Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) vừa gửi công văn góp ý cho dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách nhằm tháo gỡ vướng mắc trong thi hành Luật Đất đai.

Đề xuất sửa đổi cách tính tiền sử dụng đất

Theo dự thảo, khi tính tiền sử dụng đất, chi phí xây dựng hạ tầng chỉ được tính đối với phần diện tích đất mà chủ đầu tư bàn giao lại cho Nhà nước. VNREA cho rằng quy định này chưa hợp lý. Hiệp hội đề nghị cần tính chi phí hạ tầng của toàn bộ dự án, không chỉ riêng phần đất bàn giao.

Bên cạnh đó, VNREA cũng kiến nghị bổ sung quy định xử lý chi phí lấn biển khi xác định giá đất. Hiện nay, khoản chi phí này mới chỉ được tính vào chi phí phát triển dự án theo phương pháp thặng dư.

VNREA nhấn mạnh, bảng giá đất hiện hành chủ yếu xây dựng dựa trên các thửa đất có sẵn. Do đó, nhiều dự án đầu tư hạ tầng nhưng không có phần đất bàn giao cho Nhà nước (như dự án khu công nghiệp) sẽ không được trừ chi phí hạ tầng.

Trong khi thực tế, chi phí đầu tư hạ tầng mỗi dự án khác nhau rất lớn, đặc biệt là các dự án ở khu vực mới hoặc dự án lấn biển phải chi nhiều cho san lấp, xây dựng hạ tầng. Nếu chỉ cho phép tính chi phí hạ tầng với phần đất bàn giao lại cho Nhà nước thì sẽ không đảm bảo công bằng cho các nhà đầu tư.

Một vấn đề khác liên quan đến Khoản 7 Điều 3 về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Dự thảo quy định: Số tiền nhà đầu tư đã ứng trước cho công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư sẽ được khấu trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất của toàn bộ dự án theo quy định tại khoản 2 Điều 94 Luật Đất đai.

Tuy nhiên, theo VNREA, Luật Đất đai hiện nay đã cho phép: Nhà đầu tư ứng trước khoản tiền này thì được trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất của dự án; nếu sau khi trừ vẫn còn dư, số tiền đó sẽ được tính vào tổng vốn đầu tư của dự án.

VNREA cho rằng quy định trong dự thảo chưa bảo đảm quyền lợi cho nhà đầu tư và cũng không khuyến khích họ ứng trước tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, nhất là trong các dự án được miễn hoặc giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất.

Vì vậy, hiệp hội kiến nghị cho phép nhà đầu tư được tiếp tục khấu trừ khoản tạm ứng này vào các nghĩa vụ tài chính khác mà họ phải nộp cho Nhà nước.

Đề xuất áp giá đất cụ thể với dự án trên 100ha

VNREA cho biết, Điều 5 của dự thảo Nghị quyết quy định áp dụng bảng giá đất để tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất cho tất cả các dự án khi được giao đất, cho thuê đất hoặc chuyển mục đích sử dụng đất.

Tuy nhiên, hiệp hội đề xuất cần bổ sung trường hợp áp dụng giá đất cụ thể. Theo đó, các dự án có quy mô lớn từ 100ha trở lên, hoặc các dự án đầu tư tại những khu vực mới phát triển, chưa có bảng giá đất, nên được tính theo giá đất cụ thể thay vì bảng giá chung.

VNREA cũng góp ý về quy định tính khoản tiền thu bổ sung trong thời gian chưa xác định giá đất. Theo quy định hiện nay, những người đã có quyết định giao đất/cho thuê đất trước ngày 1/8/2024 nhưng chưa được xác định giá đất phải nộp khoản bổ sung bằng 5,4%/năm (dự kiến giảm xuống còn 3,6%/năm).

