Trong nhóm công trình đang thực hiện, cầu Phú Mỹ 2 và cầu Cần Giờ bổ sung các hướng kết nối giữa trung tâm với khu Nam, khu Đông và các địa phương lân cận. Khi hoàn thành, các tuyến này được kỳ vọng chia sẻ lưu lượng cho mạng lưới hiện hữu, giảm áp lực lên một số trục thường xuyên quá tải.

Về liên vùng, cầu Phú Mỹ 2 đóng vai trò kết nối xuyên tâm giữa TP HCM và Đồng Nai. Ở hướng còn lại, cầu Cần Giờ mở thêm hành lang phát triển về phía biển, mở rộng dư địa cho các hoạt động kinh tế đô thị trong dài hạn. Việc hình thành các tuyến mới góp phần rút ngắn thời gian di chuyển, tác động đến phân bố dân cư và tổ chức không gian sản xuất, dịch vụ.

Theo định hướng quy hoạch đến năm 2040, tầm nhìn 2060, khu Đông được xác định là một cực tăng trưởng và đầu mối giao thông của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Khu vực đang chuyển từ giai đoạn đầu tư nền tảng sang khai thác thực tế khi nhiều liên kết chiến lược từng bước khép kín.

Nút giao An Phú được xây dựng thành tổ hợp đa tầng, điều tiết dòng xe giữa cao tốc TP HCM – Long Thành – Dầu Giây, đại lộ Mai Chí Thọ và các tuyến chính khác. Tuyến Liên Phường giữ vai trò trục dọc, kết nối các khu dân cư với hệ thống đường vành đai, góp phần giảm phụ thuộc vào một số điểm thường xuyên ùn ứ.

Mạng lưới liên vùng tiếp tục được bổ sung bởi Vành đai 3, cao tốc TP HCM – Long Thành – Dầu Giây, cầu Thủ Thiêm 4 và sân bay quốc tế Long Thành trong tương lai. Sự cộng hưởng của các công trình này hình thành khung hạ tầng liên hoàn, củng cố vai trò trung chuyển của khu Đông giữa TP HCM và các tỉnh lân cận.

Theo Masterise Homes, cùng với sự hình thành của các trục giao thông chiến lược, khu Đông chuyển dần sang giai đoạn ổn định hơn về cấu trúc không gian. Quá trình phát triển không chỉ được nhìn ở tốc độ xây dựng mà còn ở khả năng tổ chức môi trường sống cân bằng, chú trọng yếu tố sinh thái và chất lượng cư trú.

“Trong bối cảnh đó, xu hướng lựa chọn nơi ở cũng thay đổi, khi một bộ phận người mua ưu tiên không gian riêng tư, mật độ thấp nhưng vẫn đảm bảo khả năng tiếp cận khu trung tâm”, đại diện đơn vị này cho biết.

Tại khu Đông, một số dự án được quy hoạch theo mô hình đô thị phức hợp, tích hợp nhà ở, thương mại và dịch vụ trong cùng quỹ đất. Cách tổ chức này cho phép hình thành các phân khu có đặc tính không gian khác nhau, đáp ứng nhu cầu đa dạng trong cùng một tổng thể hạ tầng đồng bộ.

Trong bối cảnh đó, các phân khu thấp tầng bố trí ven sông hoặc trên địa thế bán đảo như Sola được xem như lớp không gian đệm, tạo khoảng chuyển tiếp giữa nhịp đô thị và môi trường sống yên tĩnh hơn. Mặt nước và mảng xanh đóng vai trò điều tiết vi khí hậu, đồng thời hạn chế tác động trực tiếp từ các trục giao thông lớn.

Sola được phát triển theo mô hình compound khép kín, với mật độ xây dựng kiểm soát và tổ chức không gian tách biệt tương đối so với phần còn lại của khu đô thị. Địa thế ba mặt giáp nước tạo lợi thế cảnh quan và khoảng đệm tự nhiên, giúp giảm ảnh hưởng từ dòng phương tiện bên ngoài.

Thiết kế kiến trúc do các đơn vị tư vấn quốc tế Foster + Partners và FORG thực hiện theo ngôn ngữ hiện đại, tiết chế. Nhà ở được bố trí tăng khả năng đón sáng, thông gió tự nhiên và mở rộng không gian xanh trong từng lô đất, hướng tới sự ổn định lâu dài trong sinh hoạt.

