thời gian cân nhắc thật kỹ trước khi mua”. Đó cũng chính là lời khuyên đắt giá nhất. Một giao dịch bất động sản là cam kết tài chính kéo dài hàng chục năm. Đừng vì nỗi sợ bỏ lỡ nhất thời mà đánh đổi cả tương lai tài chính và sự bình yên trong cuộc sống của bạn.

Theo các chuyên gia bất động sản, bước sang năm 2026 và các năm tiếp theo, khi Trung tâm Tài chính quốc tế (IFC) không còn dừng lại ở những kỳ vọng trên giấy mà đang trở thành hiện thực, đây sẽ là biến số quan trọng, trực tiếp ảnh hưởng đến thị trường bất động sản tại Đà Nẵng và TPHCM

Hạ tầng trọng điểm kích hoạt thị trường Đà Nẵng

Trong quy hoạch chiến lược, Đà Nẵng đang được định hình trở thành Trung tâm Tài chính quốc tế (IFC) quy mô khu vực với tổng diện tích khoảng 300ha. Điểm đặc biệt của quy hoạch này là sự phân bố linh hoạt tại nhiều phân khu chức năng, thay vì tập trung cục bộ. Đáng chú ý nhất là quỹ đất phía Tây Bắc đường dẫn lên cầu Thuận Phước và đặc biệt là dự án lấn biển quy mô 282ha đối diện trục đường huyết mạch Nguyễn Tất Thành.

Giới phân tích đánh giá, lợi thế cốt lõi của thị trường nhà ở Đà Nẵng hiện nay nằm ở quỹ đất sạch và khả năng quy hoạch đồng bộ. Địa phương này đang sở hữu một hệ sinh thái hạ tầng trọng điểm có tính kết nối cao, bao gồm cảng biển nước sâu Liên Chiểu, Khu thương mại tự do (FTZ) thí điểm và kế hoạch mở rộng sân bay quốc tế.

Sự cộng hưởng của các đại dự án này đang kiến tạo nên một cực tăng trưởng mới tại phía Tây Bắc thành phố. Hệ quả tất yếu là sự dịch chuyển của dòng vốn và nguồn nhân lực. Làn sóng chuyên gia, kỹ sư và lao động chất lượng cao đổ về làm việc tại các khu vực này đang trực tiếp kích hoạt nhu cầu nhà ở thực, mở ra dư địa tăng trưởng dài hạn cho bất động sản khu vực Liên Chiểu và vùng phụ cận.

Các con số thống kê mới nhất đã phản ánh rõ nét tác động của hạ tầng lên thị trường. Báo cáo từ DKRA cho thấy, tính đến cuối năm 2025, thị trường nhà ở Đà Nẵng đã ghi nhận sự phục hồi mạnh mẽ nhất trong 2 năm qua.

Điểm sáng nhất thuộc về phân khúc căn hộ sơ cấp. Đây là phân khúc đạt mức tăng trưởng ấn tượng nhất trong 5 năm, với nguồn cung tăng vọt 84% và lượng tiêu thụ tăng tới 94% so với cùng kỳ. Giá bán sơ cấp cũng thiết lập mặt bằng mới, tăng trung bình 10-15%, chủ yếu nhờ sự xuất hiện của các dòng sản phẩm hạng sang và cao cấp.

Ở phân khúc đất nền, nguồn cung sơ cấp tăng 79% và sức cầu cải thiện đột biến với lượng tiêu thụ gấp 6 lần cùng kỳ. Tuy nhiên, thanh khoản vẫn có sự phân hóa, tập trung chủ yếu tại các dự án mới mở bán thuộc khu vực trung tâm cũ. DKRA dự báo trong năm nay, nguồn cung đất nền mới sẽ duy trì mức khan hiếm (khoảng 500-600 sản phẩm), trong khi phân khúc căn hộ dự kiến bùng nổ với khoảng 6.000-7.000 căn mới.

Ông Matthew Powell, Giám đốc Savills Hà Nội, nhận định giai đoạn 2025-2027, thị trường sẽ đón nhận hơn 12.000 căn hộ mới. Những đột phá về hạ tầng và chính sách không chỉ tác động đến kinh tế, du lịch mà còn là động lực để bất động sản Đà Nẵng phát triển bền vững, thu hút các nhà đầu tư dài hạn.

