Theo Nghị định 357 của Chính phủ, từ ngày 1/3, mỗi căn nhà, căn hộ chung cư và sản phẩm bất động sản sẽ được gắn một mã định danh điện tử riêng.

Mã là chuỗi ký tự số và chữ, tối đa 40 ký tự. Cấu trúc của mã định danh điện tử cho các sản phẩm bất động sản bao gồm các trường thông tin: mã thông tin dự án, công trình; mã định danh địa điểm (nếu có); dãy ký tự tự nhiên.

Bước đi nhằm minh bạch hóa thị trường

Trao đổi với phóng viên báo Dân trí, ông Nguyễn Anh Quê – Chủ tịch G6 Group, Ủy viên Ban chấp hành Hiệp hội Bất động sản Việt Nam – cho rằng về bản chất, bất động sản không phải đến bây giờ mới được định danh. Trước đây, mỗi thửa đất đã có số tờ, số thửa; mỗi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đều có số sổ riêng và các thông tin này không trùng nhau.

Việc gắn mã định danh điện tử theo nghị định mới không tạo ra một khái niệm hoàn toàn mới, mà là thống nhất cách định danh trên phạm vi cả nước và đưa dữ liệu lên môi trường số.

Đồng quan điểm, GS Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, chỉ ra khi dữ liệu được số hóa và liên thông ở quy mô quốc gia, các hoạt động như tra cứu thông tin, thống kê, chuyển nhượng hay thực hiện các nghiệp vụ liên quan đến bất động sản sẽ trở nên thuận lợi và minh bạch hơn.

Trước khi có nghị định mới, hạn chế lớn nhất không nằm ở việc có hay không có định danh, mà ở phạm vi quản lý dữ liệu. Việc quản lý chủ yếu dừng ở cấp huyện, sau đó mở rộng lên cấp tỉnh khi có liên thông nội bộ, nhưng chưa cho phép quản lý tài sản nhà ở và đất đai ở quy mô quốc gia. Điều này khiến công tác thống kê, tổng hợp dữ liệu phải đi qua nhiều tầng nấc, mất thời gian và thiếu tính đồng bộ.

Về tác động, GS Võ cho rằng việc gắn mã định danh điện tử là cơ sở quan trọng để minh bạch hóa thị trường. Đây là điều kiện tiên quyết để bất động sản phát triển bền vững.

Phân tích kỹ hơn, ông Nguyễn Anh Quê nhấn mạnh một trong những nguyên nhân khiến thị trường vận hành thiếu lành mạnh là thiếu minh bạch thông tin và lịch sử giao dịch.

“Khi mỗi bất động sản được gắn mã định danh, tài sản đó sẽ có số hiệu riêng, gắn với chủ sở hữu cụ thể. Quan trọng hơn, toàn bộ lịch sử giao dịch, từ mua bán, chuyển nhượng đến cho tặng đều được ghi nhận xuyên suốt theo mã định danh”, vị ông Quê nói.

Mua, bán, cho ai đều biết

Theo ông Nguyễn Anh Quê, khi bất động sản được định danh đầy đủ, việc chuyển nhượng cho con cái, cho tặng hay mua bán qua nhiều lần đều để lại dấu vết dữ liệu rõ ràng, qua đó hạn chế các giao dịch mập mờ, giao dịch ngầm hoặc khai báo không đầy đủ.

Để làm được việc này, cơ sở dữ liệu bất động sản không thể tồn tại độc lập, mà cần được kết nối với các cơ sở dữ liệu khác như thuế, ngân hàng và công chứng. Khi đó, việc quản lý không chỉ dừng lại ở “ai sở hữu tài sản gì”, mà còn tiến tới làm rõ nguồn tiền hình thành bất động sản, hạn chế tình trạng đầu cơ hoặc đứng tên hộ.

GS Đặng Hùng Võ nhìn nhận việc định danh bất động sản là xu hướng mà nhiều quốc gia đã áp dụng từ lâu. Ở các thị trường phát triển, minh bạch bất động sản không chỉ là thông tin về thửa đất hay vị trí, mà còn bao gồm toàn bộ lịch sử chuyển nhượng và dòng tiền liên quan đến tài sản. Việt Nam, theo ông, đang từng bước tiến tới mô hình quản lý này.

Dẫu vậy, cả 2 vị chuyên gia đều cho rằng người dân chỉ thực sự hưởng lợi khi việc gắn mã định danh điện tử đi kèm cải cách thủ tục hành chính thực chất. Theo ông Quê, nếu chỉ dừng lại ở việc gắn mã, trong khi các giao dịch như chuyển nhượng, thừa kế, chỉnh lý biến động vẫn phải nộp hồ sơ giấy và chờ đợi theo quy trình cũ, thì người dân sẽ khó cảm nhận được lợi ích rõ ràng.

GS Đặng Hùng Võ thì nhấn mạnh sự cần thiết của cải cách đồng bộ các quy định pháp luật liên quan, từ đất đai, công chứng đến căn cước. Nếu dữ liệu đã điện tử hóa nhưng các luật vẫn yêu cầu xuất trình giấy tờ bản cứng, cải cách sẽ không triệt để, thậm chí tạo thêm chồng chéo.

