TP HCM vừa ban hành quy định cấm các hoạt động khai thác căn hộ cho thuê lưu trú du lịch (thuê ngắn hạn, theo ngày, giờ, Airbnb…) trong các dự án chung cư. Tuy nhiên, quy định này đã vấp phải nhiều phản ứng từ nhà đầu tư dịch vụ lưu trú Airbnb và các hộ dân sở hữu chung cư.

Trước diễn biến này, nhiều chuyên gia đề xuất, thay vì cấm, thành phố có thể nghiên cứu các quy định để quản lý, thí điểm mô hình kinh doanh này nhằm gia tăng nguồn thu ngân sách, phát triển du lịch và hài hòa lợi ích cho người sở hữu chung cư.

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP HCM, cho rằng cần xem xét mô hình Airbnb là một ngành kinh doanh hợp pháp và xây dựng quy định, cơ chế quản lý phù hợp cho hoạt động này.

Theo ông, thành phố có thể xây dựng các quy định, trong đó yêu cầu người cho thuê phải đăng ký kinh doanh, nộp thuế – phí quản lý riêng để bù đắp chi phí phát sinh do hoạt động này gây ra; tiến hành quản lý số lượng khách thuê, thời gian thuê, việc sử dụng tiện ích chung và yêu cầu người thuê tuân thủ nội quy nhà chung cư, của đơn vị quản lý vận hành và ban quản trị tòa nhà…

Ông Châu nói, thay vì “không quản được thì cấm”, TP HCM có thể tận dụng Nghị quyết 98 để thí điểm Airbnb với các quy định rõ ràng, từ đó tìm ra mô hình quản lý phù hợp. Nếu quản lý tốt, đây sẽ là một loại hình lưu trú thúc đẩy du lịch và thu về nguồn ngân sách cho thành phố.

“Việc xây dựng cơ chế quản lý hoạt động này vừa tạo điều kiện cho các chủ căn hộ chung cư có thêm nguồn thu nhập, khách du lịch có thêm lựa chọn chỗ ở và giúp bảo đảm quyền, lợi ích chính đáng của người dân sở hữu nhà chung cư”, ông nhìn nhận.

Chuyên gia kinh tế Tạ Trung Kiên cũng cho rằng Airbnb giúp thúc đẩy du lịch và kinh tế địa phương. Du khách lưu trú tại các căn hộ thường chi tiêu nhiều tại các cửa hàng, quán ăn xung quanh, góp phần kích cầu tiêu dùng. Đây là một trong ba động lực chính cho tăng trưởng của thành phố. Nhiều quốc gia trên thế giới đã hợp thức hóa và quản lý Airbnb thay vì cấm đoán.

Vì vậy, chuyên gia này kiến nghị cơ quan chức năng, đặc biệt là các nhà xây dựng chính sách cần vào cuộc để xác định tính pháp lý của mô hình Airbnb. Trước khi cấm hoàn toàn loại hình lưu trú này, nên có cơ chế cho phép thí điểm cho thuê có quản lý tại một số chung cư để đánh giá tác động đến sự phát triển kinh tế du lịch, yếu tố an ninh, an toàn và hài hòa với cuộc sống của người dân trong các chung cư.

Đồng tình việc cần xây dựng cơ chế thí điểm quản lý mô hình kinh doanh lưu trú ngắn ngày trong chung cư, Tiến sĩ Huỳnh Phước Nghĩa, Giám đốc Trung tâm kinh tế, luật và quản lý, Đại học Kinh tế TP HCM, cho hay có thể xem Airbnb là một sản phẩm du lịch đặc thù của thành phố.

Trong bối cảnh TP HCM đang là đầu tàu về kinh tế du lịch, việc có cơ chế đặc thù thí điểm cho phép các căn hộ phù hợp được kinh doanh một số dịch vụ và khai thác lưu trú ngắn hạn trong chung cư là một cách tiếp cận hợp lý.

“Cần có chính sách thí điểm, cho phép những khu vực được phép hoạt động, giới hạn những khu vực được sử dụng, nếu vi phạm sẽ chế tài bên cung cấp dịch vụ”, ông Nghĩa nói thêm.

Bà Nguyễn Thương Hoài, đại diện cho cộng đồng kinh doanh Airbnb tại TP HCM, cũng đã có đơn đề xuất Thủ tướng xây dựng hành lang pháp lý, cho phép thí điểm mô hình lưu trú du lịch ngắn ngày trong chung cư tại TP HCM.