Hiệp hội cho rằng nghĩa vụ xác định giá đất thuộc về cơ quan Nhà nước, không phải người sử dụng đất. Việc bắt buộc người sử dụng đất nộp thêm tiền trong thời gian này là thiếu cơ sở. Bởi lẽ, khi chưa nộp tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất, họ chưa được thực hiện các quyền như mua bán, chuyển nhượng hay thế chấp.

Do đó, VNREA kiến nghị người sử dụng đất phải nộp bổ sung đối với thời gian chưa tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất nếu đất đã được trao quyền sử dụng đất vào khai thác, kinh doanh, sử dụng. Còn người sử dụng đất không phải nộp nếu đất chưa đưa vào khai thác.

Trường hợp người sử dụng đất đã nộp khoản tiền thu bổ sung đối với thời gian chưa tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất thì được hoàn trả khoản tiền thu bổ sung đã nộp hoặc được đối trừ vào các nghĩa vụ tài chính khác đối với Nhà nước.

Hàng loạt các thương vụ mua bán và sáp nhập (M&A) đã được thực hiện trong thời gian gần đây, giúp các doanh nghiệp có tiềm lực mở rộng quỹ đất, đặc biệt là quỹ đất “vàng” khu vực trung tâm.

Những thương vụ đắt giá

Tập đoàn Bất động sản Phát Đạt vừa công bố chủ trương nhận chuyển nhượng cổ phần doanh nghiệp sở hữu dự án nhà ở thương mại tại khu đất “vàng” số 239 Cách Mạng Tháng Tám, Phường Bàn Cờ, TPHCM. Dự kiến tổng mức đầu tư vào dự án này khoảng 5.500 tỷ đồng, triển khai trong giai đoạn 2026-2030.

Đây không phải là lần đầu tiên “ông lớn” này quan tâm đến các quỹ đất khu trung tâm thành phố, bên cạnh việc đẩy mạnh phát triển nhiều dự án tại khu vực miền Trung và các tỉnh lân cận TPHCM. Vào cuối năm ngoái, công ty cũng đã có chủ trương mua lại bất động sản tại số 61 Cao Thắng, Quận 3 (cũ), với giá trị không vượt quá 650 tỷ đồng.

Ngược lại, doanh nghiệp này cũng muốn bán toàn bộ cổ phần một công ty con là chủ đầu tư dự án bất động sản tại số 223-225 Trần Phú, Đà Nẵng. Dự án này được giới thiệu có 3 mặt tiền đắt giá hướng về sông Hàn, vốn đầu tư hơn 2.900 tỷ đồng.

Tại khu vực quận 2 cũ, Tập đoàn Keppel Land (Singapore) đã chuyển nhượng toàn bộ 42% cổ phần tại Công ty TNHH Nam Rạch Chiếc City – đơn vị phát triển dự án Palm City (Quận 2 cũ) – cho Công ty cổ phần Gateway Thủ Thiêm. Thương vụ này có giá trị 2.612 tỷ đồng.

Quỹ đất hơn 9,6ha trên mặt tiền đường Mai Chí Thọ cũng được cho là đã sang tay ông lớn đang phát triển dự án dưới chân cầu Ba Son, trong Khu đô thị mới Thủ Thiêm.

Một giao dịch khác là Tập đoàn UOA Group (Malaysia) chi 68 triệu USD (khoảng 1.700 tỷ đồng) để sở hữu quỹ đất “vàng” tại phường Tân Định, TPHCM. Theo kế hoạch, UOA sẽ phát triển dự án văn phòng hạng A tại đây.

 Công ty hạ tầng Gelex cũng đang có kế hoạch mua lại toàn bộ phần vốn góp của Savico tại khu dân cư cao cấp Cần Giờ, quy mô gần 30ha tại xã Cần Giờ, TPHCM, với giá chuyển nhượng hơn 619 tỷ đồng.

