Đề xuất trên được ông Peter Dalkeith Scott, Chủ tịch Tập đoàn PDSI, nêu tại buổi làm việc với lãnh đạo UBND tỉnh Bình Thuận, chiều 26/3.

PDSI được thành lập từ 1989, có trụ sở tại Dubai, là tập đoàn đa ngành hoạt động trong nhiều lĩnh vực như bất động sản, tài chính, hạ tầng, năng lượng… Tập đoàn này hiện có danh mục dự án trải dài ở Trung Đông, Đông Nam Á, châu Âu, châu Phi.

Tại buổi làm việc, Chủ tịch PDSI đề xuất làm Khu tổ hợp dịch vụ kết hợp sân solf khoảng 425 ha, trong đó giai đoạn một hơn 180 ha. Vị trí dự kiến tại phía nam TP Phan Thiết kéo dài đến giáp ranh xã Thuận Quý, huyện Hàm Thuận Nam. Tổng vốn đầu tư dự án này khoảng 2,6 tỷ USD.

Dự án sẽ có nhiều hạng mục như căn hộ, khách sạn nghỉ dưỡng, khu dân cư và các tiện ích như 2 sân golf, trung tâm thương mại, công viên, trường quốc tế, bệnh viện tư nhân, câu lạc bộ thể thao cộng đồng, khu trượt tuyết nhân tạo, bãi biển riêng và hồ bơi tạo sóng.

Chủ tịch UBND tỉnh Đỗ Hữu Huy đánh giá cao đề xuất đầu tư và đề nghị Tập đoàn PDSI hoàn thiện hồ sơ khảo sát dự án. Sở Tài chính và địa phương được yêu cầu rà soát lại quy hoạch, hỗ trợ nhà đầu tư để sớm triển khai dự án.

Bình Thuận là một trong những thị trường bất động sản nghỉ dưỡng mới nổi ở khu vực Nam Trung Bộ. Giai đoạn 2011-2023, tỉnh này chấp thuận chủ trương đầu tư cho 56 dự án du lịch ven biển. Loạt ông lớn trong và ngoài nước đã hiện diện tại thị trường này với những dự án nghỉ dưỡng hàng trăm ha.

Cuối năm ngoái, liên danh của Sun Group được chấp thuận đầu tư khu đô thị Hàm Tiến – Mũi Né (khu III) tại TP Phan Thiết với vốn 12.000 tỷ đồng.

Ngọc Diễm

Nhận định trên được bà Dương Thùy Dung, Giám đốc cấp cao CBRE Việt Nam nêu tại sự kiện báo cáo thị trường bất động sản quý II, sáng 8/7. Bà Dung cho rằng từ 1/7, sự hợp nhất ba địa phương không chỉ đa dạng hóa sản phẩm, tăng nguồn cung mà còn giúp hạ nhiệt phần nào giá bất động sản nhờ kéo giãn mức trung bình.

Theo báo cáo của CBRE, trong quý II, giá căn hộ tại khu lõi TP HCM (phần địa giới cũ) đạt trung bình 82 triệu đồng mỗi m2, tăng 7% so với quý trước và 29% so với cùng kỳ năm ngoái. Các dự án mở bán mới ghi nhận mức giá tăng trung bình 10-13% so với giai đoạn trước.

Trong khi đó, Bình Dương, địa phương vừa sáp nhập, lại có nguồn cung dồi dào. Sáu tháng đầu năm, thị trường này có gần 8.300 căn hộ mới, cao gấp 6 lần TP HCM. Giá sơ cấp chung cư Bình Dương chỉ khoảng 38 triệu đồng mỗi m2, bằng một nửa đến một phần ba so với TP HCM (cũ).

Từ nay đến cuối năm, dự kiến TP HCM sẽ có thêm 6.000-8.000 sản phẩm nhà ở, trong đó khoảng 70% đến từ các khu vực mới sáp nhập là Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu.

Chuyên gia CBRE nhận định, với giá nhà ngoại thành thấp hơn trung tâm từ 50-80% và nguồn cung dồi dào, thị trường vùng ven sẽ góp phần kéo dãn và kìm hãm tốc độ tăng giá bất động sản thành phố.

