Cuối năm 2019, chị Kim Oanh đầu tư chung cư diện tích 66 m2 tại dự án ở TP Thủ Dầu Một, Bình Dương với giá 2,5 tỷ đồng (chưa thuế phí). Theo hứa hẹn của môi giới, thời điểm bàn giao (năm 2021) sẽ giúp chị sang tay lời ít nhất 10-15%.

Đến tháng 6/2022 sau khi chủ đầu tư bàn giao nhà, chị Oanh vẫn chưa bán ra được. Hiện tại, căn hộ này vẫn bị “ngộp” dù giá đã giảm mạnh, còn 2,2 tỷ đồng.

Chị Oanh cho biết sau khi hết thời gian ưu đãi vay, mỗi tháng chị phải đóng ngân hàng 20-22 triệu đồng tiền gốc và lãi. Căn hộ cho thuê giá 6 triệu đồng mỗi tháng, tức gánh được 30% tiền đóng ngân hàng, 70% còn lại được trích từ thu nhập của gia đình chị. “Tôi chấp nhận cắt lỗ để thoát hàng, không muốn tiếp tục ôm gánh nặng tài chính mỗi tháng”, chị Oanh nói.

Trường hợp rao bán cắt lỗ như chị Oanh không hiếm với các nhà đầu tư căn hộ vùng ven. Phần lớn nhóm này là những người đã có tài sản, muốn đầu tư ngắn hạn kiếm lời và dùng đòn bẩy tài chính.

Anh Tiến (TP Thủ Đức) cũng đầu tư căn hộ tại Bình Dương từ năm 2020, sau gần 5 năm, anh vừa chưa nhận được nhà mà cắt lỗ cũng không thành dù giảm giá gần nửa tỷ đồng.

Anh cho biết dự án này có giá khởi điểm 45 triệu đồng mỗi m2 (gồm thuế phí), cao hơn mặt bằng chung nhưng do tin vào cam kết của môi giới là sẽ thoát hàng sau một năm nên đã mạnh dạn vay 70% giá trị tài sản. Cuối năm 2020, dự án dừng thi công với lý do dịch bệnh. Đến 2022, dự án vẫn bất động, lãi ngân hàng tăng cao, nhà chưa được nhận, anh Tiến đã hai lần rao cắt lỗ, tổng giá trị gần 500 triệu đồng nhưng không có khách mua.

“Tôi đã đóng vào gần 2 tỷ đồng, nay chỉ muốn thu về 1,5 tỷ đồng để dứt nợ ngân hàng mà khó quá”, anh Tiến cho hay.

Cùng hoàn cảnh, anh Mạnh Hùng (quận 11, TP HCM) cắt lỗ chưa thành căn chung cư đầu tư ở Thuận An. Anh mua căn này theo diện sang tay từ một nhà đầu tư khác với giá 4,2 tỷ đồng, đắt hơn 200 triệu so với mức giá gốc chủ đầu tư, được quảng bá là vị trí đẹp nhất nhì dự án.

Anh cho biết môi giới từng cam kết giúp sang tay trong 6-8 tháng, lãi ít nhất là 5%, nếu giữ 2 năm sau nhận nhà, lợi nhuận 10-15%. Thực tế từ năm 2024 đến nay, nhà đã bàn giao nhưng không bán được, cho thuê chỉ 5-6 triệu mỗi tháng. “Tôi quyết định giảm 250 triệu so với giá gốc chủ đầu tư, cộng thêm khoản chênh phải trả, tức lỗ gần nửa tỷ đồng, để rao bán”, anh nói.

Báo cáo từ DKRA Group cho thấy trong 2 tháng đầu năm, thị trường căn hộ phía Nam (gồm TP HCM, Đồng Nai, Bình Dương, Long An, Bà Rịa – Vũng Tàu) có khoảng hơn 12.000 căn chào bán sơ cấp, tỉnh Bình Dương chiếm gần 40% với khoảng 4.800 căn. Tỷ lệ hấp thụ của thị trường vẫn khá thấp, với 1.188 căn được tiêu thụ, (chưa đến 10%), trong đó tỉnh Bình Dương có 460 căn (tỷ lệ 9% trên nguồn cung). Thanh khoản căn hộ không có sự bứt phá, thậm chí đang chững lại ở thị trường thứ cấp (người mua rao bán lại).

Trước đó, số liệu nghiên cứu từ Savills Việt Nam cho thấy, cả năm 2024, Bình Dương có khoảng 7.000 nhà đất giao dịch thành công, tăng 200% so với cùng kỳ. Tuy nhiên 70% giao dịch đến từ nhà đầu tư ở TP HCM, mua để tích lũy chờ tăng giá rồi bán lại.

