Cuối năm 2019, chị Kim Oanh đầu tư chung cư diện tích 66 m2 tại dự án ở TP Thủ Dầu Một, Bình Dương với giá 2,5 tỷ đồng (chưa thuế phí). Theo hứa hẹn của môi giới, thời điểm bàn giao (năm 2021) sẽ giúp chị sang tay lời ít nhất 10-15%.

Đến tháng 6/2022 sau khi chủ đầu tư bàn giao nhà, chị Oanh vẫn chưa bán ra được. Hiện tại, căn hộ này vẫn bị “ngộp” dù giá đã giảm mạnh, còn 2,2 tỷ đồng.

Chị Oanh cho biết sau khi hết thời gian ưu đãi vay, mỗi tháng chị phải đóng ngân hàng 20-22 triệu đồng tiền gốc và lãi. Căn hộ cho thuê giá 6 triệu đồng mỗi tháng, tức gánh được 30% tiền đóng ngân hàng, 70% còn lại được trích từ thu nhập của gia đình chị. “Tôi chấp nhận cắt lỗ để thoát hàng, không muốn tiếp tục ôm gánh nặng tài chính mỗi tháng”, chị Oanh nói.

Trường hợp rao bán cắt lỗ như chị Oanh không hiếm với các nhà đầu tư căn hộ vùng ven. Phần lớn nhóm này là những người đã có tài sản, muốn đầu tư ngắn hạn kiếm lời và dùng đòn bẩy tài chính.

Anh Tiến (TP Thủ Đức) cũng đầu tư căn hộ tại Bình Dương từ năm 2020, sau gần 5 năm, anh vừa chưa nhận được nhà mà cắt lỗ cũng không thành dù giảm giá gần nửa tỷ đồng.

Anh cho biết dự án này có giá khởi điểm 45 triệu đồng mỗi m2 (gồm thuế phí), cao hơn mặt bằng chung nhưng do tin vào cam kết của môi giới là sẽ thoát hàng sau một năm nên đã mạnh dạn vay 70% giá trị tài sản. Cuối năm 2020, dự án dừng thi công với lý do dịch bệnh. Đến 2022, dự án vẫn bất động, lãi ngân hàng tăng cao, nhà chưa được nhận, anh Tiến đã hai lần rao cắt lỗ, tổng giá trị gần 500 triệu đồng nhưng không có khách mua.

“Tôi đã đóng vào gần 2 tỷ đồng, nay chỉ muốn thu về 1,5 tỷ đồng để dứt nợ ngân hàng mà khó quá”, anh Tiến cho hay.

Cùng hoàn cảnh, anh Mạnh Hùng (quận 11, TP HCM) cắt lỗ chưa thành căn chung cư đầu tư ở Thuận An. Anh mua căn này theo diện sang tay từ một nhà đầu tư khác với giá 4,2 tỷ đồng, đắt hơn 200 triệu so với mức giá gốc chủ đầu tư, được quảng bá là vị trí đẹp nhất nhì dự án.

Anh cho biết môi giới từng cam kết giúp sang tay trong 6-8 tháng, lãi ít nhất là 5%, nếu giữ 2 năm sau nhận nhà, lợi nhuận 10-15%. Thực tế từ năm 2024 đến nay, nhà đã bàn giao nhưng không bán được, cho thuê chỉ 5-6 triệu mỗi tháng. “Tôi quyết định giảm 250 triệu so với giá gốc chủ đầu tư, cộng thêm khoản chênh phải trả, tức lỗ gần nửa tỷ đồng, để rao bán”, anh nói.