Theo bà Hoài, mô hình này đã góp phần thúc đẩy du lịch khi tạo ra sự đa dạng chỗ ở, đáp ứng nhu cầu của nhiều du khách trong nước và quốc tế, đặc biệt là khách du lịch đi theo nhóm, theo gia đình và các chuyên gia. Nhiều quốc gia trên thế giới đã cho phép kinh doanh dịch vụ này trong chung cư và xây dựng khung pháp lý để quản lý. Vì vậy cộng đồng kinh doanh Airbnb mong muốn chính quyền có thể xem đây là một ngành nghề kinh doanh hợp pháp, có đăng ký kinh doanh, được quản lý bởi luật pháp, có đăng ký lưu trú, đóng thuế đầy đủ.

“Nghị quyết 98 về cơ chế đặc thù TP HCM là cơ sở quan trọng để thực hiện thí điểm Airbnb tại thành phố”, bà nhấn mạnh.

Khảo sát của VnExpress trên 15 dự án tại TP HCM, hiện có gần 10.000 căn hộ chung cư đang được kinh doanh dịch vụ lưu trú du lịch ngắn ngày. Dự án có số lượng căn kinh doanh Airbnb nhiều nhất lên đến 3.600 căn và ít nhất là 40 căn hộ. Hoạt động cho thuê ngắn ngày mang về doanh thu trung bình từ 15-60 triệu đồng mỗi tháng cho các chủ nhà và là mô hình có thể đóng góp đáng kể vào ngân sách của thành phố.

Tại nhiều quốc gia trên thế giới, dịch vụ lưu trú ngắn ngày được hoạt động, chủ nhà có thể chấm điểm khách hàng, nếu có các vi phạm sẽ không được sử dụng dịch vụ sau này.

Phương Uyên

Nội dung trên được Phó chủ tịch UBND TP HCM Võ Văn Hoan nêu tại cuộc họp về hai nghị định liên quan đến bất động sản, do Phó thủ tướng Trần Hồng Hà chủ trì, chiều 20/3.

Trước đó, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 170/2024 về cơ chế đặc thù tháo gỡ các dự án, đất đai trong kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án tại TP HCM, Đà Nẵng và Khánh Hòa. TP HCM có 4 dự án, khu đất được gỡ vướng, gồm khu đất 39-39B Bến Vân Đồn. Dự án này rộng hơn 6.200 m2, do Công ty Đầu tư và Phát triển bất động sản Nova Phúc Nguyên làm chủ đầu tư.

Ông Võ Văn Hoan kiến nghị dự thảo Nghị định bổ sung, cho phép cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất (sổ hồng) cho người mua đã hoàn thành thủ tục, nghĩa vụ tài chính với chủ đầu tư dự án số 39-39B Bến Vân Đồn. Còn những căn hộ chưa bán và khu thương mại thuộc chủ đầu tư cần chờ để thực hiện theo bản án.

Theo kết luận của cơ quan thanh tra, quá trình giao đất cho khu đất này có sai phạm. Trên khu đất, chủ đầu tư đã xây dựng khu tổ hợp căn hộ cao cấp, thương mại dịch vụ và văn phòng. Các căn hộ đã được bàn giao 6 năm, nhưng cư dân chưa được cấp sổ.

Góp ý về dự thảo nghị định, các đại biểu cũng cho rằng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần bổ sung quy định chặt chẽ, đúng pháp luật khi cấp giấy chứng nhận với trường hợp sử dụng đất, sở hữu nhà, công trình xây dựng thuộc dự án tại số 39-39B Bến Vân Đồn. Thời hạn hoàn thành các nhiệm vụ trong vòng 12 tháng cần nêu rõ tại nghị định.

Đại diện UBND TP Đà Nẵng cũng kiến nghị bổ sung cách xác định mốc thời gian làm căn cứ điều chỉnh thời hạn sử dụng đất sản xuất kinh doanh ghi trên Giấy chứng nhận từ “lâu dài” thành “50 năm”. Thành phố có 49 dự án bất động sản cùng hơn 1.300 trường hợp vướng mắc về thời hạn sử dụng đất, nghĩa vụ tài chính, được tháo gỡ theo Nghị quyết 170.

