Theo quyết định được UBND TP HCM phê duyệt mới đây, phạm vi nghiên cứu để phát triển TOD bao trùm toàn tuyến metro số 2 (Bến Thành – Tham Lương), gồm 12 nhà ga cùng depot Tham Lương. Không gian TOD được xác lập trong vòng bán kính 1 km tính từ mỗi nhà ga. Những lô đất chỉ nằm một phần trong khu vực này sẽ được xem xét đưa vào hoặc loại ra tùy theo đặc thù từng vị trí, thay vì áp dụng cứng nhắc cho mọi trường hợp.

Ở giai đoạn đầu, 5 địa điểm được lựa chọn để triển khai TOD gồm depot Tham Lương, ga Phạm Văn Bạch, ga Tân Bình, ga Bảy Hiền và ga Bến Thành. Các ga còn lại sẽ tiếp tục được đánh giá và thực hiện sau khi thành phố tổng hợp kết quả từ nhóm thí điểm.

TOD là mô hình lấy định hướng phát triển giao thông công cộng để quy hoạch, xây dựng và phát triển đô thị. Mô hình trên đã triển khai ở nhiều nơi trên thế giới nhưng trong nước chưa có.

Thành phố giao Sở Quy hoạch – Kiến trúc thực hiện rà soát, lập hồ sơ, dự toán và lựa chọn đơn vị tư vấn để xây dựng các đồ án quy hoạch chi tiết. Sở Tài chính sẽ phân bổ vốn và xác định những khu vực có thể mời gọi đầu tư. Riêng Sở Nông nghiệp và Môi trường chịu trách nhiệm kiểm tra quỹ đất, hồ sơ pháp lý liên quan và đề xuất hướng xử lý các điểm còn vướng mắc.

Theo định hướng của Nghị quyết 38, các khu vực TOD sẽ ưu tiên phát triển hỗn hợp giữa cư trú, thương mại, văn phòng và dịch vụ trong phạm vi có thể tiếp cận bằng đi bộ từ nhà ga metro. Cách bố trí này kỳ vọng tạo nên hiệu quả khai thác đất tốt hơn, giúp giao thông công cộng trở nên hấp dẫn hơn, qua đó giảm lượng xe cá nhân lưu thông và tình trạng ô nhiễm đô thị. Việc quy hoạch phải đồng thời tính đến yếu tố cảnh quan và giá trị văn hóa hiện hữu của từng khu vực.

Trước đó, TP HCM cũ lên kế hoạch phát triển TOD tại 9 vị trí dọc ba dự án giao thông lớn đang triển khai, gồm: Metro số 1 (Bến Thành – Suối Tiên), số 2 (Bến Thành – Tham Lương) và Vành đai 3. Riêng với tuyến Metro số 2 (Bến Thành – Tham Lương) sẽ thu hồi 3 khu đất gồm: khu đất Trung tâm Triển lãm và Thể dục thể thao quận Tân Bình, khu đất ô số I/82A Tây Thạnh tại quận Tân Phú và khu C30, nằm giữa quận 10 và Tân Bình để làm mô hình TOD.

Sau giai đoạn trên, năm 2026-2028, Thành phố dự kiến phát triển thêm khu vực TOD ở hai vị trí khác, gồm xã Tân Hiệp, huyện Hóc Môn và quanh ga Tân Kiên, Bình Chánh. Những vị trí này sẽ kết nối giao thông với Vành đai 3, đường sắt TP HCM – Cần Thơ…

Số liệu từ Sở Xây dựng cho thấy, TP HCM cũ ước tính đang có khoảng 64.000 ha đất có thể phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng. Trong đó, khoảng 32.000 ha thuộc khu vực đất nông nghiệp, đất trống, 9.000 ha đất công nghiệp, sản xuất, hoặc chuyển đổi chức năng và 23.000 ha đất đô thị cần chuyển đổi, cải tạo để phát triển TOD.

