Trong dự thảo sửa đổi Nghị định 103 về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất vừa gửi Chính phủ, Bộ Tài chính đề xuất áp dụng mức thu 30-50% phần chênh lệch giá đất khi hộ dân chuyển đất nông nghiệp sang đất ở.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng, mức thu hiện hành 100% chênh lệch giữa giá đất ở và giá đất nông nghiệp, cùng phương án 30% do Bộ Tài chính đề xuất, vẫn tạo gánh nặng lớn với người dân, do giá đất theo bảng giá hiện hành đã tăng cao hơn nhiều so với trước.

Tại văn bản góp ý gửi Bộ Tư pháp liên quan dự thảo sửa đổi, bổ sung Nghị định 103, Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA) kiến nghị giảm mạnh chi phí chuyển mục đích sử dụng đất nhằm “khoan sức” người dân và hỗ trợ phục hồi thị trường bất động sản.

Ông Lê Hoàng Châu dẫn chứng, với một thửa đất 300 m2 (vượt hạn mức 50 m2), nếu tính theo đề xuất Bộ Tài chính, tiền sử dụng đất phải nộp khoảng 1 tỷ đồng. Trong khi đó, nếu áp dụng mức 20% như HoREA kiến nghị, số tiền giảm xuống còn 676 triệu đồng, tức tiết kiệm hơn 35%. Đối với phần vượt hạn mức, HoREA cũng đề xuất giảm mức thu dự kiến từ 50% còn 30%. “Mức giảm này hợp lý hơn với thu nhập của người dân và phản ánh đúng tính chất sử dụng đất ở hộ gia đình”, ông Châu đánh giá.

Bên cạnh đó, HoREA đề xuất không truy thu tiền sử dụng đất bổ sung với các dự án đã được giao đất từ 20-30 năm trước. Nếu vẫn thực hiện, mức bổ sung nên chỉ ở 0,5% mỗi năm thay vì 3,6% như dự thảo, nhằm giảm chi phí không hợp lý và hạn chế tác động tới giá bán nhà.

Xoay quanh mức thu tiền chuyển đổi mục đích sử dụng đất, nhiều ý kiến cũng đề xuất miễn hoàn toàn tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích các thửa liền kề đất ở hoặc phân nhóm người sử dụng đất để tính tiền theo mức phù hợp.

Luật sư Trương Anh Tú, Chủ tịch TAT Law Firm, cho rằng chuyển mục đích sử dụng đất là một thủ tục hành chính, không phải giao dịch mua bán công sản. Bản chất tiền sử dụng đất giống như khoản thu từ hoạt động chuyển nhượng, do đó chỉ nên áp dụng với doanh nghiệp hoặc trường hợp Nhà nước giao đất mới. Với người dân đã sở hữu và sinh sống ổn định trên đất, việc thu khoản tiền này là chưa hợp lý.

Từ đó, ông kiến nghị miễn toàn bộ tiền sử dụng đất với các thửa đất liền kề đất ở, nơi người dân đã sinh sống, canh tác ổn định. Với các loại đất phục vụ chính sách như đất công ích, nhà ở xã hội, tái định cư, ông đề xuất không thu tiền sử dụng đất, kể cả trực thu hay gián thu, vì không thể đánh đồng với các dự án thương mại. Ngoài ra, chính quyền cần thiết lập cơ chế giãn, hoãn hoặc chia kỳ nộp tiền sử dụng đất, giúp người dân có thời gian cân đối tài chính.

Đồng tình ý trên, bà Võ Nhật Liễu, Giám đốc Viện đào tạo phát triển dự án bất động sản (PROPIIN), cho rằng để tránh thất thu nhưng vẫn hài hòa lợi ích người dân, nhà nước có thể chia người sử dụng đất thành ba nhóm để áp dụng mức thu khác nhau, thay vì dùng một công thức chung. Nhóm đầu tiên là người sử dụng đất để ở thực, nên có cơ chế tính hỗ trợ để đảm bảo khả năng tiếp cận. Nhóm thứ hai là người sở hữu từ 2-3 lô đất, có thể áp dụng mức thu 30-50%. Nhóm thứ ba là tổ chức, cá nhân đầu tư kinh doanh, nên áp dụng mức thu 100%, kèm phương pháp tính minh bạch để tránh khiếu nại.