Bài học quốc tế và kỳ vọng tái định vị giá tại TPHCM

Nếu Đà Nẵng đang ở giai đoạn khởi tạo hạ tầng, thì câu chuyện của TPHCM với quy hoạch IFC tại Thủ Thiêm (quy mô gần 900ha) lại được soi chiếu rõ nét qua lăng kính của các mô hình thành công trên thế giới. Bài toán đặt ra là: Một trung tâm tài chính sẽ tác động thế nào đến định giá bất động sản?

Chuyên gia bất động sản Nguyễn Quốc Anh dẫn chứng bài học điển hình từ Seoul (Hàn Quốc). Trước năm 2000, Jung-gu là trung tâm cũ, đối mặt với quá tải hạ tầng. Năm 2003, Chính phủ Hàn Quốc phê duyệt phát triển IFC mới tại Yeouido (phía Nam), cách trung tâm cũ 6km. Với các chính sách ưu đãi mạnh mẽ như hỗ trợ 70% chi phí thuê văn phòng, khu vực này sau đó đã thu hút hơn 1.000 định chế tài chính và tạo ra hơn 100.000 việc làm.

Điểm mấu chốt mà nhà đầu tư cần quan tâm chính là “độ trễ” của giá trị. Ông Quốc Anh chỉ ra rằng, trong giai đoạn xây dựng (2007-2013), giá bất động sản tại Yeouido chỉ tăng nhẹ 6%, thấp hơn mức tăng 9% của khu vực ngoài trung tâm. Lý do là bởi công trường còn ngổn ngang và tiện ích chưa đồng bộ.

Tuy nhiên, “điểm rơi” lợi nhuận thực sự xuất hiện khi trung tâm đi vào vận hành. Từ năm 2013 đến 2025, giá nhà tại khu vực trung tâm mới này đã tăng tốc phi mã gấp 2,2 lần, tạo ra mức chênh lệch giá khoảng 13-15% so với khu vực ngoài trung tâm.

Kịch bản tương tự cũng diễn ra tại Lục Gia Chủy (Thượng Hải, Trung Quốc). Tính đến năm 2022, giá bất động sản tại đây cao hơn khu vực ngoài trung tâm khoảng 25%. Nguyên nhân cốt lõi đến từ sự khan hiếm nguồn cung nhà ở tại lõi trung tâm trong khi GDP và tầng lớp thu nhập cao tiếp tục tăng trưởng.

Quay trở lại Việt Nam, việc hình thành IFC tại Thủ Thiêm được kỳ vọng sẽ tái định vị hoàn toàn mặt bằng giá bất động sản khu vực này. PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Thành viên Tổ Tham mưu Thành lập Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TPHCM, cho rằng thành phố đang sở hữu nền tảng vững chắc để vận hành IFC.

Khác với các cơn sốt đất dựa trên đầu cơ, IFC khi hoạt động sẽ tạo ra nhu cầu thực lớn đối với văn phòng hạng A và nhà ở cao cấp phục vụ giới chuyên gia tài chính quốc tế.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cũng nhấn mạnh, yếu tố quyết định thành công không chỉ nằm ở quy hoạch hạ tầng phần cứng, mà phụ thuộc lớn vào cơ chế chính sách đặc thù như ưu đãi thuế và môi trường kinh doanh để thu hút “đại bàng” tài chính về làm tổ.

Chung cư chủ yếu ở phân khúc giá cao

Trong báo cáo 9 tháng đầu năm về nhà ở và thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng cho biết giá bán nhiều phân khúc vẫn duy trì ở mức cao và tiếp tục có xu hướng tăng so với cùng kỳ năm trước.

Tại Hà Nội, giá bán sơ cấp từ chủ đầu tư hiện dao động trung bình 70–80 triệu đồng/m², tăng gần 6% so với quý I và khoảng 33% so với cùng kỳ năm ngoái. Một số dự án hạng sang còn được chào bán ở mức 150–300 triệu đồng/m².

Báo cáo mới đây của Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) cũng cho thấy giá chung cư Hà Nội quý vừa qua đạt bình quân 75,5 triệu đồng/m², tăng 7,7% so với quý trước. Nguyên nhân chính đến từ việc các chủ đầu tư tiếp tục đưa hàng tồn kho ra thị trường với mức giá cao, trong khi nguồn cung mới dự kiến chào bán trên 100 triệu đồng/m² lại tăng mạnh, dù thanh khoản vẫn trầm lắng.

