Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 287/2025/NĐ-CP ngày 5/11, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng hàng không. 

Nghị định 287 gồm 5 chương, 29 điều, thay thế Nghị định 44/2018, được xem là khuôn khổ pháp lý cao nhất hiện nay trong việc định hình lại cách quản lý các tài sản công tại khu vực cảng hàng không.

Theo một chuyên gia về quy hoạch đô thị, đây là lần đầu tiên một cơ chế rõ ràng được thiết lập để chuyển giao các tài sản, bao gồm cả quỹ đất không còn nhu cầu sử dụng cho mục đích hàng không, về cho địa phương quản lý và xử lý.

Trong bối cảnh thị trường bất động sản luôn “khát” những quỹ đất sạch có vị trí chiến lược, Nghị định mới này đã mang đến một thông tin cực kỳ đáng chú ý. Trọng tâm của sự chú ý lần này đổ dồn về Điều 19, quy định về việc “Chuyển giao tài sản kết cấu hạ tầng hàng không về địa phương quản lý, xử lý”.

Điểm mới mang tính đột phá của nghị định là việc trao quyền chủ động cho địa phương sau khi tiếp nhận các tài sản này. Chính quyền cấp tỉnh có thể khai thác, sử dụng quỹ đất theo quy định của pháp luật về đất đai, đầu tư và nhà ở, trong đó có thể thực hiện đấu giá, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, giao cho các tổ chức phát triển quỹ đất quản lý hoặc sử dụng cho các mục tiêu an sinh như phát triển nhà ở xã hội, tái định cư.

Mọi hoạt động xử lý phải được tiến hành minh bạch, có thẩm định, phê duyệt của cơ quan có thẩm quyền, bảo đảm không ảnh hưởng đến hoạt động hàng không hiện hữu.

Nghị định cũng khẳng định rõ ràng giới hạn của cơ chế này: Các tài sản được xây dựng trên đất quốc phòng sẽ không được chuyển giao cho địa phương, mà tiếp tục do Bộ Quốc phòng quản lý theo quy định riêng. Cách tiếp cận này giúp phân định rạch ròi giữa hạ tầng dân dụng và khu vực quân sự, đảm bảo an toàn, an ninh hàng không.

Theo giới chuyên gia, việc luật hóa cơ chế chuyển giao này sẽ giúp tối ưu hóa nguồn lực đất đai quốc gia, khắc phục tình trạng “đất treo” hoặc sử dụng kém hiệu quả trong phạm vi sân bay. Khi những khu đất không còn phục vụ công năng hàng không được đưa trở lại vòng quay phát triển kinh tế, địa phương có thêm cơ hội tạo nguồn lực mới, bổ sung quỹ đất sạch cho phát triển đô thị, thương mại và nhà ở.

Dưới góc độ dài hạn, Nghị định 287 không chỉ là giải pháp kỹ thuật trong quản lý tài sản công, mà còn mở ra một hướng khai thác bền vững cho “quỹ đất sân bay” – vừa bảo đảm an toàn, quốc phòng, vừa thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương, đưa nguồn lực hạ tầng trở lại phục vụ lợi ích chung.

Sáng 7/12, theo nguồn tin của phóng viên Dân trí, 28 lô đất liền kề và 20 lô biệt thự tại Dự án hạ tầng khu dân cư đô thị, thương mại và dịch vụ tổng hợp Đông Nam Kỳ Anh (giai đoạn 1) đã được Trung tâm Phát triển Quỹ đất tỉnh Hà Tĩnh phối hợp với các đơn vị tổ chức đấu giá thành công.

Theo đó, 28 lô đất liền kề, diện tích 135-150m2, giá khởi điểm từ 975 triệu đồng đến 1,4 tỷ đồng/lô. Phiên đấu giá thu hút gần 400 hồ sơ đăng ký với hơn 200 người tham gia, mức giá trả cho mỗi lô đất vượt cao so với giá khởi điểm, số bước giá lớn.

Kết quả, 2 lô đất được trả vượt tới 50 bước giá (mỗi bước giá 60 triệu đồng), diện tích lần lượt 147,5m2 (khởi điểm hơn 1,1 tỷ đồng) và 135,5m2 (khởi điểm hơn 1,3 tỷ đồng), trúng đấu giá hơn 4 tỷ đồng mỗi lô, vượt tổng giá trị khởi điểm hơn 6 tỷ đồng.

Ngoài ra, 7 lô đất được trả vượt 25-29 bước giá, 5 lô khác vượt 30-35 bước giá, 100% lô đất đấu giá thành công.

Tổng số tiền thu về sau phiên đấu giá ngoài sức mong đợi, đạt hơn 75 tỷ đồng, vượt 43,5 tỷ đồng so với tổng giá trị khởi điểm.

