“Quả bom” chắc chắn sẽ nổ

China Vanke là ông lớn bất động sản cuối cùng còn trụ lại kể từ khi thị trường địa ốc Trung Quốc rơi vào cuộc khủng hoảng nghiêm trọng. 

Mới đây, China Vanke đã gửi thông báo cho các nhà đầu tư về thỏa thuận vay nợ trị giá 3,1 tỷ USD với Shenzhen Metro Group – một cổ đông thuộc sở hữu nhà nước.

Thoạt nhìn, thông báo này có vẻ bình thường. Nhưng thực chất, giới quan sát cho rằng động thái này đi kèm với một nội dung rất đáng ngại là Shenzhen Metro sẽ áp trần cho mọi hỗ trợ tài chính tiếp theo và yêu cầu Vanke thế chấp tài sản cho các khoản vay, bao gồm cả 2,8 tỷ USD đã giải ngân trước đó. 

Trong gần 2 năm qua, Shenzhen Metro đã liên tục hỗ trợ Vanke. Do đó, các chuyên gia cho rằng yêu cầu mới của Shenzhen Metro phát đi tín hiệu rằng giới chức Trung Quốc đã cạn kiệt kiên nhẫn.

Nguồn tin của Bloomberg cho biết các nhà quản lý Trung Quốc không sẵn lòng “giải cứu” Vanke và đang lên kế hoạch để hạn chế hậu quả từ khủng hoảng nợ của “chúa chổm” này.

Vanke liệu có “quá lớn để sụp đổ”?

Vanke hiện có khoảng 50 tỷ USD nợ chưa thanh toán. Các ngân hàng và quỹ đầu tư cảnh báo rắc rối của công ty có thể lan rộng trong nền kinh tế và hệ thống tài chính, gây tổn thất cho nhiều ngân hàng và gia tăng áp lực lên thị trường nhà đất. 

Vanke hiện gánh khoảng 50 tỷ USD nợ chưa thanh toán. Các ngân hàng và quỹ đầu tư lo ngại rằng những khó khăn của tập đoàn này có thể tạo ra hiệu ứng lan truyền trong nền kinh tế và khiến nhiều ngân hàng đối mặt với rủi ro thua lỗ và làm gia tăng sức ép lên thị trường bất động sản.

“Vanke từng là công ty kiểu mẫu trong lĩnh vực bất động sản. Do đó, việc công ty đối mặt với khủng hoảng nợ nghiêm trọng sẽ giáng đòn mạnh vào thị trường”, ông Liu Shui, nhà phân tích tại China Index Holdings, bình luận trong báo cáo.

Khác với China Evergrande, “chúa chổm” vốn vay nợ ồ ạt và chi tiêu bừa bãi, Vanke từng được đánh giá là an toàn hơn và có nhiều mối quan hệ hơn với chính quyền. Một số nhà đầu tư thậm chí còn cho rằng Vanke “quá lớn để sụp đổ”.

Theo nguồn tin của Bloomberg, trong quý III/2025, ngân hàng đầu tư China International Capital đánh giá Vanke đã mất khả năng thanh toán nợ. Đến tháng 11, các nhà chức trách bắt đầu báo hiệu rằng họ sẽ không giải cứu Vanke.

Trong tháng qua, Vanke đã công bố kế hoạch trì hoãn trả nợ 2 lô trái phiếu nội địa. Sau 2 lần bị S&P Global Ratings hạ bậc, xếp hạng tín nhiệm của Vanke đã xuống CCC-, tức chỉ cách 3 bậc so với mức vỡ nợ.

Hiện nay, giới chuyên gia nhận định Vanke gần như không còn cơ hội được giải cứu, mà chỉ đang cố kéo dài thời điểm của một kết cục khó tránh khỏi.

Vanke còn nhiều lô trái phiếu và khoản nợ khác cần phải đàm phán với nhà đầu tư. Nếu không thể thuyết phục chủ nợ, Vanke có thể sẽ phải bước vào một cuộc tái cấu trúc nợ phức tạp. Trong trường hợp đó, công ty có rất ít cơ hội “sống sót”.

Bắc Kinh cũng từng cân nhắc tung ra gói giải cứu 50 tỷ nhân dân tệ, trong đó dành khoảng 20 tỷ nhân dân tệ từ hạn ngạch trái phiếu chính quyền địa phương đặc biệt để mua các bất động sản chưa bán và đất trống từ Vanke.

