“Thành phố áp dụng bảng giá đất mới theo Quyết định 79 với mức tăng đột biến đã khiến thị trường bất động sản gần như đóng băng, dòng tiền khó lưu thông”, Tiến sĩ Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP HCM nêu tại hội thảo “Giá đất, thuế đất thế nào cho hợp lý” sáng 22/7.

Ông Thuận nhận định Luật Đất đai 2024 quy định việc xác định giá đất theo nguyên tắc thị trường, nhưng không yêu cầu bảng giá đất phải bám sát giá thị trường – vốn luôn biến động. Trong quá trình soạn thảo Nghị định 103, Bộ Tài chính từng chủ trương không làm biến động lớn nghĩa vụ tài chính về đất, nhưng khi triển khai thực tế lại xuất hiện nhiều bất cập, đặc biệt là khoảng cách quá lớn giữa giá đất ở và đất nông nghiệp.

“Giá đất ở được xem xét theo hướng tiệm cận thị trường, trong khi đất nông nghiệp lại được định giá rất cảm tính, không bám sát thực tế”, ông nói.

Ông dẫn chứng một thửa đất mặt tiền đường Đồng Khởi (TP HCM) có 210 m2 đất ở được định giá 687 triệu đồng mỗi m2 trong bảng giá đất, còn 6 m2 chưa chuyển mục đích vẫn là đất nông nghiệp chỉ được định giá 810.000 đồng/m2.

Theo ông, sự chênh lệch gấp hơn 840 lần này không phù hợp với nguyên tắc thị trường như quy định tại Nghị định 71. “Để công bằng, cần điều chỉnh giá đất nông nghiệp lên khoảng 65-70% so với đất ở tại các thửa đất nằm trong khu dân cư hoặc xen cài trong thửa đất ở”, ông Thuận nói thêm.

Bà Võ Nhật Liễu, Giám đốc Viện đào tạo phát triển dự án bất động sản PROPIIN, cũng đặt vấn đề áp giá thị trường vào bảng giá đất có thực sự công bằng và liệu có khiến giá đất ở vô hình chung chạy đua với giá ảo.

Bà Liễu cho biết, tiền sử dụng đất hiện chiếm hơn 20% tổng mức đầu tư dự án và là một biến số mà doanh nghiệp rất khó kiểm soát do chưa có công thức thống nhất. Nếu tính theo mức giá thị trường hiện nay, nhiều doanh nghiệp không thể triển khai được dự án nhà ở trung cấp, bình dân, thậm chí rất khó có lãi. Khi đó, thị trường dễ rơi vào vòng xoáy lệch cung – cầu, chỉ còn giới đầu tư đủ tài chính mua nhà, còn người lao động thì mất dần cơ hội an cư.

Ngoài ra, bà Liễu cho rằng việc xây dựng bảng giá đất theo thị trường đòi hỏi cách tiếp cận khoa học, có hệ thống dữ liệu đầy đủ và minh bạch. Để phản ánh sát giá thực, cần khảo sát trên một lượng lớn giao dịch kéo dài ít nhất 5-10 năm, thay vì dựa vào các thương lượng rời rạc giữa người mua và người bán. Nếu vội vàng áp dụng giá thị trường trong bối cảnh còn nhiều yếu tố bất thường, sẽ dễ dẫn đến hợp thức hóa giá ảo.

Chung quan điểm, Tiến sĩ Trần Việt Anh, Phó hiệu trưởng Trường Đại học Hùng Vương, nhìn nhận việc xây dựng bảng giá đất cần có cơ sở khoa học rõ ràng, nếu không sẽ dễ bị cuốn theo giá ảo. Ông chỉ ra thực tế thời gian qua, giá đất liên tục bị đẩy lên bởi các yếu tố như quy hoạch làm đường, xây cầu, có nhà đầu tư lớn đến hoặc gần đây là hiệu ứng sáp nhập tỉnh.

“Nếu các địa phương lấy mức giá bị thổi lên trong giai đoạn sốt nóng làm dữ liệu xây dựng bảng giá đất sẽ dẫn tới nguy cơ bảng giá đất không phản ánh thực tế”, ông cảnh báo.

Theo ông Việt Anh, hậu quả của việc này dẫn đến giá nhà đất bị đẩy lên cao, vượt khả năng chi trả của người dân. Chi phí chuyển nhượng và nghĩa vụ tài chính về đất tăng theo, khiến doanh nghiệp đội chi phí đầu vào, cuối cùng người mua nhà phải gánh chịu.