Thị trường căn hộ Bình Dương được nhận định là cung đang vượt cầu. Theo DKRA Group, năm 2024 tỉnh này cũng chiếm 40% nguồn cung chung cư khu vực phía Nam với gần 10.000 căn chào bán. Giai đoạn 2019 – 2022, nơi đây đã đón hơn 45.000 căn hộ, phần lớn có giá bán từ trên dưới 40 triệu đồng mỗi m2.

Trong 2 năm tới, nếu pháp lý thuận lợi, dự kiến Bình Dương sẽ có thêm 150.000 căn hộ mới triển khai với tầm giá từ 40-60 triệu đồng mỗi m2. Còn theo dự báo từ Savills Việt Nam, Bình Dương sẽ có ít nhất 20.000-24.000 căn hộ mở bán từ nay đến năm 2027, đa phần là dự án trung và cao cấp.

Chia sẻ với VnExpress về tình hình thanh khoản căn hộ Bình Dương, lãnh đạo một doanh nghiệp bất động sản tại TP HCM cho biết từ 2020 đến nay, Bình Dương rơi vào trạng thái “ngộp” thanh khoản do rổ hàng thứ cấp quá dồi dào, giá bán cao và nhu cầu hạ nhiệt.

Việc sang tay khó khăn nên hiện tại Bình Dương vẫn không thiếu nhà đầu tư âm thầm rao cắt lỗ căn hộ, nhất là những dự án đã khởi động nhưng không xây dựng, triển khai dang dở hay vướng pháp lý và cạn tài chính mà bất động. Người này cho biết nếu giai đoạn 2022-2023 người bán chung cư cắt lỗ phần lớn là nhà đầu tư nhỏ lẻ, còn nay cắt lỗ vì muốn tái cấu trúc dòng tiền, thay vì tiếp tục chôn vốn lớn ở một thị trường mà tiềm năng không như kỳ vọng.

Chuyên gia bất động sản Lê Quốc Kiên nhận định, nhiều dòng vốn đầu tư vào bất động sản tỉnh chủ yếu chạy theo “sóng”, không dựa trên nhu cầu thực. Các thị trường tỉnh như Bình Dương, Long An, Đồng Nai dư địa quỹ đất còn nhiều, không quá chật hẹp như TP HCM nên người dân vẫn có xu hướng chọn nhà liền thổ. Trong khi đó, Bình Dương mỗi năm đều có rất nhiều sản phẩm mới xuất hiện nhưng không đúng nhu cầu thực, dẫn đến tồn kho khá lớn. Giá căn hộ Bình Dương lại bị thổi lên quá cao, gần bằng giá căn hộ thứ cấp đã hoàn thiện đang bán ở vùng ven TP HCM, xa rời mức sống của người dân thì thị trường “ngộp” là không lạ.

Bàn về lý do Bình Dương bội thực nguồn cung, bà Cao Thị Thanh Hương, Quản lý bộ phận nghiên cứu Savills TP HCM, cho rằng nhu cầu mua chung cư ở Bình Dương nặng về đầu tư, đầu cơ và ít tập trung vào ở thực. Nguồn cung đa dạng nhưng giá không phù hợp với thu nhập của số đông người dân địa phương, thêm vào đó thị trường đang khó khăn nên việc ra hàng càng khó.

Đưa ra khuyến nghị cho nhà đầu tư, các chuyên gia cho rằng với sản phẩm căn hộ nếu không được bảo dưỡng kỹ thì càng ngày càng giảm chất lượng, mức giá trên thị trường thứ cấp. Dù là đầu tư căn hộ hay bất kỳ loại hình nào, nhà đầu tư nên tìm hiểu sức hấp thụ và nhu cầu của địa phương, không chạy theo trào lưu, làn sóng thị trường vì rất dễ gãy sóng, chôn vốn.

PhươngUyên

Thủ tướng Phạm Minh Chính đã có yêu cầu Ngân hàng Nhà nước và các nhà băng nghiên cứu các gói tín dụng ưu đãi để phát triển nhà ở cho người trẻ dưới 35 tuổi. Chính sách này nhận được nhiều sự ủng hộ, tuy nhiên theo giới chuyên môn, có thể mở rộng nhóm ưu đãi sang cả người mua nhà lần đầu.

Chia sẻ tại tọa đàm gần đây, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP HCM, cho rằng không riêng người trẻ, ngay cả người tạo lập căn nhà đầu tiên (có thể ở tuổi 50, 55 hay 60) đều là nhóm có nhu cầu về mua nhà giá rẻ và cần sự hỗ trợ tài chính từ chính phủ.

Theo ông Châu, nhà ở giá rẻ hiện nay bao gồm nhà ở xã hội và phân khúc nhà thương mại giá vừa túi tiền. Loại hình này không chỉ dành cho người trẻ mà còn hướng đến những người mua căn nhà đầu tiên. Rất nhiều người lao động, công chức nhà nước làm lụng cả đời, bước qua tuổi trẻ (trên 35 tuổi theo định nghĩa của chính phủ) vẫn không thể mua nổi căn nhà đầu tiên trong bối cảnh giá bất động sản tăng cao, thiếu ưu đãi về lãi suất và chính sách hỗ trợ từ nhà nước.

