Những cái “bắt tay” triệu USD

Công ty cổ phần Phát triển Bất động sản Phát Đạt (mã chứng khoán: PDR) vừa công bố thông tin công ty con Cao ốc Bình Dương đã chuyển nhượng toàn bộ cổ phần tại công ty sở hữu dự án cao ốc Thuận An 1. Từ đây, Phát Đạt thu về đợt tiền thanh toán đầu tiên hơn 1.900 tỷ đồng.

Sau thương vụ chuyển nhượng Thuận An 1, Phát Đạt và tập đoàn Mitsubishi Corporation (Nhật Bản) công bố thiết lập quan hệ đối tác liên quan đến dự án này. Thông tin cho biết Mitsubishi Corporation chính là bên nhận chuyển nhượng dự án trên, quy mô gần 2.700 căn hộ và shophouse tại phường Thuận Giao, TPHCM.

Việc bắt tay với đối tác Nhật Bản được ban lãnh đạo đánh giá hỗ trợ mạnh mẽ cho chiến lược phát triển dài hạn của doanh nghiệp.

Trước Phát Đạt, thị trường thời gian qua cũng ghi nhận sự hợp tác ngày càng khăng khít giữa Công ty Nam Long (mã chứng khoán: NLG) với đối tác đến từ Nhật Bản. Trong quý IV, doanh nghiệp này đã bán 15% vốn tại công ty sở hữu dự án Izumi City (Đồng Nai) cho đối tác lâu năm của mình, thu về mức lợi nhuận đáng kể.

Hơn 10 năm qua, Nam Long cùng 2 tập đoàn Nhật là Hankyu Hanshin Properties và Nishi Nippon Railroad đã cùng đồng hành phát triển nhiều khu đô thị theo hướng bền vững với quỹ đất hơn 400ha, 9 dự án, hơn 20.000 sản phẩm.

Dấu ấn doanh nghiệp Nhật trên thị trường bất động sản còn thể hiện ở nhiều thương vụ đình đám khác. Hai ông lớn Nhật là Cosmos Initia và Koterasu Group cùng liên doanh với TTCapital phát triển dự án đầu tiên tại Bình Dương cũ (nay là TPHCM) mang tên TT Avio. Liên doanh còn công bố kế hoạch dự kiến đầu tư khoảng 150 triệu USD trong vòng 5 năm tới, mục tiêu mỗi năm đưa ra thị trường khoảng 1.000 căn hộ vừa túi tiền.

Tập đoàn Kim Oanh cũng từng ký hợp tác với tập đoàn Sumitomo Forestry, Kumagai Gumi, NTT Urban Development để làm dự án Một Thế Giới – The One World quy mô 50ha thuộc TP Thuận An, tỉnh Bình Dương (nay là TPHCM).

Công ty An Gia cũng từng nhiều năm hợp tác với đối tác Nhật, gần nhất là ký biên bản ghi nhớ với trong việc mua cổ phiếu thứ cấp, mở cơ hội quyền chọn tham gia góp vốn trực tiếp vào dự án The Gió (Bình Dương cũ, nay là TPHCM).

Một ông lớn địa ốc khác là Nhà Khang Điền (mã chứng khoán: KDH) cũng hợp tác với Keppel Land đến từ Singapore. Doanh nghiệp ngoại quốc này từng chi hơn 3.100 tỷ đồng mua cổ phần 2 dự án của Khang Điền tại TPHCM để cùng phát triển sản phẩm. Vừa qua, liên doanh Keppel – Khang Điền đã bàn giao sản phẩm khu thấp tầng, động thổ khu cao tầng trong dự án Gladia by the Waters thuộc khu Đông TPHCM.

Khẩu vị của khối ngoại

Ông Neil MacGregor, Giám đốc Điều hành Savills Việt Nam, cho biết hoạt động mua bán – sáp nhập (M&A) bất động sản đã gia tăng động lực trong 2 năm gần đây, khi thị trường dần thích ứng với Luật Đất đai mới cùng các Luật Nhà ở và Kinh doanh bất động sản sửa đổi. Những thay đổi này góp phần hình thành khung pháp lý rõ ràng hơn, qua đó củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

Theo ông MacGregor, nguồn cung các tài sản đang vận hành hiện vẫn rất hạn chế. Do đó, phần lớn các thương vụ M&A tập trung vào các dự án đang trong giai đoạn phát triển, thay vì các tài sản đã tạo dòng tiền ổn định.