Bên cạnh đó, bà Liễu đề xuất cải cách thủ tục xác định tiền sử dụng đất và định giá đất cụ thể để rút ngắn thời gian xử lý, tháo gỡ ách tắc cho dự án và giúp doanh nghiệp không bị “đóng băng” dòng tiền.

Giới chuyên gia cảnh báo việc TP HCM điều chỉnh khung giá đất từ 1/8, với mức tăng từ 2,36 lần đến gần 39 lần so với năm 2020, có thể khiến chi phí sử dụng đất và thuê đất tăng vọt, tạo thêm áp lực cho người dân và doanh nghiệp. Ngoài ra, chênh lệch giá đất giữa các tỉnh giáp ranh đang tạo ra tình trạng đầu cơ, do chính sách thu và cách tính giá đất chênh lệch quá lớn. Vì vậy, cần thống nhất phương pháp xây dựng giá đất để ổn định thị trường.

Phương Uyên

Bộ Tài chính đề xuất sửa Luật Thuế thu nhập cá nhân theo hướng tính 20% trên phần lãi từ chuyển nhượng bất động sản. Nếu không xác định được giá mua và chi phí, thuế sẽ tính theo giá bán và thời gian sở hữu, từ 2–10%.

Đề xuất được kỳ vọng công bằng hơn, hạn chế đầu cơ, lướt sóng. Tuy nhiên, nhiều ý kiến lo ngại mức thuế cao, đặc biệt 10% trong hai năm đầu là quá cao, có thể khiến thị trường thứ cấp đình trệ, giao dịch giảm mạnh.

Anh Nguyễn Thành Luân, một nhà đầu tư cá nhân tại TP HCM, cho biết đầu năm 2023, anh mua một lô đất ở Bình Dương với giá gần 3 tỷ đồng và đến nay đang rao bán với giá 3,6 tỷ. Nếu trừ chi phí môi giới, thuế phí, mức lãi gộp còn lại khoảng 500 triệu đồng. “Nếu đề xuất thu thuế 20% trên phần lãi này thành hiện thực, tôi sẽ mất thêm 100 triệu, gần bằng tiền vay trả lãi ngân hàng một năm”, anh Luân nói và cho rằng mức thu này “hơi nặng tay” với nhà đầu tư cá nhân.

Ông Nguyễn Quốc Kiên, một nhà đầu tư tại phường Gia Định (TP HCM), lo ngại nếu áp dụng phương án tính thuế mới, khi bán lô đất trị giá 4 tỷ đồng sau chưa đầy 2 năm sở hữu, ông có thể phải đóng 400 triệu đồng tiền thuế, gấp 5 lần hiện tại. Theo ông Kiên, nếu không có đủ hóa đơn chứng minh chi phí mua vào và phát sinh, nhà đầu tư buộc phải chịu mức thuế cao dù không phải đầu cơ. “Không phải ai bán tài sản trong thời gian ngắn cũng là lướt sóng, đánh đồng như vậy sẽ gây thiệt cho nhiều người thật sự cần bán gấp,” ông nói.

Tình cảnh tương tự cũng xảy ra với chị Trần Minh Hạnh, nhà đầu tư căn hộ cao cấp ở khu Nam TP HCM. Mua căn hộ hai phòng ngủ giá gần 4 tỷ cuối năm 2021, hiện tài sản của chị tăng lên khoảng 4,5 tỷ đồng. Tuy nhiên, sau khi trừ chi phí môi giới, nội thất, lãi vay, phần lãi còn lại rất mỏng. Nếu cộng thêm thuế trên phần chênh lệch như dự thảo, chị cho rằng gần như “bán huề vốn”.

Theo chị Hạnh, bất động sản không chỉ để ở mà còn là kênh đầu tư hợp pháp. “Nhà đầu tư bỏ tiền, công sức và chấp nhận rủi ro để tìm kiếm lợi nhuận chính đáng. Nếu bán được 300 triệu đồng mà mất gần 60 triệu để đóng thuế, chẳng ai còn mặn mà với kênh đầu tư này,” chị nói.