Ông dẫn chứng tại vòng xoay Cát Lái (TP HCM), giá đền bù lên tới 81 triệu đồng mỗi m2 khiến doanh nghiệp phải đưa giá bán ra thị trường lên khoảng 200 triệu đồng mỗi m2 để đảm bảo lợi nhuận, tạo áp lực lớn lên giá nhà và khả năng tiếp cận của người dân.

“Đây là lý do cần sớm sửa đổi Luật Đất đai 2024, trong đó có quy định liên quan đến bảng giá đất”, ông Việt Anh nói. Bởi theo ông, bảng giá đất mới dự kiến áp dụng đồng loạt trong nửa năm tới, nếu không sửa kịp thời, các bất cập đang diễn ra tại một số địa phương có thể lan rộng. Chưa kể, quá trình sáp nhập tỉnh còn khiến nhiều nơi tồn tại song song nhiều bảng giá đất, gây thiếu nhất quán và khó khăn trong quản lý.

Ông Việt Anh kiến nghị bảng giá đất cần cập nhật theo giá thị trường nhưng phải có lộ trình cụ thể, tránh gây sốc và ảnh hưởng đến an sinh xã hội, đặc biệt là phân khúc nhà ở bình dân và xã hội. Ông cũng đề xuất phân định rõ giữa giá đất thương mại và đất phục vụ mục tiêu an sinh.

Phản hồi ý kiến chuyên gia, ông Võ Anh Tuấn, Phó cục trưởng quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết bảng giá đất đầu tiên theo Luật Đất đai 2024 sẽ được công bố năm 2026, thời gian giãn ra nhằm tránh gây “sốc giá” sau thông tin sáp nhập tỉnh. Nhiều địa phương đã rà soát, điều chỉnh bảng giá để thu hẹp chênh lệch, tránh biến động ảnh hưởng đến quyền lợi người dân, song vẫn còn nơi cập nhật chậm hoặc quá cao, gây tác động xã hội.

Ông cũng ghi nhận phản ánh của người dân về mức thu tiền sử dụng đất quá cao khi chuyển mục đích từ đất nông nghiệp sang đất ở trong khu dân cư, do cách tính hiện hành còn bất hợp lý. Theo ông Tuấn, đây là trách nhiệm của địa phương, song Cục đang đề xuất sửa Nghị định 71 và Luật Đất đai, dự kiến trình Quốc hội tháng 10 tới.

“Các góp ý của đại biểu tại hội thảo hôm nay giúp Cục hiểu rõ hơn các vướng mắc thực tiễn và tự tin trong việc xây dựng quy định điều chỉnh phù hợp”, ông Tuấn chia sẻ. Theo định hướng, bảng giá đất sẽ được ban hành với thời hạn sử dụng 5 năm, đi kèm hệ số điều chỉnh được cập nhật hàng năm nhằm linh hoạt bám sát biến động thị trường.

Phương Uyên

Quảng Ninh là một trong số ít địa phương hội tụ cả khu kinh tế ven biển, khu kinh tế cửa khẩu, khu công nghiệp – đô thị – dịch vụ và trung tâm du lịch – thương mại quốc tế. Tỉnh này còn sở hữu kỳ quan thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long.

Nằm giữa trung tâm Bãi Cháy, Sun Elite City do Sun Group phát triển được xem là cú hích mới cho đô thị hóa và du lịch biển Quảng Ninh. Dự án hình thành giữa vùng lõi của khu vực phát triển chiến lược, nơi hội tụ tài nguyên vịnh, núi, rừng và tâm điểm kết nối tam giác kinh tế Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh.

Quần thể đô thị quy mô 324 ha được định hình là đại đô thị đa tầng, đáp ứng các nhu cầu lưu trú, thương mại, nghỉ dưỡng, giải trí… Dự án kỳ vọng góp phần thúc đẩy nhiều mũi nhọn kinh tế địa phương, từ du lịch, thương mại đến dịch vụ cao cấp.

Các hạng mục bất động sản tại dự án gồm: một tòa tháp biểu tượng giữa biển, 31 tòa căn hộ cao tầng, khu nghỉ dưỡng cùng các dãy nhà phố thương mại phong cách kiến trúc cổ điển châu Âu. Trong năm nay, tổ hợp Sun Centro Town sẽ ra mắt thị trường đầu tiên với 3 tòa căn hộ cao 30 tầng, cung cấp khoảng 2.900 căn hộ đa dạng diện tích.

