Sở Nông nghiệp và Môi trường TP HCM cho biết đã trình UBND TP HCM dự thảo quy định điều kiện tách thửa, hợp thửa đất trên địa bàn thành phố sau sáp nhập, nhằm thay thế các quy định riêng lẻ đang áp dụng tại TP HCM, Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu trước đây.

Theo đó, với đất ở, cơ quan soạn thảo đưa ra hai phương án phân chia khu vực áp dụng, với diện tích tối thiểu được phép tách thửa dao động từ 36 m2 đến 100 m2.

Cụ thể, ở phương án một, các khu vực đô thị trung tâm và khu dân cư hiện hữu có mật độ cao được áp dụng mức thấp nhất, cho phép tách thửa từ 36 m2, với chiều rộng mặt tiền và chiều sâu thửa đất không nhỏ hơn 3m. Một số khu vực ven đô áp dụng mức 50-60 m2, trong khi các khu vực ngoại thành và nông thôn yêu cầu diện tích tối thiểu từ 80 m2 đến 100 m2, với mặt tiền và chiều sâu thửa đất không nhỏ hơn 5m.

Phương án hai, địa bàn thành phố được chia thành năm khu vực, nhưng vẫn giữ nguyên các ngưỡng diện tích tối thiểu tương ứng. Theo đó, khu vực trung tâm được phép tách thửa từ 36 m2; các khu vực giáp ranh và đô thị phát triển sau áp dụng mức 50-60 m2; khu vực ngoại thành và nông thôn áp dụng mức 80 m2; riêng một số khu vực có mật độ dân cư thấp áp dụng diện tích tối thiểu 100 m2.

Ngoài ra, dự thảo cũng quy định việc tách thửa đất ở, ngoài yêu cầu về diện tích còn phải đáp ứng điều kiện về hình dạng thửa đất, bảo đảm mặt tiền và chiều sâu tối thiểu, nhằm hạn chế tình trạng chia nhỏ đất quá mức, gây áp lực lên hạ tầng đô thị.

Như vậy, so với quy định hiện hành của TP HCM trước sáp nhập, mức đề xuất 36 m2 diện tích tối thiểu không thay đổi; riêng Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, mức này giảm đi 24 m2.

Với đất nông nghiệp, diện tích tối thiểu được phép tách thửa theo đề xuất là 500 m2 áp dụng cho đất trồng cây hàng năm và các loại đất nông nghiệp khác; 1.000 m2 với đất trồng cây lâu năm, đất nuôi trồng thủy sản, đất làm muối và đất chăn nuôi tập trung (mức này cũng giữ nguyên so với quy định hiện hành của thành phố).

Việc tách, hợp thửa đất phải tuân thủ quy định pháp luật về đất đai. Trường hợp bố trí lối đi ra đường giao thông công cộng, lối đi do các bên thỏa thuận và phải được chính quyền địa phương xem xét bảo đảm yêu cầu thoát hiểm, phòng cháy chữa cháy và điều kiện cấp phép xây dựng trước khi chấp thuận.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, thành phố hiện tồn tại ba quy định khác nhau về tách thửa, hợp thửa đất. Việc áp dụng song song các văn bản này gây khó khăn cho công tác quản lý đất đai và giải quyết thủ tục cho người dân. Nếu không sớm ban hành một quy định chung, thống nhất cho toàn thành phố, việc triển khai sẽ thiếu đồng bộ, ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của người sử dụng đất khi thực hiện các thủ tục tách thửa, hợp thửa.

Theo kế hoạch, quy định về điều kiện tách thửa và hợp thửa đất trên địa bàn TP HCM dự kiến ban hành trước ngày 28/2.

Phương Uyên

Áp dụng bảng giá đất lần đầu

Từ 1/1, hệ thống bảng giá đất lần đầu theo Luật Đất đai 2024 chính thức có hiệu lực, thay thế cho bảng giá ban hành theo Luật Đất đai 2013 (gia hạn đến 31/12/2025). Bảng giá lần đầu được xây dựng theo loại, vị trí, khu vực đất với nguyên tắc thị trường và được sửa đổi, bổ sung khi cần thiết.

Từ cuối năm ngoái, liên tiếp các địa phương công bố bảng giá đất mới với xu hướng tăng như Hà Nội, TP HCM, Hải Phòng, Quảng Ninh, Thanh Hóa… Tại Thủ đô, giá đất ở biến động mạnh tại một số xã ngoại thành như Đông Anh, Hoài Đức, Đan Phượng, An Khánh, dao động 24-26%. Tương tự, bảng giá đất lần đầu của TP HCM áp dụng đầu năm sau tăng hầu hết ở các khu vực, song không đồng đều, Bình Dương cũ tăng cao nhất, có nơi gấp 8 lần mức hiện hành.

Theo các chuyên gia, bảng giá mới tiệm cận giá thị trường giúp tăng tính minh bạch cho thị trường, hạn chế tình trạng “hai giá” kéo dài nhiều năm, tăng thu ngân sách và thúc đẩy công tác giải phóng mặt bằng.

