Trong văn bản gửi UBND TP HCM mới đây, Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA) cho biết, hiện có khoảng 17 dự án nhà ở thương mại đang vướng mắc, trong đó những người mua các căn nhà từng thuộc quỹ tái định cư vẫn chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở (sổ hồng).

Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ Chỉ thị 07/2003 của UBND TP HCM. Theo chỉ thị này, thành phố yêu cầu chủ đầu tư phải điều tiết 10% quỹ đất hoặc 20% quỹ nhà để bố trí tái định cư. Sau đó, thành phố lại có Công văn 7623 cho phép chủ đầu tư bán quỹ nhà nếu địa phương không có nhu cầu mua. Trên thực tế, các chủ đầu tư đã bán toàn bộ sản phẩm trong dự án, bao gồm cả phần nhà, đất thuộc diện phục vụ tái định cư.

Dẫu vậy, từ năm 2005 đến nay, người mua nhà trong phần diện tích thuộc quỹ tái định cư vẫn bị “treo” sổ hồng, không thể thực hiện đầy đủ quyền của chủ sở hữu bất động sản. Hiện thành phố vẫn chưa có hướng dẫn cụ thể giải quyết vấn đề này, khiến hàng nghìn khách hàng bị thiệt thòi về quyền lợi trong suốt gần 20 năm qua.

Hiệp hội dẫn chứng trường hợp của Công ty Cổ phần Thương mại Xây dựng và Kinh doanh Nhà Dương Hồng, chủ đầu tư dự án khu nhà ở 9B4 – 9B8 tại xã Bình Hưng, huyện Bình Chánh. Dự án được UBND TP HCM giao đất từ năm 2004, với tổng số 254 căn hộ, trong đó 25 căn thuộc diện điều tiết 10% quỹ đất. Đến nay, 229 căn đã được cấp sổ hồng, 25 căn còn lại vẫn bị “treo” dù dự án đã hoàn thành 100% hạ tầng kỹ thuật.

Đại diện Công ty Dương Hồng cho biết đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo quy định, toàn bộ sản phẩm đã được bán cho người dân. Tuy nhiên, suốt 20 năm qua, phần diện tích thuộc quỹ đất 10% vẫn chưa được cấp sổ, gây ảnh hưởng quyền lợi cư dân, dẫn đến khiếu kiện kéo dài và làm giảm uy tín của doanh nghiệp.

Tình trạng tương tự xảy ra với dự án Riva Park (quận 4) do Vietcomreal làm chủ đầu tư. Dù quận xác nhận không có nhu cầu mua lại 150 căn hộ tái định cư và chủ đầu tư đã bán cho người dân, đến nay các căn này vẫn chưa được cấp sổ do vướng Chỉ thị 07. Ngoài ra, hàng trăm căn hộ tại các dự án như khu nhà ở Tiến Hùng (Ehome3, quận Bình Tân) và chung cư Phương Việt (quận 8) dù đã hoàn tất nghĩa vụ tài chính và đủ điều kiện pháp lý, đến nay cư dân vẫn chưa được cấp giấy chứng nhận.

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA, cho rằng các vướng mắc hiện nay chủ yếu phát sinh từ Công văn 7623, thuộc thẩm quyền giải quyết của UBND TP HCM. Trong thông báo số 77 ngày 25/1/2024, UBND thành phố nêu rõ các tiêu chí phân loại, xử lý dự án vướng mắc gồm: nguồn gốc đất, căn cứ pháp lý về nghĩa vụ tái định cư, ưu đãi từng được hưởng, nghĩa vụ tài chính đã thực hiện và nhu cầu tái định cư hiện nay. Dựa vào các tiêu chí này, ông Châu cho rằng UBND TP HCM hoàn toàn có thể chỉ đạo cấp sổ hồng ngay cho các căn hộ thuộc diện tái định cư trong dự án nhà ở đã có pháp lý đầy đủ, đất có nguồn gốc rõ ràng (chuyển nhượng hoặc đấu giá), và đã hoàn tất nghĩa vụ tài chính.