Liên quan tới dự thảo nghị định quy định chi tiết Nghị quyết 171/2024 của Quốc hội về mở rộng loại đất làm nhà ở thương mại, đại diện UBND TP Hà Nội kiến nghị sớm có hướng dẫn, cũng như tiêu chí xác định thứ tự ưu tiên khi lập danh mục dự án thí điểm.

Phó chủ tịch UBND TP HCM Võ Văn Hoan cũng cho rằng cần điều chỉnh thời gian thực hiện với những dự án bị dừng quá lâu, hết thời gian hoạt động cùng trường hợp đã nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất nhưng chưa hoàn thiện thủ tục pháp lý.

Kết luận cuộc họp, Phó thủ tướng Trần Hồng Hà đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu phương án tính toán tiêu chí không vượt quá 30% diện tích đất ở tăng thêm trong kỳ quy hoạch (so với hiện trạng sử dụng đất ở) tại các địa phương trong thời gian tới khi tổ chức lại bộ máy tổ chức, điều chỉnh địa giới hành chính.

Cơ quan này cũng cần làm rõ trình tự thủ tục, tiêu chí sàng lọc, xây dựng danh mục dự án được thí điểm, bổ sung thời gian triển khai và trách nhiệm của địa phương.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao rà soát lại toàn bộ nội dung dự thảo nghị định, bảo đảm chất lượng cao nhất trước khi trình Thủ tướng.

Ngọc Diễm

Nhà xã hội là loại nhà ở có sự hỗ trợ của Nhà nước, nhằm cung cấp căn hộ giá rẻ cho một số nhóm được ưu tiên hưởng chính sách hỗ trợ.

Thời gian qua, người mua loại nhà ở này nhận nhiều thông tin tích cực khi nguồn cung dự án tăng trong bối cảnh điều kiện thuê, mua được nới lỏng.

Theo đó, Luật Nhà ở 2023 có hiệu lực từ 1/8/2024 bổ sung nhóm được ưu tiên mua nhà ở xã hội gồm thân nhân liệt sĩ; công chức, viên chức quốc phòng; người làm công tác cơ yếu; học sinh, sinh viên trường chuyên biệt; doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã trong khu công nghiệp.

Điều kiện thuê, mua cũng nới lỏng hơn, không còn yêu cầu về cư trú. Người dân cần đáp ứng 2 điều kiện chính gồm chưa có nhà tại nơi có dự án và thu nhập dưới 15 triệu đồng một tháng với cá nhân và tổng 30 triệu đồng cho hộ gia đình. Như vậy, ngưỡng thu nhập đã tăng từ 11 triệu lên 15 triệu đồng, giúp nhiều người có cơ hội tiếp cận nhà ở hơn.

Thời gian xác định điều kiện thu nhập cũng rút ngắn từ 3 năm xuống còn 1 năm, từ thời điểm nộp hồ sơ cho chủ đầu tư.

Về tín dụng ưu đãi, hiện người dân được vay mua nhà xã hội theo hai gói. Tại Ngân hàng Chính sách xã hội, họ có thể vay mua với lãi suất bằng mức vay hộ nghèo là 6,6% mỗi năm, áp dụng từ ngày 1/8/2024. Mức cho vay tối đa 80% giá trị hợp đồng, thời hạn 25 năm.

Còn theo gói tín dụng 120.000 tỷ đồng, người dân vay mua nhà được áp dụng lãi suất 6,5% và chủ đầu tư là 7% một năm, trong 5 năm. Sau đó lãi suất ưu đãi tiếp tục được duy trì thấp hơn 1-2% lãi vay thương mại. Hiện chương trình này có 9 ngân hàng đăng ký cho vay gồm Agribank, Vietcombank, VietinBank, BIDV, TPBank, Techcombank, VPBank, MB, HDBank, nâng quy mô lên 145.000 tỷ đồng.

Ngoài ra, một số địa phương cũng áp dụng chương trình cho vay nhà ở chính sách. Đơn cử, TP HCM có Quỹ phát triển nhà dành cho cán bộ, công chức, viên chức với lãi suất 3,2% một năm, áp dụng hạn mức vay tối đa 900 triệu đồng, trong 20 năm.

