Chiều 3/12, Trung tâm Phục vụ hành chính công TP Hà Nội tổ chức hội nghị đối thoại trực tiếp với người dân với chủ đề “Từ thủ tục liên thông đến an cư: Tháo gỡ khó khăn cho người dân mua nhà ở xã hội” tại Hà Nội.

Tại hội nghị, người dân được trực tiếp nêu câu hỏi và nhận giải đáp về tất cả vướng mắc liên quan đến nhà ở xã hội.

“Suất ngoại giao” được rao bán tràn lan

Một người dân thông tin hiện nay, trên các nền tảng mạng xã hội xuất hiện nhiều bài viết rao bán suất ngoại giao, suất nội bộ, đặt chỗ mua nhà ở xã hội.

Cụ thể, mức phí với chi phí “đặt chỗ” tăng dần từ vài triệu đồng đến hàng trăm triệu đồng. Người dân đặt câu hỏi tới Công an Hà Nội, rằng liệu có thể tin tưởng vào những lời mời chào, thông tin trên hay không.

Thượng tá Nguyễn Anh Tuấn – Phó trưởng Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an Hà Nội) – cho biết đây cũng là nội dung mà lãnh đạo Công an Hà Nội đặc biệt quan tâm và chỉ đạo sát sao từ cấp xã đến cấp phòng nhằm rà soát, phát hiện, xử lý.

Ông Tuấn nhắc nhở người dân phải lưu ý, hiện có các đối tượng tạo lập các trang mạng xã hội để lôi kéo mua nhà ở xã hội. Trong đó, có rất nhiều nội dung thông tin liên quan như vấn đề mối quan hệ với các cấp lãnh đạo để có các suất ngoại giao, suất nội bộ để mua được nhà ở xã hội.

Các trang mạng này cũng cung cấp rất nhiều thông tin về việc triển khai dự án nhà ở xã hội, khiến người dân theo dõi tin tưởng. Sau đó, các đối tượng sẽ bắt đầu tung chiêu, lôi kéo người dân nộp hồ sơ, đóng phí chênh lệch, phí đảm bảo để được bốc thăm trúng theo nguyện vọng.

Trước thực tế trên, đại diện Công an Hà Nội khẳng định tất cả hành vi trên là nhóm hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. Người dân cần nâng cao cảnh giác đối với những dạng thông tin như trên khi đăng tải trên các nền tảng mạng xã hội.

“Nếu có các cá nhân, doanh nghiệp, không có chức năng thẩm quyền mua bán nhà ở xã hội, nhưng đã lỡ, trót nhận tiền của người dân trái quy định thì khẩn trương hoàn trả trước khi cơ quan công an làm rõ, xử lý”, Thượng tá Nguyễn Anh Tuấn nói.

Tại hội nghị, người dân cũng đặt thêm nhiều số câu hỏi về các vấn đề như tiêu chí xét duyệt, hồ sơ cần chuẩn bị, thời hạn giải quyết, cơ chế vay vốn ưu đãi và trách nhiệm của từng cơ quan trong quy trình liên thông.

Ông Cù Ngọc Trang, Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công TP Hà Nội, thừa nhận việc tiếp cận nhà ở xã hội của người dân vẫn chưa dễ dàng. Một số vướng mắc ông nêu ra gồm pháp lý, quy trình, dữ liệu chưa đồng bộ.

Ông cho biết hội nghị mong muốn giúp người dân chuẩn bị đủ, nộp hồ sơ chuẩn xác, giảm thời gian và chi phí. Đồng thời, minh bạch quy trình, tiêu chí xét duyệt, ngăn chặn những biểu hiện tiêu cực, trục lợi chính sách trong việc xét duyệt, mua bán, cho thuê nhà ở xã hội.