Giới chuyên gia cũng cho rằng đề xuất này đặt ra không ít vướng mắc trong thực thi, đặc biệt là bài toán xác định giá vốn và chi phí liên quan đến giao dịch bất động sản.

Ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc khu vực miền Nam của Batdongsan, nhận định việc tính thuế dựa trên phần lãi sẽ hợp lý hơn về nguyên tắc, nhưng rất khó xác định chính xác phần lãi thật. Nhiều chi phí như hoa hồng môi giới, nội thất cải tạo, chi phí vay vốn… không có hóa đơn hoặc giấy tờ hợp lệ để được trừ thuế”. Ông lo ngại nếu quy định không rõ ràng, người nộp thuế sẽ bị áp mức cao hơn thực tế.

Một vấn đề khác là việc định giá tài sản ban đầu để tính giá vốn. Nhiều giao dịch bất động sản tại Việt Nam không phản ánh đúng giá trị thật do vẫn còn tồn tại tình trạng “giá trên hợp đồng thấp hơn thực tế”. Nếu không có cơ chế xác minh độc lập, người dân có thể chịu thiệt khi bị tính phần lãi chênh lệch lớn hơn thực tế.

Luật sư Trần Thị Mỹ Linh, chuyên tư vấn thuế và bất động sản tại TP HCM, cho rằng, về nguyên tắc, thuế suất lũy tiến là hợp lý. Nhưng điều quan trọng là phải thiết kế chính sách minh bạch, dễ áp dụng. Nếu thủ tục kê khai quá phức tạp, dễ dẫn đến tranh chấp hoặc người dân chọn cách ‘né thuế’, gây phản tác dụng. Theo bà, để chính sách khả thi, cần cho phép người dân kê khai chi phí theo nhiều hình thức linh hoạt, không nhất thiết phải có hóa đơn đỏ.

Góc nhìn từ phía doanh nghiệp cũng cho thấy sự thận trọng. Đại diện một sàn giao dịch lớn tại TP HCM cho biết, 2 năm trở lại đây, lượng nhà đầu tư cá nhân chiếm khoảng 70% giao dịch thứ cấp. Nếu đánh thuế cao với nhóm này, khả năng thị trường sụt thanh khoản là rất lớn. “Chúng tôi đã ghi nhận một số khách hàng bày tỏ lo ngại, tạm hoãn mua nhà đất, chờ rõ chính sách”, vị này nói.

Ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam, cho rằng việc áp thuế chuyển nhượng ở mức cao có thể làm giảm tính thanh khoản trên thị trường thứ cấp, nơi tập trung phần lớn các giao dịch mua đi bán lại. Theo ông, mức thuế lớn sẽ khiến nhà đầu tư e ngại, giảm động lực bán ra, làm chậm quá trình luân chuyển dòng vốn. Thị trường thứ cấp đóng vai trò then chốt trong việc phản ánh cung cầu thực, nếu giao dịch thứ cấp bị nghẽn, thị trường sơ cấp cũng sẽ chịu ảnh hưởng do người mua không thể thoát hàng để tái đầu tư.

Cũng theo các chuyên gia, nếu chính sách thuế không được thiết kế hợp lý, rất có thể sẽ khiến thị trường thứ cấp – vốn đóng vai trò quan trọng trong thanh khoản – bị chững lại. Khi đó, nhà đầu tư nhỏ lẻ bị đẩy khỏi thị trường, doanh nghiệp địa ốc, ngân hàng và thị trường tài chính cũng chịu hệ lụy dây chuyền. Về dài hạn, chính sách thuế có thể khiến thị trường bất động sản rơi vào trạng thái “chậm phát triển”, làm mất đi sự hấp dẫn vốn có của kênh đầu tư này so với các thị trường lân cận có chính sách thuế ưu đãi hơn.