Dự án còn gồm nhiều công trình hiện hữu nằm trên trục đường Hạ Long và đường bao biển Kỳ Quan. Nổi bật là cảng tàu khách quốc tế Hạ Long, một trong số ít cảng du lịch biển nằm trong nội khu đô thị, cho phép đón dòng khách quốc tế trực tiếp.

Bên cạnh đó, chuỗi tiện ích như Sun World Ha Long, quảng trường Sun Carnival hay khu nghỉ dưỡng Oakwood Ha Long đã đi vào vận hành, tiếp tục đóng vai trò điểm đến giải trí – lưu trú chủ lực tại trung tâm Bãi Cháy. Dọc theo tuyến đường bao biển, các hoạt động về đêm như chợ đêm VUI-Fest, trình diễn nghệ thuật, pháo hoa… đang dần hình thành hệ sinh thái đêm quy mô.

Sun Elite City đặt mục tiêu mở rộng hệ thống bar, nhà hàng, phố ẩm thực, tuyến phố đêm ven biển. Các tuyến này sẽ kết nối quảng trường, công viên ven biển và cảng tàu, kéo dài thời gian lưu trú và tăng chi tiêu của khách du lịch.

Trên thế giới, mô hình đô thị biển gắn liền phát triển du lịch đã ghi dấu thành công tại Dubai với Palm Jumeirah – quần đảo nhân tạo thu hút giới siêu giàu. Tại đây, giá trị bất động sản cao cấp liên tục lập đỉnh, chiếm gần 40% giao dịch nhà ở trị giá trên 10 triệu USD tại UAE, theo Knight Frank.

Tại Việt Nam, Bãi Cháy được đánh giá sở hữu lợi thế tự nhiên vượt trội, với bờ biển dài, tầm nhìn hướng vịnh, địa hình đa dạng và khả năng phát triển hạ tầng ven biển. Sự xuất hiện của Sun Elite City được kỳ vọng tạo cú hích mang tính biểu tượng, tương tự cách Palm Jumeirah định hình thương hiệu cho Dubai.

Sun Elite City ra đời góp phần thúc đẩy bước chuyển mình từ một vùng ven biển du lịch sang hình mẫu đô thị điểm đến tiêu chuẩn quốc tế tại Quảng Ninh. Dự án ôm trọn bờ biển Bãi Cháy, tận dụng địa hình biển, núi, rừng để xây dựng các công trình hài hòa với cảnh quan. Theo Sun Group, từng hạng mục tại Sun Elite City sẽ mang dấu ấn văn hóa bản địa, đồng thời tạo giá trị gia tăng cho cư dân, du khách và cả nền kinh tế địa phương.

“Mỗi công trình là một biểu tượng kiến trúc; mỗi trải nghiệm là một giá trị gia tăng, không chỉ cho cư dân và du khách, mà còn cho cả nền kinh tế địa phương”, đại diện Sun Group nhấn mạnh.

Lợi thế của Sun Elite City còn đến từ hạ tầng giao thông liên vùng đã và đang hoàn thiện. Cao tốc Hà Nội – Hải Phòng – Hạ Long – Móng Cái, sân bay Vân Đồn, cầu Bãi Cháy, hầm xuyên vịnh Cửa Lục, tuyến tàu thủy Cát Bà – Hạ Long và đường sắt cao tốc Hà Nội – Hạ Long đang được quy hoạch, giúp rút ngắn khoảng cách, tăng khả năng tiếp cận và tiềm năng phát triển du lịch bền vững.

Sun Group kỳ vọng Sun Elite City không chỉ là điểm đến du lịch, nghỉ dưỡng mới, mà còn thúc đẩy Bãi Cháy trở thành đô thị biển quốc tế bên bờ vịnh di sản.

Song Anh

Thông tin được Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) đề cập trong báo cáo thị trường mới đây. Theo tổ chức này, cùng với xu hướng kết hôn muộn và tâm lý “ngại cưới, lười sinh” phổ biến ở giới trẻ, đặc biệt tại các đô thị lớn, Việt Nam đang bước vào quá trình già hóa dân số nhanh. Đi kèm với đó là áp lực cho sức cầu của thị trường bất động sản trong thời gian tới.

Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), độ tuổi kết hôn trung bình lần đầu tăng từ 24 tuổi năm 1999 lên 27 vào 2024. Mức sinh cùng năm chỉ còn 1,91 con mỗi phụ nữ, bằng một nửa so với 1989 và giảm nhanh hơn trong hai năm gần đây. Tại Hà Nội và TP HCM, tỷ suất sinh đang tiến gần ngưỡng “sinh thấp nghiêm trọng” – dưới 1,3 con mỗi phụ nữ theo phân loại của Liên Hợp Quốc.

VARS phân tích, mức sinh thấp kéo theo quy mô hộ gia đình và số lượng hộ mới giảm, đồng thời thu hẹp nhóm dân số trong độ tuổi lao động và lập gia đình – khách hàng chủ lực của thị trường nhà ở. Nhu cầu sở hữu nhà của người dân có xu hướng dịch chuyển sang các sản phẩm diện tích vừa và nhỏ, giá vừa tầm, thay vì căn hộ lớn.

Khi cầu thực tế giảm, tỷ lệ hấp thụ trên thị trường đi xuống, nhất là ở những phân khúc lệch với xu hướng nhân khẩu mới. Giá bán duy trì ở mức cao cũng khiến tiêu thụ căn hộ lớn khó khăn, tồn kho có nguy cơ tăng, vòng quay vốn chậm và áp lực thanh khoản gia tăng.

Thực tế, giá nhà tại các đô thị lớn ở Việt Nam những năm qua liên tục tăng. Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, quý II chung cư tại Hà Nội và TP HCM đã xác lập mặt bằng giá cao nhất một thập kỷ.

Chẳng hạn tại Hà Nội, chung cư có mức trung bình 80 triệu đồng mỗi m2, tăng 33% so với cùng kỳ năm ngoái. Còn TP HCM giá bán cũng đắt thêm 36% cùng kỳ, lên bình quân 89 triệu đồng một m2.

Ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch VARS, nhìn nhận trong bối cảnh giá nhà liên tục vượt xa khả năng chi trả và thu nhập, nhiều người trẻ đã từ bỏ ý định mua nhà, chuyển sang thuê dài hạn. Xu hướng này kéo giảm sức cầu mua nhà, tác động tiêu cực đến quyết định kết hôn, sinh con, qua đó tiếp tục đẩy tỷ suất sinh xuống thấp hơn.

Ngoài ra, việc giá bán liên tục tăng đẩy giấc mơ có nơi an cư vượt tầm tay phần đông người dân đô thị, thậm chí với những người có thu nhập trung bình – cao. Ông cho biết, nhiều nhóm người trẻ, thu nhập tốt ở mức 40-50 triệu đồng một tháng cũng không dám mua nhà nếu không có sự hỗ trợ tài chính từ gia đình.

“Áp lực trả nợ vay quá lớn, nhất là lãi suất thả nổi tăng mạnh sau thời gian ưu đãi, trở thành rào cản đáng kể khiến người trẻ ngại cưới, lười sinh”, ông nêu.

Chủ tịch VARS dẫn kinh nghiệm tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore cho thấy tỷ suất sinh thấp kéo dài kết hợp giá nhà cao có thể dẫn tới thiếu hụt lao động trẻ, gánh nặng an sinh xã hội tăng và tăng trưởng kinh tế chịu sức ép.

Để tránh vòng xoáy này, VARS kiến nghị Việt Nam cần đồng bộ các giải pháp như kiểm soát giá nhà ở mức hợp lý, mở rộng nguồn cung phân khúc giá phải chăng, hỗ trợ tài chính cho người trẻ mua nhà, đồng thời khuyến khích kết hôn và sinh con.

Cụ thể, Chính phủ cần đẩy mạnh phát triển nhà ở xã hội tại các đô thị lớn, đặc biệt mô hình cho thuê và thuê mua. Nhà nước giữ vai trò chủ lực hình thành quỹ nhà ở này. Cùng với đó, khuyến khích doanh nghiệp phát triển nhà ở thương mại giá phù hợp thông qua ưu đãi thủ tục, tín dụng, hoặc cộng điểm khi tham gia đấu thầu dự án.

Ngoài ra, thị trường cũng nên chuyển dịch một phần sang mô hình “xây để cho thuê” nhằm khai thác dòng tiền ổn định dài hạn.
Mô hình này có thể triển khai thông qua quỹ đầu tư bất động sản hoặc hợp tác công – tư, trong đó Nhà nước cung cấp quỹ đất, hạ tầng, còn doanh nghiệp đầu tư và vận hành.

Phương Uyên