Báo cáo Knight Frank 2024 cho thấy giá nhà ven sông trên thế giới thường cao hơn trung bình khoảng 49%, thuộc nhóm bất động sản sinh thái được giới siêu giàu ưa chuộng. Căn hộ ven sông Thames (London), nhà bên sông Seine (Paris) có giao dịch phổ biến 321-832 triệu đồng, gấp ba lần trung bình thành phố, còn căn hộ sát sông Hudson tại West Village (New York) tiệm cận 1,17 tỷ đồng mỗi m2.

Sự khác biệt về giá của bất động sản cận thủy so với khu vực khác không chỉ là đặc trưng của các thành phố phương Tây. Ở châu Á, sự chênh lệch này còn rõ nét hơn khi hạ tầng mới liên tục mở rộng và đẩy ranh giới đô thị tiến về phía sông. Gangnam (Seoul) và Pudong (Thượng Hải) là hai ví dụ điển hình: giá căn hộ tại đây đã tăng lần lượt 5- 6 lần trong hai thập kỷ. Không chỉ tăng giá đơn thuần, các khu vực này đã chuyển mình từ vùng ven thành trung tâm kinh tế mới sau khi cầu, metro và đường ven sông được hoàn thiện. Điều đó cho thấy giá bất động sản ven sông không đơn thuần phản ánh sở thích về cảnh quan, mà còn là thước đo cho năng lực mở rộng của một đô thị.

Theo các chuyên gia, sự tăng giá của bất động sản ven mặt nước xuất phát từ ba yếu tố: hạ tầng tạo lực đẩy, cảnh quan cải thiện chất lượng sống và nguồn cung hạn chế. Đây cũng là lý do những khu vực này luôn có thanh khoản tốt dù mặt bằng giá thường cao hơn phần còn lại của thành phố.

Những biến động này phản ánh quy luật chung của các đô thị lớn, và Việt Nam không nằm ngoài xu hướng đó. Báo cáo Bộ Xây dựng quý III cho thấy giá căn hộ trung bình tại Hà Nội và TP HCM lần lượt ở mức phổ biến 80-95 triệu đồng và 91 triệu đồng. Tuy nhiên, các khu ven sông tại hai đô thị này đang hình thành mặt bằng giá riêng.

Trong các đô thị lớn, Hà Nội thể hiện rõ mức độ phân hóa giá giữa khu ven sông và phần còn lại. Đất ven sông Hồng ở Long Biên, một số tuyến sát đê tăng tới hơn 4 lần trong 10 năm qua. Theo dữ liệu Batdongsan, đất gần cầu Trần Hưng Đạo được rao 84-440 triệu đồng mỗi m2, còn biệt thự – liền kề tại một số phường ven sông đạt 119-554 triệu đồng.

TP HCM cũng chứng kiến khoảng cách giá lớn giữa khu ven sông và những vị trí lân cận. Khoảng 10 năm trước, các trục sát sông Sài Gòn như Trần Não có giá khoảng 22 triệu đồng mỗi m2, đến nay đã gấp 6-12 lần. Nhiều vị trí ven sông ở Thảo Điền, Thủ Thiêm ghi nhận mức rao 110-250 triệu đồng mỗi m2, một số chạm 300 triệu đồng. Việc giá đất tăng không chỉ xuất phát từ ưu thế vị trí, mà còn từ sự dịch chuyển của trung tâm kinh tế về phía Đông thành phố.

Không chỉ tăng giá, nhóm sản phẩm ven sông còn cho thấy sức hấp thụ ổn định. Một số dự án cao cấp khu Thảo Điền (TP HCM) đạt thanh khoản 90-95 khi mở bán và nguồn hàng sơ cấp chỉ còn rất ít. Trong khi đó, một căn chung cư ven sông Hồng ở khu Long Biên (Hà Nội) cũng hết sạch giỏ hàng ngay từ giai đoạn mở bán, hiện chỉ còn giao dịch thứ cấp. Điều này cho thấy người mua chủ động tìm kiếm nguồn cung gắn với môi trường sống chất lượng hơn. Các chuyên gia dự báo, những dự án cao cấp dọc hành lang sông Hồng sẽ hưởng lợi từ tỷ lệ hấp thụ trên 80% của phân khúc căn hộ trên 4 tỷ đồng trong thời gian tới.

Yếu tố chi phối phía sau mức giá và sức hấp thụ này, được nhận định đến từ hạ tầng. Nhiều dự án giao thông lớn như vành đai 3, cầu Thủ Thiêm 4 tại TP HCM hay các cầu bắc qua sông Hồng ở Hà Nội được dự báo tiếp tục hỗ trợ giá trị các khu vực lân cận. Theo đó, khi cầu Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Vĩnh Tuy giai đoạn 2 và các tuyến kết nối phía Đông Thủ đô hoàn thành, những khu vực từng nằm ở rìa đô thị như Đông Anh, Long Biên hay Tứ Liên có thể trở thành cực phát triển mới nhờ kết nối trực tiếp với trung tâm.

