Chiều 1/12, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Nghị quyết về một số cơ chế tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai. Một trong những vấn đề được đại biểu quan tâm nhất là trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội khi chủ đầu tư đàm phán được trên 75% diện tích và hơn 75% số người có đất, sau đó HĐND cấp tỉnh sẽ thu hồi phần còn lại để giao cho họ.

Ông Trần Văn Tiến, Ủy viên kiêm nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng quy định này rất khó khả thi bởi phải đáp ứng đồng thời cả hai điều kiện về diện tích và chủ sở hữu đất. Theo ông, cơ quan soạn thảo cần làm rõ tại sao lại đặt ra tỷ lệ đồng thuận là 75%, thay vì một mức khác như 60%. “Cần khảo sát, đánh giá xem còn bao nhiêu dự án đạt được cả hai tiêu chí hay chỉ đạt được một trong hai”, đại biểu nêu.

Phó trưởng đoàn Đại biểu tỉnh Lâm Đồng Dương Khắc Mai đánh giá trường hợp được bổ sung tại dự thảo là giải pháp cho những điểm nghẽn trong nhiều năm qua, tránh tình trạng cả dự án phải dừng vì người dân không đồng ý. Tuy nhiên, ông Mai cũng lưu ý cần làm rõ cơ sở khoa học của tỷ lệ đồng thuận 75% nhằm đảm bảo hài hòa lợi ích khi áp dụng. Ông cho rằng nếu cơ quan soạn thảo cung cấp số liệu thống kê về số lượng các dự án bị tắc do thỏa thuận, hay tỷ lệ phổ biến mà nhà đầu tư đàm phán được sẽ thuyết phục hơn.

Tương tự, bà Nguyễn Thị Thu Thủy, Ủy viên kiêm nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng cho rằng ban soạn thảo cần xác định tỷ lệ đồng thuận 75% sẽ áp dụng cho các dự án thế nào để đảm bảo ổn định xã hội, an ninh trật tự tại địa phương, nhất là sự đồng thuận của người dân. Bởi theo bà, các dự án sẽ khác nhau về diện tích, quy mô. Đại biểu đoàn Gia Lai cũng đánh giá tỷ lệ 25% còn lại tiềm ẩn những vấn đề gây bất ổn xã hội, khiếu nại, khiếu kiện hành chính.

Ông Hà Sỹ Đồng, nguyên quyền Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị đề nghị Quốc hội cân nhắc tỷ lệ 75% hoặc chỉ áp dụng nó với những dự án trọng điểm quốc gia, hạ tầng chiến lược, dự án đã bồi thường kéo dài nhiều năm không xong, thay vì sử dụng đại trà. Để tăng độ an toàn pháp lý, sức thuyết phục, ông Đồng góp ý có thể tăng tỷ lệ đồng thuận lên 80-85% để tăng độ an toàn pháp lý, sức thuyết phục.

Đại biểu cho rằng điều quan trọng trong vấn đề này không phải tỷ lệ, mà nằm ở cơ chế xác định giá bồi thường, cơ chế đối thoại, tái định cư, giám sát độc lập. Vì vậy, ông đề xuất phải có hội đồng thương lượng độc lập, mời tổ chức định giá đất uy tín, công khai minh bạch toàn bộ hồ sơ. Qua đó, người dân có thể thấy chính sách không phải ép buộc, mà là cùng thỏa thuận trên nền công bằng.

“Một chính sách đất đai sẽ chỉ có giá trị khi người dân thấy mình được tôn trọng, quyền lợi được bảo đảm trước khi Nhà nước thu lại đất cho mục tiêu phát triển”, ông Hà Sỹ Đồng cho hay.

Tại dự thảo mới nhất trình Quốc hội hôm 30/11, Chính phủ đã bổ sung 2 phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư với trường hợp khi đạt tỷ lệ đồng thuận 75%, HĐND cấp tỉnh sẽ thu hồi phần còn lại.