Đất “sạch” được ưu tiên

Theo thống kê của JLL, tổng giá trị các thương vụ M&A trong lĩnh vực bất động sản đạt khoảng 2,4 tỷ USD trong 11 tháng qua. Bất động sản nhà ở dẫn đầu khi chiếm hơn 70% tổng giá trị giao dịch, tiếp theo là phân khúc thương mại và nghỉ dưỡng.

JLL cho biết việc bất động sản nhà ở chiếm tỷ trọng lớn cho thấy nhu cầu “xây dựng quỹ đất” ngày càng mạnh mẽ từ các nhà đầu tư. Xu hướng này trở nên cấp thiết trong bối cảnh nguồn cung đất sạch hạn chế và thủ tục pháp lý ngày càng siết chặt theo hướng minh bạch.

Dòng vốn đầu tư đang tập trung vào những dự án có tính minh bạch pháp lý cao, đặc biệt là các quỹ đất thương mại đã được chấp thuận quy hoạch, có đầy đủ giấy tờ về quyền sử dụng đất và lộ trình triển khai xây dựng rõ ràng.

Từ tháng 4, chính sách cho phép thỏa thuận quyền sử dụng đất không phải đất ở để phát triển dự án nhà ở thương mại đã mở ra cơ hội lớn cho việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất, nhất là từ đất công nghiệp và đất nông nghiệp. JLL đánh giá quy định này sẽ tiếp tục thúc đẩy hoạt động M&A trong phân khúc nhà ở.

Trong bối cảnh thị trường nhiều biến động, doanh nghiệp bất động sản đã xem M&A như chiến lược then chốt nhằm duy trì tăng trưởng. Nhiều tập đoàn sau tái cơ cấu đang đẩy mạnh mở rộng danh mục đầu tư thông qua các thương vụ sáp nhập và mua bán tài sản.

Đơn vị tư vấn khuyến nghị doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ pháp lý của tài sản, đặc biệt là giấy tờ quyền sử dụng đất và các giấy phép liên quan, đồng thời hoàn thiện báo cáo thẩm định pháp lý chi tiết để tăng tính hấp dẫn với nhà đầu tư.

Ngoài ra, doanh nghiệp cần thực hiện định giá chuyên nghiệp theo chuẩn mực quốc tế và cập nhật thường xuyên để phản ánh đúng giá trị thị trường, vì đây là yếu tố quan trọng trong quá trình đàm phán. Doanh nghiệp cũng nên mở rộng xem xét các mô hình hợp tác khác nhau, từ liên doanh, hợp tác chiến lược đến chuyển nhượng toàn bộ tài sản.

Thị trường đất đai tại xã Đại Huệ, Nghệ An đang chứng kiến những diễn biến bất thường khi giá đất tại một số khu vực vừa đấu giá tăng đột biến. Tình trạng này xuất hiện ngay sau khi thông tin về việc khảo sát Khu công nghiệp VSIP Nghệ An 4 lan truyền, dù dự án vẫn chưa có quyết định chính thức.

Tại khu đất đấu giá Rú Cụp, xóm 5, xã Đại Huệ, nơi 55 lô đất vừa được đấu giá cách đây hơn một tháng, hoạt động mua bán, sang nhượng diễn ra khá nhộn nhịp. Nhiều nhóm môi giới tụ tập, mời chào giao dịch trực tiếp, tạo ra một không khí “nóng” trên thị trường.

Mức trúng đấu giá ban đầu của các lô đất 1,8-3,2 tỷ đồng mỗi lô, tương đương 8-9 triệu đồng/m2. Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn, giá đất đã bị đẩy lên cao hơn 500-600 triệu đồng mỗi lô, thậm chí có thông tin một số lô bị “thổi” giá gần gấp đôi so với thời điểm đấu giá.

Ông Hồ Anh Tiến, Chủ tịch UBND xã Đại Huệ, nhận định đây là biểu hiện rõ của hiện tượng “sốt đất ảo”. Ông Tiến cho biết các nhóm đầu cơ đã tự mua đi bán lại với nhau nhằm tạo giao dịch giả, đẩy giá và đánh vào tâm lý người dân có nhu cầu đầu tư theo tin đồn.