Tuy nhiên, tình hình của Vanke ngày càng trở nên tồi tệ và có vẻ sẽ tiếp tục báo lỗ hàng chục tỷ nhân dân tệ trong năm nay. Điều đó khiến Vanke gặp khó khăn trong việc thanh toán các nghĩa vụ nợ ngắn hạn – bao gồm cả chi phí hoàn thành dự án.

Nguồn tin của Bloomberg cho biết Shenzhen Metro từng cân nhắc hợp nhất báo cáo tài chính của Vanke vào báo cáo của mình. Nhưng họ từ bỏ kế hoạch này khi nhận thấy các vấn đề tài chính của Vanke ngày càng trầm trọng.

Theo các chuyên gia bất động sản, bước sang năm 2026 và các năm tiếp theo, khi Trung tâm Tài chính quốc tế (IFC) không còn dừng lại ở những kỳ vọng trên giấy mà đang trở thành hiện thực, đây sẽ là biến số quan trọng, trực tiếp ảnh hưởng đến thị trường bất động sản tại Đà Nẵng và TPHCM

Hạ tầng trọng điểm kích hoạt thị trường Đà Nẵng

Trong quy hoạch chiến lược, Đà Nẵng đang được định hình trở thành Trung tâm Tài chính quốc tế (IFC) quy mô khu vực với tổng diện tích khoảng 300ha. Điểm đặc biệt của quy hoạch này là sự phân bố linh hoạt tại nhiều phân khu chức năng, thay vì tập trung cục bộ. Đáng chú ý nhất là quỹ đất phía Tây Bắc đường dẫn lên cầu Thuận Phước và đặc biệt là dự án lấn biển quy mô 282ha đối diện trục đường huyết mạch Nguyễn Tất Thành.

Giới phân tích đánh giá, lợi thế cốt lõi của thị trường nhà ở Đà Nẵng hiện nay nằm ở quỹ đất sạch và khả năng quy hoạch đồng bộ. Địa phương này đang sở hữu một hệ sinh thái hạ tầng trọng điểm có tính kết nối cao, bao gồm cảng biển nước sâu Liên Chiểu, Khu thương mại tự do (FTZ) thí điểm và kế hoạch mở rộng sân bay quốc tế.

Sự cộng hưởng của các đại dự án này đang kiến tạo nên một cực tăng trưởng mới tại phía Tây Bắc thành phố. Hệ quả tất yếu là sự dịch chuyển của dòng vốn và nguồn nhân lực. Làn sóng chuyên gia, kỹ sư và lao động chất lượng cao đổ về làm việc tại các khu vực này đang trực tiếp kích hoạt nhu cầu nhà ở thực, mở ra dư địa tăng trưởng dài hạn cho bất động sản khu vực Liên Chiểu và vùng phụ cận.

Các con số thống kê mới nhất đã phản ánh rõ nét tác động của hạ tầng lên thị trường. Báo cáo từ DKRA cho thấy, tính đến cuối năm 2025, thị trường nhà ở Đà Nẵng đã ghi nhận sự phục hồi mạnh mẽ nhất trong 2 năm qua.

Điểm sáng nhất thuộc về phân khúc căn hộ sơ cấp. Đây là phân khúc đạt mức tăng trưởng ấn tượng nhất trong 5 năm, với nguồn cung tăng vọt 84% và lượng tiêu thụ tăng tới 94% so với cùng kỳ. Giá bán sơ cấp cũng thiết lập mặt bằng mới, tăng trung bình 10-15%, chủ yếu nhờ sự xuất hiện của các dòng sản phẩm hạng sang và cao cấp.

Ở phân khúc đất nền, nguồn cung sơ cấp tăng 79% và sức cầu cải thiện đột biến với lượng tiêu thụ gấp 6 lần cùng kỳ. Tuy nhiên, thanh khoản vẫn có sự phân hóa, tập trung chủ yếu tại các dự án mới mở bán thuộc khu vực trung tâm cũ. DKRA dự báo trong năm nay, nguồn cung đất nền mới sẽ duy trì mức khan hiếm (khoảng 500-600 sản phẩm), trong khi phân khúc căn hộ dự kiến bùng nổ với khoảng 6.000-7.000 căn mới.