Nhiều đại biểu đều ủng hộ phương án thứ hai là nếu giá đất trung bình đã thỏa thuận cao hơn mức bồi thường theo phương án của Nhà nước, phần chênh lệch này sẽ do nhà đầu tư trả thêm. Số tiền chênh lệch này được tính vào chi phí đầu tư của dự án.

Phó đoàn đại biểu TP Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng phương án này có sự hài hòa hơn giữa lợi ích của Nhà nước, người có đất bị thu hồi và chủ đầu tư. Vì vậy, nó sẽ giảm nguy cơ phát sinh tranh chấp, khiếu kiện. Tương tự, Phó đoàn đại biểu Khánh Hòa Đàng Thị Mỹ Hương cũng nhận xét phương án hai phần nào hạn chế về giá bồi thường thấp hơn so với giá thị trường, gây thiệt hại cho người có đất bị thu hồi.

Giải trình sau đó, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng cho biết Luật Đất đai 2024 đã quy định 31 trường hợp Nhà nước thu hồi đất. Tuy nhiên, theo ông, để đáp ứng mục tiêu thúc đẩy phát triển kinh tế hai con số, dự thảo cần bổ sung 3 trường hợp Nhà nước thu hồi đất gồm các dự án trong khu thương mại tự do, tài chính quốc tế; thu hồi đất để tạo quỹ đất thanh toán dự án theo hợp đồng; thu hồi đất với phần diện tích còn lại sau khi nhà đầu tư đã thỏa thuận được trên 75% diện tích và 75% chủ sở hữu.

Với các góp ý về tỷ lệ 75%, Bộ trưởng nói rằng cơ quan soạn thảo xác định đây là trường hợp đặc biệt cần phải được cân nhắc đánh giá kỹ trên các khía cạnh về kinh tế – xã hội, an ninh trật tự và bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp của người dân. Theo ông Thắng, dự thảo nghị quyết đã quy định HĐND cấp tỉnh có trách nhiệm xem xét, quyết định việc thu hồi phần diện tích còn lại khi nhà đầu tư đã thỏa thuận được trên 75% diện tích và với trên 75% số lượng người sử dụng đất.

Với phương án bồi thường, Bộ trưởng cho biết, Chính phủ sẽ phối hợp với cả cơ quan thẩm tra nghiên cứu để lựa chọn phương án và báo cáo với Quốc hội.

Dự kiến, Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai vào 11/12.

Anh Tú

Phát biểu tại tổ về kết quả phát triển kinh tế xã hội sáng 23/5, đại biểu Hoàng Văn Cường (nguyên Phó hiệu trưởng Đại học Kinh tế quốc dân) nói Chính phủ đặt ra quyết tâm rất cao trong tăng tỷ lệ giải ngân, hướng tới các mục tiêu tăng trưởng.

Bên cạnh các dự án đầu tư công, ông Cường cho rằng nên khuyến khích sang đầu tư khu vực tư nhân. Đây là chiến lược góp phần “tăng trưởng nhanh, tăng trưởng nóng”. Giáo sư Cường phân tích về nguyên tắc, tăng trưởng kinh tế bằng vốn và lao động. Khu vực nào thu hút tiền càng nhiều, tăng trưởng sẽ càng nhanh. Ở nước ta hiện nay, khu vực sản xuất để tăng vốn nhiều chính là thị trường bất động sản.

Theo giáo sư Cường, bất động sản thu hút được nguồn vốn sẽ là động lực tăng trưởng rất nhanh. Trung Quốc thời kỳ tăng trưởng hai, ba con số đều do bất động sản.

“Giai đoạn này ta có nên chấp nhận cho tăng trưởng nóng? Tôi cho rằng 2025-2026 nên chấp nhận tăng trưởng nóng thông qua bất động sản”, đại biểu nêu quan điểm.

Theo ông Cường, thị trường bất động sản hiện nay thiếu cung, dẫn đến giá nhà đất tăng cao chứ không phải “bong bóng” như tình trạng tồn kho tại Trung Quốc. Do đó, ông nói nên nới cho các dự án phát triển bất động sản để giúp mở rộng nguồn cung.