Về dài hạn, mã định danh điện tử sẽ giúp thị trường bất động sản vận hành mạch lạc hơn. Mọi giao dịch đều có thể truy xuất rõ ràng: ai bán cho ai, giao dịch vào thời điểm nào, và trong những bước tiếp theo, thậm chí phải giải trình nguồn tiền mua bất động sản. Khi đó, thị trường sẽ tiến gần hơn tới trạng thái minh bạch, lành mạnh và bền vững.

Giá bất động sản trung tâm TPHCM tăng mạnh

Tại sự kiện “Diễn đàn bất động sản TPHCM 2025: Hạt nhân trung tâm”, ông Nguyễn Quốc Anh – Phó tổng giám đốc PropertyGuru Việt Nam – cho biết trong 10 năm qua (2015-2025), giá bất động sản trung tâm TPHCM tăng mạnh ở tất cả các phân khúc, dù mức tăng không đồng đều.

Đất nền dẫn đầu với mức tăng 384%, tiếp theo là chung cư tăng 197%, nhà riêng tăng 168% và nhà mặt phố tăng 134%.

Trong 10 tháng năm nay, dù chỉ chiếm 28% nguồn cung nhưng chung cư trung tâm lại thu hút tới 45% mức độ quan tâm – vượt trội so với các loại hình khác.

Đáng chú ý, phân khúc chung cư hạng sang (từ 80 triệu đồng/m²) ở trung tâm ghi nhận tăng trưởng mạnh cả về nguồn cung lẫn mức độ quan tâm. Trong quý III, mức độ quan tâm với phân khúc này tăng tới 168% so với cùng kỳ – mức tăng đáng kể trong bối cảnh thị trường chung còn thận trọng.

Theo ông Quốc Anh, khảo sát cho thấy giá nhà riêng ở trung tâm đã vượt quá khả năng chi trả của phần lớn người dân, khiến nhu cầu dồn sang phân khúc chung cư. Việc giá chung cư tăng cũng xuất phát từ sự dịch chuyển trong tâm lý mua: Nếu giai đoạn 2023-2024, người mua để ở chiếm khoảng 55%, thì nửa đầu năm nay con số này tăng lên 64%.

Tuy nhiên, khảo sát cho thấy thị trường trung tâm hiện phần lớn là chung cư hạng sang và đang từng bước thiết lập mặt bằng giá mới. Tại quận 1 (cũ), một số dự án thứ cấp đạt khoảng 413 triệu đồng/m²; quận 2 (cũ) khoảng 314 triệu đồng/m²; trong khi các dự án còn lại phổ biến 101-182 triệu đồng/m². Ở thị trường sơ cấp, một số dự án hạng sang mở bán mới có thể tiệm cận mức 500 triệu đồng/m².

Nhu cầu ở thực di chuyển

Số liệu của Savills cũng cho thấy mặt bằng giá căn hộ trên thị trường sơ cấp và thứ cấp đều tăng đáng kể. Giá sơ cấp tại TPHCM tăng trung bình 8% so với năm trước, trong khi giá thứ cấp tăng 5-20% tùy khu vực.

Các điểm “nóng” gồm phía Đông (Thủ Đức, quận 2 và 9 cũ), quận 7 cũ và Nhà Bè cũ. Nhờ hạ tầng hoàn thiện và mật độ dân cư cao, giá thứ cấp tại đây tăng mạnh, có nơi tăng tới 15-20%.

Savills nhận định xu hướng dịch chuyển ra khu vực ngoài trung tâm ngày càng rõ nét. Những đô thị lân cận đang nổi lên nhờ mức giá dễ tiếp cận hơn. Chẳng hạn, Thành phố mới Bình Dương hiện có nhiều dự án trung cấp trong tầm 50–60 triệu đồng/m², hướng đến nhóm chuyên gia và gia đình trẻ; còn Dĩ An, Thuận An có nhiều lựa chọn bình dân cho người dân địa phương và người lao động các khu công nghiệp.

Dự báo trong quý cuối năm nay, giá căn hộ tại TPHCM có thể tiếp tục tăng nhờ niềm tin vào khả năng hấp thụ và tác động tích cực từ các dự án hạ tầng lớn như Vành đai 3, metro số 2, cầu Thủ Thiêm 4… Tuy nhiên, nguồn cung hạn chế và mặt bằng giá cao vẫn là thách thức đối với nhóm mua ở thực trong ngắn hạn.

Áp lực đi thuê mặt bằng

Bà Mỹ Vân (45 tuổi, quê Gia Lai) kinh doanh thực phẩm trong một con hẻm trên đường Ung Văn Khiêm (phường Thạnh Mỹ Tây, TPHCM). Dù chỉ nhập rau củ, hải sản từ các vùng lân cận về bán, cửa hàng của bà vẫn cần mặt bằng đủ rộng để tập kết hàng, phân loại, đóng gói và bảo quản trong tủ đông, thậm chí sơ chế theo yêu cầu của khách.