Ông Matthew Powell, Giám đốc Savills Hà Nội, nhận định giai đoạn 2025-2027, thị trường sẽ đón nhận hơn 12.000 căn hộ mới. Những đột phá về hạ tầng và chính sách không chỉ tác động đến kinh tế, du lịch mà còn là động lực để bất động sản Đà Nẵng phát triển bền vững, thu hút các nhà đầu tư dài hạn.

Bài học quốc tế và kỳ vọng tái định vị giá tại TPHCM

Nếu Đà Nẵng đang ở giai đoạn khởi tạo hạ tầng, thì câu chuyện của TPHCM với quy hoạch IFC tại Thủ Thiêm (quy mô gần 900ha) lại được soi chiếu rõ nét qua lăng kính của các mô hình thành công trên thế giới. Bài toán đặt ra là: Một trung tâm tài chính sẽ tác động thế nào đến định giá bất động sản?

Chuyên gia bất động sản Nguyễn Quốc Anh dẫn chứng bài học điển hình từ Seoul (Hàn Quốc). Trước năm 2000, Jung-gu là trung tâm cũ, đối mặt với quá tải hạ tầng. Năm 2003, Chính phủ Hàn Quốc phê duyệt phát triển IFC mới tại Yeouido (phía Nam), cách trung tâm cũ 6km. Với các chính sách ưu đãi mạnh mẽ như hỗ trợ 70% chi phí thuê văn phòng, khu vực này sau đó đã thu hút hơn 1.000 định chế tài chính và tạo ra hơn 100.000 việc làm.

Điểm mấu chốt mà nhà đầu tư cần quan tâm chính là “độ trễ” của giá trị. Ông Quốc Anh chỉ ra rằng, trong giai đoạn xây dựng (2007-2013), giá bất động sản tại Yeouido chỉ tăng nhẹ 6%, thấp hơn mức tăng 9% của khu vực ngoài trung tâm. Lý do là bởi công trường còn ngổn ngang và tiện ích chưa đồng bộ.

Tuy nhiên, “điểm rơi” lợi nhuận thực sự xuất hiện khi trung tâm đi vào vận hành. Từ năm 2013 đến 2025, giá nhà tại khu vực trung tâm mới này đã tăng tốc phi mã gấp 2,2 lần, tạo ra mức chênh lệch giá khoảng 13-15% so với khu vực ngoài trung tâm.

Kịch bản tương tự cũng diễn ra tại Lục Gia Chủy (Thượng Hải, Trung Quốc). Tính đến năm 2022, giá bất động sản tại đây cao hơn khu vực ngoài trung tâm khoảng 25%. Nguyên nhân cốt lõi đến từ sự khan hiếm nguồn cung nhà ở tại lõi trung tâm trong khi GDP và tầng lớp thu nhập cao tiếp tục tăng trưởng.

Quay trở lại Việt Nam, việc hình thành IFC tại Thủ Thiêm được kỳ vọng sẽ tái định vị hoàn toàn mặt bằng giá bất động sản khu vực này. PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Thành viên Tổ Tham mưu Thành lập Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TPHCM, cho rằng thành phố đang sở hữu nền tảng vững chắc để vận hành IFC.

Khác với các cơn sốt đất dựa trên đầu cơ, IFC khi hoạt động sẽ tạo ra nhu cầu thực lớn đối với văn phòng hạng A và nhà ở cao cấp phục vụ giới chuyên gia tài chính quốc tế.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cũng nhấn mạnh, yếu tố quyết định thành công không chỉ nằm ở quy hoạch hạ tầng phần cứng, mà phụ thuộc lớn vào cơ chế chính sách đặc thù như ưu đãi thuế và môi trường kinh doanh để thu hút “đại bàng” tài chính về làm tổ.

Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) vừa gửi công văn góp ý cho dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách nhằm tháo gỡ vướng mắc trong thi hành Luật Đất đai.

Đề xuất sửa đổi cách tính tiền sử dụng đất

Theo dự thảo, khi tính tiền sử dụng đất, chi phí xây dựng hạ tầng chỉ được tính đối với phần diện tích đất mà chủ đầu tư bàn giao lại cho Nhà nước. VNREA cho rằng quy định này chưa hợp lý. Hiệp hội đề nghị cần tính chi phí hạ tầng của toàn bộ dự án, không chỉ riêng phần đất bàn giao.

