TOD là mô hình lấy định hướng phát triển giao thông công cộng để quy hoạch, xây dựng và phát triển đô thị. Những nơi làm TOD được tăng hệ số sử dụng đất, mật độ dân số cao, từ đó thu hút nhu cầu đi và đến các đầu mối giao thông lớn. Mô hình trên đã triển khai ở nhiều nơi nhưng trong nước chưa có.

UBND quận Tân Bình vừa có kế hoạch triển khai khu vực TOD dọc tuyến Metro số 2 (Bến Thành – Tham Lương) trong năm 2025. Thông qua đánh giá hiện trạng và quy hoạch, quận Tân Bình đã chọn khu đất số 446-448 đường Hoàng Văn Thụ, diện tích hơn 5 ha. Vị trí này được tính toán phát triển TOD để kết nối giao thông với tuyến Metro số 2 và số 5 (ngã tư Bảy Hiền – cầu Sài Gòn).

Về hiện trạng, khu đất này đang là Trung tâm triển lãm và thể dục thể thao quận Tân Bình, do nhà nước quản lý nên không phải giải phóng mặt bằng mà có thể xây dựng mới ngay. TP HCM dự kiến phát triển nơi đây thành trung tâm thương mại, dịch vụ, văn hóa – thể thao đa năng và một bãi xe ngầm kết nối với các tuyến Metro số 2 và số 5.

Ngoài ra, UBND quận 10 và Tân Bình đã lựa chọn khu đất ký hiệu C30 để thực hiện TOD có diện tích 41 ha nằm trên địa bàn phường 14 (giữa quận 10 và Tân Bình) cách ga công viên Lê Thị Riêng (Metro số 2) khoảng 900 m.

Hiện trạng là đất do Nhà nước trực tiếp quản lý, được sử dụng làm bãi xe, kho bãi, đồng thời có các cửa hàng cho thuê cây cảnh dọc theo các mặt tiền đường. Theo kế hoạch, khu đất này sẽ được chuyển đổi thành một khu đô thị hỗn hợp tạo thêm không gian sống cho người dân.

Trước đó, UBND quận Tân Phú cũng đã ban hành kế hoạch triển khai khu vực TOD dọc tuyến Metro số 2 tại khu đất số I/82 A, diện tích 26 ha, phường Tây Thạnh. Hiện trạng khu đất đa số là đất trống, một số khu vực đang được cho thuê làm rạp chiếu phim, kho bãi. Theo quy hoạch, khu vực này sẽ có chức năng là đất hỗn hợp đầu tư thành khu đô thị nén, đồng thời khai thác thêm không gian ngầm để tối ưu hiệu quả sử dụng đất xung quanh nhà ga tuyến Metro số 2.

Về kế hoạch thực hiện, quý II và III năm nay, các quận sẽ hoàn tất việc trình và phê duyệt đề cương, dự toán và có thể tổ chức lập điều chỉnh quy hoạch. Dự kiến sau khi đồ án điều chỉnh quy hoạch được duyệt sẽ tiến hành lựa chọn nhà đầu tư và triển khai vào quý IV năm nay.

Như vậy đến nay, 3 địa điểm làm mô hình TOD dọc tuyến Metro Bến Thành – Tham Lương đều đã được xác định và lên kế hoạch triển khai cụ thể.

Theo kế hoạch của UBND TP HCM, năm nay thành phố dự kiến phát triển TOD tại 9 vị trí dọc ba dự án giao thông lớn đang triển khai, gồm: Metro số 1 (Bến Thành – Suối Tiên), số 2 (Bến Thành – Tham Lương) và Vành đai 3. Riêng với tuyến Metro số 2 (Bến Thành – Tham Lương) sẽ thu hồi 3 khu đất gồm: khu đất Trung tâm Triển lãm và Thể dục thể thao quận Tân Bình, khu đất ô số I/82A Tây Thạnh tại quận Tân Phú và khu C30, nằm giữa quận 10 và Tân Bình để làm mô hình TOD.

Sau giai đoạn trên, năm 2026-2028, TP HCM dự kiến phát triển thêm khu vực TOD ở hai vị trí khác, gồm xã Tân Hiệp, huyện Hóc Môn và quanh ga Tân Kiên, Bình Chánh. Những vị trí này sẽ kết nối giao thông với Vành đai 3, đường sắt TP HCM – Cần Thơ…

Số liệu từ Sở Xây dựng cho thấy, TP HCM ước tính đang có khoảng 64.000 ha đất có thể phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng. Trong đó, khoảng 32.000 ha khu vực đất nông nghiệp, đất trống, 9.000 ha đất công nghiệp, sản xuất, hoặc chuyển đổi chức năng và 23.000 ha đất đô thị cần chuyển đổi, cải tạo để phát triển TOD.

Phương Uyên

Luật Đất đai 2024 có hiệu lực từ 1/8/2024, nhưng sau một năm đã bộc lộ bất cập cần sửa.

