Chị Lan Phương (41 tuổi), chủ căn nhà phố tại phường Đức Nhuận, từng xem đây là tài sản sinh lời an toàn, nay gần như không còn tạo lợi nhuận. Mặt bằng hiện cho thuê hơn 40 triệu đồng mỗi tháng, chỉ đủ trả một phần lãi vay. Sau khi trừ thuế, bảo trì và khấu hao, dòng tiền gần như bằng không.

Trước năm 2022, căn nhà mua hơn 18 tỷ đồng từng cho thuê ổn định 75 triệu đồng mỗi tháng. Sau dịch, giá thuê giảm dần còn 50 triệu đồng rồi thấp hơn nhưng vẫn khó giữ khách. Hợp đồng ngắn hạn, khách liên tục trả mặt bằng vì kinh doanh thua lỗ khiến thời gian nhà trống kéo dài, chi phí sửa chữa, môi giới phát sinh. Từ chỗ tạo thu nhập đều đặn, tài sản này trở thành gánh nặng buộc chủ nhà bù lỗ để giữ.

Không riêng nhà phố, shophouse cũng chung cảnh ngộ. Anh Hoàng Nam (46 tuổi) mua căn shophouse khối đế chung cư khu Đông năm 2019 với giá gần 10 tỷ đồng. Ban đầu chào thuê 40 triệu đồng mỗi tháng không có khách, sau phải hạ còn 32-35 triệu đồng rồi dưới 30 triệu đồng mỗi tháng và chỉ ký được hợp đồng ngắn hạn. Trong khi đó, mỗi tháng anh vẫn gánh gần 50 triệu đồng tiền lãi vay, phí quản lý, bảo trì và thuế. Sau bốn năm khai thác kém hiệu quả, anh rao bán ngang giá mua nhưng thị trường hầu như không phản hồi.

Với nhiều chủ nhà, khó khăn lớn nhất hiện nay không chỉ là tìm khách thuê mà là giữ khách. Bà Lê Thị Duyên (phường An Đông, TP HCM) cho biết trong hai năm qua đã bốn lần phải treo biển cho thuê lại nhà phố mặt tiền vì khách trả nhà chỉ sau vài tháng hoạt động. Có trường hợp chấp nhận thuê với giá đã giảm gần 40% so với trước dịch nhưng chưa đầy nửa năm vẫn đóng cửa do doanh thu không đủ bù chi phí. “Giá thuê không còn là rào cản lớn nhất, khó nhất là khách vào rồi nhưng không trụ nổi”, bà nói.

Năm 2025 tiếp tục là giai đoạn thử thách với nhà phố cho thuê khi nhiều chủ sở hữu rơi vào vòng luẩn quẩn: giá mua cao, kỳ vọng dòng tiền lớn nhưng hiệu quả khai thác kéo dài kém khả quan, áp lực tài chính ngày càng chồng chất. Khi buộc phải bán ra, mức giá thị trường chấp nhận thường thấp hơn nhiều so với kỳ vọng, khiến phân khúc này rơi vào trạng thái thanh khoản yếu.

Dữ liệu từ Batdongsan cho thấy đây là năm thứ ba liên tiếp nhu cầu thuê nhà mặt phố sụt giảm. Giai đoạn 2023-2025, lượng tìm thuê giảm trung bình 20-30% mỗi năm, trong khi giá chào thuê đã hạ 15-20%, thậm chí 25-30% tại nhiều tuyến đường nội thành. Từ vị thế được xem là loại hình “hái ra tiền”, nhà phố dần trở thành phân khúc có biên lợi nhuận mỏng.

Savills Việt Nam cũng ghi nhận mặt bằng nhà phố truyền thống chịu áp lực cạnh tranh lớn từ trung tâm thương mại. Trong khi giá thuê tại trung tâm thương mại vẫn tăng nhờ nhu cầu từ các thương hiệu lớn, tỷ lệ hấp thụ của nhà phố giảm 30-40%, kéo giá thuê đi xuống qua từng năm.

Tỷ suất lợi nhuận vì thế giảm sâu. Trước năm 2020, lợi suất cho thuê nhà phố theo ghi nhận của Biggee, Batdongsan và Nhà Tốt, phổ biến ở mức 6-8% mỗi năm, đủ hấp dẫn so với gửi tiết kiệm. Sau dịch Covid-19, mức sinh lời thu hẹp còn 2-3% với nhà phố và 1-2% với shophouse. Đến năm 2025, lợi suất tiếp tục co lại, chỉ còn khoảng 1,5-2% với nhà phố và dưới 1% với shophouse, thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng ban đầu và kém cạnh tranh so với nhiều kênh đầu tư tài chính khác.