Dù vậy, nhiều chuyên gia lưu ý mức điều chỉnh tăng mạnh ở một số khu vực sẽ kéo chi phí tài chính liên quan đến đất leo thang, gồm tiền sử dụng đất, lệ phí, thuế chuyển nhượng. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp phát triển dự án và người mua nhà ở thực.

Ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), cho rằng chi phí đầu tư leo thang kéo giá thành sản phẩm tiếp tục tăng theo, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận nhà ở và tính thanh khoản của thị trường. Ông nhấn mạnh việc xây dựng bảng giá đất cần hướng đến mục tiêu tạo điều kiện thuận lợi cho môi trường đầu tư, kiểm soát biến động giá và thúc đẩy sản xuất kinh doanh.

Giảm 70% tiền chuyển đổi đất nông nghiệp sang thổ cư

Nghị quyết về một số cơ chế tháo gỡ khó khăn thực hiện Luật Đất đai mới cho phép giảm tiền sử dụng đất khi chuyển đổi đất nông nghiệp sang thổ cư từ đầu năm 2026. Cụ thể, người dân chuyển đất nông nghiệp sang đất ở trong hạn mức chỉ phải nộp 30% phần chênh lệch giữa giá đất ở và nông nghiệp.

Với phần vượt nhưng không quá một lần hạn mức, người dân sẽ nộp 50% chênh lệch. Nếu phần vượt trên một lần hạn mức, khoản phải nộp là toàn bộ chênh lệch giữa giá đất nông nghiệp và đất ở như hiện hành.

Chính sách mới được đánh giá là “phao cứu sinh” cho hộ gia đình có nhu cầu tách thửa, xây nhà. Ông Phạm Thanh Tuấn, chuyên gia pháp lý bất động sản, nhìn nhận quy định gắn mức ưu đãi tiền sử dụng đất (30%, 50%) với hạn mức giao đất ở tại địa phương góp phần bảo vệ đúng nhóm cần được hỗ trợ, và ngăn chặn tình trạng “gom” đất nông nghiệp rồi chuyển mục đích hàng loạt để hưởng chênh lệch.

Tuy nhiên, chuyên gia lưu ý việc giảm tiền chuyển đổi khá hẹp, chỉ áp dụng một lần cho hộ gia đình, cá nhân tính trên một thửa đất, và gắn với hạn mức giao đất ở tại địa phương. Do đó, trường hợp hộ gia đình có nhiều con, cần chia tách đất để ổn định chỗ ở lâu dài vẫn có thể gặp khó khăn, bởi số lần được giảm giới hạn.

Bổ sung 3 trường hợp thu hồi đất

Từ 1/1, Quốc hội chốt thêm 3 trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội. Thứ nhất là thu hồi đất để thực hiện dự án khu thương mại tự do hay trong trung tâm tài chính quốc tế.

Thứ hai là trường hợp chủ đầu tư đã đàm phán được trên 75% diện tích và hơn 75% người có đất. HĐND cấp tỉnh sẽ xem xét, thông qua việc thu hồi phần đất còn lại để giao cho chủ đầu tư. Cuối cùng, trường hợp Nhà nước thu hồi để tạo quỹ đất thanh toán theo hợp đồng BT, cho thuê đất, tiếp tục sản xuất kinh doanh.

Ông Phạm Thanh Tuấn đánh giá quy định mới giúp tăng tính khả thi cho những dự án thương mại quy mô lớn vốn phải thỏa thuận với nhiều hộ dân nhờ cơ chế hỗ trợ khi đạt mức đồng thuận cao. Chính sách này góp phần tháo gỡ vướng mắc với dự án theo mô hình xây dựng – chuyển giao (BT) và doanh nghiệp cần bố trí lại đất để duy trì hoạt động khi Nhà nước thu hồi đất. Tuy nhiên, để chính sách thực sự hiệu quả, ông Tuấn lưu ý cơ quan quản lý cần tăng cường minh bạch quản lý đất đai, kiểm soát chặt rủi ro lạm dụng chính sách.

Miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp thêm 5 năm

Nghị quyết kéo dài thời gian miễn thuế đất nông nghiệp cũng có hiệu lực từ 1/1. Hộ gia đình, cá nhân và tổ chức trực tiếp sử dụng đất để sản xuất nông nghiệp sẽ được miễn thuế đất này tới hết 2030, tức thêm 5 năm. Việc này để đảm bảo an ninh lương thực, tăng cạnh tranh của Việt Nam.

Trường hợp Nhà nước giao đất nhưng tổ chức, cá nhân không trực tiếp sử dụng và cho đơn vị khác thuê lại để sản xuất nông nghiệp, họ phải nộp 100% thuế đất nông nghiệp trong thời gian Nhà nước chưa thu hồi đất.

Theo Bộ Tài chính, việc miễn thuế đất nông nghiệp sẽ khuyến khích tập trung đất đai để sản xuất quy mô lớn, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn theo hướng hiện đại hóa. Đây không chỉ là giải pháp hỗ trợ nông dân mà còn là chiến lược dài hơi nhằm phát triển nông nghiệp bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Ngọc Diễm