Phương Uyên

Chủ đầu tư An Gia đang triển khai gói tài chính cho dự án The Gió Riverside với chính sách hỗ trợ 100% lãi vay trong 36 tháng, khách chỉ cần đóng 21% giá trị căn hộ tương đương khoảng 600 triệu đồng để ký hợp đồng cho căn 65 m2. Ngoài ra, khách hàng được ân hạn nợ gốc tối đa 60 tháng, nhận chiết khấu đến 23,5%…

Công ty Cổ phần Mai Bá Hương gần đây cũng đưa ra gói vay hỗ trợ cho dự án Dragon Eden (tại Tây Ninh). Theo đó, khách hàng chỉ trả nợ gốc 1% mỗi năm trong 20 năm đầu, ngân hàng cho vay tối đa 80% giá trị hợp đồng, lãi suất 0 đồng trong 18 tháng. Người mua nhận đất và sổ ngay, được hưởng chiết khấu lên tới 10%.

Tương tự, Phú Đông Group, chủ đầu tư dự án Phú Đông SkyOne, cho phép người mua thanh toán 10% (khoảng 220 triệu đồng) cho đến khi nhận nhà (năm 2027). Chính sách này nhắm đến nhóm khách hàng trẻ lần đầu sở hữu nhà, có tích lũy hạn chế, giảm rủi ro chôn vốn trong giai đoạn xây dựng. Chủ đầu tư cũng hỗ trợ 100% lãi vay và ân hạn gốc trong 24 tháng, cố định lãi suất 0% trong hai năm đầu. Dự án đang mở bán với giá từ 36 triệu đồng mỗi m2.

Các gói ưu đãi trên được doanh nghiệp bất động sản đưa ra trong bối cảnh lãi suất cho vay của nhiều ngân hàng tăng lên. Ghi nhận của VnExpress cho thấy lãi suất ưu đãi vay bất động sản tại nhiều nhà băng tăng 1-2% mỗi năm so với vài tháng trước. ACB đang áp dụng mức 8% cho giai đoạn ưu đãi 1-2 năm đầu, ABBank 9,6%, Sacombank 7,5-8%, VIB là 9%,… Lãi suất thả nổi cho khoản vay nhà ở hiện cũng phổ biến 11-14% mỗi năm, tăng 1-2% so với trước.

Theo Ngân hàng Nhà nước, tín dụng bất động sản hiện chiếm khoảng 24% tổng dư nợ, trong khi tổng tín dụng toàn nền kinh tế tương đương 137% GDP. Đây là mức được nhiều tổ chức quốc tế đánh giá tiềm ẩn rủi ro. Các ngân hàng cũng đẩy mạnh huy động vốn cuối năm, kéo mặt bằng lãi suất tăng.

Ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt, Giám đốc thị trường nhà ở CBRE Việt Nam, cho biết giá bán hiện là yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đến quyết định mua nhà, vượt lên cả vị trí, tiến độ thanh toán hay thời điểm bàn giao. Giá căn hộ sơ cấp tại Hà Nội và TP HCM đang ở mức khoảng 90-94 triệu đồng mỗi m2, khiến phần lớn sản phẩm mở bán có giá từ 5 tỷ đồng mỗi căn.

Theo ông, chi phí sở hữu tăng cao buộc nhiều người mua phải dùng đòn bẩy tài chính và hiện khoảng 64% giao dịch trên thị trường có sử dụng tín dụng ngân hàng. Điều này càng cho thấy điều kiện vay và sức chịu đựng tài chính của người mua đóng vai trò then chốt trong quyết định xuống tiền.

“Nếu thiếu hỗ trợ tài chính, người mua nhà sẽ thận trọng hơn. Do đó ưu đãi lãi suất và chính sách thanh toán giãn rộng là hướng đi hợp lý giúp doanh nghiệp giữ thanh khoản và kích cầu hiệu quả trong giai đoạn này”, ông Kiệt nhận định.

Ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc Batdongsan khu vực miền Nam, đánh giá với mặt bằng giá cao, người mua có xu hướng tìm dự án được hỗ trợ lãi suất, giãn tiến độ hoặc trả chậm nhằm giảm áp lực vốn ban đầu. Điều này cũng lý giải vì sao nhiều chủ đầu tư ưu tiên chính sách tài chính thay vì giảm giá trực tiếp. Bởi theo ông Tuấn, động thái này vừa giữ được mặt bằng giá bán, vừa mở rộng tệp khách có khả năng tiếp cận nhà ở.

Với doanh nghiệp phát triển dự án, chi phí vốn gia tăng khiến biên lợi nhuận thu hẹp, việc kích cầu qua ưu đãi thanh toán trở thành cách duy trì dòng tiền và xoay vòng dự án trong giai đoạn thị trường nhạy cảm.