Theo Savills, xu hướng M&A tập trung vào các dự án phát triển, đặc biệt trong phân khúc nhà ở và các khu đô thị quy mô lớn, phản ánh đúng bối cảnh thị trường hiện nay. Riêng quý III/2025, Việt Nam ghi nhận hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm, với tổng vốn đầu tư công ước đạt khoảng 1,28 triệu tỷ đồng, tạo nền tảng cho quá trình mở rộng không gian đô thị và phát triển các khu vực vệ tinh. Dự án Vành đai 3 TPHCM được xem là ví dụ điển hình khi mở ra nhiều dư địa mới cho phát triển nhà ở khu vực ven đô.

Thực tế thị trường cho thấy dòng vốn đang dịch chuyển rõ nét từ các đô thị lõi sang các khu vực vệ tinh, nơi hạ tầng ngày càng hoàn thiện và quỹ đất còn nhiều tiềm năng phát triển. Xu hướng này phù hợp với chiến lược tích lũy quỹ đất dài hạn của nhiều nhà đầu tư.

Một điểm đáng chú ý khác là sự gia tăng của các thương vụ liên doanh hoặc mua cổ phần thiểu số. Theo ông MacGregor, đây là cách tiếp cận thận trọng nhưng có tính toán, đặc biệt được các nhà đầu tư Nhật Bản ưa chuộng. Nhiều nhà đầu tư mong muốn gia nhập thị trường Việt Nam nhưng chưa sẵn sàng dẫn dắt dự án hoặc cam kết nguồn vốn lớn ngay từ đầu. Việc nắm giữ cổ phần thiểu số cho phép họ từng bước tìm hiểu thị trường, tích lũy kinh nghiệm và xây dựng niềm tin trước khi mở rộng quy mô đầu tư.

Khung pháp lý được cải thiện cũng góp phần thúc đẩy các cấu trúc giao dịch linh hoạt hơn, từ việc nắm quyền chi phối, tham gia với tư cách cổ đông thiểu số, đến các khoản đầu tư thuần túy mang tính tài chính. Điều này đang giúp Việt Nam trở thành thị trường M&A bất động sản năng động, thu hút đa dạng dòng vốn.

Theo đó, trọng tâm M&A thời gian gần đây chủ yếu tập trung vào các dự án phát triển nhà ở và bất động sản công nghiệp. Về dài hạn, Việt Nam được đánh giá có nhiều tiềm năng để thu hút các dòng vốn tổ chức quy mô lớn.

Ở góc nhìn khác, bà Lê Thị Huyền Trang, Tổng giám đốc JLL Việt Nam, cho biết trong bối cảnh điều kiện tài chính thắt chặt, nhiều doanh nghiệp đã chuyển hướng sang chiến lược M&A như một giải pháp then chốt nhằm duy trì đà tăng trưởng. Sau quá trình tái cơ cấu, không ít tập đoàn tích cực mở rộng danh mục bất động sản thông qua các thương vụ sáp nhập và mua lại. Một số doanh nghiệp nội địa như Novaland hay Phát Đạt đang tham gia tích cực vào thị trường M&A.

Dòng vốn đầu tư hiện tập trung đáng kể vào các dự án có mức độ minh bạch pháp lý cao, đặc biệt là những quỹ đất thương mại đã được chấp thuận quy hoạch, có đầy đủ giấy tờ về quyền sử dụng đất và lộ trình hoàn thành xây dựng rõ ràng. Thị trường cũng cho thấy sự phân tầng rõ nét giữa các nhóm nhà đầu tư: Nhà đầu tư trong nước dẫn đầu về số lượng giao dịch với các thương vụ quy mô vừa và nhỏ; nhà đầu tư nước ngoài tập trung vào các thương vụ lớn, nhất là phân khúc nhà ở cao cấp, phát triển đô thị tích hợp và bất động sản công nghiệp mang tính chiến lược.

Theo JLL, các nhà đầu tư quốc tế, đặc biệt đến từ Hàn Quốc, Singapore, Nhật Bản và Mỹ, đang đặt ra hai tiêu chí ưu tiên khi đánh giá cơ hội M&A tại Việt Nam. Trong đó, tính minh bạch pháp lý được xem là yếu tố không thể thỏa hiệp, với sự quan tâm đặc biệt dành cho các dự án có hồ sơ pháp lý hoàn chỉnh và sẵn sàng triển khai.