Dẫn thống kê của Bộ Tài chính, ông cho biết cả nước có 2.200 dự án đang triển khai dở dang bị dừng do vướng mắc pháp luật. Tổng số vốn đầu tư của các dự án này là 5,9 triệu tỷ đồng với mặt bằng tương đương 320.000 ha, theo ông là số tiền lớn bị “chôn ở các dự án này”.

Vừa qua, Quốc hội ra Nghị quyết 170/2024 cho phép tháo vướng mắc ở các dự án tại TP HCM, Khánh Hòa, Đà Nẵng. Ông Cường đề nghị cho nhân rộng, áp dụng cơ chế đã được xử lý như Nghị quyết 170 cho dự án khác trong toàn quốc để giải phóng toàn bộ nguồn lực.

Đồng thời, giáo sư Cường đề nghị bổ sung thêm chính sách phát triển nhà ở xã hội, đây sẽ là yếu tố giúp thị trường bất động sản tăng trưởng bền vững. Tuy nhiên hiện nay, các dự án này còn nhiều khó khăn. Ông cho rằng cần nới các điều kiện để thu hút nhà đầu tư tham gia vào các dự án bất động sản, nhất là điều kiện về mức dư nợ tối thiểu.

Đại biểu Nguyễn Minh Đức, Phó chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, cũng lo ngại thực trạng nhiều công trình, dự án đầu tư dang dở, bỏ hoang gây lãng phí nguồn lực của đất nước. Nhiều công trình chậm tiến độ trong thời gian dài và đến giờ này vẫn không biết bao giờ mới về đích.

Những dự án này kéo dài gây lãng phí thời gian, nguồn lực và ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu tăng trưởng hai con số mà Chính phủ đề ra. Ông đề nghị cơ quan thanh tra, kiểm tra phải vào cuộc, tìm ra nguyên nhân, từ đó tháo gỡ vướng mắc.

Tại cuộc họp với các bộ ngành về tình hình thị trường bất động sản ngày 15/5, Phó thủ tướng Trần Hồng Hà nhận xét thị trường bất động sản đang tồn tại vướng mắc kéo dài, còn nhiều dấu hiệu bất ổn. “Thị trường lúc thì đóng băng, khi lại sốt nóng bất thường dẫn tới biến động lớn về giá, ảnh hưởng dây chuyền tới tín dụng, tài chính”, ông nói.

Quý đầu năm, cả nước có 14 dự án nhà ở thương mại hoàn thành với quy mô hơn 3.800 căn, bằng 140% so với cùng kỳ. Số đủ điều kiện mở bán là 59 dự án, với hơn 19.700 căn. Lượng giao dịch bất động sản thành công đạt 33.585 căn hộ chung cư, nhà ở riêng lẻ là 101.049 lô, nền.

Với việc sắp xếp bộ máy, đại biểu Nguyễn Minh Đức cho rằng một lượng lớn tài sản công, trụ sở sau sẽ dôi dư. Ông đề nghị Chính phủ sớm tính toán kế hoạch, phương án xử lý tài sản công này để tráng lãng phí. Mỗi địa phương cần xây dựng lộ trình, chủ trương rất rõ về vấn đề này và bắt tay triển khai ngay khi thực hiện xong chủ trương sắp xếp, để “tránh lãng phí một ngày nào”.

Bên cạnh đó, đất đai lâm trường, nông trường, theo lãnh đạo Chính phủ, cũng là vấn đề nhức nhối. Thủ tướng nhận định trước đây, việc quản lý, thành lập nông lâm trường rất cần thiết trong quá trình phát triển. Nhưng khi tiến hành kinh tế thị trường, quản lý bị buông lỏng, không có chính sách kịp thời, linh hoạt và hiệu quả nên giờ phải đi giải quyết hậu quả về cả pháp lý và thực tiễn, cũng lại phải chấp nhận đau đớn, mất mát. Nếu không chấp nhận thì không giải quyết dứt điểm được, theo lời Thủ tướng.