Từ 1/7, cả nước bỏ cấp huyện và vận hành theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, gồm cấp tỉnh và phường/xã. Trong khi đó, luật hiện hành vẫn tồn tại quy định về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp quốc gia, tỉnh và huyện hàng năm. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng việc tồn tại quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất theo cả 3 cấp này là vướng mắc, chưa phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Chưa kể, quy hoạch sử dụng đất và các quy hoạch ngành, lĩnh vực có sử dụng đất cũng chưa thống nhất, đồng bộ. Cùng với đó, các dự án đầu tư công hay dự án quan trọng có tính chất cấp bách, đặc thù để phục vụ những nhiệm vụ chính trị, đối ngoại chưa có hoặc chưa phù hợp quy hoạch. Trước đó, các dự án nhóm này đã có ý kiến về chủ trương đầu tư từ cơ quan quản lý.

Các dự án quan trọng kể trên cũng chưa có quy định về thu hồi đất, ví dụ như những công trình phục vụ Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) hay dự án trong khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế… Luật hiện hành cũng khuyết quy định về thu hồi đất khi nhà đầu tư không thỏa thuận được phần diện tích còn lại (quy mô nhỏ), khiến dự án “treo”, gây lãng phí nguồn lực và chậm tiến độ đầu tư.

Để khắc phục những hạn chế này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất hai phương án, gồm thay thế quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất hàng năm cấp huyện bằng cấp xã hoặc bỏ quy định này.

Cùng với đó, cơ quan soạn thỏa cũng bổ sung hai trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội. Số này gồm các dự án xây dựng cấp bách cho nhiệm vụ chính trị, đối ngoại; dự án trong khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế, logistic hoặc khu đô thị, du lịch dịch vụ thương mại, văn hóa, thể thao… do HĐND cấp tỉnh quyết định. Trường hợp dự án thực hiện qua thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất, chủ đầu tư đàm phán được trên 75% diện tích hoặc người sử dụng, Nhà nước sẽ thu hồi phần còn lại để giao cho họ.

Luật hiện hành quy định giao, cho thuê đất phải qua đấu thầu, đấu giá quyền sử dụng đất. Thực tế qua một năm thực hiện, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhìn nhận việc này cần nhiều thời gian chuẩn bị và dự án khó chọn được nhà đầu tư có năng lực, dẫn tới chậm đưa đất vào sử dụng, ảnh hưởng khả năng thu hút đầu tư. Chẳng hạn, việc bắt buộc đấu giá quyền sử dụng với quỹ đất trụ sở, cơ sở làm việc dôi dư, thu hồi từ cổ phần hóa, thoái vốn doanh nghiệp nhà nước cũng làm kéo dài thời gian, thủ tục, tăng chi phí tuân thủ, đặc biệt cho các dự án ưu đãi đầu tư.

Ngoài ra, quy định cho thuê đất trả tiền hàng năm theo luật hiện hành cũng gây khó khăn cho nhà đầu tư trong hạch toán kinh doanh, thế chấp quyền sử dụng, huy động vốn, đặc biệt với các dự án y tế, giáo dục, văn hóa, xã hội và kinh doanh dịch vụ lưu trú.

Bởi vậy, cơ quan soạn thảo đề xuất sửa nội dung này theo hướng cho phép nhà đầu tư chọn hình thức thuê đất trả tiền một lần hoặc hàng năm. Riêng đơn vị sự nghiệp công lập không được chuyển nhượng hoặc thế chấp quyền sử dụng đất.

Bộ cũng bổ sung trường hợp giao đất thông qua đấu thầu với dự án có sử dụng đất thuộc trường hợp Nhà nước cho thuê thu tiền hàng năm, đối với quỹ đất do cơ quan, tổ chức được giao quản lý.

Quy định tài chính về đất đai cũng là một trong những vướng mắc cần thay đổi khi sửa luật lần này. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang đề xuất việc định giá đất không còn theo “nguyên tắc thị trường”, phải bảo đảm vai trò đại diện chủ sở hữu và quyền quyết định của Nhà nước về giá đất.

Theo lý giải của cơ quan này, việc định giá đất của Nhà nước tại thị trường sơ cấp phụ thuộc vào giá trên thị trường thứ cấp và kết quả từ đơn vị tư vấn. Ngoài ra, việc xác định giá cụ thể gặp khó khăn do phụ thuộc vào nhiều yếu tố như thông tin dữ liệu đầu vào chưa đầy đủ, trình độ năng lực chuyên môn, đạo đức của người định giá, biến động thị trường… Những yếu tố này không phản ánh đúng bản chất giá đất và chưa phát huy vai trò quyết định, điều tiết của Nhà nước.

Tương tự, việc sử dụng phương pháp thặng dư để định giá phụ thuộc vào khả năng thu thập thông tin, giá chuyển nhượng, thuê, loại hình kinh doanh. Phương pháp này cũng không phản ánh đúng giá trị tăng thêm của đất trong tương lai, làm cho giá do Nhà nước quyết định bị phụ thuộc, chạy theo sự biến động của thị trường.

Bởi vậy, việc Nhà nước áp dụng giá đất cụ thể khi trao quyền sử dụng cho doanh nghiệp thực hiện dự án đầu tư còn bị cho là tận thu từ đất, cũng như kéo dài thời gian, tăng chi phí, giảm năng lực cạnh tranh.