Nhà 5 người muốn căn hộ to nhưng bốc phải căn nhỏ

Một người dân đặt câu hỏi: “Tại dự án Rice City Long Châu, chủ đầu tư tổ chức bốc số ngẫu nhiên. Điều này dẫn đến tình trạng người độc thân bốc được căn diện tích lớn, trong khi gia đình có 4-5 người lại chỉ bốc được căn nhỏ. Vì sao không bố trí những người có cùng nhu cầu diện tích bốc thăm cùng nhóm?”.

Một câu hỏi khác tại hội nghị liên quan đến việc xin đổi căn hộ rộng hơn trong cùng dự án, hoặc sang dự án khác của cùng chủ đầu tư, cụ thể: “Việc này có được phép không, quy trình thủ tục ra sao và cơ quan nào có thẩm quyền giải quyết để tôi yên tâm thực hiện đúng quy định, tránh bị thu hồi căn hộ?”.

Trả lời, ông Lê Quang Huy – Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần BIC Việt Nam – cho biết nội dung người dân hỏi liên quan trực tiếp đến dự án nhà ở xã hội Rice City Long Châu (nhà ở xã hội Thượng Thanh) do Liên danh Công ty cổ phần Him Lam Thủ đô và Công ty cổ phần BIC Việt Nam làm chủ đầu tư.

Ngày 24/11, chủ đầu tư đã tổ chức bốc thăm căn hộ đối với các hồ sơ đủ điều kiện. Dự án có nhiều loại diện tích, từ 30m2 đến 77m2.

Trước khi tổ chức bốc thăm, chủ đầu tư đã khảo sát nhu cầu của người dân và chỉ hơn 2% khách hàng có nhu cầu căn hộ loại 1 phòng ngủ và 1 vệ sinh (diện tích nhỏ nhất), trong khi số lượng căn loại này lại khá nhiều.

“Do nhu cầu thực tế của người dân chênh lệch quá lớn, nếu phân nhóm theo từng diện tích để bốc thăm thì không thể bảo đảm công bằng. Vì vậy, công ty quyết định tổ chức bốc thăm ngẫu nhiên cho toàn bộ hồ sơ hợp lệ, không phân chia theo từng nhóm diện tích”, ông Huy nói.

Liên quan đến đề nghị đổi căn hộ, ông Huy cho biết việc khách hàng bỏ cọc hoặc không nhận căn sau bốc thăm có thể xảy ra và chủ đầu tư sẽ cập nhật lại danh sách căn còn trống. Tuy nhiên, không phải lúc nào việc đổi căn cũng thực hiện được, bởi số lượng căn hộ diện tích lớn rất hạn chế.

“Hiện nay, chúng tôi chưa có cơ sở pháp lý đầy đủ để cho phép đổi căn theo nhu cầu cá nhân. Khi có hướng dẫn mới, chủ đầu tư sẽ thông báo chính thức để người dân theo dõi và thực hiện đúng quy định”, đại diện BIC Việt Nam nói.

Theo đề án phát triển ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội, Hà Nội được giao chỉ tiêu 56.200 căn đến hết năm 2030, thuộc nhóm cao nhất cả nước. Năm nay, thành phố dự kiến hoàn thành 6 dự án với hơn 4.700 căn, vượt chỉ tiêu đề ra.

Giá là yếu tố quan trọng

Vợ chồng chị Thu (phường Bình Trưng, TPHCM) suốt cả năm nay như quay vòng trong chính những suy nghĩ và tính toán về chuyện mua nhà. Trót bán sớm căn chung cư vào năm ngoái, anh chị dự định tìm được chỗ phù hợp sẽ tiếp tục mua căn nhà mới, làm chỗ trú chân cho gia đình 5 người, gồm 3 con nhỏ.

Tuy nhiên vừa bán xong, anh chị còn chưa kịp đi ngó nghiêng những nơi ở mới thì giá chung cư đã tăng chóng mặt. Ngay cả căn nhà anh chị đã bán đi cũng “lên một khúc”. Thị trường chung cư gần như đã tạo mặt bằng giá mới khiến đôi vợ chồng làm nhân viên văn phòng không khỏi choáng váng.