Theo ông Lucas Ignatius Loh Jen Yuh, CEO Nam Long Group, lãi vay mua nhà hiện chưa ở mức cảnh báo, nhưng chỉ cần tăng thêm biên độ nhỏ cũng có thể làm sức mua chậm lại. Nam Long vì thế đang nghiên cứu các gói vay hỗ trợ 3-5 năm để giảm áp lực tài chính giai đoạn đầu cho khách mua, một chiến lược cũng được nhiều doanh nghiệp áp dụng để giữ nhịp bán hàng trong thời gian tới.

Giới phân tích cho rằng, thay vì chờ thị trường tự hồi phục, doanh nghiệp đang lựa chọn chủ động “chia nhỏ” gánh nặng tài chính cho người mua bằng hỗ trợ lãi vay, tiến độ linh hoạt và mức chiết khấu trực tiếp. Đây được xem là lời giải để duy trì thanh khoản, đồng thời tránh tái diễn trạng thái trầm lắng của năm 2023 khi người mua đứng ngoài quan sát.

Phương Uyên

Tại Diễn đàn bất động sản nhà ở “Kết nối hiện tại – kiến tạo tương lai” do CBRE tổ chức mới đây, ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt, Giám đốc thị trường nhà ở CBRE Việt Nam, cho biết giá sơ cấp tại TP HCM và Hà Nội đã tăng 35-45% chỉ sau một năm. Riêng quý III, giá căn hộ ở TP HCM tăng thêm 15-18%, trung bình khoảng 90 triệu đồng mỗi m2 với 70% nguồn hàng mới năm nay thuộc phân khúc bất động sản cao cấp và hạng sang, kéo bằng giá vượt xa thu nhập trung bình của phần lớn người dân đô thị.

Dữ liệu từ Knight Frank Việt Nam cũng cho thấy mặt bằng giá sơ cấp bình quân căn hộ TP HCM đạt gần 96 triệu đồng mỗi m2, tăng 8,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, gần 60% lượng hàng mở bán có giá trên 100 triệu đồng mỗi m2, phần còn lại chủ yếu ở mức trên 60 triệu đồng mỗi m2. Nguồn cung hạng sang lấn át nhà trung, cao cấp khiến giá liên tục lập đỉnh trong năm nay.

Giá nhà tăng mạnh trong nhiều năm khiến không ít chuyên gia liên tưởng đến giai đoạn bất động sản Trung Quốc một thập kỷ trước, khi thị trường liên tục sốt đất, thanh khoản cao, dòng vốn đổ vào ồ ạt và tâm lý đầu tư theo đám đông lên ngôi – trước khi sụp đổ hàng loạt khi tín dụng bị siết lại. Điều này làm dấy lên lo ngại Việt Nam có thể lặp lại kịch bản tương tự nếu không kiểm soát tốt rủi ro.

Đánh giá về nguy cơ, ông Kiệt cho rằng Việt Nam không đi đúng quỹ đạo của Trung Quốc nên không hoàn toàn lặp lại kịch bản này. Dù vậy vẫn có rủi ro với phân khúc cao cấp nếu giá bị đẩy quá xa với sức mua thực. Bong bóng có thể xuất hiện ngay cả trong bối cảnh thiếu cung khi giới đầu cơ găm hàng, kỳ vọng lợi nhuận ngắn hạn và lượng vốn chảy vào thị trường vượt sức hấp thụ.

Ông nhắc lại giai đoạn 2007-2011 khi thị trường trong nước tăng giá quá nhanh, tín dụng siết lại và giao dịch gần như đóng băng. Hiện tại, đà tăng giá căn hộ cao cấp và hạng sang chưa có dấu hiệu dừng lại, trong khi giao dịch nghiêng nhiều về đầu cơ, ít dựa trên nhu cầu ở thật. Khi mức giá vượt xa khả năng chi trả, thị trường có thể bước vào trạng thái bão hòa, bên bán không muốn giảm giá, bên mua e dè rủi ro và thanh khoản suy yếu. Đây là kịch bản xấu nhưng hoàn toàn có thể xảy ra nếu giá tiếp tục leo lên mức phi lý 200-250 triệu đồng mỗi m2 mà không tương xứng với chất lượng sản phẩm và mức thu nhập bình quân.

