Anh Nguyễn Bình, một nhà đầu tư bất động sản ở Hưng Yên, cho biết đầu năm ngoái từng mạo hiểm chi vài trăm triệu đồng để tham gia đấu giá đất ở địa phương nhằm “lướt cọc”. Tận dụng mức khởi điểm thấp, anh cho biết nhiều nhóm đầu tư dễ dàng tham gia và đẩy mức trúng lên cao, khiến tâm lý thị trường tăng lên.

Nhà đầu tư này cho hay “bản thân may mắn trúng một lô đẹp ở vị trí góc và nhanh chóng sang tay, kiếm lời gấp đôi vốn bỏ ra trong thời gian ngắn”. Tuy nhiên, anh nói “từ nay khó có thể mạo hiểm đầu tư như vậy mà phải chuyển sang đi đường dài”.

Bởi những kẽ hở từng khiến tình trạng “lướt cọc” đấu giá đất bùng nổ nay đã được cơ quan quản lý siết chặt. Nghị quyết 66.11 vừa được ban hành đã nâng mức cọc đấu giá đất lên tối đa 50% mức khởi điểm, trong khi trước đây chỉ 20%. Cùng với bảng giá đất lần đầu được nhiều địa phương áp dụng từ 1/1 có xu hướng tăng mạnh, mức cọc thấp “chưa từng có” như giai đoạn trước khó lặp lại.

“Tiền trả trước tăng sẽ hạn chế đáng kể sự tham gia của nhóm nhà đầu tư ít vốn nhưng muốn lướt sóng”, anh Bình nói và cho biết thêm người tham gia từ giờ phải tính toán thận trọng hơn trước khi nộp hồ sơ nếu không muốn mất trắng một khoản lớn.

Chế tài mới với cá nhân trúng đấu giá rồi bỏ cọc cũng tạo rào cản cho nhóm muốn ‘lướt cọc’ đẩy giá đất. Cụ thể, người trúng đấu giá không nộp tiền dẫn đến kết quả bị hủy sẽ bị cấm tham gia đấu giá 2-5 năm. Trường hợp không nộp đầy đủ tiền trúng sẽ bị cấm tham gia từ 6 tháng đến 3 năm. Chuyên gia pháp lý bất động sản Phạm Thanh Tuấn cho biết quy định mới đã khắc phục khoảng trống pháp lý sau tình trạng ồ ạt đấu giá song bỏ cọc từ cuối 2024 đến đầu 2025.

“Nguy cơ bị cấm tham gia đấu giá trong thời gian dài buộc nhà đầu tư phải cân nhắc kỹ hơn khi bỏ cọc, từ đó góp phần hạn chế đầu cơ, thổi giá và giảm nguy cơ hình thành các cơn ‘sốt ảo’ từ đấu giá đất”, ông Tuấn cho hay.

Không chỉ đất nền đấu giá, thị trường chung cư cũng được dự báo khó lướt sóng năm nay.Các chuyên gia cho biết những điều kiện thuận lợi cho nhóm “lướt sóng” giai đoạn trước như nguồn cung khan hiếm, tâm lý FOMO (sợ bỏ lỡ), giá bán liên tục tăng nóng, lãi suất thấp đang thay đổi trong bối cảnh hiện nay. Ông Trần Minh Tiến, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu thị trường & Am hiểu khách hàng One Mount Group, nhìn nhận thị trường đang bước vào “quá trình thanh lọc” sau giai đoạn dòng tiền đầu cơ tăng mạnh từ giữa năm. Áp lực lãi suất gia tăng từ đầu quý IV/2025 cùng đà chững lại của giá chuyển nhượng đã tác động trực tiếp đến tâm lý nhà đầu tư.

Ông nói sau giai đoạn duy trì ở mức thấp, lãi suất huy động có dấu hiệu đảo chiều từ tháng 10 năm ngoái khi nhiều ngân hàng đồng loạt điều chỉnh tăng 1-2%. Tính đến ngày 21/11, dư nợ tín dụng tăng 16%, trong khi tiền gửi chỉ tăng 12% so với cuối năm 2024. Cùng thời điểm, nhiều khoản vay mua nhà giải ngân cuối năm 2023 – đầu năm 2024 bắt đầu bước vào giai đoạn đáo hạn ân hạn nợ gốc, khiến nghĩa vụ trả nợ gốc và lãi tăng đột biến.

Tâm lý thận trọng của nhà đầu tư thể hiện rõ khi các số liệu cho thấy giao dịch chung cư sụt giảm từ cuối năm ngoái. Báo cáo của One Mount Group chỉ ra thị trường Hà Nội có khoảng 6.100 giao dịch chuyển nhượng bất động sản trong tháng 11/2025, giảm 18% so với tháng trước. Đà giảm mạnh nhất ở phân khúc chung cư với khoảng 3.100 giao dịch thứ cấp, sụt 22% theo tháng.