Theo Masterise Homes, khi hạ tầng dần hoàn thiện, các không gian ở mật độ thấp trong tổng thể đô thị lớn được xem là hướng phát triển song hành với quá trình gia tăng mật độ chung. “Mô hình này góp phần đa dạng hóa cấu trúc nhà ở tại khu Đông, đồng thời duy trì sự cân bằng giữa phát triển đô thị và yêu cầu về môi trường sống”, đại diện đơn vị cho biết.

Song Anh

Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA) mới đây kiến nghị cho phép chủ đầu tư được bán, cho thuê mua nhà hình thành trong tương lai dù đang thế chấp, chưa giải chấp ngay, nếu ngân hàng và người mua đồng ý.

Nhiều doanh nghiệp và hiệp hội cho rằng đây là giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn vốn. Tuy nhiên, không ít ý kiến từ người mua nhà và giới chuyên gia cảnh báo việc này có thể làm gia tăng rủi ro pháp lý, đẩy phần bất lợi về phía khách hàng, nhóm vốn ở vị thế yếu trong các giao dịch bất động sản.

Chị Ngọc, ngụ phường An Bình (TP HCM), cho biết từng mua căn hộ tại TP Thủ Đức cũ từ năm 2018, nhận nhà năm 2019 nhưng đến nay vẫn chưa được cấp sổ hồng do dự án chưa được giải chấp hoàn toàn. Theo chị, cư dân đã nhiều lần kiến nghị và chủ đầu tư liên tục cam kết, thực tế là tiền đã đóng đủ, nhà đã ở ổn định nhưng sổ hồng vẫn “bặt vô âm tín”, mỗi lần hỏi chỉ nhận được câu trả lời “đang làm việc với ngân hàng”.

Từ trải nghiệm cá nhân, chị cho rằng việc cho phép bán nhà đang thế chấp là một rủi ro lớn. Người mua nhà cá nhân rất khó kiểm soát được năng lực tài chính thực sự của chủ đầu tư và tiến độ trả nợ ngân hàng. “Khi có tranh chấp, người mua phải theo đuổi kiện tụng kéo dài, vừa tốn kém vừa bất an”, chị nhận xét.

Cùng quan điểm, anh Kiệt, một nhà đầu tư bất động sản cá nhân tại TP HCM, cho rằng đề xuất bán nhà chưa giải chấp không phù hợp với tâm lý người mua ở thực, khi buộc họ chấp nhận rủi ro pháp lý để đổi lấy cam kết giải chấp trong tương lai. Theo anh, cơ chế ngân hàng kiểm soát dòng tiền chủ yếu nhằm bảo đảm thu hồi nợ, không phải bảo vệ quyền sở hữu của người mua. Trong trường hợp dự án phát sinh rủi ro, ngân hàng vẫn được ưu tiên xử lý tài sản, còn người mua dù đã thanh toán và nhận nhà vẫn ở thế bất lợi.

Thực tế tại TP HCM cho thấy, nhiều dự án đã bàn giao nhà nhiều năm nhưng cư dân vẫn chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu do chủ đầu tư mang dự án đi thế chấp và không đủ khả năng giải chấp. Một số dự án từng nằm trong diện này như chung cư Bảy Hiền, Minh Thành, Phú Thạnh, Khang Gia Tân Hương, Avila, KDC Phú Hữu, 4S Linh Đông… Nhiều trường hợp, cơ quan quản lý phải vào cuộc tháo gỡ, song quá trình xử lý kéo dài, gây tổn thất lớn về thời gian, chi phí và tâm lý cho người mua.

Điểm chung của các tranh chấp này là người mua hầu như không có công cụ pháp lý trực tiếp để bảo vệ quyền lợi khi chủ đầu tư chậm hoặc không thực hiện nghĩa vụ với ngân hàng, còn khiếu nại, khởi kiện để đòi quyền lợi thường kéo dài, phức tạp và tốn kém.

Từ góc độ chuyên môn, Luật sư Trần Hoàng Hải, Văn phòng luật Hoàng Hải, phân tích nhà ở hình thành trong tương lai là loại tài sản đặc thù, khi người mua phải bỏ tiền trong lúc tài sản chưa hoàn thiện và quyền sở hữu chưa hình thành đầy đủ. Vì vậy, pháp luật nhà ở trong nhiều năm qua luôn đặt ra các yêu cầu nghiêm ngặt nhằm bảo vệ người mua, trong đó có nguyên tắc chủ đầu tư phải giải chấp tài sản trước khi ký hợp đồng mua bán.