Lý giải thực trạng này, bà Cao Thị Thu Hương, quản lý cấp cao Savills Việt Nam, cho rằng phân khúc nhà phố cho thuê đang chịu tác động đồng thời từ sự suy yếu của sức mua và thay đổi hành vi tiêu dùng. Nhóm khách thuê chủ lực như ngân hàng, F&B, y tế, giáo dục đang trong quá trình tái cơ cấu, thu hẹp mạng lưới và tiết giảm chi phí. Bên cạnh đó, thương mại điện tử và xu hướng mua sắm tại các điểm tập trung khiến hiệu quả kinh doanh tại nhà phố suy giảm, trong khi chi phí thuê vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu chi phí của doanh nghiệp.

Với loại hình nhà phố thương mại, khó khăn thường xuất phát từ việc định hướng phát triển và khai thác sai ngay từ đầu. Nhiều nhà đầu tư coi đây là tài sản nắm giữ chờ tăng giá, trong khi chủ đầu tư tập trung bán hàng mà ít chú trọng xây dựng mô hình vận hành thương mại. Khi yếu tố kinh doanh không được phát huy, giá trị shophouse thậm chí kém cạnh tranh hơn nhà phố hay biệt thự liền kề.

Bàn về khả năng phục hồi, bà Mai Võ, Trưởng bộ phận Bán lẻ CBRE Việt Nam, cho rằng yếu tố then chốt vẫn là sự phục hồi của tiêu dùng. Với nhà mặt phố, phân khúc này còn dư địa phục hồi nhưng khó quay lại giai đoạn “giá cao, dễ thuê”, mà sẽ vận động theo hướng chọn lọc, gắn chặt với hiệu quả kinh doanh thực tế. Năm 2025, câu chuyện của nhiều chủ nhà phố cho thuê tại TP HCM không còn xoay quanh lợi nhuận, mà là làm sao để giữ dòng tiền không âm.

Theo bà, mặt bằng cần được định giá lại theo sức mua và khả năng khai thác, thay vì neo theo kỳ vọng quá khứ. Lợi thế vị trí không còn đủ nếu khó tiếp cận, thiếu chỗ đậu xe hoặc không phù hợp công năng; việc giảm giá thuê đơn thuần cũng không hiệu quả nếu không đi kèm điều chỉnh mô hình khai thác như hợp đồng linh hoạt, chia sẻ doanh thu hay cho thuê từng phần. Nhà mặt phố cần ưu tiên các ngành đòi hỏi hiện diện vật lý như F&B, y tế, giáo dục, dịch vụ cá nhân hoặc showroom trải nghiệm.

Đối với nhà phố thương mại, bà Mai nhấn mạnh cần định vị đúng bản chất là bất động sản thương mại, gắn với bài toán kinh doanh thực tế từ ngành hàng, quy mô mặt bằng đến lưu lượng khách và dòng tiền. Quản lý vận hành chuyên nghiệp đóng vai trò quyết định, đòi hỏi chủ đầu tư tham gia sâu hơn vào tổ chức không gian và thu hút khách thuê, thay vì mô hình “xây xong rồi bán đứt”. Khi có chiến lược vận hành rõ ràng và giá thuê phù hợp sức mua, giá trị thương mại được khôi phục sẽ là nền tảng để giá trị tài sản tăng lên tương xứng với tiềm năng thực tế của loại hình này.

“Một khi giá trị thương mại của nhà phố được cải thiện, giá trị tài sản mới có thể tăng tương xứng với tiềm năng thực tế của loại hình này”, bà Mai nhấn mạnh.

Phương Uyên

Theo số liệu từ Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam (VARS IRE), nguồn cung nhà ở mới trong năm nay ghi nhận tăng khoảng 50% so với 2024. Loạt dự án được tháo gỡ vướng mắc pháp lý, tái khởi động hoặc phê duyệt mới tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP HCM, Đà Nẵng, Khánh Hòa, Tây Ninh. Riêng 5 địa phương này đã có tới 1.759 dự án được “cởi trói”.

Báo cáo của Bộ Xây dựng cũng cho thấy trên cả nước hiện có 3.297 dự án nhà ở với quy mô khoảng 5,9 triệu căn, tổng vốn đầu tư hơn 7,42 triệu tỷ đồng. Trong đó, nhà ở thương mại và khu đô thị chiếm tỷ trọng áp đảo với hơn 5,2 triệu căn. Phân khúc nhà ở xã hội cũng ghi nhận những con số tích cực, với 698 dự án hơn 657.000 căn, tăng 13% so với cuối năm ngoái. Riêng năm nay, số lượng nhà ở xã hội hoàn thành vượt kế hoạch hơn 102%.