Bên cạnh đó, hai địa phương mới sáp nhập vào thành phố cũng đang phát triển loạt dự án quy mô lớn, dưới dạng đô thị đa chức năng, nằm cách vùng lõi trung tâm khoảng 20-30 km. Dự kiến sau khi hoàn thành các tiện ích đô thị, hạ tầng kết nối, các đô thị này sẽ thúc đẩy nhu cầu dãn dân, hạ nhiệt nguồn cung và giá cho thị trường thành phố.

Đồng quan điểm, ông Võ Hồng Thắng, Phó tổng giám đốc DKRA Consulting, cho biết trong 5 tháng đầu năm, Bình Dương chiếm 48-55% tổng nguồn cung căn hộ sơ cấp toàn vùng phía Nam. Giá bán trung bình căn hộ Bình Dương hiện từ 38-40 triệu đồng mỗi m2, thấp hơn 50-70% so với TP HCM. Việc góp mặt bằng giá của các địa phương lân cận vào TP HCM sẽ giúp làm mềm giá nhà trung bình của toàn đô thị.

Theo ông Thắng, khi mở rộng địa giới hành chính cũng đồng nghĩa với TP HCM mở rộng quỹ đất phát triển, tạo động lực giãn dân khỏi vùng lõi và giải bài toán khan hiếm nguồn cung. “Một khi cơn khát nhà ở tại TP HCM được giải quyết, đà tăng giá cũng sẽ được kìm lại theo quy luật cung – cầu”, ông Thắng nói.

Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, các chuyên gia cũng cảnh báo nhiều khả năng mặt bằng giá tại các khu vực vừa sáp nhập có thể tăng nhanh trong những năm tới nhờ danh tiếng của “siêu đô thị”. Ông Trần Khánh Quang, Tổng giám đốc Công ty Việt An Hòa, nhận định việc “chung một nhà” với TP HCM đang cải thiện rõ rệt tâm lý người mua tại Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu. Các khu vực như Dĩ An, Thuận An, nơi giáp ranh TP HCM có thể đón làn sóng tăng giá do vị trí thuận lợi và còn nhiều dư địa phát triển.

Ông Quang cho rằng hai khu vực này có mật độ dân cư cao, nhiều khu công nghiệp và nhu cầu ở thực lớn khi sóng dãn dân từ vùng lõi đổ về. Dù vậy, tốc độ tăng sẽ vào khoảng trên dưới 15%, khó có sự bức tốc trong ngắn hạn do Bình Dương vẫn là trung tâm của phân khúc căn hộ trung cấp, nhu cầu ở tại đây phục vụ nhóm ở thực và lao động trẻ.

Chung nhận định, bà Dương Thùy Dung đánh giá quỹ đất mở rộng sẽ thúc đẩy phát triển đô thị vệ tinh, giúp TP HCM mới xây dựng các khu đô thị hiện đại. Một khi làn sóng dãn dân từ trung tâm đổ về, yêu cầu chất lượng nhà ở sẽ bị đẩy cao hơn, kéo theo các thị trường Bình Dương mở rộng phát triển nhiều hơn những dự án xây dựng có dịch vụ tiện ích và tiêu chuẩn sống cao hơn. Điều này đồng nghĩa giá bán các khu vực này có thể tăng theo sự thay đổi mặt bằng sản phẩm.

Ngoài ra, một khi sáp nhập vào TP HCM, hạ tầng giao thông, từ đường bộ đến đường thủy, cảng biển sẽ được đồng bộ, nâng cao khả năng liên kết vùng và hiệu quả kinh tế, thương mại. Đây là các yếu tố hỗ trợ thị trường bất động sản vùng ven tăng trưởng.

Dự báo về giá nhà của thị trường TP HCM sau sáp nhập trong 3 năm tới, bà Dung cho rằng giá sẽ tiếp tục tăng, nhưng ở mức hợp lý hơn, khoảng 9-11% với căn hộ và 6-12% với nhà liền thổ. Mức tăng này được nhận định là phù hợp trong bối cảnh chi phí phát triển dự án leo thang và tiền sử dụng đất nhiều khả năng sẽ còn tăng theo bảng giá đất mới điều chỉnh hàng năm.