Tương tự, Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS) cho biết trái ngược với tỷ lệ hấp thụ tích cực trong 3 quý đầu năm, quý IV/2025 ghi nhận chung cư giảm mạnh thanh khoản do giỏ hàng mới dồi dào, lãi suất nhích lên khiến nhóm đầu tư thận trọng hơn.

“Hơn 75% giao dịch nhà ở đến từ nhóm khách mua căn thứ hai trở lên, trong đó khoảng 10% là nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy tài chính ngắn hạn”, báo cáo của VARS nêu và cảnh báo một nhóm mua theo tâm lý FOMO trong giai đoạn tăng nóng đã phải rao bán “cắt lỗ”.

Ngoài ra, quy định mới yêu cầu định danh bất động sản từ 1/3/2026 được dự báo là cơ sở quan trọng để triển khai các chính sách quản lý thuế, hạn chế tình trạng đầu cơ, lướt sóng. Quy định nêu mỗi bất động sản như nhà riêng lẻ, chung cư, sản phẩm trong dự án sẽ có mã định danh điện tử riêng trên hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản.

CEO EZ Property Phạm Đức Toản cho biết thông qua dữ liệu định danh, nhà quản lý có thể xác định cụ thể một cá nhân đang sở hữu bao nhiêu bất động sản. Nó sẽ là căn cứ để áp thuế với căn nhà thứ hai hoặc thuế mua bán trên phần lợi nhuận theo thời gian sở hữu (thời gian nắm giữ càng ngắn, thuế càng cao) để giảm tình trạng lướt sóng, đầu cơ để thổi giá.

2026 sẽ có nhiều rào cản cho nhóm đầu tư mạo hiểm nhưng vẫn có cơ hội với nhà đầu tư trung – dài hạn, có khẩu vị an toàn và bền vững. Ông Phạm Đức Toản cho hay năm nay là thời điểm các dự án gắn với hạ tầng lớn hưởng lợi rõ nét trong bối cảnh các dự án giao thông trọng điểm được đẩy mạnh. Các trục giao thông chiến lược như vành đai, đường sắt đô thị hay cầu vượt sông được dự báo tạo động lực cho các phân khúc nhà ở và thương mại dịch vụ.

Với nhà đầu tư đất nền, ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc Batdongsan khu vực miền Nam, khuyến nghị trước khi ra quyết định, họ cần đánh giá kỹ tiềm năng địa phương, cơ sở hạ tầng, kế hoạch phát triển kinh tế… để lựa chọn dự án, sản phẩm. Ngoài ra, họ cần lưu ý các yếu tố ảnh hưởng đến giá đất nền như vị trí, pháp lý, diện tích, tiện ích xung quanh đồng thời xác định tầm nhìn dài hạn, hạn chế “lướt sóng” để giảm thiểu rủi ro.

Ngọc Diễm

Tại diễn đàn Xây dựng thị trường bất động sản bền vững ngày 4/12, chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu cảnh báo thị trường nhà ở đang có dấu hiệu “bong bóng” khi tín dụng vào bất động sản liên tục tăng nóng. Nguồn cung dự án tăng nhưng giá ngày càng đắt đỏ vượt khả năng chi trả phần đông người dân, kéo hàng tồn kho cũng tăng mạnh.

Ông dẫn lại số liệu của cơ quan quản lý tiền tệ, tính tới cuối tháng 10, dư nợ tín dụng toàn hệ thống tăng khoảng 15% so với cuối năm ngoái. Tăng trưởng tín dụng đến cuối năm nay dự kiến lên mức 19-20%, cao nhất nhiều năm trở lại đây. Trong đó tín dụng bất động sản chiếm gần 24% tổng dư nợ nền kinh tế. Riêng cho vay kinh doanh địa ốc tăng gần 24%, gấp đôi đà tăng vay tiêu dùng.

Chuyên gia này cho biết các ngân hàng đang tìm cách huy động nhiều vốn hơn trước áp lực nhu cầu vay tăng cao mùa cuối năm. Cụ thể, lãi suất tại kỳ hạn qua đêm đã tăng vọt lên 7% một năm. Lãi suất huy động từ các nhà băng tăng mạnh cũng khiến chi phí vốn cho người dân gia tăng, gồm cả lãi vay mua nhà.

