Nghị quyết 254/2025 quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai có hiệu lực từ 1/1 đã bổ sung 3 trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.

Thứ nhất là thu hồi đất để thực hiện dự án khu thương mại tự do hay trong trung tâm tài chính quốc tế.

Hai là trường hợp sử dụng đất để thực hiện dự án thông qua thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất đã hết thời hạn mà thỏa thuận được trên 75% diện tích đất và trên 75% số lượng người sử dụng đất thì HĐND cấp tỉnh xem xét, thông qua việc thu hồi phần diện tích đất còn lại để giao đất, cho thuê đất cho chủ đầu tư.

Ba là tạo quỹ đất để thanh toán dự án theo Hợp đồng Xây dựng – Chuyển giao (Hợp đồng BT), để cho thuê đất tiếp tục sản xuất, kinh doanh đối với trường hợp tổ chức đang sử dụng đất mà Nhà nước thu hồi đất.

Theo quy định, có 32 trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội, được chia theo 3 nhóm chính. Trước khi thu hồi, cơ quan có thẩm quyền phải thông báo cho người có đất bị thu hồi tối thiểu trước 60 ngày với đất nông nghiệp và 120 ngày với đất phi nông nghiệp (thương mại, dịch vụ).

Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phải được niêm yết công khai trong 10 ngày tại trụ sở UBND cấp xã. Trường hợp vẫn còn ý kiến không đồng thuận, nhà quản lý phải tổ chức đối thoại trong thời hạn 30 ngày từ khi lấy ý kiến người dân.

Liên quan hệ số điều chỉnh giá đất, nghị quyết nêu rõ UBND cấp tỉnh quyết định ban hành hệ số điều chỉnh giá đất áp dụng từ ngày 1/1 hàng năm. Trường hợp cần thiết, UBND cấp tỉnh quyết định sửa đổi, bổ sung hệ số điều chỉnh giá đất trong năm hoặc cho từng khu vực, vị trí để áp dụng. Còn HĐND cấp tỉnh sẽ quyết định bảng giá đất, công bố và áp dụng từ 1/1 và sửa đổi, bổ sung bảng giá đất khi cần thiết.

Nhiều dự án chung cư có giá trên 100 triệu đồng/m2

Trong cuộc họp chiều 22/9, Thủ tướng Phạm Minh Chính đưa ra nhiều chỉ đạo quan trọng liên quan đến thị trường bất động sản. Trong đó, Thủ tướng đặt vấn đề về việc bao nhiêu người cần nhà nhưng vì giá nhà cao quá không thể mua được; nhà ở chung cư mà cứ trên 70 triệu, hơn 100 triệu đồng/m2, ai có tiền mà mua. 

Thủ tướng yêu cầu thực hiện các giải pháp kéo giảm giá bất động sản, tăng nguồn cung để đáp ứng cung cầu.

Giá chung cư tăng cao luôn là vấn đề nóng trong thời gian qua, nhiều đơn vị, chuyên gia cũng đã đưa ra cảnh báo.

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, trong 9 tháng đầu năm, cả nước đang triển khai hơn 1.810 dự án nhà ở và khu đô thị mới. Trong số này, có 1.071 dự án nhà ở thương mại với quy mô khoảng 398.123 căn hộ; 478 dự án đầu tư xây dựng hạ tầng để chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho người dân tự xây dựng nhà ở; cùng 312 dự án nhà ở xã hội, cung cấp khoảng 245.469 căn.

Cũng trong thời gian trên, tổng số giao dịch bất động sản trên cả nước đạt khoảng 430.769, tăng nhẹ 1% so với cùng kỳ năm 2024. Riêng thị trường chung cư tại Hà Nội và TP.HCM ghi nhận mức giá bán bình quân 70–80 triệu đồng/m2, cao hơn 5,6% so với đầu năm. Đáng chú ý, một số dự án hạng sang đã vượt mốc 150 triệu đồng/m2.

Còn báo cáo mới nhất của Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) chỉ ra, giá bán trung bình chung cư tại Hà Nội trong quý vừa qua đạt mức trung bình 75,5 triệu đồng/m2, tăng khoảng 7,7% so với quý trước. Đà tăng giá chủ yếu đến từ việc các chủ đầu tư tiếp tục chào bán hàng tồn kho với mức giá cao. Bên cạnh đó, lượng dự án chung cư dự kiến mở bán có giá trên 100 triệu đồng/m2 cũng tăng trưởng đột biến, dù thanh khoản không có nhiều cải thiện. 