“Họ tạo cảm giác khan hiếm, giá tăng nhanh để lôi kéo người dân tham gia. Thực tế, đây không phản ánh đúng giá trị của đất và tiềm ẩn rất nhiều rủi ro”, ông Tiến nhấn mạnh.

Trước nguy cơ mất an ninh trật tự và phát sinh tranh chấp, chính quyền địa phương đã phối hợp với lực lượng công an trực tiếp xuống địa bàn để nắm bắt tình hình. Mục tiêu là giám sát các hoạt động giao dịch, kịp thời phát hiện và ngăn chặn những hành vi có dấu hiệu lừa đảo, ổn định tình hình tại khu vực đấu giá.

Chủ tịch UBND xã Đại Huệ cho biết địa phương đã liên tục phát các bản tin cảnh báo trên hệ thống truyền thanh, khuyến cáo người dân không nên chạy theo những cơn sốt đất không có cơ sở.

“Hiện nay, phần lớn các giao dịch là tự phát, trao tay giữa các nhóm môi giới. Người dân cần hết sức thận trọng để tránh rủi ro về tài chính”, ông Tiến nhấn mạnh.

Chị N.T.H., một người dân tại xã Đại Huệ cho biết chỉ ít ngày sau khi thông tin về việc khảo sát Khu công nghiệp VSIP Nghệ An 4 lan truyền, giá đất tại khu vực vừa đấu giá đã tăng chóng mặt, nhiều lô bị đẩy lên cao với mức chênh lệch tới 500-600 triệu đồng so với giá ban đầu.

Theo chị H., những ngày cao điểm, hàng trăm người từ khắp nơi đổ về khu vực này để dò giá, mua bán, giao dịch đất đai, khiến không khí trở nên hết sức nhộn nhịp, thậm chí có biểu hiện của một “cơn sốt” bất thường.

“Tuy nhiên, hôm nay, khu đất lại rơi vào cảnh vắng lặng, không còn thấy bóng dáng người mua hay môi giới nào như trước”, chị H. chia sẻ.

Lãnh đạo xã Đại Huệ cũng thông tin, địa phương còn nhiều vị trí khác đang nằm trong lộ trình quy hoạch, sẽ được tổ chức đấu giá công khai, minh bạch nhằm đáp ứng nhu cầu thực sự của người dân. Vì vậy, việc mua lại những lô đất đã bị đẩy giá quá cao tại các “điểm nóng” hiện nay là không cần thiết.

Liên quan đến thông tin về Khu công nghiệp VSIP Nghệ An 4, ông Tiến cho biết quá trình quy hoạch vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu, khảo sát. Người dân được khuyến cáo chỉ nên tiếp cận các thông tin chính thức từ cơ quan chức năng, tránh nghe theo tin đồn thất thiệt.

Ở góc độ pháp lý, luật sư Nguyễn Quốc Khánh, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Nghệ An, cho rằng khi chưa có quyết định chính thức và chưa xác định rõ vị trí khu công nghiệp, việc đổ xô mua đất là rất rủi ro.

“Người dân không nên vội vàng đầu tư theo tin đồn, bởi có thể đối mặt với rủi ro pháp lý và khả năng “đón đầu” sai vị trí quy hoạch, dẫn đến thiệt hại lớn”, luật sư Khánh cảnh báo.

Chính quyền xã Đại Huệ khuyến nghị người dân khi tham gia các giao dịch bất động sản cần tìm hiểu kỹ hồ sơ pháp lý, giá trị thực của tài sản, tránh trở thành nạn nhân của các chiêu trò thổi giá, gây thiệt hại về kinh tế và làm bất ổn tình hình kinh tế – xã hội tại địa phương.