Tại dự thảo, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất hai phương án sửa đổi. Một là Chính phủ ban hành bảng giá đất 5 năm một lần, thay vì hàng năm như hiện hành. Bảng giá này được xây dựng theo khu vực, vị trí. Hai là, bỏ giá đất cụ thể và áp dụng lại hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K). UBND cấp tỉnh sẽ ban hành hệ số K từ năm tiếp theo của kỳ 5 năm áp dụng bảng giá đất.

Cuối cùng, việc sửa Luật Đất đai 2024 nhằm đảm bảo tính đồng bộ của pháp luật trong bối cảnh hệ thống vẫn tiếp tục điều chỉnh ở nhiều lĩnh vực như đấu giá tài sản, đấu thầu, quy hoạch đô thị và nông thôn… Các địa phương lúng túng trong xử lý, triển khai bởi nhiều dự án phải trải qua nhiều giai đoạn pháp lý khác nhau.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định việc sửa Luật Đất đai sẽ giúp khơi thông nguồn lực đất đai cho phát triển kinh tế – xã hội, tăng hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai, cũng như đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của người sử dụng. Dự án luật sửa đổi này dự kiến trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 10, và có hiệu lực từ đầu 2026 nếu được thông qua.

Anh Tú

Tại cuộc họp Ban Chỉ đạo của Chính phủ về điều hành kinh tế vĩ mô ngày 26/1, Thủ tướng Phạm Minh Chính lưu ý Bộ Xây dựng một số giải pháp quản lý thị trường bất động sản. Theo đó, cơ quan này cần có chính sách phù hợp cho cả 3 phân khúc nhà ở thương mại, nhà xã hội, nhà cho người trung bình.

“Tinh thần là tăng nguồn cung, cắt giảm các thủ tục, chi phí, phát triển trung tâm giao dịch công khai, giúp thị trường lành mạnh, an toàn”, ông nói.

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, hiện cả nước có 3.297 dự án nhà ở với quy mô khoảng 5,9 triệu căn, tổng vốn đầu tư hơn 7,42 triệu tỷ đồng. Trong đó, nhà thương mại và khu đô thị chiếm tỷ trọng áp đảo với hơn 5,2 triệu căn. Phân khúc nhà xã hội ghi nhận 698 dự án, hơn 657.000 căn, tăng 13% so với cuối năm 2024. Riêng năm ngoái, số lượng nhà ở xã hội hoàn thành vượt kế hoạch hơn 102%.

Lượng cung nhà ở trên thị trường cải thiện nhưng giá vẫn neo cao. Theo thống kê của Viện Nghiên cứu và Đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam (VARS IRE), năm nay, giá căn hộ tại Hà Nội tăng tới 96%, TP HCM gần 57%, Đà Nẵng hơn 72% so với năm 2019. Các phân khúc nhà ở khác như đất nền, biệt thự, liền kề, nhà ở riêng lẻ… cũng ghi nhận mức giá tăng cao, tới 30% trong năm. Quý cuối năm 2025, giá nhà có dấu hiệu chững lại và đi ngang tại một số thị trường, nhưng vẫn chưa hạ nhiệt.

Nguyên nhân, theo giới chuyên môn, chủ yếu đến từ sự mất cân đối cơ cấu sản phẩm và chi phí phát triển dự án ngày càng tăng. Tình trạng lệch pha cung – cầu kéo dài nhiều năm và ngày càng nghiêm trọng khi phần lớn dự án mở bán mới thuộc phân khúc hạng sang, siêu sang và cao cấp. Các dự án giá trị vừa phải gần như vắng bóng, khiến thị trường thiếu nền tảng cầu ở thực.

Năm nay, Việt Nam phấn đấu GDP từ 10% trở lên, lạm phát được kiểm soát, ổn định kinh tế vĩ mô. Tại cuộc họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính lưu ý năm 2026, tình hình thế giới còn nhiều khó lường, dự báo chung rất thận trọng về cả tăng trưởng, lạm phát.

Để đạt mục tiêu, Thủ tướng yêu cầu các bộ ngành nắm chắc tình hình, phản ứng linh hoạt. Nhà điều hành tiếp tục thực hiện chính sách tài khóa mở rộng có trọng tâm, cơ cấu lại nền kinh tế, song song với các chính sách giảm, gia hạn thuế, phí, tiền thuê đất… để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp.

Lãnh đạo Chính phủ yêu cầu các bộ ngành, địa phương tăng thu, tiết kiệm chi và chống thất thu thuế, nhất là trong thương mại điện tử, ăn uống, bán lẻ. Nguồn tăng thu, tiết kiệm chi sẽ được dành chi cho an ninh – quốc phòng, đầu tư phát triển, ưu tiên hạ tầng chiến lược, các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ số.

Nhiệm vụ trong tâm được ông đề cập là đổi mới huy động nguồn lực. Thủ tướng yêu cầu vận hành sàn giao dịch vàng, tài sản mã hóa, trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý trong tháng 2. Bộ Tài chính cũng phải sớm triển khai Cổng đầu tư Quốc gia một cửa liên thông từ trung ương tới địa phương.

Phương Dung