Ngày 12/2/2026, Thủ tướng Chính phủ đã chính thức ký Quyết định số 288/QĐ-TTg về việc thành lập Khu kinh tế chuyên biệt Hải Phòng. Động thái này được giới đầu tư đánh giá là bước ngoặt quan trọng, hiện thực hóa chiến lược mở rộng không gian phát triển kinh tế biển của thành phố Cảng sau khi sáp nhập địa giới hành chính.

Siêu dự án 5.300ha tại “thủ phủ” công nghiệp mới

Theo quyết định vừa ban hành, Khu kinh tế chuyên biệt Hải Phòng có tổng diện tích tự nhiên lên tới 5.300 ha. Về vị trí địa lý, dự án trải dài trên địa bàn 6 xã chiến lược bao gồm Thượng Hồng, Nguyễn Lương Bằng, Bắc Thanh Miện, Thanh Miện, Hải Hưng và Bình Giang.

Với quỹ đất khổng lồ này, khu kinh tế mới sở hữu dư địa dồi dào để phát triển các đại đô thị công nghiệp – dịch vụ bài bản, khắc phục tình trạng thiếu hụt mặt bằng sạch đang diễn ra tại các khu công nghiệp truyền thống.

Giới chuyên gia bất động sản nhận định vị trí này là “tọa độ vàng” nhờ khả năng kết nối giao thông liên vùng thuận lợi, dễ dàng tiếp cận hệ thống cảng biển quốc tế và cao tốc Hà Nội – Hải Phòng. Sự xuất hiện của khu kinh tế chuyên biệt sẽ là đòn bẩy hạ tầng mạnh mẽ, kéo theo nhu cầu nhà ở và dịch vụ thương mại tăng vọt tại các khu vực lân cận trong chu kỳ 2026-2030.

Điểm khác biệt lớn nhất của Khu kinh tế chuyên biệt Hải Phòng nằm ở tư duy quy hoạch. Thay vì chỉ tập trung vào sản xuất đơn thuần, Chính phủ định hướng phát triển nơi đây thành một hệ sinh thái đa chức năng hoàn chỉnh.

Cấu trúc không gian được chia thành khu vực phát triển công nghiệp, khu thương mại – dịch vụ tổng hợp, khu vực phi thuế quan, trung tâm logistics và đặc biệt là sự hiện diện của Trung tâm đổi mới sáng tạo.

Mục tiêu cốt lõi là thu hút các ngành công nghiệp có hàm lượng công nghệ cao, thân thiện môi trường và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Chính phủ đặt kỳ vọng khu kinh tế này sẽ trở thành động lực tăng trưởng mới, đóng góp khoảng 3-4% vào GRDP của Hải Phòng đến năm 2030 và con số này sẽ vượt mức 5% trong giai đoạn sau năm 2030.

Lộ trình triển khai thần tốc trong 10 năm

Quyết định 288/QĐ-TTg cũng vạch rõ lộ trình triển khai quyết liệt, chia thành ba giai đoạn cụ thể nhằm đảm bảo tính khả thi. Trong hai năm đầu tiên từ 2025 đến 2026, thành phố sẽ tập trung toàn lực để hoàn thành quy hoạch chung và các quy hoạch phân khu xây dựng tỷ lệ 1/2000 cho các phân khu trọng điểm.

Giai đoạn tiếp theo từ 2026 đến 2030 sẽ là thời điểm đại công trường bắt đầu nhộn nhịp với việc hoàn thiện thủ tục đầu tư, triển khai xây dựng hạ tầng kỹ thuật đô thị, công nghiệp, dịch vụ và đưa các dự án sản xuất đầu tiên đi vào vận hành.

Tầm nhìn đến giai đoạn 2031-2035, Hải Phòng sẽ hoàn thiện đồng bộ hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội, đẩy nhanh tốc độ đô thị hóa để hình thành nên diện mạo của một đô thị xanh, thông minh và hiện đại.

Để hiện thực hóa tham vọng này, Thủ tướng đã giao Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng trọng trách xây dựng phương án huy động vốn khả thi, lập danh mục dự án ưu tiên và giải quyết thỏa đáng bài toán an sinh xã hội cho người dân trong vùng dự án.

Khi tái cấu trúc tổng thể đô thị với tầm nhìn 100 năm, trong giai đoạn 2026-2045, Hà Nội sẽ di dời hơn 860.000 người trong khu vực nội đô.

Song song với việc di dời, Hà Nội đề xuất tái cấu trúc dân cư theo hướng giãn dân nội đô. Người dân thuộc diện giải tỏa, di dời sẽ được bố trí tái định cư một phần tại chỗ, phần còn lại tại các khu đô thị mới ở các cực tăng trưởng như Đông Anh, Gia Lâm, Hòa Lạc.