Dù giá bán mềm hơn nhà thương mại, nhà ở xã hội lại bị ràng buộc khá nhiều về pháp lý và có quy trình mua bán phức tạp hơn. Người mua cần lưu ý, các giấy tờ chứng minh thuộc diện ưu tiên và điều kiện để được hưởng chính sách hỗ trợ sau khi xác nhận có giá trị sử dụng trong 2 năm. Hết thời hạn này, người mua phải xác nhận lại.

Ngoài ra, nhà ở xã hội không được phép giao dịch mua bán khi chưa sử dụng đủ 5 năm. Nếu dưới 5 năm, người sở hữu chỉ có thể chuyển nhượng lại cho Nhà nước, chủ đầu tư xây dựng dự án đó hoặc nhóm được mua, thuê theo quy định.

Ngọc Diễm

Đề xuất được ông Dư Quang Nghĩa, Phó phòng Kinh tế quận 1, nêu tại buổi làm việc của Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Văn Được về tình hình kinh tế, xã hội trên địa bàn, chiều 19/3.

Theo ông Nghĩa, địa phương đang tập trung làm đề án kinh tế đêm và cần khai thác tối đa các hình thức để phục vụ du khách, người dân. Trên địa bàn có nhiều chung cư cũ, ở vị trí vàng nên dù không được phép kinh doanh, các hoạt động này vẫn diễn ra. Ví dụ khu chung cư ở khu vực đường Nguyễn Huệ đã trở thành điểm nhấn của quận, trang trí đẹp và thu hút đông đảo du khách.

“Thay vì cấm thì có thể thí điểm cho phép kinh doanh ở chung cư”, ông Nghĩa nói. Quận sẽ phối hợp với Sở Tài chính để thí điểm cấp phép, địa phương sẽ kiểm tra, yêu cầu thực hiện các phương án đảm bảo an toàn, phòng cháy chữa cháy.

Luật Nhà ở 2023 có hiệu lực từ ngày 1/8/2024 cũng như Luật Nhà ở 2014 đều quy định cấm sử dụng căn hộ chung cư vào mục đích không phải để ở. Tuy nhiên, hoạt động này nhiều năm qua không cấm được, hình thức phổ biến là hoạt động cho thuê căn hộ chung cư theo ngày, giờ và các chung cư cũ ở trung tâm thành phố, vị trí đắc địa được sử dụng để kinh doanh quán cà phê, cửa hàng thời trang, studio ảnh…

Tại quận 1, một số chung cư cũ ở đường Lý Tự Trọng, Tôn Thất Đạm hoặc dọc phố đi bộ Nguyễn Huệ được xem là vị trí vàng nên giá thuê mặt bằng luôn trong nhóm cao nhất. Nhiều căn ở mặt tiền hướng ra phố đi bộ đều được lấp kín bởi quán cà phê và nhà hàng và thu hút đông khách du lịch.

Tuy nhiên, việc kinh doanh ở chung cư cũng làm phát sinh nhiều bất cập. Ví dụ với dịch vụ căn hộ chung cư cho thuê ngắn ngày, thậm chí theo giờ thông qua nền tảng Airbnb dành cho du khách đã bị phản ảnh gây nhiều phiền toái cho cư dân chung cư. Trong khi đó, ở các chung cư cũ, khó khăn diện tích bãi giữ xe giới hạn, thang máy, cầu thang chật hẹp cũng trở thành rào cản.

Mới đây, UBND TP HCM đã ban hành quy định về quản lý, sử dụng nhà chung cư trên địa bàn thành phố. Theo đó, với hoạt động khai thác căn hộ cho thuê lưu trú du lịch (thuê ngắn hạn, theo ngày, giờ, airbnb…) trong các dự án chung cư, thành phố quy định chỉ những dự án được xây dựng với mục đích sử dụng hỗn hợp (căn hộ du lịch) mới được kinh doanh cho thuê lưu trú du lịch.

Các tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ lưu trú du lịch phải đáp ứng các điều kiện cũng như quy định về ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, đồng thời đăng ký tạm trú cho khách thuê theo pháp luật hiện hành.

Với căn hộ chung cư, quy định nêu rõ chỉ được sử dụng vào mục đích cho thuê để ở, tuyệt đối không sử dụng căn hộ vào mục đích khác (lưu trú du lịch ngắn ngày, airbnb…). Việc cho thuê phải có hợp đồng ký kết giữa chủ nhà và bên đi thuê.

Lê Tuyết