Báo cáo từ DKRA Group cho thấy trong 2 tháng đầu năm, thị trường căn hộ phía Nam (gồm TP HCM, Đồng Nai, Bình Dương, Long An, Bà Rịa – Vũng Tàu) có khoảng hơn 12.000 căn chào bán sơ cấp, tỉnh Bình Dương chiếm gần 40% với khoảng 4.800 căn. Tỷ lệ hấp thụ của thị trường vẫn khá thấp, với 1.188 căn được tiêu thụ, (chưa đến 10%), trong đó tỉnh Bình Dương có 460 căn (tỷ lệ 9% trên nguồn cung). Thanh khoản căn hộ không có sự bứt phá, thậm chí đang chững lại ở thị trường thứ cấp (người mua rao bán lại).

Trước đó, số liệu nghiên cứu từ Savills Việt Nam cho thấy, cả năm 2024, Bình Dương có khoảng 7.000 nhà đất giao dịch thành công, tăng 200% so với cùng kỳ. Tuy nhiên 70% giao dịch đến từ nhà đầu tư ở TP HCM, mua để tích lũy chờ tăng giá rồi bán lại.

Thị trường căn hộ Bình Dương được nhận định là cung đang vượt cầu. Theo DKRA Group, năm 2024 tỉnh này cũng chiếm 40% nguồn cung chung cư khu vực phía Nam với gần 10.000 căn chào bán. Giai đoạn 2019 – 2022, nơi đây đã đón hơn 45.000 căn hộ, phần lớn có giá bán từ trên dưới 40 triệu đồng mỗi m2.

Trong 2 năm tới, nếu pháp lý thuận lợi, dự kiến Bình Dương sẽ có thêm 150.000 căn hộ mới triển khai với tầm giá từ 40-60 triệu đồng mỗi m2. Còn theo dự báo từ Savills Việt Nam, Bình Dương sẽ có ít nhất 20.000-24.000 căn hộ mở bán từ nay đến năm 2027, đa phần là dự án trung và cao cấp.

Chia sẻ với VnExpress về tình hình thanh khoản căn hộ Bình Dương, lãnh đạo một doanh nghiệp bất động sản tại TP HCM cho biết từ 2020 đến nay, Bình Dương rơi vào trạng thái “ngộp” thanh khoản do rổ hàng thứ cấp quá dồi dào, giá bán cao và nhu cầu hạ nhiệt.

Việc sang tay khó khăn nên hiện tại Bình Dương vẫn không thiếu nhà đầu tư âm thầm rao cắt lỗ căn hộ, nhất là những dự án đã khởi động nhưng không xây dựng, triển khai dang dở hay vướng pháp lý và cạn tài chính mà bất động. Người này cho biết nếu giai đoạn 2022-2023 người bán chung cư cắt lỗ phần lớn là nhà đầu tư nhỏ lẻ, còn nay cắt lỗ vì muốn tái cấu trúc dòng tiền, thay vì tiếp tục chôn vốn lớn ở một thị trường mà tiềm năng không như kỳ vọng.

Chuyên gia bất động sản Lê Quốc Kiên nhận định, nhiều dòng vốn đầu tư vào bất động sản tỉnh chủ yếu chạy theo “sóng”, không dựa trên nhu cầu thực. Các thị trường tỉnh như Bình Dương, Long An, Đồng Nai dư địa quỹ đất còn nhiều, không quá chật hẹp như TP HCM nên người dân vẫn có xu hướng chọn nhà liền thổ. Trong khi đó, Bình Dương mỗi năm đều có rất nhiều sản phẩm mới xuất hiện nhưng không đúng nhu cầu thực, dẫn đến tồn kho khá lớn. Giá căn hộ Bình Dương lại bị thổi lên quá cao, gần bằng giá căn hộ thứ cấp đã hoàn thiện đang bán ở vùng ven TP HCM, xa rời mức sống của người dân thì thị trường “ngộp” là không lạ.

Bàn về lý do Bình Dương bội thực nguồn cung, bà Cao Thị Thanh Hương, Quản lý bộ phận nghiên cứu Savills TP HCM, cho rằng nhu cầu mua chung cư ở Bình Dương nặng về đầu tư, đầu cơ và ít tập trung vào ở thực. Nguồn cung đa dạng nhưng giá không phù hợp với thu nhập của số đông người dân địa phương, thêm vào đó thị trường đang khó khăn nên việc ra hàng càng khó.