Cung tăng nhưng giá nhà vẫn không có xu hướng hạ nhiệt. Theo thống kê của VARS IRE, năm nay, giá căn hộ tại Hà Nội tăng tới 96%, TP HCM tăng gần 57%, Đà Nẵng tăng hơn 72% so với năm 2019. Các phân khúc nhà ở khác như đất nền, biệt thự, liền kề, nhà ở riêng lẻ,… cũng ghi nhận mức giá tăng cao, tới 30% trong năm. Quý IV, giá nhà có dấu hiệu chững lại và đi ngang tại một số thị trường nhưng thực tế chưa ghi nhận dấu hiệu giảm.

Còn theo CBRE Việt Nam, năm nay giá chung cư Hà Nội và TP HCM ghi nhận mức trung bình 91-95 triệu đồng mỗi m2, tăng 21-23% so với cùng kỳ năm ngoái. Các địa phương lân cận hai thành phố lớn cũng ghi nhận mức giá nhà tăng 15-30% so với năm ngoái dù nguồn cung nhà ở cải thiện rõ rệt.

Lý giải việc nguồn cung cải thiện nhưng giá nhà chưa hạ nhiệt, giới chuyên môn cho rằng nguyên nhân chủ yếu đến từ sự mất cân đối cơ cấu sản phẩm và chi phí phát triển dự án ngày càng tăng.

Bà Dương Thùy Dung, Giám đốc điều hành CBRE Việt Nam, cho biết năm nay TP HCM và các tỉnh vệ tinh có gần 30.000 sản phẩm nhà ở được triển khai. Tuy nhiên, tại TP HCM, phân khúc cao cấp chiếm tới 90% rổ hàng, còn với Bình Dương cũ và Tây Ninh là gần một nửa. Trong khi đó, nguồn cung nhà ở vừa túi tiền cho nhóm thu nhập trung bình tiếp tục thiếu hụt, khiến nguồn cung tăng nhưng không giải quyết được áp lực giá.

Cùng quan điểm, ông Trần Minh Tiến, Giám đốc One Mount Group, cho rằng tình trạng lệch pha cung – cầu đã kéo dài nhiều năm và ngày càng nghiêm trọng khi phần lớn dự án mở bán mới năm nay thuộc phân khúc hạng sang, siêu sang và cao cấp. Các dự án giá trị vừa phải gần như vắng bóng, khiến thị trường thiếu nền tảng cầu ở thực.

Nhà ở xã hội, phân khúc được kỳ vọng đóng vai trò “van xả áp” cũng chưa phát triển đúng kỳ vọng. VARS IRE cho biết loại hình này hiện chỉ chiếm khoảng 5-6% tổng số dự án. Dù cả nước đang triển khai khoảng 657.000 căn, con số này vẫn quá nhỏ so với nhu cầu nhà ở của hàng triệu lao động đô thị.

Theo chuyên gia, sự lệch pha nguồn cung không chỉ do chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp mà còn xuất phát từ cấu trúc chi phí. Tiền sử dụng đất, chi phí vật liệu, chi phí tài chính và pháp lý đều tăng mạnh, khiến giá thành dự án bị đội lên và làm thu hẹp dư địa phát triển nhà giá thấp.

Một chủ đầu tư tại khu Đông TP HCM cho biết doanh nghiệp đang triển khai dự án trên tuyến quốc lộ 13, với tiền sử dụng đất khoảng 68 triệu đồng mỗi m2, trong khi chi phí giải phóng mặt bằng theo cơ chế thị trường đã lên gần 100 triệu đồng mỗi m2. Cùng với đó, họ phải vay vốn ngân hàng trong suốt quá trình triển khai, còn chi phí vật liệu xây dựng tăng mạnh. Riêng giá cát xây dựng đã tăng từ mức 300.000-400.000 đồng mỗi khối lên gần 1 triệu đồng. “Chi phí cao khiến giá nhà khó có khả năng giảm”, ông này nói.

Bà Nguyễn Thị Thanh Thảo, Phó tổng giám đốc Phú Đông Group, cho rằng việc phát triển nhà ở “giá mềm” không hề dễ. Tiền đất thường chiếm khoảng 40% tổng giá thành dự án, thậm chí cao hơn nếu mua lại quỹ đất từ thị trường thứ cấp. Khoản chi này phải thanh toán ngay từ đầu bằng vốn tự có và vốn vay, khiến doanh nghiệp chịu áp lực lãi suất ngay cả khi dự án chưa khởi động. Ngoài ra, chi phí xây dựng và hạ tầng chiếm khoảng 25-30%, phần còn lại là marketing, bán hàng, pháp lý và quản lý dự án.