Tại TPHCM, giá trung bình chung cư đạt mức 77,1 triệu đồng/m2, tăng nhẹ so với quý trước đó.

Ở phân khúc cao cấp, người mua chủ yếu là nhà giàu và đầu cơ

Trao đổi với phóng viên báo Dân trí, ông Lê Đình Chung – chuyên gia bất động sản – nói, thời gian qua nguồn cung chung cư chủ yếu đều thuộc phân khúc cao cấp. Giá chung cư trung bình hiện khoảng 80 triệu đồng/m2. Nhiều dự án mới đây được mở bán với giá trên 100 triệu đồng/m2.

Với giá nhà như hiện nay, ông Chung cho rằng, những người đi làm thông thường, dù mức lương 30 triệu đồng/tháng, gần như không có cơ hội để sở hữu nhà. Những người có thể mua được với mức giá 70-100 triệu đồng/m2 chủ yếu là nhà đầu tư, đầu cơ và một bộ phận có điều kiện, thu nhập cực cao như chủ doanh nghiệp.

Theo ông, trong bối cảnh giá chung cư cao như hiện nay những nhà đầu tư, đầu cơ cũng đang thấy dè chừng. “Những người làm trong ngành như tôi đôi khi có nhiều cơ hội để mua bất động sản. Nhưng để mua một căn chung cư có diện tích trên 100m2, giá 100 triệu đồng/m2, tôi cũng thấy toát mồ hôi”, ông chung nói.

Ông Nguyễn Văn Đính – Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) – nói, giá chung cư hiện đang ở ngưỡng rất cao. Đến nay, thị trường Hà Nội và TPHCM gần như không có nguồn cung chung cư mới giá dưới 60 triệu đồng/m2.

Với mức giá như hiện nay, người đi làm nhận lương bình thường sẽ không dám nghĩ tới chuyện mua nhà. Những người chấp nhận mua với giá hiện nay chủ yếu là người giàu, nhà đầu tư và đầu cơ.

Ông Phạm Đức Toản – chuyên gia bất động sản – nhận định, trước năm 2022, chung cư chủ yếu phục vụ nhu cầu ở thực, khi bán lại chủ nhà thường phải chịu lỗ. Tuy nhiên, từ năm 2022, dòng vốn đầu tư và đầu cơ đổ mạnh vào phân khúc này. Giới đầu cơ thường chỉ bán ra khi có lãi, khiến giá liên tục bị đẩy lên cao.

Theo ông Toản, nhu cầu nhà ở trên thị trường vẫn rất lớn, song do giá quá cao nên nhiều người buộc phải tạm gác kế hoạch mua nhà. Để kéo giảm giá, giải pháp then chốt là tăng mạnh nguồn cung, giúp người mua có thêm lựa chọn.

Đồng quan điểm trên, ông Lê Đình Chung kiến nghị, cơ quan quản lý cần có thêm biện pháp để tháo gỡ pháp lý cho các dự án nhà ở nhằm tăng nguồn cung. Bên cạnh đó, Chính phủ cần phát triển đồng bộ hệ thống hạ tầng giao thông; có cơ chế ưu đãi cho doanh nghiệp, người mua nhà khi phát triển dự án, mua nhà tại khu vực ngoại thành. Từ đó, có thể tạo ra sự cạnh tranh về giá giữa các chủ đầu tư, kéo giảm giá nhà.

Chủ tịch VARS cũng kiến nghị, cần có cơ chế mạnh mẽ để kiểm soát đầu cơ trên thị trường bất động sản, có thể thông qua công cụ thuế. Bên cạnh đó, cần ưu tiên tháo gỡ vướng mắc cho những dự án nhà ở phù hợp với đại đa số người dân và thị trường.

Nhu cầu ở thực dẫn dắt thị trường

Trước lo ngại về việc thị trường bất động sản đang tăng giá quá mức, ông Nguyễn Quốc Anh – Phó tổng giám đốc PropertyGuru – nhận định chưa có cơ sở để khẳng định thị trường sắp xảy ra “bong bóng”. Bởi vì “bong bóng bất động sản” chỉ hình thành khi mặt bằng giá bị đẩy lên quá cao nhưng thị trường không có nhu cầu thực, và dòng tiền chủ yếu chảy vào các sản phẩm mang tính đầu cơ như đất nền hay bất động sản nghỉ dưỡng.