Đưa ra khuyến nghị cho nhà đầu tư, các chuyên gia cho rằng với sản phẩm căn hộ nếu không được bảo dưỡng kỹ thì càng ngày càng giảm chất lượng, mức giá trên thị trường thứ cấp. Dù là đầu tư căn hộ hay bất kỳ loại hình nào, nhà đầu tư nên tìm hiểu sức hấp thụ và nhu cầu của địa phương, không chạy theo trào lưu, làn sóng thị trường vì rất dễ gãy sóng, chôn vốn.

PhươngUyên

Tại hội thảo “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong đô thị thông minh” tổ chức ở TP HCM, PGS.TS Thoại Nam, Viện trưởng Viện Khoa học và Công nghệ tiên tiến liên ngành, Đại học Bách khoa TP HCM, nhận định AI đang trở thành nền tảng tư duy mới trong quản lý đô thị và thị trường địa ốc. Không chỉ hỗ trợ ra quyết định, công nghệ này còn xử lý dữ liệu lớn, dự báo rủi ro và cá nhân hóa dịch vụ, góp phần hình thành một “kiến trúc số” xuyên suốt từ quy hoạch đến vận hành.

Theo ông Nam, AI giúp ngành bất động sản thoát khỏi cách làm đại trà, dựa vào phán đoán cảm tính. Thay vì phát triển sản phẩm theo mô hình truyền thống, doanh nghiệp có thể sử dụng AI để phân tích xu hướng tiêu dùng, hành vi khách hàng nhằm tạo ra những dự án “may đo” theo từng nhóm khách hàng.

Ông Trần Chí Hiếu, Chủ tịch sáng lập Orion Media, đánh giá một trong những thay đổi rõ nét nhất trong việc vận dụng AI vào bất động sản là cách tiếp thị và bán hàng. AI cho phép doanh nghiệp xử lý lượng lớn dữ liệu về giá bán, vị trí, quy hoạch, nhu cầu người mua để đưa ra quyết định sát thực tế hơn. Nhờ phân tích hành vi người dùng trên nền tảng số, hệ thống có thể tự động hóa toàn bộ chu trình bán hàng, từ tìm kiếm khách, gửi thông điệp cá nhân hóa, xử lý hồ sơ đến chăm sóc sau bán…

Không chỉ dừng ở bán hàng, AI còn đang thay đổi cách doanh nghiệp quản lý tài sản. Ở các tòa nhà thông minh, công nghệ này phân tích dữ liệu cảm biến để dự báo hỏng hóc thiết bị, điều chỉnh hệ thống điện, nước theo nhu cầu thực tế, giúp tiết kiệm năng lượng và tối ưu chi phí. Trong giai đoạn phát triển dự án, AI còn được ứng dụng để mô phỏng kịch bản quy hoạch, đề xuất thiết kế kiến trúc tối ưu nhờ thuật toán tạo hình (generative design).

Trong bối cảnh phát triển đô thị thông minh, trí tuệ nhân tạo cũng được nhiều chính quyền đô thị tích hợp để nâng cao hiệu quả quản lý. TP HCM, Hà Nội và Đà Nẵng hiện đã thiết lập các trung tâm điều hành đô thị thông minh, trong đó có tích hợp phân tích dữ liệu dân cư, giao thông, cấp thoát nước và môi trường. Những yếu tố này có liên quan trực tiếp đến giá trị bất động sản, đặc biệt là các khu đô thị mới được quy hoạch đồng bộ.