Ông Hiếu cho rằng ngân hàng cũng có vai trò khi giá nhà đất tăng vọt. Ông kiến nghị “siết tín dụng cho vay bất động sản để giảm tỷ lệ trong tổng dư nợ xuống dưới 20%”. Cùng đó, Ngân hàng Nhà Nước cần hỗ trợ các nhà băng để giảm lãi suất cho vay, hỗ trợ doanh nghiệp, người dân tiếp cận vốn, góp phần phục hồi kinh tế.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội nhà thầu Việt Nam, nói giá nhà liên tục leo thang tạo điều kiện cho hành vi đầu cơ phát triển mạnh hơn. Điều này không chỉ tạo ra rào cản cho người mua mà còn tiềm ẩn rủi ro với nền kinh tế. Bởi phần lớn các chủ đầu tư hiện vẫn phụ thuộc chủ yếu vào nguồn vốn tín dụng ngân hàng để triển khai dự án.

Ông Hiệp lưu ý tỷ lệ giao dịch bất động sản trong quý III đã giảm 3% theo năm, trong đó riêng chung cư, nhà riêng lẻ sụt 15%, ngược lại lượng hàng tồn kho đang tăng lên, theo báo cáo của Bộ Xây dựng. “Giá nhà tăng quá cao trong khi tỷ lệ hấp thụ sụt giảm sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro cho hệ thống ngân hàng và cả nền kinh tế”, ông nói.

Ông đề nghị các ngân hàng cần có những chính sách thực sự hỗ trợ cá nhân mua nhà để ở, còn mua đầu tư, kinh doanh cần áp tiêu chí khác nhau. Với các khoản vay tín dụng phát triển dự án của doanh nghiệp, các nhà băng cần siết chặt tiêu chí về hệ số an toàn vốn để đảm bảo an toàn cho cả thị trường.

Bà Trần Hồng Nguyên, Phó chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và tư pháp của Quốc hội, cũng cho rằng việc hoàn thiện chính sách tài chính, tín dụng bất động sản là giải pháp quan trọng, góp phần khắc phục tình trạng giá nhà đất tăng nóng. Bà cho hay trong một số giai đoạn, tín dụng vào địa ốc bị siết đột ngột khiến thị trường mất cân đối. Trong khi ở giai đoạn khác, tín dụng “nới rộng quá nhanh” lại tạo điều kiện cho hành vi đầu tư, đầu cơ. Theo bà, thị trường chỉ dựa vào lực cầu đầu cơ rất dễ tạo bong bóng và dễ bị thao túng.

“Cần có chính sách tín dụng ổn định, dựa trên dữ liệu thị trường, hướng đến các dự án có tính khả thi và giá trị sử dụng thực”, bà nói.

Cùng với giải pháp siết tín dụng, nhiều chuyên gia tiếp tục đề xuất đánh thuế bất động sản để “hãm phanh” giá nhà. Ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), cho biết thị trường nhà ở đang tồn tại nghịch lý nguồn cung tăng mạnh nhưng giá không giảm, ngược lại ngày càng vượt xa khả năng chi trả của đại bộ phận người dân.

Dữ liệu của VARS cho thấy 9 tháng đầu năm, tổng nguồn cung toàn thị trường vượt 100.000 sản phẩm, tăng 22% so với cả năm 2024. Riêng với chung cư, phân khúc 80-200 triệu đồng một m2 chiếm tỷ trọng cao nhất với 42% tổng nguồn cung tại Hà Nội. Trong khi nhóm căn hộ bình dân, chỉ chiếm 3% lượng hàng mở bán, và đều đến từ dự án nhà xã hội. Điều này có nghĩa sản phẩm nhà thương mại giá rẻ gần như biến mất.

Đà tăng nóng của giá nhà, theo ông Đính, “thực chất chỉ làm giàu cho một nhóm người đã nắm giữ tài sản từ trước”. Họ có lợi thế tài chính và tài sản ban đầu nên ngày càng sở hữu thêm nhiều bất động sản như công cụ tích lũy và đầu cơ. Do đó, giải pháp đánh thuế người mua căn nhà thứ hai trở lên và chủ sở hữu bỏ hoang dự án có thể ngăn chặn được hành vi đầu cơ, gây lãng phí đất đai, giúp điều tiết thị trường phát triển lành mạnh hơn.

Ông Nguyễn Quốc Hiệp cũng nói “đã đến lúc cần mạnh dạn xem xét một cơ chế thuế với các khoản siêu lợi nhuận từ địa tô”. Ví dụ chủ đầu tư thu lợi nhuận lên tới 100% so với giá thành sản phẩm cần nộp thuế khoản lãi đó. “Giải pháp này nếu được thiết kế hợp lý có thể kiềm chế cuộc đua tăng giá nhà, giúp thị trường vận hành ổn định hơn”, ông nói.

Ngọc Diễm