Luật Nhà ở 2023 tiếp tục kế thừa tinh thần này, mục tiêu là ngăn chặn tình trạng một tài sản bị đem bán cho nhiều bên và bảo vệ người mua trước nguy cơ tài sản bị xử lý để thu hồi nợ ngân hàng. Vì vậy theo luật sư Hải, việc cho phép bán nhà chưa giải chấp, dù có sự đồng thuận của ba bên, về bản chất đã làm thay đổi trật tự ưu tiên trong giao dịch.

“Khi tài sản vẫn đang thế chấp, ngân hàng có quyền ưu tiên xử lý nếu chủ đầu tư mất khả năng thanh toán, còn người mua vẫn đứng sau trong thứ tự bảo vệ quyền lợi khi xảy ra tranh chấp”, ông Hải nói.

Một rủi ro khác là sự bất cân xứng thông tin. Chuyên gia bất động sản Nguyễn Hoàng cho rằng không phải người mua nào cũng có đủ kiến thức pháp lý để hiểu và đánh giá đầy đủ các điều khoản liên quan đến thế chấp, giải chấp, kiểm soát dòng tiền hay trách nhiệm của ngân hàng. Việc yêu cầu người mua “tự quyết định” mua hay không mua nhà đang thế chấp, về hình thức là trao quyền lựa chọn, nhưng thực chất có thể chuyển phần lớn rủi ro sang phía người yếu thế hơn.

Ngay cả khi thông tin được công khai trong hợp đồng, câu hỏi then chốt vẫn là: nếu chủ đầu tư không thực hiện đúng cam kết giải chấp, ai sẽ là người gánh hậu quả trực tiếp? Trong đa số trường hợp, ngân hàng có đầy đủ công cụ pháp lý để bảo toàn vốn, trong khi người mua phải theo đuổi các tranh chấp dân sự kéo dài để bảo vệ quyền lợi của mình.

Ngoài ra, nhiều ý kiến lo ngại việc cho phép bán nhà chưa giải chấp có thể tạo tiền lệ khiến một số chủ đầu tư phụ thuộc nhiều hơn vào dòng tiền của khách hàng thay vì năng lực tài chính thực chất. Trong bối cảnh niềm tin thị trường vừa mới phục hồi, mọi điều chỉnh chính sách cần được cân nhắc thận trọng, để bài toán tháo gỡ vốn cho doanh nghiệp không trở thành rủi ro pháp lý kéo dài đối với người mua.

Từ góc độ quản lý, Văn phòng Đăng ký đất đai TP HCM mới đây cũng cảnh báo người dân cần thận trọng khi giao dịch nhà ở hình thành trong tương lai, đặc biệt là các dự án hoặc căn hộ đang bị thế chấp. Cơ quan này khuyến cáo người mua chỉ nên ký hợp đồng và thanh toán khi tài sản đã được giải chấp đầy đủ.

Phương Uyên

Báo cáo Knight Frank 2024 cho thấy giá nhà ven sông trên thế giới thường cao hơn trung bình khoảng 49%, thuộc nhóm bất động sản sinh thái được giới siêu giàu ưa chuộng. Căn hộ ven sông Thames (London), nhà bên sông Seine (Paris) có giao dịch phổ biến 321-832 triệu đồng, gấp ba lần trung bình thành phố, còn căn hộ sát sông Hudson tại West Village (New York) tiệm cận 1,17 tỷ đồng mỗi m2.

Sự khác biệt về giá của bất động sản cận thủy so với khu vực khác không chỉ là đặc trưng của các thành phố phương Tây. Ở châu Á, sự chênh lệch này còn rõ nét hơn khi hạ tầng mới liên tục mở rộng và đẩy ranh giới đô thị tiến về phía sông. Gangnam (Seoul) và Pudong (Thượng Hải) là hai ví dụ điển hình: giá căn hộ tại đây đã tăng lần lượt 5- 6 lần trong hai thập kỷ. Không chỉ tăng giá đơn thuần, các khu vực này đã chuyển mình từ vùng ven thành trung tâm kinh tế mới sau khi cầu, metro và đường ven sông được hoàn thiện. Điều đó cho thấy giá bất động sản ven sông không đơn thuần phản ánh sở thích về cảnh quan, mà còn là thước đo cho năng lực mở rộng của một đô thị.