Do đó, HoREA kiến nghị thành phố không chờ hoàn tất đề án tổng thể mà xem xét cấp sổ ngay cho các dự án đủ điều kiện, nhằm kịp thời bảo vệ quyền lợi người dân và góp phần thúc đẩy thị trường bất động sản phục hồi. TP HCM cần áp dụng cơ chế thống nhất, hướng dẫn doanh nghiệp hoàn tất thủ tục để bảo vệ quyền lợi người dân và tránh ảnh hưởng uy tín nhà đầu tư.

Liên quan đến xử lý cấp sổ hồng tại các dự án vướng mắc Chỉ thị 07, tại buổi họp báo thường kỳ ngày 8/5, đại diện UBND TP HCM cho biết, theo phân công thẩm quyền, việc thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội và Chỉ thị 07 thuộc trách nhiệm của Sở Xây dựng. Trong khi đó, công tác cấp giấy chứng nhận cho tổ chức, cá nhân tại các dự án nhà ở thương mại là nhiệm vụ của Tổ công tác do Sở Nông nghiệp và Môi trường làm cơ quan thường trực.

Ngày 31/3, Tổ công tác này đã đề nghị Sở Xây dựng sớm báo cáo, kiến nghị UBND TP HCM giải pháp tổng thể nhằm tháo gỡ các vướng mắc liên quan nghĩa vụ theo Chỉ thị 07.

Phương Uyên

Cuối năm 2024, chị Minh Thư (phường Phước Long, TP HCM) mua căn hộ 67 m2 tại một dự án đã bàn giao 3 năm ở phường Thủ Đức với giá 4,3 tỷ đồng. Môi giới khẳng định đây là “căn duy nhất giá tốt còn sót lại” khi các căn tương tự đều được rao từ 4,5-4,7 tỷ đồng.

Tuy nhiên, sau khi vào ở và tham gia nhóm cư dân, chị mới biết nhiều căn tương tự đang được rao bán quanh mức 4-4,2 tỷ đồng, thậm chí có thể thương lượng xuống dưới 4 tỷ nếu thanh toán nhanh. Chị Thư nhận ra mình đã mua phải căn bị đẩy giá, trong khi mặt bằng thực tế thấp hơn đáng kể và thanh khoản không như kỳ vọng. Khi chị muốn rao bán lại, môi giới nhận hàng cũng thẳng thắn cho biết khả năng chốt chỉ khoảng 4,2 tỷ đồng do thị trường vừa qua sóng.

“Lúc mua tôi bị thuyết phục bởi thông tin giá đã giảm, cộng thêm lời môi giới rằng chủ cần tiền bán gấp, giờ nhìn lại có cảm giác như mình đã mua phải giá ảo”, chị Thư nói.

Tương tự, anh Đăng Khoa (phường Thạnh Mỹ Tây, TP HCM) cho biết đã chi 8 tỷ đồng mua căn hộ 70 m2 tại phường Bình Trưng Tây, sau khi được môi giới dẫn đi xem hàng loạt căn có giá rao từ 8,3-8,5 tỷ đồng. Môi giới cũng giới thiệu thêm một số căn trong cùng tòa nhà và dẫn anh khảo sát giá các dự án lân cận để củng cố tâm lý “mua được giá tốt”.

Anh Khoa kể nhiều lần lưỡng lự khiến căn mình ưng ý bị người khác mua mất nên đành chốt nhanh căn hộ có view đẹp, tầng trung, đang cho thuê ổn định. Tuy nhiên, chỉ tháng sau, anh phát hiện nhiều căn tương tự trong cùng block được rao bán thấp hơn 200-300 triệu đồng, thậm chí còn có thể thương lượng sâu nếu thanh toán nhanh. “Tôi tưởng đã trả giá tốt vì chủ nhà nói từng được người khác trả 8,5 tỷ nhưng không bán, có thể tất cả chỉ là kịch bản,” anh chia sẻ.