Bên cạnh đó, tiêu chí phát triển bền vững và thân thiện môi trường ngày càng được chú trọng, nhất là từ các quỹ đầu tư châu Âu và Bắc Mỹ tuân thủ nghiêm ngặt các chuẩn mực ESG, trong bối cảnh Việt Nam cam kết mạnh mẽ với mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero).

Nhà ở xã hội “nóng” trở lại

Thời gian gần đây, nhiều địa phương rục rịch mở bán nhà ở xã hội và hàng trăm người dân phải xếp hàng từ đêm để chờ nộp hồ sơ. Một số dự án, số lượng căn hộ mở bán rất ít còn lượng người nộp hồ sơ thì gấp nhiều lần.

Ông Long (tạm trú tại phường Linh Trung, TPHCM) cũng hồ hởi dò hỏi khắp nơi thông tin về việc mở bán dự án nhà ở xã hội tại phường Hiệp Bình, mặc dù chủ đầu tư mới chỉ khởi công. Vợ chồng ông là nhân viên văn phòng, nhiều năm muốn có ngôi nhà che nắng che mưa để con cái ổn định học hành nhưng thu nhập hạn chế. Giá nhà ở thương mại ngày một tăng, vượt xa tầm tay, gia đình nhỏ chỉ trông chờ vào nhà ở xã hội.

Tuy nhiên, nhiều năm qua, gia đình gặp vướng mắc về quy định thu nhập. Vợ chồng ông có thu nhập 35 triệu đồng/tháng, vượt 5 triệu đồng so với quy định nên không thể mua. Vừa mới đây, Chính phủ nới rộng lên 40 triệu đồng/tháng nhen nhóm hi vọng của gia đình nhỏ trong việc sở hữu một căn nhà ở xã hội, an cư lạc nghiệp.

Nhiều chuyên gia cho rằng sự cởi mở của chính sách trong thời gian gần đây đã “làm nóng” hơn thị trường nhà ở xã hội. Nếu như trước đây, cá nhân độc thân chỉ được mua nhà ở xã hội khi có thu nhập không quá 15 triệu đồng/tháng và hộ gia đình 2 vợ chồng không quá 30 triệu đồng/tháng, thì nay mức trần đã được nâng lên.

Cụ thể, cá nhân thu nhập được nâng lên không quá 20 triệu đồng/tháng, người độc thân nuôi con nhỏ được nâng lên 30 triệu đồng/tháng, còn hộ gia đình 2 vợ chồng có tổng thu nhập không quá 40 triệu đồng/tháng. Lãi suất vay mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội cũng được điều chỉnh giảm, từ 6,6%/năm xuống 5,4%/năm.

Luật sư Phạm Thanh Tuấn (Đoàn luật sư TP Hà Nội) đánh giá việc nâng mức thu nhập được mua nhà ở xã hội phù hợp với biến động giá cả và chi phí sinh hoạt, mở rộng cơ hội tiếp cận cho công chức, viên chức và người lao động, người thu nhập thấp tại đô thị. Cơ chế linh hoạt cho phép địa phương điều chỉnh theo thực tế và ưu tiên hộ đông con là điểm tiến bộ trong chính sách an sinh.

Ngoài ra, việc giảm lãi suất cho vay tại ngân hàng chính sách xã hội giúp người thu nhập thấp giảm đáng kể gánh nặng tài chính, tạo điều kiện dễ dàng hơn khi tiếp cận chính sách nhà ở xã hội. Quy định cho phép điều chỉnh các khoản vay cũ thể hiện tính nhân văn, công bằng và khuyến khích người dân mạnh dạn vay mua nhà ở xã hội.

Ngoài những điểm mới này, Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về một số cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc trong phát triển nhà ở xã hội. Theo đó, Bộ đề xuất người được bố trí tái định cư theo hình thức mua, thuê mua nhà ở xã hội; hộ gia đình, cá nhân thuộc đối tượng được bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất hoặc thỏa thuận chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho dự án nhà ở xã hội thì được ưu tiên mua, thuê mua nhà ở xã hội.

Cá nhân, hộ gia đình thuộc diện này cũng không phải đáp ứng điều kiện về nhà ở và điều kiện về thu nhập, trừ trường hợp đã được mua, thuê mua nhà ở xã hội theo quy định.

Một nội dung quan trọng khác là Bộ Xây dựng đề xuất tiêu chí ưu tiên giao chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội có năng lực tài chính, kinh nghiệm đã triển khai các dự án nhà ở; cam kết và trách nhiệm với xã hội.

Trong đó, doanh nghiệp có cam kết tiến độ hoàn thành dự án nhanh nhất và không vượt quá 3 năm kể từ ngày được nhà nước giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất để thực hiện dự án nhà ở xã hội.