Giá chung cư không chỉ leo thang ở thị trường thứ cấp. Trên thị trường sơ cấp, vợ chồng chị Thu cũng khó có thể mua được một căn hộ ở khu vực xung quanh phường Bình Trưng.

Một số dự án mở bán mới gần đó, trên trục trường Mai Chí Thọ, Song Hành (quận 2 cũ) hay Đỗ Xuân Hợp (quận 9 cũ) đều lập mặt bằng giá trên 100 triệu đồng/m2, thậm chí có dự án lên tới 170 triệu đồng/m2. Một căn hộ nhỏ 50m2 cũng khoảng 5-6 tỷ đồng, gấp đôi so với mức giá mà gia đình bình dân như vợ chồng chị Thu mong muốn và có thể chi trả.

Trường hợp gặp khó về giá khi tiếp cận nhà ở như gia đình chị Thu không phải cá biệt. Nghiên cứu của CBRE Việt Nam gần đây cho thấy, giá bán là yếu tố tác động mạnh nhất đến quyết định mua nhà. Điều này không khó hiểu khi giá nhà tại Hà Nội và TPHCM trong năm qua tăng mạnh ở thị trường sơ cấp. Trong bối cảnh giá leo thang, người mua dù để ở hay đầu tư đều đặt tiêu chí giá lên hàng đầu.

Ngoài ra, các sản phẩm mở bán từ giai đoạn đầu ngày càng được quan tâm nhờ lợi thế về giá và tiến độ thanh toán. Xu hướng “mua sớm” để tối ưu chi phí rõ rệt hơn so với những năm trước. Căn hộ từ 2–5 tỷ đồng tiếp tục là lựa chọn chủ đạo, trong khi nguồn cung ngoài thị trường lại chủ yếu nằm ở mức giá trên 5 tỷ đồng.

Thay đổi tâm lý khi mua nhà

Trong khi đó, nhóm khách hàng trẻ nỗ lực muốn mua nhà lại quan tâm đầu tiên đến tính pháp lý dự án, theo ông Lê Bảo Long, Giám đốc marketing của PropertyGuru. Thời gian qua, vấn đề pháp lý dai dẳng kéo dài ở nhiều dự án khiến người trẻ khi lựa chọn mua nhà đã ưu tiên cân nhắc vấn đề này nhằm tránh các rủi ro không đáng có. Sau pháp lý, họ quan tâm tới vị trí dự án, tiện ích nội – ngoại khu…

CBRE Việt Nam cũng đưa ra quan điểm tương tự: Chất lượng và yếu tố sức khỏe đang trở thành tiêu chí quan trọng nhất khi mua nhà. Xu hướng này cũng thể hiện rõ tại Việt Nam, với sự nở rộ của các dự án chú trọng tiện ích và tiêu chuẩn vận hành.

Đơn vị này cho rằng người mua chấp nhận dịch chuyển ra xa trung tâm để đổi lấy không gian sống tốt hơn và mức giá phù hợp. Các câu hỏi về “bao xa đến trung tâm” dần được thay thế bằng “mất bao nhiêu thời gian để di chuyển”, phản ánh tác động rõ rệt của các tuyến metro, đường vành đai và mạng lưới hạ tầng mới lên lựa chọn mua nhà.

Một thay đổi khác là nhu cầu sở hữu căn nhà thứ hai và tìm kiếm các sản phẩm có dòng tiền ổn định. Thay vì chỉ tập trung vào lướt sóng 3-6 tháng như giai đoạn trước, nhà đầu tư có xu hướng nắm giữ dài hạn hơn, kết hợp khai thác cho thuê để tạo dòng tiền. Như vậy, chiến lược đầu tư đang dịch chuyển từ ngắn hạn sang trung hạn, với kỳ vọng trong 3-5 năm.

Từng là “điểm nóng” thu hút giới đầu tư bất động sản sau thông tin sáp nhập Gia Lai – Bình Định và đề xuất xây dựng Trung tâm chính trị – hành chính tỉnh Gia Lai mới, khu vực Nhơn Phước, phường Quy Nhơn Đông đã qua giai đoạn “sốt giá”.