Phân khúc nào sẽ tăng giá?

Theo Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (Vars), việc Hà Nội tái cấu trúc không gian đô thị không chỉ nhằm điều chỉnh lại phân bố dân cư, lao động và nguồn lực kinh tế, mà còn kéo theo sự tái cấu trúc sâu sắc của thị trường bất động sản.

Trong trung và dài hạn, thị trường bất động sản khu vực trung tâm Hà Nội sẽ tiếp tục phân hóa rõ nét. Các dự án hạng sang và siêu sang duy trì mặt bằng giá cao và đà tăng giá, phục vụ nhóm cư dân tinh hoa, chuyên gia cao cấp và nguồn nhân lực chất lượng cao, phù hợp với định hướng hội nhập quốc tế của Thủ đô.

Theo đề án, quỹ đất trung tâm sau tái thiết được ưu tiên cho các công trình thương mại – dịch vụ có giá trị gia tăng cao như trung tâm tài chính, khu văn phòng hạng A. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển phân khúc nhà ở siêu cao cấp, gắn với các khu chức năng nói trên và nhu cầu nhà ở hiện hữu.

Đối với khu chung cư cũ, phân khúc này có thể tiếp tục giữ hoặc tăng giá trong ngắn hạn, nhưng sẽ chịu áp lực điều chỉnh khi hạ tầng kết nối vùng ven hoàn thiện và sinh kế dần được dịch chuyển ra khỏi khu vực trung tâm.

Trong khi đó, khu vực vùng ven Hà Nội sẽ là nơi hấp thụ phần lớn dòng dân cư di dời. Thị trường tại đây được dự báo xuất hiện nhiều đại đô thị quy mô lớn, nguồn cung dồi dào, có chất lượng.

Do đó, bồi thường bằng đất hoặc nhà ở tại các khu vực đã được quy hoạch trở thành các cực phát triển mới được đánh giá là giải pháp phù hợp hơn. Những khu vực đang và sẽ hình thành các cụm trường đại học, bệnh viện, trung tâm nghiên cứu và khu công nghệ có thể trở thành điểm đến ổn định cho dòng dân cư di dời.

Dù nguồn cung tăng trưởng mạnh, khả năng mặt bằng giá căn hộ tại khu vực vùng ven giảm sâu là không lớn do chi phí đất đai, xây dựng và vốn ngày càng gia tăng. Ngoài ra, chất lượng nguồn cung tại khu vực này ngày càng được nâng cao, phần lớn các dự án mới đều phát triển theo mô hình đại đô thị, sở hữu hệ thống hạ tầng, tiện ích đồng bộ, hiện đại.

Mức giá phổ biến có thể xoay quanh khoảng 50 triệu đồng/m2, ngoại trừ phân khúc nhà ở xã hội, trong bối cảnh nhu cầu ở thực từ dòng dân cư di dời đóng vai trò lực đỡ quan trọng cho thị trường.

Nhà đầu tư nên làm gì?

Trong bối cảnh nguồn cung bất động sản gia tăng mạnh trên diện rộng, với sự xuất hiện của hàng loạt dự án siêu đô thị cùng quá trình tái cấu trúc đô thị diễn ra ngày càng quyết liệt, theo Vars, chiến lược đầu tư bất động sản cần được điều chỉnh theo hướng thận trọng và ưu tiên trung – dài hạn.

Tại khu vực vùng ven, những nhà đầu tư không chịu áp lực tài chính lớn có thể tiếp tục nắm giữ các tài sản gắn với nhu cầu ở thực và các trục hạ tầng mới, nơi dư địa tăng trưởng vẫn còn. Ngược lại, cần hạn chế các quyết định đầu tư dựa trên kỳ vọng ngắn hạn, đặc biệt tại những khu vực đã tăng “nóng”.

Ở khu vực trung tâm, phân khúc bất động sản hạng sang tiếp tục thu hút dòng tiền của nhóm nhà đầu tư có năng lực tài chính mạnh và nhu cầu tích trữ tài sản dài hạn. Nhờ nguồn cung khan hiếm và nhu cầu thuê lớn, giá bán và giá thuê tại các dự án có vị trí đắc địa duy trì xu hướng tăng ổn định, tương tự diễn biến tại TPHCM, nơi nhiều dự án trung tâm dù giá cao vẫn ghi nhận tỷ lệ hấp thụ và lấp đầy rất lớn.

Bên cạnh Hà Nội, các địa phương giáp ranh có nền tảng kinh tế tốt, hưởng lợi từ dòng vốn FDI và sự phát triển của công nghiệp – logistics cũng là những lựa chọn đáng cân nhắc trong trung và dài hạn.