Theo các chuyên gia, sự tăng giá của bất động sản ven mặt nước xuất phát từ ba yếu tố: hạ tầng tạo lực đẩy, cảnh quan cải thiện chất lượng sống và nguồn cung hạn chế. Đây cũng là lý do những khu vực này luôn có thanh khoản tốt dù mặt bằng giá thường cao hơn phần còn lại của thành phố.

Những biến động này phản ánh quy luật chung của các đô thị lớn, và Việt Nam không nằm ngoài xu hướng đó. Báo cáo Bộ Xây dựng quý III cho thấy giá căn hộ trung bình tại Hà Nội và TP HCM lần lượt ở mức phổ biến 80-95 triệu đồng và 91 triệu đồng. Tuy nhiên, các khu ven sông tại hai đô thị này đang hình thành mặt bằng giá riêng.

Trong các đô thị lớn, Hà Nội thể hiện rõ mức độ phân hóa giá giữa khu ven sông và phần còn lại. Đất ven sông Hồng ở Long Biên, một số tuyến sát đê tăng tới hơn 4 lần trong 10 năm qua. Theo dữ liệu Batdongsan, đất gần cầu Trần Hưng Đạo được rao 84-440 triệu đồng mỗi m2, còn biệt thự – liền kề tại một số phường ven sông đạt 119-554 triệu đồng.

TP HCM cũng chứng kiến khoảng cách giá lớn giữa khu ven sông và những vị trí lân cận. Khoảng 10 năm trước, các trục sát sông Sài Gòn như Trần Não có giá khoảng 22 triệu đồng mỗi m2, đến nay đã gấp 6-12 lần. Nhiều vị trí ven sông ở Thảo Điền, Thủ Thiêm ghi nhận mức rao 110-250 triệu đồng mỗi m2, một số chạm 300 triệu đồng. Việc giá đất tăng không chỉ xuất phát từ ưu thế vị trí, mà còn từ sự dịch chuyển của trung tâm kinh tế về phía Đông thành phố.

Không chỉ tăng giá, nhóm sản phẩm ven sông còn cho thấy sức hấp thụ ổn định. Một số dự án cao cấp khu Thảo Điền (TP HCM) đạt thanh khoản 90-95 khi mở bán và nguồn hàng sơ cấp chỉ còn rất ít. Trong khi đó, một căn chung cư ven sông Hồng ở khu Long Biên (Hà Nội) cũng hết sạch giỏ hàng ngay từ giai đoạn mở bán, hiện chỉ còn giao dịch thứ cấp. Điều này cho thấy người mua chủ động tìm kiếm nguồn cung gắn với môi trường sống chất lượng hơn. Các chuyên gia dự báo, những dự án cao cấp dọc hành lang sông Hồng sẽ hưởng lợi từ tỷ lệ hấp thụ trên 80% của phân khúc căn hộ trên 4 tỷ đồng trong thời gian tới.

Yếu tố chi phối phía sau mức giá và sức hấp thụ này, được nhận định đến từ hạ tầng. Nhiều dự án giao thông lớn như vành đai 3, cầu Thủ Thiêm 4 tại TP HCM hay các cầu bắc qua sông Hồng ở Hà Nội được dự báo tiếp tục hỗ trợ giá trị các khu vực lân cận. Theo đó, khi cầu Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Vĩnh Tuy giai đoạn 2 và các tuyến kết nối phía Đông Thủ đô hoàn thành, những khu vực từng nằm ở rìa đô thị như Đông Anh, Long Biên hay Tứ Liên có thể trở thành cực phát triển mới nhờ kết nối trực tiếp với trung tâm.

Bên cạnh yếu tố hạ tầng, thị hiếu người mua cũng góp phần duy trì sức hút của các khu vực ven sông. Theo các chuyên gia, nhu cầu tìm kiếm môi trường sống thoáng, mật độ thấp và nhiều mảng xanh giúp phân khúc ven sông duy trì sức hút ổn định. Dòng sản phẩm ven sông thường phát triển theo tiêu chuẩn cao cấp, hưởng lợi từ cảnh quan và tính khan hiếm nên được đánh giá có biên độ tăng giá tốt trong dài hạn. Trong bối cảnh nhiều dự án hạ tầng tiếp tục được thúc đẩy tại các đô thị lớn, bất động sản ven sông được kỳ vọng trở thành điểm sáng trong cấu trúc phát triển đô thị và tiếp tục thu hút dòng vốn trung, dài hạn.

Song Anh