Sau sáp nhập với Khánh Hòa, Ninh Thuận cũ, nay là Nam Khánh Hòa định hướng trở thành cực tăng trưởng mới, gắn với thương hiệu du lịch Nha Trang – Khánh Hòa. Dưới đây, ông Nguyễn Xuân Thành, giảng viên Chính sách công, Đại học Fulbright Việt Nam, chuyên nghiên cứu về đầu tư công, phát triển cơ sở hạ tầng và năng lượng, chia sẻ cơ hội, thách thức của Nam Khánh Hòa trong bối cảnh mới.

– Cơ hội phát triển của Nam Khánh Hòa thế nào sau sáp nhập, thưa ông?

– Sáp nhập giúp Nam Khánh Hòa nâng tầm hình ảnh và thu hút đầu tư, hướng đến trở thành cực phát triển mới về du lịch – dịch vụ – đô thị. Đây cũng là cơ hội để tạo nên trục du lịch biển xuyên suốt từ Nha Trang, Cam Ranh xuống Nam Khánh Hòa, giúp kéo dài thời gian lưu trú và tăng tiêu dùng du lịch tại chỗ.

Song song đó, sự đồng bộ về quy hoạch cũng sẽ thúc đẩy phát triển các chuỗi giá trị kinh tế ven biển, từ khai thác hải sản, logistics, đến thương mại – dịch vụ và đô thị hóa. Địa phương thừa hưởng hệ thống hạ tầng của vùng lõi Khánh Hòa như sân bay quốc tế Cam Ranh, cao tốc Cam Lâm – Vĩnh Hảo – Dầu Giây, cảng biển nước sâu Vân Phong, đường ven biển DT702 kết nối Ninh Chữ – Bình Tiên – Vĩnh Hy, tạo thế mở cho phát triển du lịch nghỉ dưỡng, đô thị biển và logistics.

– Hạ tầng của khu vực này có những thay đổi gì đáng chú ý?

– Việc sáp nhập tỉnh tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển hạ tầng giao thông cả nội tỉnh, liên vùng và trên trục Bắc – Nam. Trong đó, đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam được xem là động lực chính, đặc biệt đoạn Nha Trang – TP HCM được dự báo có lưu lượng hành khách lớn nhất và thường được ưu tiên đầu tư sớm. Tuyến này đi qua Nam Khánh Hòa, chủ yếu phục vụ vận tải hành khách. Hai ga dừng quan trọng tại Nam Khánh Hòa là Diên Khánh (cách trung tâm Nha Trang 11 km) và Tháp Chàm (thuộc TP Phan Rang cũ). Khi hoàn thành, hành trình TP HCM – Tháp Chàm sẽ chỉ mất khoảng 1,5 giờ, góp phần thúc đẩy du lịch và liên kết vùng.

Hệ thống đường bộ cũng đang hoàn thiện với tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông dự kiến thông suốt vào cuối năm. Tuyến đường ven biển Cam Ranh – Nha Trang – Vân Phong mở ra tiềm năng cho du lịch và bất động sản ven biển.

Về hàng không, sân bay quốc tế Cam Ranh tiếp tục được nâng cấp, đóng vai trò là cửa ngõ chiến lược kết nối Nam Khánh Hòa với các đô thị lớn và thị trường quốc tế, thúc đẩy du lịch, thương mại và đầu tư.

– Bên cạnh du lịch, Nam Khánh Hòa còn tiềm năng phát triển những ngành nào?

– Việc kết nối giao thông và cơ sở hạ tầng tốt hơn giúp tăng tính hấp dẫn của địa phương về lĩnh vực công nghiệp chế biến chế tạo. Nhiều dự án khu công nghiệp trước đây có tính khả thi thấp sẽ được cải thiện. Ngoài ra, Nam Khánh Hòa còn có tiềm năng trở thành trung tâm năng lượng quốc gia, với các dự án điện mặt trời, điện gió, LNG.