Đề án 1 triệu căn nhà ở xã hội có thể thực hiện

Phát triển nhà ở xã hội được xác định là nhiệm vụ quan trọng của Đảng và cả hệ thống chính trị, là một trong những nhiệm vụ trọng tâm cần ưu tiên trong phát triển kinh tế – xã hội của đất nước. Mục tiêu đến năm 2030, cả nước xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp.

Bài toán nguồn cung đang từng bước được tháo gỡ, khi dự thảo thành lập Quỹ nhà ở quốc gia và các cơ chế thí điểm phát triển nhà ở xã hội đã được Bộ Xây dựng trình Chính phủ. Bộ Xây dựng kỳ vọng quỹ này sẽ góp phần cân đối cung – cầu, từ đó kéo giá thành nhà ở thương mại xuống mức hợp lý, giúp thị trường bất động sản phát triển ổn định, lành mạnh, đồng thời tạo nguồn lực dài hạn, bền vững cho phát triển nhà ở xã hội.

Việc tháo gỡ nguồn cung nhà ở xã hội là cần thiết. Giữa bối cảnh nguồn cung nhà ở liên tục sụt giảm rồi dần phục hồi trong 2 năm trở lại đây nhưng cơ cấu sản phẩm lại ngày càng mất cân đối, đặc biệt là thiếu hụt nghiêm trọng phân khúc đáp ứng khả năng chi trả của đại đa số người dân.

Viện nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam (VARS IRE) nêu tỷ trọng nguồn cung nhà ở bình dân và trung cấp liên tục sụt giảm, giảm lần lượt từ mức 19% và 33% năm 2019 chỉ còn 7% và 19% vào năm 2024. Đáng chú ý, riêng tại Hà Nội và TPHCM (cũ), 2 địa phương có nhu cầu nhà ở lớn nhất thì 2 phân khúc này gần như vắng bóng hoàn toàn kể từ năm 2023. 

Tuy nhiên, chỉ trong 3  năm kể từ khi Đề án 1 triệu căn nhà ở xã hội đi vào triển khai, thị trường đã ghi nhận những tín hiệu tích cực. Số liệu thống kê từ Bộ Xây dựng cho thấy, lũy kế đến nay, cả nước có 692 dự án nhà ở xã hội đang được triển khai với quy mô hơn 633.000 căn. Số lượng dự án đã hoàn thành, khởi công, chấp thuận chủ trương đầu tư đến năm nay đạt gần 60% so với chỉ tiêu đã đặt ra trong Đề án này.

Đặc biệt, số lượng căn nhà ở xã hội hoàn thành bứt tốc mạnh mẽ. Riêng 7 tháng đầu năm nay, cả nước đã hoàn thành hơn 36.800 căn nhà ở xã hội. Mặc dù mới chỉ đạt 37% mục tiêu của cả năm nhưng kết quả này bằng hơn 80% kết quả của cả năm trước và gấp hơn 7 lần so với năm 2022. Đồng thời, 9/31 địa phương được giao chỉ tiêu xây dựng nhà ở xã hội trong năm nay có khả năng hoàn thành và vượt chỉ tiêu đề ra.

VARS IRE nhận định tốc độ triển khai Đề án nhanh hơn gấp nhiều lần so với giai đoạn trước nhờ hàng loạt các chính sách thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội, từ sự quyết tâm từ Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và sự tham gia ngày càng mạnh mẽ của các địa phương, doanh nghiệp trong việc đưa phân khúc này phát triển có chiến lược.

Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 10, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết cơ sở pháp lý liên quan đến nhà ở xã hội đã đầy đủ, không còn vướng mắc, dự thảo Nghị định về Quỹ nhà ở quốc gia Bộ Xây dựng sẽ trình lên Chính phủ trong tháng 11. Bộ cũng đã dự thảo xong và trình lên Chính phủ Chỉ thị về việc chấn chỉnh, tăng cường minh bạch, phòng ngừa tiêu cực trong xét duyệt mua, bán, cho thuê nhà ở xã hội.

Bộ trưởng khẳng định mục tiêu hoàn thành 100.000 căn nhà ở xã hội trong cuối năm 2025 – đầu năm 2026 cũng như việc hoàn thành 1 triệu căn nhà ở xã hội là có thể thực hiện được bởi các địa phương đang rất nỗ lực và dành nhiều tâm huyết cho việc đẩy nhanh tiến độ các dự án.