Bên cạnh yếu tố hạ tầng, thị hiếu người mua cũng góp phần duy trì sức hút của các khu vực ven sông. Theo các chuyên gia, nhu cầu tìm kiếm môi trường sống thoáng, mật độ thấp và nhiều mảng xanh giúp phân khúc ven sông duy trì sức hút ổn định. Dòng sản phẩm ven sông thường phát triển theo tiêu chuẩn cao cấp, hưởng lợi từ cảnh quan và tính khan hiếm nên được đánh giá có biên độ tăng giá tốt trong dài hạn. Trong bối cảnh nhiều dự án hạ tầng tiếp tục được thúc đẩy tại các đô thị lớn, bất động sản ven sông được kỳ vọng trở thành điểm sáng trong cấu trúc phát triển đô thị và tiếp tục thu hút dòng vốn trung, dài hạn.

Song Anh

Sự thay đổi trong nhu cầu sống của cư dân đô thị đang góp phần định hình lại cách các dự án nhà ở được phát triển. Thay vì chỉ quan tâm đến vị trí hay diện tích căn hộ, người mua ngày càng chú trọng đến trải nghiệm sống, môi trường sinh hoạt và khả năng tái tạo năng lượng ngay trong không gian ở.

Báo cáo Asia-Pacific Residential Outlook 2024 của CBRE cho thấy, sau Covid-19, hơn 60% người mua nhà tại các đô thị lớn ưu tiên những dự án có không gian xanh, tiện ích chăm sóc sức khỏe và khu sinh hoạt chung. Knight Frank cũng nhận định mô hình sống gắn với trải nghiệm nghỉ dưỡng trở thành xu hướng phát triển chủ đạo của phân khúc nhà ở cao cấp tại các đô thị lớn.

Trong bối cảnh quỹ đất nội đô ngày càng hạn chế và nhịp sống đô thị hóa, những dự án có khả năng đáp ứng đồng thời nhu cầu ở, thư giãn và cân bằng cuộc sống được đánh giá cao. Diamond Sky do Van Phuc Group phát triển cũng theo định hướng này, chú trọng sự hài hòa giữa không gian sống hiện đại và chất lượng môi trường sinh hoạt.

Dự án gồm hai tòa tháp cao tầng với 296 căn hộ và 7 căn shophouse, mật độ xây dựng khoảng 40%. Thiết kế căn hộ ưu tiên ánh sáng tự nhiên, ban công rộng và mặt bằng linh hoạt, phù hợp với nhu cầu sử dụng đa dạng của các gia đình đô thị.

Hệ thống tiện ích nội khu được xem là một trong những yếu tố tạo nên trải nghiệm sống khác biệt tại Diamond Sky. Các không gian sinh hoạt chung được bố trí đan xen với mảng xanh, góp phần tạo cảm giác tách biệt tương đối với nhịp sống bên ngoài. Ba tầng khối đế của dự án được quy hoạch thành trung tâm thương mại quy mô khoảng 30.000 m2, tích hợp các dịch vụ mua sắm, ẩm thực và giải trí.

Song song đó, các không gian rèn luyện thể chất, thư giãn và sinh hoạt cộng đồng được thiết kế để phục vụ nhu cầu sử dụng thường xuyên, đồng thời khuyến khích sự kết nối giữa các cư dân. Việc tổ chức tiện ích theo hướng tập trung và liền mạch giúp hình thành thói quen sinh hoạt thuận tiện, giảm sự phụ thuộc vào việc di chuyển xa trong bối cảnh đô thị ngày càng đông đúc.

Yếu tố cảnh quan đóng vai trò quan trọng trong tổng thể không gian sống của dự án. Các khu cây xanh, lối dạo bộ và khu thể thao được bố trí bao quanh tòa tháp, cùng tầm nhìn mở ra sông Sài Gòn và hồ Đại Nhật rộng 16 ha. Sự kết hợp giữa mặt nước và mảng xanh mang lại cảm giác thoáng đãng, thư thái, thường thấy tại các khu nghỉ dưỡng ven sông.

Lợi thế này được củng cố khi Diamond Sky nằm trong tổng thể khu đô thị Van Phuc City, nơi sở hữu hệ sinh thái tiện ích đồng bộ. Các công trình như quảng trường nhạc nước, công viên giải trí, bến du thuyền Marina Royal cùng hệ thống giáo dục và y tế quốc tế góp phần hình thành không gian sống khép kín.