Trong giai đoạn hiện nay, ông Quốc Anh phân tích rằng dù mặt bằng giá bất động sản tăng trong vài năm trở lại đây, nhưng sự tăng trưởng này tập trung chủ yếu vào các loại hình phục vụ nhu cầu ở thực và có khả năng tạo dòng tiền như nhà riêng và chung cư.

Dữ liệu từ PropertyGuru cũng củng cố nhận định này khi lượng quan tâm đến chung cư và nhà riêng vẫn duy trì đà tăng, trái ngược với sự sụt giảm của đất nền. Cụ thể, chung cư tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt thị trường với 37% môi giới tham gia khảo sát ghi nhận lượng giao dịch tăng. Phân khúc nhà riêng cũng giữ nhịp độ tốt khi 26% môi giới báo cáo giao dịch tăng và hơn một nửa đánh giá thị trường ổn định.

Ở chiều ngược lại, đất nền và biệt thự có dấu hiệu giảm nhiệt với khoảng 40% môi giới cho biết giao dịch giảm. Nhà phố cũng rơi vào quỹ đạo chững lại khi 29% môi giới ghi nhận giao dịch giảm và một nửa cho biết thị trường đi ngang.

Chuyên gia cho rằng Hà Nội đang bật lên nhờ nhu cầu bất động sản ở thật trong nội đô kết hợp với hiệu ứng lan tỏa từ các tuyến vành đai, tạo lực kéo cho phân khúc chung cư và nhà riêng. Trong khi đó, thị trường bất động sản TPHCM được thúc đẩy bởi các dự án hạ tầng liên kết vùng và sự nổi lên của các đô thị vệ tinh, đáp ứng nhu cầu dịch chuyển ra ngoài trung tâm.

Cảnh báo rủi ro phân khúc cao cấp

Ở góc nhìn thận trọng hơn, ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt, Giám đốc thị trường nhà ở CBRE Việt Nam, cho rằng thị trường bất động sản Việt Nam không phải là không có rủi ro. Một trong những kịch bản đáng lưu ý là nguy cơ hình thành “bong bóng” giá và “bong bóng” tài sản, trong trường hợp mặt bằng giá tiếp tục leo thang nhưng không đi kèm khả năng hấp thụ tương xứng của thị trường.

Ông nhắc lại giai đoạn 2007-2011, tín dụng bất ngờ bị siết chặt khiến thị trường rơi vào khủng hoảng và nhiều nhà đầu tư rơi vào tình trạng mắc kẹt. Theo ông, kịch bản tương tự hoàn toàn có thể tái diễn nếu giá bất động sản bị đẩy lên quá cao trong thời gian ngắn.

Theo chuyên gia, rủi ro hiện nay tập trung chủ yếu ở phân khúc cao cấp và hạng sang. Nguồn cung hạn chế khiến giá bị đẩy lên nhanh, trong khi giao dịch lại chủ yếu đến từ nhóm nhà đầu tư mua đi bán lại hoặc đầu cơ. Khi giá vượt quá khả năng sinh lời thực tế, người mua mới không sẵn sàng tham gia, còn người đang nắm giữ tài sản lại không muốn bán vì chưa đạt kỳ vọng lợi nhuận.

Ở chiều ngược lại, ông Kiệt đánh giá cao yếu tố tích cực đến từ sự chủ động của Chính phủ trong việc kiểm soát rủi ro thị trường. Thủ tướng đã nhiều lần yêu cầu bình ổn giá nhà và thể hiện quyết tâm theo sát diễn biến bất động sản. Một số công cụ tài khóa, trong đó có thuế bất động sản, dù chưa được áp dụng ngay trong năm nay nhưng đã được đưa vào kịch bản chính sách để sẵn sàng sử dụng khi cần thiết.

Theo ông, việc cơ quan quản lý sớm nhận diện rủi ro và chuẩn bị các phương án can thiệp cho thấy khả năng điều tiết thị trường đang được củng cố, qua đó giúp giảm bớt lo ngại về nguy cơ đổ vỡ mang tính hệ thống.