Ghi nhận của phóng viên vào những ngày đầu tháng 1 cho thấy, cảnh môi giới tấp nập, chào mời mua bán nhộn nhịp đã không còn. Giá đất gần như “giậm chân tại chỗ”, giao dịch thưa thớt, thậm chí nhiều nhà đầu tư trước đó chấp nhận bỏ cọc.

Đáng chú ý, ngay cả khi 3 vị trí được đề xuất xây dựng Trung tâm hành chính tỉnh mới tại Khu kinh tế Nhơn Hội (phường Quy Nhơn Đông) đã được công bố, thị trường bất động sản khu vực này vẫn không có nhiều biến động tích cực.

Bà Dương Thị Tám (50 tuổi, trú khu phố Hội Thành, phường Quy Nhơn Đông) chia sẻ: “Trước đây môi giới về nườm nượp, có khi ban đêm cũng chốt giao dịch. Giờ đất đứng giá, lâu lâu mới thấy vài người đến hỏi mua đất, nhà ở đây”.

Bà Tám cũng cho biết có trường hợp đặt cọc 150 triệu đồng nhưng không sang nhượng được nên đành chấp nhận mất cọc.

Người dân địa phương cho hay, trong giai đoạn “sốt” đất, nhiều người đổ xô mua với kỳ vọng sinh lời. Khi thị trường chững lại, những người không vay ngân hàng thì giữ đất chờ thời, trong khi một số khác buộc phải bán hòa vốn, thậm chí lỗ 100-200 triệu đồng.

Ông Nguyễn Văn Chỉnh (74 tuổi, trú khu phố Nhơn Phước) kể lại: “Trước thời điểm sáp nhập tỉnh Gia Lai và Bình Định, người môi giới đất hoạt động rầm rộ, chủ yếu dẫn khách từ Gia Lai cũ xuống mua”.

Liên quan đến vị trí xây dựng Trung tâm hành chính tỉnh mới, qua nghiên cứu khu vực bán đảo Phương Mai (phường Quy Nhơn Đông), liên ngành gồm Sở Tài chính, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh đã đề xuất UBND tỉnh 3 phương án.

Phương án 1: Khu đất ven đầm Thị Nại, rộng khoảng 50ha. Ưu điểm là giao thông thuận lợi, gần trung tâm Quy Nhơn. Tuy nhiên, khu này hẹp, địa hình thấp, nền địa chất yếu, tiếp giáp khu công nghiệp nên không phù hợp và chi phí xây dựng cao.

Phương án 2: Khu đô thị C, Khu kinh tế Nhơn Hội, quy mô khoảng 50ha. Khu đất có vị trí trung tâm, cao độ thuận lợi, hạ tầng và giao thông kết nối tốt, gần sân bay Phù Cát, cao tốc Quy Nhơn – Pleiku và trục Bắc – Nam. Dù đã được giao cho chủ đầu tư hạ tầng trước đây, phương án này được đánh giá phù hợp nhất.

Phương án 3: Khu đô thị A, Khu kinh tế Nhơn Hội, cũng rộng khoảng 50ha, đã san nền, chi phí đầu tư thấp. Tuy nhiên, phương án này nằm giữa các khu sản xuất, hạn chế không gian mở và ảnh hưởng cảnh quan.

Sau khi xem xét, liên ngành thống nhất đề xuất lựa chọn phương án 2 để xây dựng Khu Trung tâm hành chính tỉnh Gia Lai.

Tuy nhiên, lãnh đạo Sở Xây dựng tỉnh Gia Lai khuyến cáo đây mới chỉ là bước đề xuất, tỉnh đang tiếp tục họp bàn, xem xét các phương án. Người dân được khuyến cáo không nên vội vàng mua đất “đón đầu” tại các khu vực được đề xuất quy hoạch, nhằm tránh rủi ro và thiệt hại không đáng có.