Bộ Tài chính vừa có văn bản trả lời kiến nghị của cử tri TP Hà Nội liên quan đến việc miễn, giảm tiền sử dụng đất; cho phép ghi nợ tiền sử dụng đất; tiếp tục xem xét giảm mức phí chuyển đổi cho các hộ có diện tích đất vườn, ao gắn liền với đất ở.

Cử tri đề nghị tiếp tục miễn, giảm tiền sử dụng đất đối với hộ gia đình khi chuyển đất vườn, ao sang đất ở trong hạn mức để chia tách cho con cái; cho phép ghi nợ tiền sử dụng đất trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, và trả dần từ 5-10 năm nhằm giảm áp lực tài chính.

Trả lời nội dung này, Bộ Tài chính cho biết, pháp luật đất đai hiện hành đã quy định miễn tiền sử dụng đất trong hạn mức giao đất ở khi cấp giấy chứng nhận lần đầu, hoặc khi chuyển mục đích sử dụng đất không phải là đất ở sang đất ở đối với một số đối tượng.

Cụ thể, theo Nghị định số 103/2024/NĐ-CP, các hộ gia đình là người dân tộc thiểu số, hộ nghèo tại địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn được miễn tiền sử dụng đất trong hạn mức khi thực hiện các thủ tục nêu trên.

Chính sách này gắn với Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi theo quy định của Chính phủ.

Về đề xuất cho phép ghi nợ tiền sử dụng đất và trả dần, Bộ Tài chính cho biết, việc ghi nợ đã được quy định tại Luật Đất đai 2024 và các nghị định hướng dẫn thi hành.

Việc xác định đối tượng, mức tiền được ghi nợ, thời hạn ghi nợ, cũng như trình tự, thủ tục thanh toán và xóa nợ tiền sử dụng đất được thực hiện theo các nghị định chuyên ngành về tiền sử dụng đất và cấp giấy chứng nhận.

Đối với kiến nghị giảm mức phí chuyển đổi đất vườn, ao gắn liền với đất ở, kể cả trường hợp tách hộ, Bộ Tài chính cho biết, Quốc hội đã có quy định theo hướng giảm nghĩa vụ tài chính cho người dân.

Cụ thể, Nghị quyết số 54/2025/QH15 của Quốc hội quy định mức thu tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích sử dụng đất trong thửa đất có nhà ở theo hướng thấp hơn so với quy định chung, áp dụng đối với diện tích không vượt quá hai lần hạn mức giao đất ở.

Nội dung này đã được thể chế hóa tại các nghị định hướng dẫn Luật Đất đai và các cơ chế, chính sách đặc thù dành cho TP Hà Nội, có hiệu lực từ đầu năm 2026.

Bên cạnh đó, cử tri Hà Nội kiến nghị rà soát, đối chiếu quy định tại Điều 16 Nghị định 45/2014/NĐ-CP với Điều 22 Nghị định 103/2024/NĐ-CP và khoản 8 Điều 1 Nghị định 291/2025/NĐ-CP nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật về ghi nợ tiền sử dụng đất.

Theo phản ánh, các quy định hiện hành chưa nêu cụ thể việc ghi nợ tiền sử dụng đất trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với hộ gia đình, cá nhân được chuyển mục đích sử dụng đất nhưng gặp khó khăn về tài chính. Cử tri cho rằng cần làm rõ nội dung này để tháo gỡ vướng mắc, khuyến khích người dân thực hiện chuyển mục đích sử dụng đất đúng quy định, tránh sử dụng sai mục đích.

Bộ Tài chính cho biết, Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực từ ngày 1/8/2024. Theo phân công của Chính phủ, Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) và Bộ Tài chính đã xây dựng, trình ban hành các nghị định hướng dẫn thi hành.

Trong đó, Bộ Tài chính chủ trì xây dựng Nghị định 103/2024/NĐ-CP về tiền sử dụng đất (được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 291/2025/NĐ-CP). Khoản 1 Điều 22 quy định việc xác định đối tượng, mức và thời hạn ghi nợ tiền sử dụng đất thực hiện theo nghị định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và nghị định về cấp Giấy chứng nhận; còn trình tự, thủ tục ghi nợ, thanh toán và xóa nợ thực hiện theo Nghị định 103.

Theo Luật Đất đai 2024 và các nghị định liên quan do Bộ Tài nguyên và Môi trường chủ trì xây dựng, đối tượng được ghi nợ tiền sử dụng đất gồm: người được bố trí tái định cư; cá nhân, hộ gia đình đang sử dụng đất có nhu cầu ghi nợ khi được cấp Giấy chứng nhận lần đầu.

Trường hợp cần điều chỉnh, bổ sung đối tượng được ghi nợ tiền sử dụng đất, Bộ Tài chính đề nghị cử tri kiến nghị với Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo đúng chức năng, nhiệm vụ được giao.