Khảo sát thực tế của phóng viên Dân trí cho thấy, nhiều dự án mở bán gần đây đều nằm ở phân khúc cao cấp. Tại phường Đại Mỗ, giá căn hộ mở bán khoảng 80–120 triệu đồng/m². Một dự án ở đường Lê Quang Đạo (quận Nam Từ Liêm) niêm yết khoảng 130 triệu đồng/m², chưa bao gồm VAT và phí bảo trì.

Ở phường Việt Hưng, có dự án dự kiến giá vượt 120 triệu đồng/m²; tại khu vực Cầu Giấy, một dự án khác được đưa ra với giá từ 150 triệu đồng/m²; trong khi tại phường Xuân Đỉnh, một dự án mới cũng mở bán ở mức 100 triệu đồng/m².

Không chỉ thị trường sơ cấp, giá chung cư thứ cấp cũng leo thang vượt 100 triệu đồng/m². Chẳng hạn, dự án nằm trên trục đường Lê Quang Đạo từng được bán với giá 49–60 triệu đồng/m² vào năm 2020, nay đã được rao bán lại ở mức 100–120 triệu đồng/m².

Hay một dự án chung cư ở mặt đường Lê Văn Lương, thời điểm 2017, chủ đầu tư bàn giao căn hộ với giá từ 35 triệu đồng/m2, thì nay các căn hộ tại đây đều được rao bán trên 100 triệu đồng/m2.

Vì sao giá nhà leo thang?

Lý giải nguyên nhân giá chung cư tăng cao, bà Đỗ Thu Hằng – Giám đốc cao cấp Savills Hà Nội – cho biết thành phố đang đẩy mạnh cải cách thể chế, phát triển hạ tầng và thí điểm nhiều dự án nhà ở. Một số dự án mới dự kiến triển khai tại khu vực ngoài vành đai 3, khi hoàn tất thủ tục và đưa sản phẩm ra thị trường, sẽ góp phần điều chỉnh mặt bằng giá.

Theo bà Hằng, yếu tố then chốt vẫn là chi phí sử dụng đất, hiện chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành căn hộ. Nếu được tính toán hợp lý, hài hòa lợi ích Nhà nước và doanh nghiệp, giá nhà có thể giảm về mức phù hợp hơn với khả năng chi trả. Đồng thời, chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng, đất đai cho phân khúc vừa túi tiền cũng rất cần thiết để phát triển dòng sản phẩm này.

Ở góc nhìn khác, chuyên gia bất động sản Lê Đình Chung nhận định có nhiều nguyên nhân đẩy giá nhà tăng. Thứ nhất, quỹ đất nội thành khan hiếm, các chủ đầu tư có đất thường chọn phân khúc cao cấp. Thứ hai, chi phí nhân công, vật liệu, vốn đều leo thang, cộng thêm thủ tục pháp lý kéo dài làm chi phí vốn bị đội lên. Trong đó, tiền sử dụng đất là gánh nặng lớn nhất, trực tiếp đẩy giá nhà tăng vọt.

Ông Nguyễn Xuân Bình – Phó Tổng giám đốc Cienco 5 Land (Tập đoàn Mường Thanh) – cho rằng từ đầu 2023 đến nay, Hà Nội và TPHCM chứng kiến đợt tăng giá đột biến do thiếu nguồn cung nhà thương mại trong 4–5 năm qua. Quy định hiện hành chỉ cho phép làm dự án thương mại khi có quyền sử dụng đất ở đã khiến nhiều dự án bị đình trệ, dù chủ đầu tư có quỹ đất nhưng chưa đủ điều kiện pháp lý.

Ngoài ra, Luật Đất đai 2024 quy định xác định giá đất theo nguyên tắc thị trường làm chi phí đất tăng mạnh. Thủ tục hành chính kéo dài, có dự án mất 5–10 năm mới hoàn tất giao đất và định giá, khiến chi phí tài chính và lạm phát tích tụ, đẩy giá thành sản phẩm lên cao.

Ông Bình nhấn mạnh, doanh nghiệp không muốn bán nhà giá cao bởi phân khúc cao cấp kén khách và rủi ro lớn. Tuy nhiên, với chi phí đầu vào ngày càng đội lên, đặc biệt là tiền sử dụng đất, các chủ đầu tư ngại đầu tư phân khúc nhà ở giá rẻ.