Về vị trí, Diamond Sky tọa lạc tại trung tâm Van Phuc City, trên mặt tiền quốc lộ 13 – trục giao thông kết nối khu Đông Bắc TP HCM. Từ dự án, cư dân di chuyển thuận tiện đến sân bay Tân Sơn Nhất, trung tâm quận 1 cũ và các đô thị lân cận. Quốc lộ 13 đang được mở rộng lên 60 m với tổng vốn đầu tư hàng nghìn tỷ đồng. Theo các chuyên gia, bất động sản nằm trên các trục giao thông được nâng cấp thường ghi nhận mức tăng giá trong giai đoạn thi công và hoàn thiện. Bên cạnh đó, tuyến Metro 3B dự kiến có điểm dừng trước cổng Van Phuc City được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho khả năng kết nối và giá trị của khu vực.

Diamond Sky do Van Phuc Group phát triển, đơn vị có hơn 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực bất động sản. Sau lễ khởi công vào tháng 8, công trình đã hoàn thành giai đoạn ép cọc móng và đang triển khai thi công phần hầm.

Chị Lan Phương (41 tuổi), chủ căn nhà phố tại phường Đức Nhuận, từng xem đây là tài sản sinh lời an toàn, nay gần như không còn tạo lợi nhuận. Mặt bằng hiện cho thuê hơn 40 triệu đồng mỗi tháng, chỉ đủ trả một phần lãi vay. Sau khi trừ thuế, bảo trì và khấu hao, dòng tiền gần như bằng không.

Trước năm 2022, căn nhà mua hơn 18 tỷ đồng từng cho thuê ổn định 75 triệu đồng mỗi tháng. Sau dịch, giá thuê giảm dần còn 50 triệu đồng rồi thấp hơn nhưng vẫn khó giữ khách. Hợp đồng ngắn hạn, khách liên tục trả mặt bằng vì kinh doanh thua lỗ khiến thời gian nhà trống kéo dài, chi phí sửa chữa, môi giới phát sinh. Từ chỗ tạo thu nhập đều đặn, tài sản này trở thành gánh nặng buộc chủ nhà bù lỗ để giữ.

Không riêng nhà phố, shophouse cũng chung cảnh ngộ. Anh Hoàng Nam (46 tuổi) mua căn shophouse khối đế chung cư khu Đông năm 2019 với giá gần 10 tỷ đồng. Ban đầu chào thuê 40 triệu đồng mỗi tháng không có khách, sau phải hạ còn 32-35 triệu đồng rồi dưới 30 triệu đồng mỗi tháng và chỉ ký được hợp đồng ngắn hạn. Trong khi đó, mỗi tháng anh vẫn gánh gần 50 triệu đồng tiền lãi vay, phí quản lý, bảo trì và thuế. Sau bốn năm khai thác kém hiệu quả, anh rao bán ngang giá mua nhưng thị trường hầu như không phản hồi.

Với nhiều chủ nhà, khó khăn lớn nhất hiện nay không chỉ là tìm khách thuê mà là giữ khách. Bà Lê Thị Duyên (phường An Đông, TP HCM) cho biết trong hai năm qua đã bốn lần phải treo biển cho thuê lại nhà phố mặt tiền vì khách trả nhà chỉ sau vài tháng hoạt động. Có trường hợp chấp nhận thuê với giá đã giảm gần 40% so với trước dịch nhưng chưa đầy nửa năm vẫn đóng cửa do doanh thu không đủ bù chi phí. “Giá thuê không còn là rào cản lớn nhất, khó nhất là khách vào rồi nhưng không trụ nổi”, bà nói.

Năm 2025 tiếp tục là giai đoạn thử thách với nhà phố cho thuê khi nhiều chủ sở hữu rơi vào vòng luẩn quẩn: giá mua cao, kỳ vọng dòng tiền lớn nhưng hiệu quả khai thác kéo dài kém khả quan, áp lực tài chính ngày càng chồng chất. Khi buộc phải bán ra, mức giá thị trường chấp nhận thường thấp hơn nhiều so với kỳ vọng, khiến phân khúc này rơi vào trạng thái thanh khoản yếu.

Dữ liệu từ Batdongsan cho thấy đây là năm thứ ba liên tiếp nhu cầu thuê nhà mặt phố sụt giảm. Giai đoạn 2023-2025, lượng tìm thuê giảm trung bình 20-30% mỗi năm, trong khi giá chào thuê đã hạ 15-20%, thậm chí 25-30% tại nhiều tuyến đường nội thành. Từ vị thế được xem là loại hình “hái ra tiền”, nhà phố dần trở thành phân khúc có biên lợi nhuận mỏng.

