Đề xuất liên quan đến tiền cọc đấu giá đất được Bộ Tư pháp nêu trong tờ trình dự thảo Nghị quyết xử lý vướng mắc về đấu giá quyền sử dụng đất khi giao, cho thuê đất theo quy định của Luật Đất đai.

Theo quy định hiện hành, mức tiền đặt trước khi đấu giá tối thiểu là 5% nếu giao đất ở cho cá nhân và 10% nếu là dự án đầu tư, còn tối đa là 20%. Dự thảo nâng mức tiền đặt cọc của cá nhân tham gia đấu giá đất lên tối thiểu 20%, tối đa 50%.

“Việc nâng mức tiền đặt trước đối với trường hợp đấu giá quyền sử dụng đất là một giải pháp nhằm ngăn chặn tình trạng lợi dụng hoạt động đấu giá tài sản để trả giá cao nhằm trục lợi rồi sau đó bỏ cọc”, tài liệu thẩm định dự thảo nêu.

Tuy nhiên, theo Bộ Tư pháp, quy định này cũng tiềm ẩn nguy cơ làm giảm số lượng người đăng ký tham gia đấu giá, từ đó, giảm tính cạnh tranh và giá trúng đấu giá có khả năng không đạt được ở mức cao so với giá khởi điểm. Việc có ít người đăng ký tham gia đấu giá sẽ làm tăng khả năng thao túng giá của một nhóm người nhất định. 

Bên cạnh đó, đối với những tài sản là quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư có giá trị lớn, việc phải đặt trước số tiền là 50% giá khởi điểm sẽ gây khó khăn nhất định cho người tham gia đấu giá trong việc huy động tiền để tham gia đấu giá, từ đó làm giảm tính hấp dẫn của hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất.

Nếu được thông qua, Nghị quyết này sẽ có hiệu lực từ ngày ban hành đến ngày 28/2/2027.

Thời gian qua, hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất ở nhiều địa phương, đặc biệt là khu vực vùng ven Hà Nội, đang trở nên “nóng” bất thường.

Theo ghi nhận từ phóng viên Dân trí, tại nhiều phiên đấu giá, mức giá trúng tăng vọt, thậm chí có nơi lên tới hàng trăm triệu đồng mỗi m2, vượt xa giá thị trường. Cơn sốt này bắt đầu từ những khu vực vùng ven như Thanh Oai, Hoài Đức, Đan Phượng… rồi nhanh chóng lan sang các huyện khác

Bên cạnh đó, nhiều khu đất được đưa ra đấu giá với giá khởi điểm thấp hơn đáng kể so với giá thị trường, khiến giới đầu tư coi đây là cơ hội kiếm lời nhanh. Khi một vài phiên đấu giá đạt giá trúng cao bất thường, giá đất khu vực lân cận cũng bị đẩy tăng thêm 5-10 triệu đồng/m2, tạo hiệu ứng dây chuyền.

Tuy nhiên, đi cùng cơn “nóng” đấu giá là làn sóng bỏ cọc. Đơn cử, tại phiên đấu 69 thửa đất xã Thanh Cao, huyện Thanh Oai cũ, chỉ 13 lô hoàn thành nghĩa vụ tài chính. Khoảng 80% người trúng đấu giá đã bỏ cọc. 

Tương tự, tại quận Hà Đông cũ, có 22 trong số 27 thửa đất trúng đấu giá vào tháng 10 năm ngoái chưa được khách hàng nộp tiền, tương đương 80% lô đất trúng đấu giá đã bị bỏ cọc.

Kéo giảm giá nhà ở thương mại, nhất là chung cư, xuống mức hợp lý

Sáng 13/1, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản chủ trì Phiên họp thứ 5 của Ban Chỉ đạo.

Kết luận phiên họp, Thủ tướng yêu cầu các cấp, ngành, nhất là người đứng đầu đề cao trách nhiệm, coi phát triển nhà ở xã hội là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách.

Tinh thần được Thủ tướng quán triệt là “làm đến nơi đến chốn, không hình thức, làm việc gì dứt việc đó, không né tránh, không đùn đẩy trách nhiệm”; không để tình trạng “việc dễ thì làm, việc khó để đấy”.