Sơn Hà

Ngày 7/3, Quảng Ngãi cho biết nội dung trên nằm trong dự thảo nghị quyết UBND tỉnh trình Ban Thường vụ Tỉnh ủy cho ý kiến, để Hội đồng Nhân dân tỉnh thông qua trong kỳ họp sắp tới.

Theo dự thảo, tỉnh sẽ hỗ trợ toàn bộ kinh phí bồi thường, giải phóng mặt bằng, đồng thời chi tối đa 10 tỷ đồng mỗi dự án để đầu tư hệ thống hạ tầng kỹ thuật trong phạm vi dự án, bao gồm giao thông, chiếu sáng công cộng, cấp thoát nước, quản lý chất thải và vệ sinh môi trường.

Chính sách này nhằm nâng cao khả năng thu hút đầu tư tham gia các dự án nhà ở xã hội, góp phần giảm giá bán, thuê…để phù hợp với việc chi trả của người thu nhập thấp, công nhân lao động trong tỉnh.

UBND tỉnh Quảng Ngãi đánh giá nhu cầu nhà ở xã hội trong tỉnh hiện rất lớn, đặc biệt khi có 50.000 công nhân làm việc ở các khu công nghiệp. Tuy nhiên, đến nay chưa có dự án nào được triển khai.

Nguyên nhân chính là các nhà đầu tư phải tự bỏ chi phí xây dựng toàn bộ hạ tầng kỹ thuật, dẫn đến tổng chi phí dự án tăng cao. Điều này khiến giá bán hoặc thuê nhà ở xã hội vượt quá khả năng chi trả của người thu nhập thấp, làm giảm sức hút với doanh nghiệp.

Nhiều năm qua, tỉnh chưa ban hành chính sách hỗ trợ cụ thể, khiến việc thu hút đầu tư vào lĩnh vực này gặp không ít khó khăn. Khi nghị quyết được thông qua sẽ giúp tỉnh hoàn thành chỉ tiêu mà Thủ tướng giao, là 6.300 căn nhà ở xã hội, trong đó 1.500 căn giai đoạn 2022-2025 và 4.800 căn giai đoạn 2026-2030.

Trước đó, Quảng Ngãi từng nhận hai đề xuất từ các doanh nghiệp về việc đầu tư nhà ở xã hội.

Đầu năm 2021, Tổng công ty Đầu tư Phát triển Nhà và Đô thị (HUD), thuộc Bộ Xây dựng, đề nghị thực hiện dự án Nhà ở xã hội HUD – Phú Mỹ tại Khu đô thị mới Phú Mỹ, nằm trên địa bàn phường Nghĩa Chánh và xã Nghĩa Dõng, TP Quảng Ngãi.

Dự án có diện tích khoảng 15.600 m2, tổng vốn đầu tư dự kiến 150 tỷ đồng từ nguồn vốn tự có, vốn vay và huy động hợp pháp. Quy mô gồm một khối nhà 9 tầng với 130 căn hộ và 27 căn nhà thấp tầng kinh doanh thương mại.

Đến giữa năm 2022, Liên danh Công ty CP Tổng công ty Đầu tư Hợp Nghĩa và Công ty CP Đầu tư Phát triển Xây dựng Đô thị Tân Thái Bình Dương cũng đề xuất đầu tư dự án Khu nhà ở xã hội tại Đồng Nại, Khu kinh tế Dung Quất.

Tuy nhiên, cả hai dự án đều chưa thể triển khai do vướng mắc về cơ chế hỗ trợ, nguồn vốn và các thủ tục liên quan.

Chủ trương phát triển nhà ở xã hội là một trong những ưu tiên hàng đầu của Chính phủ nhằm đảm bảo an sinh xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững. Với mục tiêu xây dựng một triệu căn nhà ở xã hội trên cả nước từ nay đến năm 2030, Chính phủ đã đưa ra hàng loạt chính sách ưu đãi như miễn tiền sử dụng đất, hỗ trợ vay vốn lãi suất thấp qua Ngân hàng Chính sách Xã hội, giảm thuế cho nhà đầu tư và khuyến khích địa phương hỗ trợ hạ tầng, giải phóng mặt bằng.

Phạm Linh