Hôm 4/12, 20 lô đất biệt thự thuộc dự án nêu trên có diện tích lớn 459-523m2 cũng được đấu giá thành công, dự kiến thu về hơn 82,3 tỷ đồng, vượt tổng giá trị khởi điểm hơn 10 tỷ đồng.

Vào tháng 6, báo Dân trí có bài Dự án khu đô thị trăm tỷ gần 10 năm chưa bán được một lô đất phản ánh về thực trạng dự án này.

Dự án hạ tầng khu dân cư đô thị, thương mại và dịch vụ tổng hợp phía Đông Nam Kỳ Anh, được UBND tỉnh Hà Tĩnh phê duyệt năm 2015 với tổng mức đầu tư gần 193 tỷ đồng. Trong đó, chi phí xây dựng hơn 114 tỷ đồng và giải phóng mặt bằng lên đến 46 tỷ đồng.

Để triển khai dự án với 88 lô đất, hơn 17ha đất tại các xã Kỳ Thư, Kỳ Văn, Kỳ Tân (huyện Kỳ Anh cũ, nay thuộc 2 xã Kỳ Khang và Kỳ Hoa) đã được thu hồi. Đến cuối năm 2017, các hạng mục hạ tầng cơ bản như mương thoát nước, nền đường, đường ống nước sạch, hệ thống điện đã hoàn thành.

Sau khi hạ tầng hoàn thiện, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã phê duyệt đấu giá quyền sử dụng 88 lô đất, diện tích 130-523m2, với giá khởi điểm từ 960 triệu đồng đến 3,94 tỷ đồng.

Tuy nhiên, qua 5 đợt tổ chức đấu giá, không một hồ sơ nào được nộp, khiến dự án nằm tại vị trí đắc địa ven quốc lộ 1A “đắp chiếu” suốt gần 10 năm mà không bán được lô đất nào.

Trong thời gian dài, hạ tầng khu đô thị được đầu tư đồng bộ nhưng vắng bóng dân cư, biến nơi đây thành khu đất bỏ hoang. Cây dại mọc um tùm, các cấu kiện bê tông phơi nắng mưa, xuống cấp. Khuôn viên dự án trở thành nơi chăn thả gia súc, gia cầm của người dân địa phương.

Theo nguồn tin, nguyên nhân chính khiến dự án suốt nhiều năm trước không đấu giá thành công là do “giá khởi điểm cao”. Quá trình đấu giá bị đình trệ do những thay đổi trong Luật Đất đai và việc chờ đợi Thông tư hướng dẫn mới.

Sau khi thành lập vào tháng 5 vừa qua, để giải quyết tồn đọng trên, Trung tâm Phát triển Quỹ đất tỉnh Hà Tĩnh (trực thuộc UBND tỉnh) đã phối hợp với chính quyền địa phương, các sở, ngành rà soát toàn bộ hồ sơ dự án, đánh giá lại hiện trạng để có giải pháp tháo gỡ “điểm nghẽn” và đưa khu đất trở lại sàn đấu giá.

Nhiều dự án ở trung tâm tái khởi động

Công ty cổ phần Đầu tư Địa ốc Đại Quang Minh vừa tái khởi động và giới thiệu dự án chung cư Sarene Residence & Commercial Complex thuộc phân khu phía Bắc – Khu đô thị Sala (phường An Khánh), gắn liền với trục Trung tâm tài chính – hành chính Thủ Thiêm. Sự kiện đánh dấu bước khởi đầu cho giai đoạn đầu tư xây dựng mới của Khu đô thị Sala sau một thời gian tạm ngưng từ năm 2018 và đến nay pháp lý đã được khơi thông.

Ông Nguyễn Hoàng Tuệ, Tổng giám đốc Đại Quang Minh, nói kế hoạch mở bán các sản phẩm của dự án này vào tháng 6 năm nay và hoàn thiện, bàn giao vào tháng 11/2027.

Cũng tại phường An Khánh, dự án Dat Xanh Homes Riverside (nay đổi tên thành The Prive) được tái khởi động trong năm qua sau thời gian trì hoãn vì pháp lý. Công trình đang được thi công rầm rộ, các đợt mở bán đã được triển khai.

Theo ghi nhận, không riêng các dự án này, nhiều tổ hợp, công trình nhà ở trong khu trung tâm TPHCM có cơ hội “hồi sinh”, tái khởi động sau nhiều năm gặp khó vì pháp lý.

Tại trung tâm quận 1 cũ, 2 dự án cao ốc từng “đắp chiếu” nhiều năm là IFC One Saigon và One Central HCM cũng đã được tính toán phương án điều chỉnh để tiếp tục thực hiện.

