Cuối tháng 6, một dự án chung cư quy mô gần 1.300 căn hộ tại phường Lái Thiêu (TP HCM) được chủ đầu tư thông báo “bán hết 90%” ngay trong ngày mở bán đầu tiên. Tuy nhiên, sau sự kiện, hàng chục sàn môi giới vẫn liên tục chào hàng với giỏ sản phẩm gần như đầy đủ, từ tầng thấp đến căn góc. Một số sàn thừa nhận đang “ôm” lượng hàng lớn nhưng chưa thể thoát do phần lớn lượng giữ chỗ trước chưa chuyển thành giao dịch thật, giá cao hơn quảng cáo.

Tại khu vực Vũng Tàu cũ, một dự án nghỉ dưỡng từng gây chú ý khi công bố gần 6.000 lượt đặt mua, kèm thông tin toàn bộ sản phẩm thấp tầng đã “cháy hàng”, căn hộ chỉ còn vài suất cuối. Tuy nhiên, khi khách hàng liên hệ, các sàn vẫn sẵn sàng cung cấp nhiều lựa chọn với đa dạng vị trí, diện tích và mức giá. Theo một số đơn vị phân phối, lượng hàng thực tế còn lại không hề khan hiếm như quảng cáo.

Kịch bản này cũng lặp lại ở khu Đông TP HCM. Một dự án chung cư cao cấp hơn 2.500 căn hộ thương mại mở bán từ đầu tháng 7 công bố gần 5.000 lượt booking và khoảng 90% giỏ hàng đã có chủ. Ngay sau đợt công bố này, giá bán thực tế được điều chỉnh 3-5 triệu đồng mỗi m2, trong khi các sàn vẫn tiếp tục tìm khách cho nhiều block chưa tiêu thụ.

Theo một đơn vị phân phối dự án, tỷ lệ khách mua thật chỉ chiếm một phần nhỏ so với số lượng booking đã được công bố do đến thời điểm ký hợp đồng, không ít khách rút lui. “Phần lớn đặt cọc chỉ nhằm “giữ suất” chờ sóng giá, không có nhu cầu mua ở thực, khiến dự án liên tục được quảng bá là cháy hàng trong khi giao dịch thực diễn ra chậm”, một sàn môi giới chia sẻ.

Không chỉ dừng ở con số booking, nhiều sàn còn lan truyền hình ảnh chuyển khoản, thông báo “đặt chỗ thành công” trên mạng xã hội để tạo hiệu ứng đám đông. Một số trường hợp được phản ánh là tự chuyển tiền giữa các tài khoản nội bộ với nội dung đặt cọc mua căn hộ, nhằm đánh vào tâm lý người mua rằng dự án đang thu hút lượng quan tâm lớn. Thực tế, đến cuối năm, các dự án này vẫn tiếp tục được rao bán giỏ hàng sơ cấp từ chủ đầu tư.

Những thông báo “cháy booking”, “sold out 90-100% giỏ hàng” xuất hiện dày đặc trong các đợt mở bán dự án tại TP HCM vào nửa cuối năm, tạo cảm giác thị trường bất động sản đã sôi động trở lại. Không ít dự án quy mô 1.000-2.000 căn hộ chỉ sau một đến hai tháng mở bán đã ghi nhận 3.000-4.000 lượt đặt mua và liên tục thông báo bán hết giỏ hàng. Cùng lúc, giá bán thực tế lại được tăng thêm hàng triệu đồng mỗi m2 so với mức quảng cáo ban đầu, với lý do “nhu cầu cao”.

Tuy nhiên, phía sau các con số được công bố là thực tế hoàn toàn trái ngược: nhiều dự án vẫn âm thầm tìm khách, hàng tồn chưa thoát, thanh khoản thấp hơn xa so với kỳ vọng. Theo báo cáo từ CBRE Việt Nam, năm nay lệ hấp thụ căn hộ của TP HCM chỉ mức 62% đến 73%, kém xa so với giai đoạn sôi động trước Covid 19. Còn theo DKRA Consulting, tỷ lệ hấp thụ căn hộ phía Nam (gồm TP HCM, Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu và Long An cũ) năm nay trung bình chỉ khoảng 54%, có thời điểm chỉ đạt 20-30% trên tổng rổ hàng mở bán.

Lãnh đạo một sàn môi giới tại TP HCM cho rằng chiêu tạo “sóng ảo” qua booking đã xuất hiện nhiều năm nhưng hiện được đẩy lên mức tinh vi hơn. “Có dự án công bố đã bán 95% nhưng sau đó vẫn rao bán kéo dài nhiều tháng. Thực chất, sàn bỏ tiền ký quỹ giữ chỗ rồi tìm người mua thật để sang tay và thu hồi tiền cọc”, ông nói.