Ghi nhận của VnExpress cho thấy, trong vài năm qua, giá căn hộ thứ cấp tại TP HCM liên tục tăng, theo đà tăng của thị trường sơ cấp. Nhiều dự án ghi nhận mức tăng 30–50% chỉ trong 2–3 năm, từ phân khúc bình dân vươn lên trung – cao cấp, bất chấp chất lượng sản phẩm không có nhiều cải thiện.

Chẳng hạn, một chung cư trên đường Võ Chí Công, phường Phú Hữu, mở bán đầu năm 2019 với giá 33 triệu đồng mỗi m2, hiện được sang tay với giá khoảng 60 triệu đồng mỗi m2, tăng 93–115% sau 6 năm. Riêng từ năm 2023 đến nay, giá rao bán đã tăng hơn 50%. Một dự án khác trên đường Song Hành, cũng thuộc phường Phú Hữu, mở bán lần đầu năm 2017 với giá 28 triệu đồng mỗi m2, nay rao bán trung bình 58 triệu đồng mỗi m2, tăng gần 142% và được xếp vào phân khúc cao cấp.

Tốc độ tăng giá như trên không phải cá biệt. Theo CBRE, trong năm qua, giá căn hộ thứ cấp tại TP HCM tăng trung bình khoảng 15%, riêng khu Đông tăng đến 18%. Avison Young Việt Nam cũng ghi nhận mức tăng bình quân 15% mỗi năm đối với căn hộ sang tay tại TP HCM.

Dữ liệu từ Batdongsan cho thấy, trong 5 năm qua, giá căn hộ thứ cấp tại TP HCM đã tăng 46–60%. Riêng năm qua, giá rao bán chung cư tại nhiều quận nội thành như Bình Thạnh, quận 2, quận 7, quận 10… tăng 17–31% so với năm trước và tăng 22–52% so với năm 2023. Tuy nhiên, đơn vị này lưu ý, mức giá rao bán không phản ánh chính xác giá giao dịch thực tế mà chỉ có tính chất tham khảo, do được thiết lập bởi chủ nhà và môi giới.

TS Nguyễn Văn Đính, Phó chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, nhận định tình trạng chung cư tăng giá bất thường tại Hà Nội và TP HCM có dấu hiệu bị thổi giá. Theo ông, giá nhà bị đẩy lên cao dù thanh khoản thấp là hệ quả từ sự can thiệp của một nhóm lợi ích, trong bối cảnh kinh tế và thu nhập người dân chưa phục hồi.

Đồng quan điểm, ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc Batdongsan khu vực miền Nam, cho rằng tốc độ tăng giá “bất thường” của căn hộ thứ cấp thời gian qua là kết quả của nhiều nhóm đối tượng cố tình đẩy giá. Trong khi nhu cầu thực chủ yếu tập trung ở phân khúc 2-4 tỷ đồng, hiện thị trường gần như không còn căn hộ dưới 3 tỷ đồng và phần lớn đã vượt mốc 4 tỷ đồng mỗi căn.

Ông Tuấn đánh giá, nguyên nhân chính khiến giá chung cư cũ bị đẩy lên là người bán neo giá kỳ vọng, trong khi nguồn cung mới khan hiếm khiến người mua khó tìm được lựa chọn thay thế. Tuy nhiên, nếu xét về tiện ích, chất lượng công trình và cộng đồng cư dân, nhiều sản phẩm không tương xứng với mức giá đang được rao.

Chia sẻ về câu chuyện thổi giá chung cư, ông Nguyễn Minh Tú, nhà đầu tư với 15 năm kinh nghiệm, cho biết chiêu thổi giá căn hộ thứ cấp thường diễn ra theo kịch bản bốn bước: rao giá cao, tạo giao dịch nội bộ để xác lập mặt bằng, giảm giá có chủ đích nhằm tạo cảm giác “hời” và cuối cùng là kích hoạt tâm lý FOMO bằng các thông tin như “hết hàng”, “cho thuê tốt”, “giá sẽ còn tăng”.