Theo lãnh đạo Chính phủ, nhà ở là nhu cầu thiết yếu, là trụ cột của chính sách an sinh xã hội. Mọi chính sách nhà ở phải hướng tới người dân, lấy người dân làm trung tâm, làm chủ thể, không để ai bị bỏ lại phía sau.

Lưu ý chuyển mạnh tư duy từ “quản lý” sang “phục vụ”, Thủ tướng nói rõ doanh nghiệp là lực lượng quan trọng trong tổ chức thực hiện, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, dẫn dắt và bảo đảm công bằng.

Lãnh đạo Chính phủ quán triệt mục tiêu thời gian tới là bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội, bảo đảm quyền tiếp cận bình đẳng về nhà ở của mỗi người dân. Quyền này thực hiện phù hợp điều kiện thu nhập thực tế của người dân, sự phát triển của đất nước, phù hợp quy luật của thị trường. Cùng với đó, rà soát, cắt bỏ tất cả thủ tục rườm rà không cần thiết, tạo phiền hà, sách nhiễu và tăng chi phí tuân thủ.  

Đặc biệt, Thủ tướng chỉ đạo kéo giảm giá nhà ở thương mại, nhất là chung cư, xuống mức hợp lý, phù hợp sự phát triển chung của đất nước; hướng tín dụng vào các lĩnh vực ưu tiên và có chính sách quản lý rủi ro với tín dụng vào bất động sản.

Điều tra hành vi môi giới trái phép, thao túng hồ sơ mua nhà ở xã hội

Giao nhiệm vụ cụ thể, Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng hoàn thiện hồ sơ đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét, thành lập Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý trong tháng 1.

Bộ này cũng được giao kiểm tra, đôn đốc các địa phương, doanh nghiệp đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê; bảo đảm hoàn thành các chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội năm nay và các năm tiếp theo.

Người đứng đầu Chính phủ lưu ý Bộ Xây dựng hướng dẫn các địa phương thực hiện đồng thời các thủ tục với các dự án nhà ở xã hội đã được Chính phủ cho phép trong thời gian chưa điều chỉnh và phê duyệt chương trình, kế hoạch phát triển nhà ở giai đoạn 2026-2030.

Mục tiêu là không để vì thủ tục hành chính mà gây ách tắc việc triển khai các dự án nhà ở xã hội, theo lời người đứng đầu Chính phủ.

Lãnh đạo Chính phủ cũng yêu cầu xây dựng cơ chế, chính sách phát triển nhà ở cho người thu nhập trung bình (trên 20 triệu đồng/tháng); tăng nguồn cung các phân khúc khác nhau.

Thủ tướng giao Bộ Tài chính nghiên cứu kỹ các chính sách thuế nhằm hạn chế đầu cơ, “thổi giá” bất động sản, hướng dòng vốn đầu tư vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chỉ đạo các tổ chức tín dụng đẩy nhanh giải ngân các chương trình tín dụng cho nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê theo đúng đối tượng, đúng mục đích, đúng quy định.

Người đứng đầu Chính phủ giao Bộ Công an chỉ đạo điều tra, xử lý nghiêm, kịp thời các hành vi môi giới trái phép, lừa đảo, chiếm đoạt tài sản, thao túng hồ sơ mua nhà ở xã hội, thao túng thị trường bất động sản, bảo đảm công khai, minh bạch, đúng đối tượng.

Với các địa phương, Thủ tướng yêu cầu chủ động xây dựng kế hoạch phát triển nhà ở, thị trường bất động sản đáp ứng nhu cầu của nhân dân phù hợp điều kiện, thu nhập tại các địa phương.

Thủ tướng nhấn mạnh rằng nhà ở là vấn đề an sinh xã hội lớn, là quyền cơ bản của công dân. Chậm trễ trong phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê, phát triển thị trường bất động sản lành mạnh, ổn định, bền vững là có lỗi với nhân dân, đất nước.

Lãnh đạo Chính phủ đề nghị các bộ, ngành, địa phương nêu cao tinh thần trách nhiệm, thực hiện bằng quyết tâm chính trị cao nhất để người dân ai cũng có khả năng được tiếp cận nhà ở, được “an cư lạc nghiệp”, ổn định cuộc sống.