Bà Laura Nguyễn, Giám đốc điều hành quỹ GenAI Fund, nhận định trong kỷ nguyên số, doanh nghiệp nào làm chủ dữ liệu và cá nhân hóa trải nghiệm tốt hơn sẽ chiếm ưu thế. Theo bà, AI đang được tích hợp rộng rãi trong hệ thống của các tập đoàn bất động sản lớn. Tại Mỹ, Zillow sử dụng AI để định giá nhà dựa trên vị trí, xu hướng thị trường và tình trạng tài sản. Ở Singapore, nền tảng Hamlet ứng dụng chatbot AI để tư vấn thuê nhà, gợi ý căn hộ phù hợp và xử lý yêu cầu bảo trì tự động.

Tại Việt Nam, một số doanh nghiệp cũng đã bước đầu triển khai AI trong vận hành và quản lý dự án. Đơn cử, Vinhomes tích hợp hệ thống camera và cảm biến AI trong vận hành khu đô thị thông minh, ứng dụng AI để dự báo lưu lượng giao thông nội khu. Future Homes, One Housing, Propzy… những nền tảng giao dịch bất động sản từng phát triển hệ thống gợi ý tài sản phù hợp dựa trên hành vi người dùng. Ngoài ra, một số sàn giao dịch bắt đầu sử dụng công cụ chatbot để tư vấn và lọc khách hàng tiềm năng.

Tuy nhiên, mức độ ứng dụng còn chênh lệch lớn giữa các doanh nghiệp. Trong khi các tập đoàn lớn tích cực đầu tư vào nền tảng số và nhân sự công nghệ, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn coi AI là một khoản chi phí thay vì đầu tư chiến lược. Ngoài ra, theo đánh giá của các chuyên gia tại hội thảo, rào cản lớn hiện nay còn nằm ở hạ tầng dữ liệu chưa đồng bộ, thiếu nguồn nhân lực có kỹ năng AI, cũng như sự thiếu vắng các cơ sở pháp lý cụ thể cho việc thu thập và xử lý dữ liệu người dùng.

“Về lâu dài, Việt Nam cần khung pháp lý rõ ràng về bảo mật và quyền riêng tư khi AI ngày càng được dùng để phân tích hành vi người tiêu dùng”, luật sư Trần Quốc Anh, chuyên gia pháp lý trong lĩnh vực công nghệ, nhận định. Ông cho rằng nếu không kiểm soát tốt, việc lạm dụng AI để thổi giá tài sản hoặc tạo thông tin sai lệch có thể gây rủi ro cho người mua.

Ngoài các vấn đề kỹ thuật và pháp lý, AI cũng đang đặt ra thách thức cho lực lượng lao động trong ngành bất động sản. Theo bà Laura Nguyễn, một số vai trò truyền thống như môi giới, chăm sóc khách hàng hay quản lý vận hành có thể bị thay thế một phần bởi các hệ thống tự động hóa. Tuy nhiên, thay vì mất việc, xu hướng sẽ chuyển sang “chuyển đổi vai trò”. Người làm môi giới cần trang bị kỹ năng phân tích dữ liệu, hiểu biết về công cụ AI để làm việc hiệu quả hơn trong hệ sinh thái số.

Ông Trần Chí Hiếu cho rằng muốn tận dụng tốt công nghệ, doanh nghiệp cần thay đổi tư duy, từ kinh nghiệm sang dữ liệu, từ sản phẩm sang trải nghiệm. “Trong một thị trường nhiều biến động, ai chạm được cảm xúc khách hàng trước sẽ chiếm lợi thế”, ông nói.

Dù còn đối mặt với thách thức, AI vẫn được xem là công nghệ trụ cột trong quá trình chuyển đổi số của ngành địa ốc. Theo báo cáo của Fortune Business Insights, quy mô thị trường AI trong bất động sản toàn cầu dự kiến đạt hơn 41 tỷ USD vào năm 2033, với tốc độ tăng trưởng bình quân 30% mỗi năm. Từ việc thay đổi cách phát triển sản phẩm đến cách tương tác với người mua, trí tuệ nhân tạo đang dần trở thành yếu tố sống còn trong chiến lược cạnh tranh của các doanh nghiệp bất động sản thời đại mới.

Phương Uyên