Theo vị này, thông tin booking vượt xa rổ hàng thường được lý giải là ưu tiên khách đặt trước theo thứ tự, nhưng thực tế bị phóng đại nhằm tạo tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội (FOMO), thúc đẩy người mua xuống tiền nhanh. Một số chủ đầu tư nhận giữ chỗ từ nhiều đơn vị cùng lúc, miễn đủ tiền, không phân biệt giao dịch thật hay không. Có dự án chỉ khoảng 500 căn hộ nhưng ghi nhận tới 5.500 lượt đặt mua trước, tạo cảm giác cầu lớn để nâng giá bán. Booking vì thế không còn là bước thăm dò nhu cầu mà trở thành công cụ tạo sốt ảo, đẩy giá lên cao.

“Cách mua bán này nếu không siết lại, người mua nhà thật sẽ khó tiếp cận sản phẩm, thị trường kém minh bạch và lành mạnh”, vị này nhấn mạnh.

Chuyên gia bất động sản Trần Khánh Quang cho rằng booking chỉ phản ánh mức độ quan tâm ban đầu, không đại diện cho giao dịch thành công. Trong điều kiện thị trường bình thường, tỷ lệ chuyển đổi từ booking sang giao dịch thực chỉ khoảng 10–30%. Với những dự án có lượng đăng ký gấp đôi rổ hàng như hiện nay, số giao dịch thật có thể chỉ đạt 5-10%, thậm chí thấp hơn.

Theo ông, thị trường đang có tín hiệu phục hồi nhưng chưa trở lại giai đoạn sôi động. Việc nhiều chủ đầu tư công bố bán hết 100% sản phẩm trong thời gian ngắn là thiếu cơ sở. Trong bối cảnh tâm lý nhà đầu tư và người mua ở thực vẫn thận trọng, ông Quang đánh giá các chiêu tạo sóng ảo vì vậy chỉ làm gia tăng biến động và rủi ro cho cả doanh nghiệp lẫn khách hàng.

Ở góc độ quản lý, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP HCM (HoREA), cho rằng để thị trường phát triển lành mạnh cần tăng cường giám sát và công khai dữ liệu giao dịch. Các sàn môi giới phải tuân thủ pháp luật, tránh tiếp tay cho việc thổi giá, tạo sốt ảo. Đồng thời, Nhà nước cần có cơ chế kiểm soát thông tin nhằm bảo vệ người tiêu dùng và ổn định thị trường.

Ông Châu cảnh báo, nếu các hành vi thao túng tâm lý người mua không được kiểm soát trong giai đoạn đầu chu kỳ phục hồi, hệ quả lâu dài sẽ là mất cân đối cung – cầu và cản trở sự phát triển bền vững của thị trường bất động sản.

Phương Uyên

Thông tin trên được Thứ trưởng Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết tại Diễn đàn “Triển vọng thị trường bất động sản năm 2026 – Động lực cho chu kỳ tăng trưởng mới” do Báo Xây dựng tổ chức chiều 8/1.

Theo Thứ trưởng, qua rà soát, cả nước hiện có khoảng 2.991 dự án bất động sản gặp khó khăn, trong đó hơn 80% vướng mắc liên quan đến pháp lý, thủ tục đầu tư, đất đai, định giá đất và thực hiện nghĩa vụ tài chính. Tổng quy mô vốn của các dự án này ước khoảng 2,4 triệu tỷ đồng, phản ánh lượng nguồn lực tài chính lớn đang bị “tắc nghẽn” trong nền kinh tế.

“Nếu tháo gỡ được các dự án này, thị trường sẽ có thêm nguồn cung rất lớn, không chỉ góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn giúp giảm áp lực thiếu hụt nhà ở thời gian tới”, Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh đánh giá.

Cũng theo lãnh đạo Bộ Xây dựng, thời gian qua, các cơ quan chức năng đã tháo gỡ được khoảng 926 dự án trong tổng số gần 3.000 dự án nêu trên. Phần còn lại đang được phân loại theo thẩm quyền xử lý. Cụ thể, khoảng 248 dự án thuộc thẩm quyền Quốc hội, hiện được nghiên cứu để xây dựng nghị quyết tháo gỡ. 278 dự án thuộc thẩm quyền Chính phủ và các bộ, ngành, dự kiến tiếp tục xử lý trong năm nay. Ngoài ra, còn 114 dự án thuộc thẩm quyền địa phương, sẽ do các địa phương chủ động tháo gỡ theo hướng dẫn của Trung ương.