Đặc biệt, hai dự án điện hạt nhân có tổng vốn lên đến 22 tỷ USD dự kiến khởi động lại từ năm 2026, nhà máy Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 sẽ có tổng công suất khoảng 4.000 MW và cần tới hơn 4.000 kỹ sư, chuyên gia, lao động kỹ thuật cao, trong đó 670 người được đào tạo ở nước ngoài. Sau khi đi vào hoạt động, hai nhà máy này sẽ mang lại nguồn thu ngân sách lớn.

– Địa phương này cần làm gì để phát huy lợi thế năng lượng sạch, tránh phụ thuộc đơn chiều và đảm bảo phát triển bền vững?

– Các dự án quy mô lớn như điện hạt nhân mang lại tác động tích cực ngay từ giai đoạn giải ngân và xây dựng, không chỉ tạo việc làm trực tiếp mà còn thúc đẩy chuỗi cung ứng và dịch vụ địa phương. Dù phần lớn chi phí đầu tư là nhập khẩu máy móc, hoạt động xây dựng vẫn chiếm tỷ trọng cao, góp phần lan tỏa kinh tế trong vùng – tương tự trường hợp Dung Quất (Quảng Ngãi) hay Formosa (Hà Tĩnh).

Quá trình triển khai sẽ thu hút chuyên gia trong và ngoài nước, kéo theo nhu cầu lớn về lưu trú, y tế, giáo dục và dịch vụ, qua đó thúc đẩy đô thị hóa. Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại miền Trung, đặc biệt ở các tỉnh như Bình Thuận, Quảng Ngãi, Phú Yên, cũng có cơ hội tham gia xây dựng và cung ứng, mở rộng lợi ích kinh tế trong vùng.

Ngoài ra, việc đầu tư nhà máy còn góp phần hoàn thiện hạ tầng kết nối, thu hút lao động từ nơi khác đến làm việc và sinh sống lâu dài. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả toàn diện, cần chiến lược truyền thông rõ ràng nhằm định vị hình ảnh trung tâm năng lượng sạch, hiện đại và an toàn, tăng độ tin cậy với cộng đồng và nhà đầu tư.

Song song đó, đại phương cần phát triển đa ngành như du lịch, dịch vụ, nông nghiệp công nghệ cao và công nghiệp chế biến, nhằm xây dựng nền kinh tế đa dạng và đảm bảo tăng trưởng trong dài hạn.

– Ngành nào sẽ cùng hưởng lợi trong hệ sinh thái phát triển xoay quanh năng lượng sạch và điện hạt nhân tại Nam Khánh Hòa?

– Thúc đẩy logistics sẽ là tiềm năng và hướng đi quan trọng với Nam Khánh Hòa. Tuy nhiên, thách thức là cần xác định vị trí phù hợp cho trung tâm logistics và các hoạt động liên quan giữa Nam Khánh Hòa Nha Trang, Vân Phong, Cam Ranh. Điều này đòi hỏi tỉnh phải rà soát quy hoạch và xác lập thứ tự ưu tiên rõ ràng, tránh đầu tư dàn trải.

– Địa phương cần tập trung vào những yếu tố nào để trở thành vùng kinh tế đa dạng và bền vững?

– Du lịch vẫn là ngành mũi nhọn nhờ lợi thế tự nhiên sẵn có và khả năng tạo việc làm cao. Hạ tầng giao thông đa phương thức gồm đường bộ, hàng không và đường sắt đóng giúp mở rộng cả thị trường nội địa lẫn quốc tế. Mỗi triệu lượt khách quốc tế, có thể tạo ra tới 50.000 việc làm, kéo theo sự phát triển đô thị, dịch vụ và bất động sản.

Việc tái khởi động các dự án năng lượng lớn cũng sẽ thu hút hàng nghìn kỹ sư và chuyên gia đến sinh sống và làm việc lâu dài, tạo nhu cầu lớn về nhà ở và dịch vụ. Ngoài ra, địa phương nên thu hút đầu tư vào các ngành sản xuất thâm dụng lao động như mô hình khu công nghiệp VSIP tại Quảng Ngãi để đa dạng hóa nền kinh tế, đồng thời tạo nền tảng cho đô thị hóa dựa trên nhu cầu cư trú và làm việc của người dân.