Vì vậy, ông đề xuất bổ sung thêm nhóm người lần đầu mua nhà vào nhóm được ưu đãi vay gói tín dụng.

Đồng quan điểm, ông Phạm Lâm, Ủy viên ban chấp hành Hiệp hội bất động sản Việt Nam, cho rằng khi bàn đến nhóm thụ hưởng gói tín dụng ưu đãi mua nhà, không nên chỉ giới hạn ở người trẻ, vì đây là một khái niệm có nhiều cách hiểu khác nhau và thiếu tính bao quát. Quan trọng hơn, chính sách nên hướng đến nhóm người chưa có nhà ở, đây là tiêu chí khách quan, rõ ràng và phù hợp với thực tế hơn. Như vậy, các chính sách hỗ trợ sẽ thực sự đi đúng mục tiêu, thay vì chỉ dựa vào yếu tố độ tuổi.

Ngoài ra, theo ông Lâm cần có tiêu chí rõ ràng và minh bạch để xác định ai đủ điều kiện mua nhà ở xã hội, được hưởng chính sách ưu đãi vay. Chẳng hạn, những người đóng thuế đầy đủ, nghiêm túc trong nhiều năm có thể được xem xét ưu tiên. Đồng thời, cần có cơ chế giám sát và quy định chặt chẽ để tránh tình trạng trục lợi chính sách, bảo đảm công bằng trong tiếp cận nhà ở cho những người thực sự cần.

Tiến sĩ Trương Anh Tuấn, Chủ tịch Tập đoàn Hoàng Quân, cũng kiến nghị cần phát triển gói tín dụng ưu đãi lãi suất thấp, thời gian dài dành cho người trẻ và người lần đầu mua nhà. Bên cạnh nhà ở xã hội, bài toán an cư cho nhóm này còn phụ thuộc vào chính sách phát triển nhà ở thương mại giá rẻ.

Theo ông hiện nay, công nhân đã có chính sách về nhà ở lưu trú, lực lượng vũ trang, người nghèo ở đô thị, người nghèo nông thôn, công chức nhà nước… cũng đều có chính sách hỗ trợ riêng về nhà ở, nhưng người trẻ và người mua nhà lần đầu thì chưa. Trước đây, đã từng có các dự án nhà ở thương mại giá rẻ được xây dựng thành công nhờ gói vay ưu đãi 30.000 tỷ đồng với lãi suất thấp và thời hạn vay dài. Tuy nhiên, hiện nay gói vay này đã ngừng triển khai. Trong khi đó, rất nhiều người dân, đặc biệt là người trẻ, vẫn đang gặp khó khăn do lãi suất cao và thời gian vay ngắn.

Vì vậy, ông Tuấn đề xuất nên xem xét khôi phục hoặc thiết kế lại gói vay tương tự, tiếp tục hỗ trợ cho những người mua nhà lần đầu, hoặc cả những người mua thứ cấp trong các dự án nhà ở xã hội đã hoàn thiện. Nếu có một gói hỗ trợ lãi suất hợp lý, điều này sẽ tiếp thêm sức mạnh tài chính cho nhiều người trong hành trình sở hữu ngôi nhà đầu tiên.

Theo UBND TP HCM, thống kê tổng nhu cầu nhà ở của thành phố giai đoạn 2021-2030 khoảng 37 triệu m2 sàn nhà ở, trong đó chủ yếu là nhu cầu nhà ở của người thu nhập thấp tại đô thị khoảng 15 triệu m2 sàn, công nhân làm việc trong các khu công nghiệp, cụm công nghiệp trên địa bàn khoảng 12 triệu m2 sàn. Trên thực tế, Thành phố xác định khả năng phát triển tối đa nguồn cung nhà ở xã hội giai đoạn 2021-2030 chỉ đáp ứng được 17,8% nhu cầu của người dân, trong đó loại hình nhà lưu trú công nhân đáp ứng được gần 6%.

Báo cáo từ Sở Xây dựng TP HCM cho thấy, nhu cầu về nhà ở xã hội trên địa bàn tính đến năm 2030 là khoảng 850.000 căn hộ. Chỉ tiêu Chính phủ giao TP HCM xây dựng 100.000 căn vẫn chưa thể đáp ứng đủ nhu cầu thực tế. Hiện nay, Chính phủ đang có các gói tín dụng ưu đãi cho vay mua nhà ở xã hội như 120.000 tỷ đồng. Sắp tới Thủ tướng giao Bộ Xây dựng nghiên cứu, đề xuất thành lập Quỹ Nhà ở, hướng đến việc phát triển nhà ở giá rẻ một cách bền vững.

Phương Uyên