Đáng chú ý, theo bà Thảo tiến độ triển khai đóng vai trò quyết định hiệu quả kinh doanh: nếu dự án hoàn thành đúng hạn, chi phí được kiểm soát; nhưng chỉ cần chậm một vài năm, lãi vay, marketing hay quản lý xây dựng có thể phát sinh thêm hàng chục tỷ đồng, khiến lợi nhuận bị bào mòn.

Trước thực tế nguồn cung cải thiện nhưng giá bán chưa có dấu hiệu giảm, Bộ Xây dựng đã đề xuất nhiều nhóm giải pháp như hoàn thiện thể chế, đơn giản hóa thủ tục hành chính, nghiên cứu thành lập trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý, đồng thời tăng cường kiểm soát tín dụng và thị trường trái phiếu.

Ở góc độ thị trường, TS Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam, kiến nghị chính phủ cần tạo điều kiện để đẩy mạnh phát triển các dự án có giá phù hợp với khả năng chi trả của người dân, đồng thời tháo gỡ các “nút thắt” pháp lý và tiền sử dụng đất. Chỉ khi chi phí đầu vào được kiểm soát và thời gian triển khai dự án rút ngắn, thị trường mới có dư địa điều chỉnh giá theo hướng bền vững hơn.

Phương Uyên

Khu vực Mai Chí Thọ, nút giao An Phú từng ghi nhận lượng lớn phương tiện cùng tình trạng ùn tắc những ngày cận Tết. Sự kiện thông xe hai chiều trục Liên Phường từ tháng 1, cùng nhánh N2 và hầm chui tại nút giao An Phú được hoàn thiện, góp phần tăng khả năng lưu thông của tuyến. Ngoài chia sẻ lưu lượng với các trục vốn thường xuyên quá tải, tuyến này còn hỗ trợ các dòng xe từ khu dân cư ra vành đai, cao tốc.

Với chiều dài 6,7 km, mặt ngang tới 60 m, Liên Phường hình thành hành lang kết nối xuyên suốt từ khu vực Đỗ Xuân Hợp đến đại lộ Mai Chí Thọ, đồng thời, liên thông với cao tốc TP HCM – Long Thành – Dầu Giây, qua mạng lưới đường trục khu Đông. Nhờ đó, dòng xe được phân tán thay vì dồn vào một số điểm nút quen thuộc.

Việc tổ chức 6 làn xe, phân luồng rõ ràng giúp hạn chế tình trạng dừng, chờ kéo dài tại các giao lộ lớn. Kết nối từ Thảo Điền, An Khánh hay khu vực Cát Lái về khu Đông cũng thuận tiện hơn. Thay vì phải tránh giờ cao điểm hoặc chọn lộ trình vòng, người dân có thể đi thẳng theo trục mới để tới phía Đông thành phố. Thời gian di chuyển giữa các phường trong khu vực cũng được rút ngắn, nhất là trong giai đoạn cận Tết.

Song song, hầm chui thuộc dự án nút giao An Phú đi vào khai thác góp phần tách dòng xe theo hướng từ Mai Chí Thọ đi về phía cao tốc. Giải pháp này giảm xung đột giao thông trên mặt đường, hỗ trợ lưu thông liên tục tại cửa ngõ phía Đông thành phố.

Hạ tầng cải thiện cũng làm thay đổi khả năng tiếp cận các điểm đến trong khu vực. Một số khu đô thị, tổ hợp thương mại, dịch vụ dọc trục Liên Phường như The Global City hưởng lợi thế kết nối. Dự án này do Masterise Homes phát triển, hướng đến là khu đô thị hiện đại với phong cách sống toàn cầu. Cảnh quan được quy hoạch đồng bộ với các điểm check-in thu hút hàng triệu lượt du khách mỗi năm.

Cư dân và du khách có thể dạo bộ tại tuyến phố Art Ave với không gian nghệ thuật giao thoa giữa hiện đại và truyền thống; vui chơi tại City Park; tới cầu Ánh Trăng và vịnh Tình Yêu. Bên cạnh đó là khu thưởng thức ẩm thực Wiyo Complex; hay theo dõi những màn trình diễn tại kênh đào nhạc nước lớn nhất Đông Nam Á…

Theo nhiều chuyên gia, khi các tuyến bổ trợ dần hoàn thiện, mạng lưới giao thông khu Đông sẽ vận hành theo hướng đa trục thay vì phụ thuộc vào một vài tuyến chính. Cách tổ chức này giúp phân bổ lưu lượng hợp lý hơn, giảm tình trạng ùn tắc. Việc vận hành trục kết nối như Liên Phường trước thời điểm Tết Nguyên đán không chỉ giải quyết bài toán lưu thông, mà còn tạo nền tảng cho phát triển đô thị và phân bố lại hoạt động dân cư, thương mại về dài hạn ở khu Đông TP HCM.

Song Anh