Bên cạnh đó, VNREA cũng kiến nghị bổ sung quy định xử lý chi phí lấn biển khi xác định giá đất. Hiện nay, khoản chi phí này mới chỉ được tính vào chi phí phát triển dự án theo phương pháp thặng dư.

VNREA nhấn mạnh, bảng giá đất hiện hành chủ yếu xây dựng dựa trên các thửa đất có sẵn. Do đó, nhiều dự án đầu tư hạ tầng nhưng không có phần đất bàn giao cho Nhà nước (như dự án khu công nghiệp) sẽ không được trừ chi phí hạ tầng.

Trong khi thực tế, chi phí đầu tư hạ tầng mỗi dự án khác nhau rất lớn, đặc biệt là các dự án ở khu vực mới hoặc dự án lấn biển phải chi nhiều cho san lấp, xây dựng hạ tầng. Nếu chỉ cho phép tính chi phí hạ tầng với phần đất bàn giao lại cho Nhà nước thì sẽ không đảm bảo công bằng cho các nhà đầu tư.

Một vấn đề khác liên quan đến Khoản 7 Điều 3 về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Dự thảo quy định: Số tiền nhà đầu tư đã ứng trước cho công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư sẽ được khấu trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất của toàn bộ dự án theo quy định tại khoản 2 Điều 94 Luật Đất đai.

Tuy nhiên, theo VNREA, Luật Đất đai hiện nay đã cho phép: Nhà đầu tư ứng trước khoản tiền này thì được trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất của dự án; nếu sau khi trừ vẫn còn dư, số tiền đó sẽ được tính vào tổng vốn đầu tư của dự án.

VNREA cho rằng quy định trong dự thảo chưa bảo đảm quyền lợi cho nhà đầu tư và cũng không khuyến khích họ ứng trước tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, nhất là trong các dự án được miễn hoặc giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất.

Vì vậy, hiệp hội kiến nghị cho phép nhà đầu tư được tiếp tục khấu trừ khoản tạm ứng này vào các nghĩa vụ tài chính khác mà họ phải nộp cho Nhà nước.

Đề xuất áp giá đất cụ thể với dự án trên 100ha

VNREA cho biết, Điều 5 của dự thảo Nghị quyết quy định áp dụng bảng giá đất để tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất cho tất cả các dự án khi được giao đất, cho thuê đất hoặc chuyển mục đích sử dụng đất.

Tuy nhiên, hiệp hội đề xuất cần bổ sung trường hợp áp dụng giá đất cụ thể. Theo đó, các dự án có quy mô lớn từ 100ha trở lên, hoặc các dự án đầu tư tại những khu vực mới phát triển, chưa có bảng giá đất, nên được tính theo giá đất cụ thể thay vì bảng giá chung.

VNREA cũng góp ý về quy định tính khoản tiền thu bổ sung trong thời gian chưa xác định giá đất. Theo quy định hiện nay, những người đã có quyết định giao đất/cho thuê đất trước ngày 1/8/2024 nhưng chưa được xác định giá đất phải nộp khoản bổ sung bằng 5,4%/năm (dự kiến giảm xuống còn 3,6%/năm).

Hiệp hội cho rằng nghĩa vụ xác định giá đất thuộc về cơ quan Nhà nước, không phải người sử dụng đất. Việc bắt buộc người sử dụng đất nộp thêm tiền trong thời gian này là thiếu cơ sở. Bởi lẽ, khi chưa nộp tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất, họ chưa được thực hiện các quyền như mua bán, chuyển nhượng hay thế chấp.

Do đó, VNREA kiến nghị người sử dụng đất phải nộp bổ sung đối với thời gian chưa tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất nếu đất đã được trao quyền sử dụng đất vào khai thác, kinh doanh, sử dụng. Còn người sử dụng đất không phải nộp nếu đất chưa đưa vào khai thác.

Trường hợp người sử dụng đất đã nộp khoản tiền thu bổ sung đối với thời gian chưa tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất thì được hoàn trả khoản tiền thu bổ sung đã nộp hoặc được đối trừ vào các nghĩa vụ tài chính khác đối với Nhà nước.