Ví như một căn hộ từng giao dịch ở mức 3,6 tỷ đồng được đẩy giá rao bán lên 4,3-4,5 tỷ đồng. Sau đó, môi giới tạo giao dịch nội bộ hoặc đặt cọc tượng trưng để xác lập mặt bằng giá ảo. Khi đã có “giá tham chiếu”, họ giảm nhẹ 5–10% để tạo cảm giác mua hời. Tâm lý sợ bỏ lỡ được kích hoạt bằng các thông điệp như “hết hàng chủ đầu tư”, “cho thuê tốt”, khiến người mua dễ xuống tiền. “Nếu không khảo sát kỹ, người mua rất dễ trả tiền cho kỳ vọng, chứ không phải giá trị thực,” ông Tú nói.

Chuyên gia bất động sản Lê Quốc Kiên cho rằng sở dĩ chiêu “thổi giá” căn hộ hoạt động hiệu quả vì người mua thường bị neo tâm lý vào giá rao ban đầu, thay vì so sánh với giá trị thực. Nhiều người mua lần đầu cũng thiếu kỹ năng kiểm tra lịch sử giao dịch qua sổ hồng hoặc dữ liệu công chứng, dễ bị môi giới dẫn dắt.

Theo ông Kiên, rất khó xác định mức độ thổi giá vì thị trường phụ thuộc vào cung – cầu. Tuy vậy, người mua có thể nhận diện một số dấu hiệu như: tỷ suất cho thuê trên giá bán thấp, chỉ đạt 1-2% mỗi năm (mức hợp lý là 3–5%); sản phẩm bị sang nhượng nhiều lần và giá tăng quá nhanh qua mỗi lần sang tay hoặc một khu vực, phân khúc bỗng dưng xuất hiện dồn dập thông tin truyền thông kèm giá tăng đột biến. Đây có thể là dấu hiệu cho thấy thị trường đang bị đẩy giá bởi nhóm đầu tư hoặc chủ dự án.

Các chuyên gia khuyến nghị, để tránh tình trạng mua trúng sản phẩm bị “thổi giá”, người mua cần chủ động kiểm tra giá giao dịch thực tế qua sổ đỏ, dữ liệu thị trường từ cổng công khai hoặc văn phòng công chứng. Đồng thời nên so sánh tiện ích, mức phí quản lý, tuổi đời công trình và khả năng khai thác cho thuê với các dự án tương đương trong khu vực.

Việc mua nhầm căn bị thổi giá không chỉ khiến người mua chịu thiệt mà còn làm méo mó thị trường, đặc biệt nguy hiểm nếu có sử dụng đòn bẩy tài chính. Trong nhiều trường hợp, người vay có thể bị từ chối giải ngân do ngân hàng định giá lại thấp hơn giá mua. “Thị trường thứ cấp là nơi người mua cần tỉnh táo nhất. Mức giá cao không đồng nghĩa tài sản có giá trị cao. Nếu mua nhầm căn bị thổi giá, người mua mất luôn cơ hội tích lũy tài chính và khả năng xoay vòng đầu tư,” ông Lê Quốc Kiên nhấn mạnh.

Phương Uyên

Ngày 24/5, Thường trực Chính phủ có cuộc họp về thị trường bất động sản. Cùng dự có lãnh đạo Chính phủ, các bộ ngành, hiệp hội, ngân hàng, doanh nghiệp trong lĩnh vực bất động sản và lĩnh vực liên quan.

Theo báo cáo tại hội nghị, quản lý hoạt động kinh doanh, môi giới bất động sản còn hạn chế, có hiện tượng tạo giá ảo, đầu cơ. Do đó, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu các bộ ngành, địa phương phải quyết liệt xử lý các hành vi tạo giá ảo, đầu cơ, thao túng trục lợi trong đấu giá đất, lũng đoạn thị trường bất động sản, không để người dân bị lừa đảo.