Ở góc nhìn tổng thể, bà Dương Thùy Dung, Giám đốc điều hành CBRE Việt Nam, nhận định nguy cơ bong bóng với phân khúc cao cấp là có, song với toàn thị trường vẫn ở mức thấp. Khác với Trung Quốc, nơi nguồn cung được bơm mạnh suốt thời kỳ tăng trưởng thần tốc và nhiều địa phương coi bất động sản là động lực GDP, thị trường Việt Nam lại chịu tình trạng thiếu cung kéo dài.

Ba năm gần đây, nguồn cung nhà ở tại TP HCM chỉ đạt chưa tới 20.000 sản phẩm, thấp hơn nhiều so với mức trung bình 30.000-40.000 căn mỗi năm giai đoạn 2018-2021. Hạ tầng đô thị phát triển chậm hơn nhu cầu mở rộng dân số, thủ tục pháp lý kéo dài và quỹ đất trung tâm thu hẹp khiến số dự án mới ra thị trường không đáp ứng đủ nhu cầu. Chính sự khác biệt về cung – cầu này giúp Việt Nam ít có khả năng rơi vào kịch bản khủng hoảng giống Trung Quốc trong ngắn hạn.

Dù vậy, bà Dung cho rằng ranh giới giữa tăng trưởng mạnh và bong bóng tài sản rất mong manh nếu giá tiếp tục vượt sức mua của xã hội.

Ở triển vọng dài hạn, chuyên gia bất động sản Lê Quốc Kiên nhận định dư địa tăng trưởng của bất động sản vẫn khả quan nhờ tốc độ đô thị hóa, gia tăng dân số cơ học và dòng dịch chuyển công nghiệp. Tuy vậy, ông lưu ý nguy cơ xuất hiện “điểm nghẽn thanh khoản” tại phân khúc cao cấp, nơi giá đã tăng mạnh nhiều năm và phụ thuộc lớn vào dòng tiền đầu cơ.

Theo ông Kiên, thị trường vận hành theo chu kỳ, giá không tăng mãi và cũng không giảm mãi, điều quan trọng là xác định đúng giá trị thực và lựa chọn thời điểm phù hợp. Giai đoạn hiện nay đòi hỏi chiến lược thận trọng, chọn lọc dự án có pháp lý rõ ràng, ưu tiên giá trị khai thác thực tế và dòng tiền cho thuê ổn định thay vì kỳ vọng tăng giá ngắn hạn.

Theo giới chuyên môn, điểm sáng thị trường đang nằm ở chính sách điều hành của nhà nước. Nhiều biện pháp điều tiết thị trường đang được cơ quan chức năng đưa ra sớm, trước khi rủi ro bong bóng lan rộng. Các đề xuất liên quan thuế tài sản, hạn chế đầu cơ, cải cách pháp lý, tháo gỡ cho dự án tồn đọng, phát triển nhà ở xã hội và phân khúc hợp túi tiền đang được xây dựng. Cơ quan quản lý cũng thể hiện rõ quan điểm hỗ trợ tăng nguồn cung thực, kiểm soát kỳ vọng giá, hướng đến thị trường minh bạch và ổn định hơn.

Trong bối cảnh giá nhà tăng nhanh nhất thập kỷ, những bước điều tiết này được xem như “van giảm áp” quan trọng nhằm hạ nhiệt thị trường và đưa cơ cấu sản phẩm về trạng thái cân bằng hơn, đặc biệt với nhóm trung cấp – phân khúc đáp ứng nhu cầu ở thật và có biên độ hấp thụ tốt. Nền tảng đó, theo các chuyên gia, sẽ góp phần duy trì sự phát triển bền vững và hạn chế hình thành chu kỳ tăng nóng mới.

Với nhà đầu tư, khuyến nghị chung là cần xác định mục tiêu dài hạn dựa trên nhu cầu thực, dòng tiền và khả năng tài chính. Các sản phẩm sở hữu pháp lý rõ ràng, nằm trong khu vực có hạ tầng hoàn thiện, mức giá tương ứng với tốc độ tăng trưởng kinh tế được đánh giá có biên độ giữ giá và khai thác tốt hơn thay vì chỉ dựa vào kỳ vọng tăng giá tức thời. Thị trường hiện tại đòi hỏi chuyển dịch tư duy từ “lướt sóng” sang đầu tư giá trị, ưu tiên yếu tố sử dụng, cho thuê và tiềm năng dòng tiền bền vững, phù hợp với chu kỳ vận động mới của bất động sản.

Phương Uyên