Đáng chú ý, khoảng 80 dự án gặp vướng mắc theo hình thức hợp đồng BT (xây dựng – chuyển giao) cũng đang được Chính phủ xây dựng nghị quyết riêng nhằm khơi thông nguồn lực và sớm đưa các dự án này trở lại triển khai.

Bên cạnh việc tháo gỡ các dự án tồn đọng, Bộ Xây dựng xác định gia tăng nguồn cung nhà ở xã hội và nhà thương mại giá phù hợp là một trong những nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn tới. Theo Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh, nhà ở xã hội đang trở thành điểm sáng khi cả nước đã đạt hơn 60% mục tiêu của Đề án 1 triệu căn. Riêng năm 2026, dự kiến bổ sung khoảng 160.000 căn, góp phần điều tiết thị trường và cải thiện khả năng tiếp cận nhà ở của người dân.

Ngoài ra, cả nước hiện có 1.114 dự án nhà ở, khu đô thị đang triển khai, với khoảng 529.000 sản phẩm. Dù vậy lãnh đạo Bộ Xây dựng thẳng thắn nhìn nhận thị trường vẫn tồn tại nhiều hạn chế như cơ cấu sản phẩm chưa cân đối, nguồn cung nhà ở giá phù hợp còn thiếu, giá bất động sản tăng cao và hệ thống thông tin thị trường chưa đầy đủ, kịp thời. Nếu việc tháo gỡ cho hàng nghìn dự án đang bị ách tắc được triển khai đồng bộ trong năm nay, thị trường sẽ có thêm dư địa để điều chỉnh cơ cấu sản phẩm theo hướng sát với nhu cầu thực hơn.

Ở góc độ thị trường, TS Nguyễn Văn Đính, Phó chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, cho biết năm 2025, thị trường đã ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực khi hàng loạt dự án được tháo gỡ vướng mắc pháp lý và quay trở lại triển khai, bổ sung nguồn cung mới đạt mức cao nhất kể từ năm 2020. Thanh khoản cũng cải thiện rõ rệt, tiệm cận giai đoạn ổn định trước Covid 19. Giá bất động sản tăng nhanh trong nửa đầu năm nhưng đã chững lại từ giữa năm, nhờ các biện pháp điều tiết của Nhà nước.

Cùng với đó, đầu tư công tiếp tục được đẩy mạnh, tạo lực đỡ cho thị trường. Dòng vốn tín dụng đạt mức kỷ lục hơn 4 triệu tỷ đồng, trong đó khoảng 1,8 triệu tỷ đồng chảy vào lĩnh vực bất động sản.

Chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Minh Phong cho rằng quá trình tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý không chỉ khơi thông nguồn lực cho các dự án mà còn mở ra cơ hội tái cấu trúc toàn diện thị trường bất động sản, đặc biệt tại khu vực phía Nam – nơi tập trung nhiều dự án quy mô lớn nhưng tồn tại vướng mắc kéo dài.

Ông Phong đánh giá, việc hoàn thiện thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính và áp dụng các cơ chế đặc thù gỡ vướng cho thị trường bất động sản, trong đó cho phép triển khai dự án khi đạt được sự đồng thuận của đa số chủ sở hữu, đang tạo điều kiện để xử lý nhiều dự án “đóng băng” kéo dài.

Tuy nhiên, những thay đổi này cũng tạo ra sức ép lớn, buộc doanh nghiệp phải điều chỉnh chiến lược, nâng cao năng lực quản trị và thích ứng với môi trường chính sách mới cùng các tiêu chuẩn phát triển ngày càng khắt khe hơn.

Giới chuyên gia nhìn nhận khi nguồn cung được khơi thông, thị trường bước vào quá trình sàng lọc rõ nét hơn. Những dự án kém chất lượng, thiếu minh bạch hoặc không đủ năng lực triển khai dần bị loại bỏ, nhường chỗ cho các doanh nghiệp có tiềm lực tài chính, quản trị tốt và tầm nhìn dài hạn. Trục phát triển vì thế dịch chuyển từ các dự án nhỏ lẻ sang các khu đô thị, đại dự án quy mô lớn, gắn với hạ tầng giao thông và định hướng phát triển bền vững.

Năm 2026, thị trường bất động sản đứng trước nhiều cơ hội nhờ mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, chính sách tiền tệ duy trì linh hoạt và định hướng phát triển các mô hình đô thị mới như đô thị nén, đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD). Theo đánh giá của cơ quan chức năng, khi các vướng mắc pháp lý được tháo gỡ đồng bộ, thị trường bất động sản sẽ có điều kiện bước vào giai đoạn phục hồi bền vững hơn.

Phương Uyên