Bộ Tài chính được giao chỉ đạo Uỷ ban nhân dân các tỉnh thành đánh giá, ban hành bảng giá đất, nâng mức đặt cọc trong đấu giá đất, xử nghiêm các hành vi lợi dụng đấu giá để gây nhiễu loạn thị trường. Bộ Công an phải vào cuộc xử lý ngay những phần tử thao túng, lũng đoạn thị trường.

Cùng với đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phải xây dựng quy định về đấu giá, đủ sức răn đe, phòng ngừa tình trạng này. Ngân hàng Nhà nước thanh tra, tập trung quản lý rủi ro, không được để các ngân hàng tiếp tay cho vi phạm thao túng để tạo mặt bằng giá mới, giá ảo.

Báo cáo của Bộ Xây dựng cho thấy quý đầu năm, cả nước có thêm 14 dự án nhà ở thương mại hoàn thành xây dựng, với quy mô hơn 3.800 căn, tăng 40%, 994 dự án đang triển khai xây dựng, với quy mô gần 400.000 căn. Lượng giao dịch bất động sản căn hộ chung cư, nhà ở riêng lẻ, đất nền đều tăng 16-32% so với quý trước, trong khi giá các loại hình bất động sản tiếp tục có xu hướng tăng.

Về phát triển nhà ở xã hội, hiện cả nước có 679 dự án được triển khai với quy mô hơn 623.000 căn, trong đó 108 dự án hoàn thành (73.000 căn) và 155 dự án đã khởi công xây dựng (hơn 132.000 căn).

Ngoài tình trạng đầu cơ, giá ảo, các đại biểu cho rằng nguồn cung còn hạn chế, lệch pha. Doanh nghiệp còn khó khăn về vốn, kết quả triển khai nhà ở xã hội còn chậm, nhiều dự án bất động sản gặp vướng liên quan đến thủ tục pháp lý về đất đai, đầu tư, đấu thầu, đấu giá, xây dựng, tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất ở một số địa phương còn hạn chế.

Các dự án có vướng mắc đang được tích cực xử lý, nhưng vẫn còn những vấn đề chưa giải quyết, chủ yếu thuộc thẩm quyền của các địa phương.

Các đại biểu đề xuất nhà điều hành tháo gỡ các vướng mắc cho thị trường bất động sản, giảm các chi phí ảnh hưởng tới giá bất động sản. Cơ quan quản lý cũng cần có kế hoạch, chỉ tiêu, điều tiết các phân khúc bất động sản hợp lý.

Kết luận hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu các bộ ngành nghiên cứu, gỡ vướng để giảm chi phí, giá bất động sản, tăng nguồn cung để tăng khả năng tiếp cận nhà ở của người dân. Các bộ ngành, địa phương phải tăng phân cấp, phân quyền, giảm thủ tục hành chính, loại bỏ quy định rườm rà, không cần thiết, xây dựng chính sách thiết thực cho người mua nhà.

Ông giao các địa phương rà soát các dự án vướng pháp lý, đề xuất cơ chế tháo gỡ. Các địa phương quy hoạch phát triển bất động sản phù hợp, trong đó những vị trí đẹp, thuận lợi dành cho sản xuất, kinh doanh, dịch vụ phát triển lâu dài. Đồng thời, họ cũng phải phát triển hạ tầng, tạo quỹ đất để phát triển nhà ở ở những khu vực kém thuận lợi hơn.

Bộ Xây dựng phải nghiên cứu tích hợp quy định về các thủ tục đầu tư thành một nghị định, sớm xây dựng cơ sở dữ liệu về nhà ở kết nối cơ sở dữ liệu về dân cư. Cơ quan này được giao nghiên cứu mô hình trung tâm giao dịch bất động sản và giao dịch đất do Nhà nước quản lý. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Bộ Tài chính rà soát các quy định về đất đai, thủ tục định giá đất, sửa các quy định hiện hành.

Thủ tướng giao Bộ Tài chính sớm nghiên cứu ban hành chính sách đánh thuế bất động sản với đất, nhà ở không sử dụng, phần chênh lệnh giá đất với giá bán, có cơ chế xử lý các giao dịch không trong sáng. Ngành ngân hàng cho vay nhà ở, góp phần tăng trưởng tín dụng, giảm thủ tục, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận vốn.