Phương Uyên

Chị Thu Hà, nhân viên văn phòng tại TP HCM, cho biết đặt cọc mua căn hộ 2 phòng ngủ tại một dự án ở TP Dĩ An (Bình Dương) vào cuối năm 2024 với giá khoảng 35 triệu đồng mỗi m2. Tổng giá trị căn hộ 65 m2, gồm thuế và các khoản phí khác gần 2,5 tỷ đồng. Thời điểm đó, dự án mới được công bố ra thị trường, chưa hoàn tất các thủ tục pháp lý, nên chủ đầu tư chỉ nhận đặt cọc giữ chỗ.

Đến đầu năm nay, dự án được cấp phép xây dựng và bắt đầu triển khai, chủ đầu tư bất ngờ điều chỉnh giá bán lên 42 triệu đồng mỗi m2, tăng gần 25% so với ban đầu. Lý do chủ đầu tư đưa ra là tiền sử dụng đất tăng cao hơn nhiều so với trước, sau khi cơ quan chức năng xác định nghĩa vụ tài chính đất đai của dự án. “Tôi nghĩ giá chỉ tăng nhẹ, ai ngờ đắt thêm vài trăm triệu đồng”, chị Hà cho hay.

Tương tự, anh Quốc Tuấn, làm việc tại một công ty xây dựng ở TP Thủ Đức, chia sẻ từng tính mua căn hộ tại dự án được triển khai từ năm 2023. Lúc đó, giá bán đợt đầu khoảng 55 triệu đồng mỗi m2, nhưng chưa đủ pháp lý nên anh lưỡng lự xuống tiền. Cuối năm ngoái, khi dự án tái mở bán, giá căn hộ đã vọt lên hơn 67 triệu đồng một m2, tăng trên 25%.

Anh Tuấn cho hay chủ đầu tư thông báo giá tăng mạnh do tiền sử dụng đất nộp cao hơn dự tính, cộng thêm khoản phạt chậm nộp gần 4 năm và chi phí bù lỗ cho đợt mở bán trước với giá thấp.

Ghi nhận của VnExpress cũng cho thấy nhiều dự án mới sắp mở bán trên địa bàn TP HCM, Bình Dương, Long An… có giá tăng cao ngay sau khi chủ đầu tư hoàn tất nghĩa vụ tài chính. Cụ thể, dự án Bcons Solary của chủ đầu tư Bcons được giới thiệu ra thị trường đầu năm nay, giá dự kiến từ 32 triệu đồng mỗi m2. Nhưng đợt đặt chỗ mới đây, mức giao dịch được nâng thêm gần 6 triệu đồng một m2, lên 38 triệu đồng.

Một số dự án khác chuẩn bị mở bán trong quý III cũng điều chỉnh thêm 3-4 triệu đồng mỗi m2 so với giới thiệu trước đó, sau khi chủ đầu tư cập nhật số tiền sử dụng đất phải đóng.

Lý giải việc giá tăng cao, ông Ngỗ Quang Phúc, Tổng giám đốc Phú Đông Group, cho biết doanh nghiệp cũng đang rơi vào bài toán buộc phải tăng giá nhà hoặc làm “không công” sau khi có thông báo về tiền sử dụng đất phải nộp.

Ông Phúc chia sẻ, dự án đã phải chờ đợi hơn 3 năm mới nhận được thông báo đóng tiền sử dụng đất. Tuy nhiên, số tiền phải nộp cao gấp đôi so với dự toán ban đầu. Trong bối cảnh đó, nếu không muốn thua lỗ, doanh nghiệp buộc điều chỉnh giá bán cao hơn 4-5 triệu đồng mỗi m2 so với dự kiến.