Trong quá trình này, Nam Khánh Hòa cần cân đối giữa phát triển hạ tầng, kiểm soát tác động của các siêu dự án và định hướng bất động sản theo nhu cầu thực, tránh tình trạng đầu cơ để bảo đảm tăng trưởng bền vững.

Song Anh

Bộ Tài chính đề xuất sửa Luật Thuế thu nhập cá nhân theo hướng tính 20% trên phần lãi từ chuyển nhượng bất động sản. Nếu không xác định được giá mua và chi phí, thuế sẽ tính theo giá bán và thời gian sở hữu, từ 2–10%.

Đề xuất được kỳ vọng công bằng hơn, hạn chế đầu cơ, lướt sóng. Tuy nhiên, nhiều ý kiến lo ngại mức thuế cao, đặc biệt 10% trong hai năm đầu là quá cao, có thể khiến thị trường thứ cấp đình trệ, giao dịch giảm mạnh.

Anh Nguyễn Thành Luân, một nhà đầu tư cá nhân tại TP HCM, cho biết đầu năm 2023, anh mua một lô đất ở Bình Dương với giá gần 3 tỷ đồng và đến nay đang rao bán với giá 3,6 tỷ. Nếu trừ chi phí môi giới, thuế phí, mức lãi gộp còn lại khoảng 500 triệu đồng. “Nếu đề xuất thu thuế 20% trên phần lãi này thành hiện thực, tôi sẽ mất thêm 100 triệu, gần bằng tiền vay trả lãi ngân hàng một năm”, anh Luân nói và cho rằng mức thu này “hơi nặng tay” với nhà đầu tư cá nhân.

Ông Nguyễn Quốc Kiên, một nhà đầu tư tại phường Gia Định (TP HCM), lo ngại nếu áp dụng phương án tính thuế mới, khi bán lô đất trị giá 4 tỷ đồng sau chưa đầy 2 năm sở hữu, ông có thể phải đóng 400 triệu đồng tiền thuế, gấp 5 lần hiện tại. Theo ông Kiên, nếu không có đủ hóa đơn chứng minh chi phí mua vào và phát sinh, nhà đầu tư buộc phải chịu mức thuế cao dù không phải đầu cơ. “Không phải ai bán tài sản trong thời gian ngắn cũng là lướt sóng, đánh đồng như vậy sẽ gây thiệt cho nhiều người thật sự cần bán gấp,” ông nói.

Tình cảnh tương tự cũng xảy ra với chị Trần Minh Hạnh, nhà đầu tư căn hộ cao cấp ở khu Nam TP HCM. Mua căn hộ hai phòng ngủ giá gần 4 tỷ cuối năm 2021, hiện tài sản của chị tăng lên khoảng 4,5 tỷ đồng. Tuy nhiên, sau khi trừ chi phí môi giới, nội thất, lãi vay, phần lãi còn lại rất mỏng. Nếu cộng thêm thuế trên phần chênh lệch như dự thảo, chị cho rằng gần như “bán huề vốn”.

Theo chị Hạnh, bất động sản không chỉ để ở mà còn là kênh đầu tư hợp pháp. “Nhà đầu tư bỏ tiền, công sức và chấp nhận rủi ro để tìm kiếm lợi nhuận chính đáng. Nếu bán được 300 triệu đồng mà mất gần 60 triệu để đóng thuế, chẳng ai còn mặn mà với kênh đầu tư này,” chị nói.

Giới chuyên gia cũng cho rằng đề xuất này đặt ra không ít vướng mắc trong thực thi, đặc biệt là bài toán xác định giá vốn và chi phí liên quan đến giao dịch bất động sản.

Ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc khu vực miền Nam của Batdongsan, nhận định việc tính thuế dựa trên phần lãi sẽ hợp lý hơn về nguyên tắc, nhưng rất khó xác định chính xác phần lãi thật. Nhiều chi phí như hoa hồng môi giới, nội thất cải tạo, chi phí vay vốn… không có hóa đơn hoặc giấy tờ hợp lệ để được trừ thuế”. Ông lo ngại nếu quy định không rõ ràng, người nộp thuế sẽ bị áp mức cao hơn thực tế.

Một vấn đề khác là việc định giá tài sản ban đầu để tính giá vốn. Nhiều giao dịch bất động sản tại Việt Nam không phản ánh đúng giá trị thật do vẫn còn tồn tại tình trạng “giá trên hợp đồng thấp hơn thực tế”. Nếu không có cơ chế xác minh độc lập, người dân có thể chịu thiệt khi bị tính phần lãi chênh lệch lớn hơn thực tế.

Luật sư Trần Thị Mỹ Linh, chuyên tư vấn thuế và bất động sản tại TP HCM, cho rằng, về nguyên tắc, thuế suất lũy tiến là hợp lý. Nhưng điều quan trọng là phải thiết kế chính sách minh bạch, dễ áp dụng. Nếu thủ tục kê khai quá phức tạp, dễ dẫn đến tranh chấp hoặc người dân chọn cách ‘né thuế’, gây phản tác dụng. Theo bà, để chính sách khả thi, cần cho phép người dân kê khai chi phí theo nhiều hình thức linh hoạt, không nhất thiết phải có hóa đơn đỏ.

Góc nhìn từ phía doanh nghiệp cũng cho thấy sự thận trọng. Đại diện một sàn giao dịch lớn tại TP HCM cho biết, 2 năm trở lại đây, lượng nhà đầu tư cá nhân chiếm khoảng 70% giao dịch thứ cấp. Nếu đánh thuế cao với nhóm này, khả năng thị trường sụt thanh khoản là rất lớn. “Chúng tôi đã ghi nhận một số khách hàng bày tỏ lo ngại, tạm hoãn mua nhà đất, chờ rõ chính sách”, vị này nói.

Ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam, cho rằng việc áp thuế chuyển nhượng ở mức cao có thể làm giảm tính thanh khoản trên thị trường thứ cấp, nơi tập trung phần lớn các giao dịch mua đi bán lại. Theo ông, mức thuế lớn sẽ khiến nhà đầu tư e ngại, giảm động lực bán ra, làm chậm quá trình luân chuyển dòng vốn. Thị trường thứ cấp đóng vai trò then chốt trong việc phản ánh cung cầu thực, nếu giao dịch thứ cấp bị nghẽn, thị trường sơ cấp cũng sẽ chịu ảnh hưởng do người mua không thể thoát hàng để tái đầu tư.

Cũng theo các chuyên gia, nếu chính sách thuế không được thiết kế hợp lý, rất có thể sẽ khiến thị trường thứ cấp – vốn đóng vai trò quan trọng trong thanh khoản – bị chững lại. Khi đó, nhà đầu tư nhỏ lẻ bị đẩy khỏi thị trường, doanh nghiệp địa ốc, ngân hàng và thị trường tài chính cũng chịu hệ lụy dây chuyền. Về dài hạn, chính sách thuế có thể khiến thị trường bất động sản rơi vào trạng thái “chậm phát triển”, làm mất đi sự hấp dẫn vốn có của kênh đầu tư này so với các thị trường lân cận có chính sách thuế ưu đãi hơn.

Việc điều chỉnh thuế chuyển nhượng bất động sản là cần thiết để đảm bảo công bằng và tăng nguồn thu ngân sách. Tuy nhiên, với mức đề xuất từ 10-20% trên phần lãi, điều quan trọng là phải thiết kế cơ chế triển khai minh bạch, hợp lý và có lộ trình phù hợp để không gây sốc cho thị trường và tạo ra gánh nặng quá lớn cho người dân.

Trong bối cảnh thị trường bất động sản vừa trải qua giai đoạn trầm lắng kéo dài, việc thận trọng khi áp dụng chính sách thuế mới là điều cần thiết để tránh làm chệch hướng đà phục hồi mong manh hiện nay.

Phương Uyên