Việc điều chỉnh thuế chuyển nhượng bất động sản là cần thiết để đảm bảo công bằng và tăng nguồn thu ngân sách. Tuy nhiên, với mức đề xuất từ 10-20% trên phần lãi, điều quan trọng là phải thiết kế cơ chế triển khai minh bạch, hợp lý và có lộ trình phù hợp để không gây sốc cho thị trường và tạo ra gánh nặng quá lớn cho người dân.

Trong bối cảnh thị trường bất động sản vừa trải qua giai đoạn trầm lắng kéo dài, việc thận trọng khi áp dụng chính sách thuế mới là điều cần thiết để tránh làm chệch hướng đà phục hồi mong manh hiện nay.

Phương Uyên

Ngày 26/7, tại Cung Hội nghị Quốc tế Ariyana, Đà Nẵng, ROX Group ra mắt thương hiệu bất động sản ROX Signature.

Bà Lê Thu Trang, Tổng giám đốc ROX Signature cho biết tên gọi thương hiệu hàm chứa ý niệm về dấu ấn cá nhân và phong cách sống riêng biệt của khách hàng. ROX Signature ra đời để kiến tạo những không gian sống khẳng định sự độc bản, là một tác phẩm nghệ thuật mang dấu ấn cá nhân. “Chúng tôi cam kết sẽ kiến tạo những công trình mang tính biểu tượng, hợp tác với những đối tác quốc tế hàng đầu, ứng dụng công nghệ và nghệ thuật để mang lại trải nghiệm sống trọn vẹn cho cư dân”, bà Trang nhấn mạnh.

ROX Signature không chỉ kiến tạo những dự án cao cấp mà còn hướng đến việc xây dựng các công trình mang tính biểu tượng tại các vị trí trọng điểm của mỗi vùng đất, với tiêu chuẩn hàng đầu và vận hành quốc tế, góp phần phát triển bền vững đô thị nơi dự án hiện diện.

Thương hiệu hướng tới những khách hàng tìm kiếm giá trị lâu dài và cá tính riêng trong không gian sống.

Cũng trong sự kiện, nhà phát triển ROX Signature ra mắt dự án đầu tiên: The Legend Danang – không gian sống mang dấu ấn cá nhân dành riêng cho giới tinh hoa tại Đà Nẵng. Dự án nằm tại khu đất A20, phường An Hải, với bốn mặt tiền trên các trục đường Ngô Quyền, Mai Hắc Đế, Võ Văn Kiệt và Lý Nam Đế, ngay đầu Cầu Rồng. Với tổng vốn đầu tư hơn 3.000 tỷ đồng, The Legend Danang có diện tích 11.487 m2, gồm 2 tòa tháp: tòa tháp căn hộ cao cấp 29 tầng nổi và 3 tầng hầm; tòa tháp khách sạn quốc tế cao 25 tầng nổi và 3 tầng hầm; cung cấp ra thị trường căn hộ thương mại, căn hộ dịch vụ và phòng khách sạn cao cấp.

The Legend Danang được đầu tư từ chiến lược phát triển, thiết kế kiến trúc, cảnh quan đến tiêu chuẩn vận hành và trải nghiệm sống. ROX Signature đã bắt tay với những đối tác chiến trong đó, HBA Singapore đảm nhiệm kiến trúc và nội thất; NDA Landscape kiến tạo không gian nghỉ dưỡng mang tinh thần home resort giữa lòng đô thị; Boydens Engineering mang đến giải pháp cơ điện tối ưu theo chuẩn xanh châu Âu; Ardor Green tư vấn chiến lược phát triển công trình bền vững theo tiêu chuẩn EDGE quốc tế.

The Legend Danang mang đến trải nghiệm phong cách resort qua hệ tiện ích concierge đặc quyền như: sảnh lounge tiếp đón, golf 3D, phòng chiếu phim, không gian làm việc (business lounge), phòng tiệc, hệ thống hai bể bơi vô cực 4 mùa và đài vọng cảnh phóng tầm nhìn toàn cảnh sông Hàn…

Dự án được kỳ vọng tạo ra cú hích cho thị trường bất động sản cao cấp khu vực miền Trung. Từ dự án tiên phong này, ROX Signature sẽ tiếp tục phát triển các dự án tương tự tại nhiều tỉnh, thành cả nước.

Yên Chi