Savills Việt Nam cũng ghi nhận mặt bằng nhà phố truyền thống chịu áp lực cạnh tranh lớn từ trung tâm thương mại. Trong khi giá thuê tại trung tâm thương mại vẫn tăng nhờ nhu cầu từ các thương hiệu lớn, tỷ lệ hấp thụ của nhà phố giảm 30-40%, kéo giá thuê đi xuống qua từng năm.

Tỷ suất lợi nhuận vì thế giảm sâu. Trước năm 2020, lợi suất cho thuê nhà phố theo ghi nhận của Biggee, Batdongsan và Nhà Tốt, phổ biến ở mức 6-8% mỗi năm, đủ hấp dẫn so với gửi tiết kiệm. Sau dịch Covid-19, mức sinh lời thu hẹp còn 2-3% với nhà phố và 1-2% với shophouse. Đến năm 2025, lợi suất tiếp tục co lại, chỉ còn khoảng 1,5-2% với nhà phố và dưới 1% với shophouse, thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng ban đầu và kém cạnh tranh so với nhiều kênh đầu tư tài chính khác.

Lý giải thực trạng này, bà Cao Thị Thu Hương, quản lý cấp cao Savills Việt Nam, cho rằng phân khúc nhà phố cho thuê đang chịu tác động đồng thời từ sự suy yếu của sức mua và thay đổi hành vi tiêu dùng. Nhóm khách thuê chủ lực như ngân hàng, F&B, y tế, giáo dục đang trong quá trình tái cơ cấu, thu hẹp mạng lưới và tiết giảm chi phí. Bên cạnh đó, thương mại điện tử và xu hướng mua sắm tại các điểm tập trung khiến hiệu quả kinh doanh tại nhà phố suy giảm, trong khi chi phí thuê vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu chi phí của doanh nghiệp.

Với loại hình nhà phố thương mại, khó khăn thường xuất phát từ việc định hướng phát triển và khai thác sai ngay từ đầu. Nhiều nhà đầu tư coi đây là tài sản nắm giữ chờ tăng giá, trong khi chủ đầu tư tập trung bán hàng mà ít chú trọng xây dựng mô hình vận hành thương mại. Khi yếu tố kinh doanh không được phát huy, giá trị shophouse thậm chí kém cạnh tranh hơn nhà phố hay biệt thự liền kề.

Bàn về khả năng phục hồi, bà Mai Võ, Trưởng bộ phận Bán lẻ CBRE Việt Nam, cho rằng yếu tố then chốt vẫn là sự phục hồi của tiêu dùng. Với nhà mặt phố, phân khúc này còn dư địa phục hồi nhưng khó quay lại giai đoạn “giá cao, dễ thuê”, mà sẽ vận động theo hướng chọn lọc, gắn chặt với hiệu quả kinh doanh thực tế. Năm 2025, câu chuyện của nhiều chủ nhà phố cho thuê tại TP HCM không còn xoay quanh lợi nhuận, mà là làm sao để giữ dòng tiền không âm.

Theo bà, mặt bằng cần được định giá lại theo sức mua và khả năng khai thác, thay vì neo theo kỳ vọng quá khứ. Lợi thế vị trí không còn đủ nếu khó tiếp cận, thiếu chỗ đậu xe hoặc không phù hợp công năng; việc giảm giá thuê đơn thuần cũng không hiệu quả nếu không đi kèm điều chỉnh mô hình khai thác như hợp đồng linh hoạt, chia sẻ doanh thu hay cho thuê từng phần. Nhà mặt phố cần ưu tiên các ngành đòi hỏi hiện diện vật lý như F&B, y tế, giáo dục, dịch vụ cá nhân hoặc showroom trải nghiệm.

Đối với nhà phố thương mại, bà Mai nhấn mạnh cần định vị đúng bản chất là bất động sản thương mại, gắn với bài toán kinh doanh thực tế từ ngành hàng, quy mô mặt bằng đến lưu lượng khách và dòng tiền. Quản lý vận hành chuyên nghiệp đóng vai trò quyết định, đòi hỏi chủ đầu tư tham gia sâu hơn vào tổ chức không gian và thu hút khách thuê, thay vì mô hình “xây xong rồi bán đứt”. Khi có chiến lược vận hành rõ ràng và giá thuê phù hợp sức mua, giá trị thương mại được khôi phục sẽ là nền tảng để giá trị tài sản tăng lên tương xứng với tiềm năng thực tế của loại hình này.

“Một khi giá trị thương mại của nhà phố được cải thiện, giá trị tài sản mới có thể tăng tương xứng với tiềm năng thực tế của loại hình này”, bà Mai nhấn mạnh.

Phương Uyên