“Chúng tôi không thể không tăng giá vì còn phải gánh thêm khoản truy thu do nộp chậm nhiều năm, chi phí triển khai dự án. Nếu không cộng tất cả chi phí này vào giá thành, doanh nghiệp sẽ đứng trước nguy cơ lỗ nặng”, ông Phúc chia sẻ.

Một đại diện doanh nghiệp triển khai dự án căn hộ tại Thuận An cho biết do chưa xác định được tiền sử dụng đất nên giai đoạn mở bán năm 2022 buộc phải tạm tính chi phí, chào giá 33 triệu đồng mỗi m2 để tạo thanh khoản và giữ tiến độ. Nhưng đến cuối năm ngoái, sau khi nộp tiền sử dụng đất cao hơn nhiều lần dự kiến và chịu thêm chi phí chậm nộp, giá bán phải điều chỉnh lên, mức thấp nhất 38 triệu đồng mỗi m2 nhằm bù đắp chi phí và đảm bảo hiệu quả tài chính. “Việc tăng giá là bất khả kháng, phản ánh đúng chi phí thực tế, không nhằm tối đa hóa lợi nhuận”, ông nói.

Việc xác định nghĩa vụ tài chính về đất vẫn là vướng mắc lớn nhất của các dự án bất động sản hiện nay, đặc biệt là phần truy thu bổ sung sau nhiều năm triển khai.

Trước đây, nhiều dự án được tạm tính khoản này để doanh nghiệp kịp xây dựng và mở bán. Con số tạm tính đã được phân bổ vào giá bán cho khách hàng. Tuy nhiên, khi dự án đã hoàn thiện và cư dân vào ở nhiều năm, cơ quan chức năng mới tính lại tiền sử dụng đất theo mức giá hiện tại, cao hơn gấp nhiều lần so với mức ban đầu. Điều này khiến chi phí đội lên đột biến, nhiều dự án từ lãi thành lỗ, doanh nghiệp không đủ khả năng nộp, còn người mua nhà cũng chịu thiệt.

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA), cho rằng khi nghĩa vụ tài chính về đất quá cao, chi phí đầu tư bị đội lên, buộc doanh nghiệp phải cộng thêm vào giá bán để bảo toàn lợi nhuận. Thực chất, đây là khoản tạm ứng mà doanh nghiệp nộp thay cho Nhà nước, nhưng cuối cùng lại do người mua nhà gánh chịu.

Theo ông, áp lực chi phí đất đang tạo ra một vòng lặp bất lợi: giá đầu vào tăng, giá bán bị đẩy lên, sức mua giảm, nguồn cung mới co lại, từ đó tiếp tục gây thêm áp lực tăng giá. Trong bối cảnh nhu cầu nhà ở thực vẫn cao nhưng khả năng tiếp cận bị thu hẹp, việc giá bất động sản tiếp tục đi lên có thể gây hệ lụy dài hạn cho vấn đề an sinh và sự bền vững của thị trường.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), cũng cho rằng chi phí sử dụng đất hiện chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành bất động sản. Khi chi phí phát sinh, việc tăng giá nhà là điều khó tránh khỏi. Trong bối cảnh giá nhà tại TP HCM và Hà Nội đã liên tục lập đỉnh, xu hướng này sẽ tiếp tục đẩy cơ hội mua nhà xa khỏi tầm tay người thu nhập trung bình và thấp, kéo theo những hệ lụy dài hạn về an sinh xã hội.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia kiến nghị cần thận trọng khi quy định tỷ lệ phần trăm tính đơn giá đất, sao cho phù hợp với điều kiện từng địa phương. Từ nay đến thời điểm bảng giá đất mới áp dụng vào ngày 1/1/2026, chính quyền cần đánh giá tác động tại các địa phương để kịp thời điều chỉnh chính sách, đảm bảo hài hòa lợi ích và không tạo thêm rào cản cho thị trường. Bên cạnh đó, doanh nghiệp và giới chuyên môn cũng đề xuất bỏ quy định truy thu tiền sử dụng đất bổ sung cho giai đoạn chậm xác định trước ngày 1/8/2024 để tránh gây thiệt hại cho doanh nghiệp.

Phương Uyên