Bộ Công an rà soát các dự án có dấu hiệu vi phạm, trước mắt cho khắc phục bằng các biện pháp kinh tế, sau đó xem xét các biện pháp khác. Thủ tướng lưu ý không để tình trạng người dân bị lừa đảo liên quan đất đai, kiểm soát phòng cháy, chữa cháy, giảm chi phí cho người dân.

Thủ tướng Phạm Minh Chính đề nghị các doanh nghiệp chủ động rà soát, tái cấu trúc danh mục dự án đầu tư, phù hợp nhu cầu của xã hội. Các doanh nghiệp cũng cần giảm giá, tiết kiệm chi phí để hạ giá nhà ở, tập trung nguồn lực để giải quyết các khó khăn, hoàn thiện thủ tục pháp lý sớm triển khai các dự án, tăng nguồn cung cho thị trường.

Phương Dung

Đề xuất trên được TS Cấn Văn Lực, chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng BIDV, nêu tại tọa đàm giải pháp đảm bảo có ít nhất một triệu căn nhà xã hội, ngày 1/4.

Trước đó, trong cuộc họp với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương vào cuối tháng 2, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhắc tới việc thành lập “Quỹ nhà ở quốc gia” nhằm phát triển nhà giá rẻ tại các đô thị lớn. Đầu tháng 3, Thủ tướng Phạm Minh Chính cũng yêu cầu Bộ Tài chính hoàn thành lập quỹ này để huy động nguồn lực phát triển nhà ở xã hội.

TS Cấn Văn Lực cho biết Quỹ nhà ở quốc gia có thể huy động từ 4 nguồn vốn gồm ngân sách, phát hành trái phiếu dành cho dự án nhà xã hội, huy động từ người mua nhà và các tổ chức tài chính trong, ngoài nước. Quỹ này sẽ cho vay với nhóm đủ điều kiện mua nhà xã hội và người trẻ dưới 35 tuổi như chỉ đạo của Thủ tướng. Theo ông, hai nhóm này phải có tích lũy và thu nhập ổn định. Họ có thể nộp một phần tiền tiết kiệm vào quỹ để đảm bảo dòng tiền mua nhà.

Ông nói, việc phát triển Quỹ nhà ở quốc gia cần tính toán đến cấu trúc nguồn vốn. Nhìn từ kinh nghiệm quốc tế, ông Lực cho rằng tỷ lệ cho vay người mua nhà và chủ đầu tư nên là 70-30.

Trước quan ngại Quỹ nhà ở quốc gia có thể “hết tiền” vì chưa rõ ràng nguồn thu, ông Lực cho rằng cần phát triển theo nguyên tắc “lấy mỡ nó rán nó”. Tức là quỹ cần có cơ chế phát triển vốn bền vững, không chỉ dừng ở việc chi. Nguồn thu này có thể lấy từ chính phí bảo lãnh chủ đầu tư, người mua nhà hoặc từ cho vay với lãi suất ưu đãi bằng 50-70% mức lãi thị trường.

Hiện nhóm ngân hàng quốc doanh (Agribank, Vietcombank, Vietinbank và BIDV) cho vay mua nhà với lãi suất ưu đãi 5,5-6%, áp dụng cho 6-12 tháng đầu. Sau giai đoạn ưu đãi, lãi suất thả nổi được tính bằng lãi suất huy động 12 tháng cộng biên độ 3,5-4%. Còn nhóm ngân hàng cổ phần cho vay lãi suất thả nổi khoảng 10-11% một năm. Như vậy, với đề xuất lãi vay bằng 50-70% thị trường, lãi ưu đãi của Quỹ nhà ở quốc gia vào khoảng 5-7%.