Sở Xây dựng TPHCM mới đây cho biết thành phố đã chấp thuận việc chuyển nhượng, điều chỉnh dự án khu phức hợp One Central HCM (đối diện chợ Bến Thành, phường Bến Thành), gia hạn tiến độ thêm 48 tháng.

Còn dự án IFC One Saigon, thành phố đã nhận được đơn của bà Trương Mỹ Lan (Tập đoàn Vạn Thịnh Phát) đề nghị tiếp tục tham gia đầu tư, hoàn thiện. Sở Xây dựng TPHCM được yêu cầu phối hợp với các cơ quan liên quan thẩm định dự án, lập phương án xử lý theo đúng quy định và thẩm quyền.

Nguồn cung tiếp tục khan hiếm, giá khó “hạ nhiệt”

Theo dữ liệu thị trường, trong giai đoạn 2015-2025, giá bất động sản trung tâm TPHCM tăng mạnh trên tất cả các phân khúc, nhưng mức tăng không đồng đều. Đất nền dẫn đầu mức tăng, tiếp theo là chung cư tăng 197%, nhà riêng tăng 168%.

Đại diện một đơn vị nghiên cứu cho rằng bất động sản trung tâm, bao gồm cả khu cũ lẫn Thủ Thiêm vẫn giữ vị thế đặc biệt: nhu cầu ổn định và chịu ảnh hưởng trực tiếp từ năng lực kết nối hạ tầng. Những yếu tố then chốt này giúp phân khúc căn hộ duy trì sức đề kháng tốt trong trung hạn đến dài hạn, ngay cả khi thị trường chung trải qua các chu kỳ điều chỉnh.

Trung tâm Nghiên cứu Thị trường & Am hiểu Khách hàng One Mount Group cũng ghi nhận tình hình thị trường có nhiều chủ đầu tư đã tái khởi động hoặc mở bán các dự án tại khu vực trung tâm và vùng lõi đô thị TPHCM. Xu hướng này phản ánh quá trình tháo gỡ pháp lý đang diễn ra tích cực, đồng thời cho thấy kỳ vọng của doanh nghiệp vào một chu kỳ tăng trưởng bền vững hơn trong trung và dài hạn.

Khu vực trung tâm tiếp tục dẫn dắt thị trường với dòng sản phẩm cao cấp và hạng sang, chiếm khoảng 80% lượng giao dịch. Trong khi đó, phân khúc trung cấp lại dịch chuyển mạnh sang các thị trường vệ tinh, nơi đóng góp hơn 60% tổng lượng giao dịch toàn thị trường trong năm 2025.

Tại trung tâm TPHCM, giá bán trung bình năm 2025 đã đạt hơn 103 triệu đồng/m2, tăng 25% so với năm trước. Động lực chính thúc đẩy chỉ số giá sơ cấp tăng cao là sự xuất hiện của các dự án hạng sang với mức giá chào bán kỷ lục.

Đơn vị này dự báo tổng nguồn cung mới tại thị trường TPHCM dự kiến sẽ đạt từ 27.000 đến 32.000 căn hộ/năm. Trong đó, khu vực trung tâm ước tính đóng góp 16.000-17.000 căn/năm trong giai đoạn 2026-2027. Việc gia tăng đáng kể về cả số lượng và chất lượng nguồn cung sơ cấp cho thấy sự sẵn sàng của các chủ đầu tư trong việc đón đầu làn sóng tăng trưởng mới.

Ông Trần Minh Tiến (One Mount Group), nhận định TPHCM đang đứng trước một làn sóng tăng trưởng mới khi các điểm nghẽn pháp lý dần được khai thông. Đặc biệt, việc triển khai các dự án trọng điểm tại khu vực Thủ Thiêm trong năm nay sẽ đóng vai trò là “đầu tàu” thiết lập những cột mốc giá mới, tái định vị hoàn toàn mặt bằng giá trị cho khu vực trung tâm.

Ngược lại, bà Dương Thùy Dung, Giám đốc điều hành CBRE, khẳng định tình trạng khan hiếm nguồn cung khu vực trung tâm TPHCM vẫn tiếp diễn. Trong năm 2025, nguồn cung căn hộ mới chỉ dao động khoảng 7.000-8.000 căn. Năm nay, bà dự báo có thể tăng lên khoảng 10.000 căn, nhưng vẫn ở mức thấp và chủ yếu đến từ các giai đoạn tiếp theo của những dự án đã chào bán trước đây, chứ không phải dự án mới.

Phần lớn các dự án mới trong thời gian tới sẽ nằm ngoài khu vực trung tâm, do quỹ đất ngày càng khan hiếm và giá đất tăng cao. Đặc biệt, những chủ đầu tư chưa hoàn tất nghĩa vụ tài chính từ trước sẽ gặp nhiều khó khăn khi chi phí đất tăng mạnh, buộc họ phải tính toán lại bài toán tài chính.