Cùng quan điểm ông Lê Văn Bình, Phó cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng Quỹ nhà ở quốc gia nếu chỉ dùng để xây nhà xã hội sẽ “không đủ”. Bởi vốn cấp cho quỹ từ ngân sách mang tính chất là “vốn mồi”, khó đáp ứng quy mô phát triển nhà xã hội với mục tiêu ít nhất 1 triệu căn đến 2030.

“Quỹ nhà ở quốc gia cần xây dựng cơ chế thu chi rõ ràng, có thể ứng trước chi phí giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tái định cư sau đó thu lại”, ông Bình cho hay.

Ông Chử Văn Hải, Trưởng phòng Phát triển và Quản lý nhà ở xã hội, Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng), cho biết Bộ này đang đề xuất xây dựng Quỹ nhà ở quốc gia là quỹ tài chính ngoài ngân sách do Thủ tướng thành lập, hoạt động không vì lợi nhuận.

Theo ông, đây sẽ quỹ của Nhà nước dành phát triển nhà cho thuê, học tập từ mô hình của nhiều quốc gia trên thế giới. Quỹ nhà ở này sẽ hỗ trợ cấp bù lãi suất chênh lệch cho chủ đầu tư.

Liên quan đề xuất tăng mức lợi nhuận xây nhà ở xã hội lên 13%, đại diện Bộ Xây dựng cho hay ý tưởng trên dựa trên kiến nghị của nhiều địa phương và chủ đầu tư nhằm đảm bảo hài hòa lợi ích. Việc tăng định mức lợi nhuận có thể khuyến khích các doanh nghiệp tham gia phát triển dự án, tuy nhiên ông Hải lưu ý “giá bán nhà xã hội có thể tăng theo”.

Góp ý đề xuất trên của Bộ Xây dựng, ông Nguyễn Văn Đỉnh, chuyên gia pháp lý bất động sản, cho rằng “nên giữ định mức 10%” như quy định cũ. Ông nói, đặt trong bối cảnh trước đây, doanh nghiệp xây nhà xã hội gặp nhiều vướng mắc pháp lý, tốn chi phí. Quy định yêu cầu hạch toán tổng thể dự án nên chủ đầu tư chỉ được hưởng 10% lợi nhuận trên toàn quỹ đất.

Hiện nay, với những đột phá về chính sách phát triển nhà xã hội, ông Đỉnh cho rằng mức trần lợi nhuận 10% là phù hợp. Bởi lãi định mức chỉ tính cho quỹ đất xây nhà xã hội, còn lại phần 20% làm thương mại dịch vụ được miễn tiền thuê đất và doanh nghiệp được hưởng toàn bộ lợi nhuận phần này. Nếu làm nhà ở thương mại, chủ đầu tư sẽ phải nộp tiền thuế đất.

Theo đề án phát triển 1 triệu căn nhà ở xã hội tới 2030, đến năm 2024 cả nước phát triển 130.000 căn. Tuy nhiên, báo cáo từ Bộ Xây dựng cho thấy dù nỗ lực, các địa phương chỉ hoàn thành được 21.000 căn, tương ứng hơn 16% kế hoạch.

Tại hội nghị trực tuyến toàn quốc đầu tháng 3, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cho biết việc phát triển nhà xã hội đã được bàn nhiều nhưng triển khai chưa hiệu quả. Thủ tướng nói, có thể giao dự án trực tiếp cho doanh nghiệp, không cần qua đấu thầu, miễn đảm bảo công khai, minh bạch.

Trước đó, Thủ tướng đã giao chỉ tiêu cả nước cần xây xong hơn 100.000 căn nhà xã hội trong năm nay. Bắc Ninh và Hải Phòng có chỉ tiêu cao nhất, vượt 10.000 căn mỗi địa phương. Với Hà Nội và TP HCM, chỉ tiêu hoàn thành nhà xã hội năm nay lần lượt 4.670 căn và gần 2.900 căn.

5 năm tới, cả nước cần đạt mục tiêu hơn 995.000 căn hộ. Trong đó, Hà Nội cần hoàn thành gần 45.000 căn, còn TP HCM khoảng 67.000 căn.

Ngọc Diễm