Vì vậy, bà chấp nhận thuê một căn nhà phố với giá 15 triệu đồng/tháng làm nơi kinh doanh. Mỗi ngày, vừa mở cửa buôn bán, bà lại phải tính toán cách xoay sở để trả gần 500.000 đồng tiền thuê mặt bằng. Dù vậy, bà vẫn cho rằng mức giá này là “may mắn”, bởi các căn nhà xung quanh thường có giá 18-20 triệu đồng/tháng.

Thế nhưng từ đầu năm nay, lượng khách giảm rõ rệt. Có ngày doanh thu không đủ bù chi phí thuê nhà, chưa kể tiền công lao động, vận chuyển và các khoản thuế. “Nhiều hôm bán từ sáng đến tối mà không lời được đồng nào, chỉ đủ trả tiền mặt bằng”, bà chia sẻ.

Trước áp lực tài chính ngày càng lớn, bà Mỹ Vân quyết định đóng cửa điểm bán cũ và chuyển toàn bộ cửa hàng về khu Bình Quới (Thanh Đa cũ). Trên khu đất nông nghiệp rộng 1.000m2, bà thuê lại một căn nhà lá dựng sẵn, có đầy đủ điện nước để tiếp tục kinh doanh.

Không gian rộng rãi giúp nhân viên dễ dàng sơ chế thực phẩm, tập kết thùng cá, mực mà không phải luồn lách trong hẻm chật chội. Quan trọng hơn, chi phí mặt bằng giảm xuống còn 7 triệu đồng/tháng, giúp bà Vân phần nào giảm bớt áp lực gánh nặng tài chính.

Trên thực tế, trường hợp “trốn chạy” khỏi những mặt bằng giá cao như bà Mỹ Vân không phải cá biệt. Nhiều hộ kinh doanh và cửa hàng buộc phải tính toán lại bài toán chi phí – mặt bằng trong bối cảnh thị trường liên tục biến động.

Từ sau đại dịch Covid-19, tình trạng mặt bằng bỏ trống, không có khách thuê hoặc người thuê trả mặt bằng ồ ạt xuất hiện trên nhiều tuyến phố tại TPHCM và đến nay vẫn chưa dừng lại. Những tuyến đường từng sầm uất, được xem là “đất vàng” để hiện diện thương hiệu, nay phủ kín biển cho thuê như Cách Mạng Tháng Tám, Lý Tự Trọng, Đồng Khởi, Hai Bà Trưng, Nguyễn Trãi, Nguyễn Đình Chiểu…

Nhiều căn nhà phố bỏ trống suốt vài năm liền nhưng vẫn khó tìm khách thuê mới. Giá rao cho thuê ở các tuyến đường đắt đỏ dao động 200-300 triệu đồng/tháng, tùy diện tích và vị trí.

Riêng trên đường Đồng Khởi – một trong những khu vực trung tâm nhất TPHCM – giá thuê có nơi lên tới 500-600 triệu đồng/tháng. Theo báo cáo của Cushman & Wakefield năm 2024, tuyến đường này nằm trong nhóm có giá thuê mặt bằng cao nhất Việt Nam và đứng thứ 14 toàn cầu.

Cuộc “dịch chuyển” ở cả phía chủ nhà và khách thuê

Lý giải tình trạng mặt bằng bỏ trống ngày càng nhiều trên các tuyến phố, ông Đinh Minh Tuấn – Giám đốc khu vực miền Nam của PropertyGuru Việt Nam – cho rằng dù thị trường tiêu dùng có tín hiệu cải thiện, giá thuê mặt bằng lại gần như không biến động. Trong khi đó, hoạt động kinh doanh ở khu vực trung tâm vẫn đối mặt nhiều áp lực.

Một trong những nguyên nhân chính là sự thay đổi trong hành vi mua sắm. Người tiêu dùng chuyển dịch sang các khu đô thị tích hợp ở vùng ven – nơi tập trung hệ sinh thái “tất cả trong một” gồm mua sắm, giải trí, ẩm thực. Sự tiện lợi này khiến lượng khách đổ vào khu trung tâm giảm sút.

Bên cạnh đó, hạ tầng giao thông và thiếu chỗ đậu xe tiếp tục là rào cản lớn đối với khách di chuyển bằng ô tô, làm giảm trải nghiệm khi tiếp cận các tuyến phố thương mại truyền thống.

Thị trường còn chịu áp lực từ các trung tâm thương mại quy mô lớn, vốn ngày càng hút khách nhờ đầu tư mạnh vào trải nghiệm và không gian. Sự bùng nổ của thương mại điện tử và các nền tảng bán hàng trực tuyến cũng khiến mô hình kinh doanh mặt bằng nhà phố chịu sức ép lớn.

Đồng quan điểm, chuyên gia Võ Huỳnh Tuấn Kiệt cho biết hành vi mua sắm của người trẻ đang thay đổi mạnh mẽ. Thay vì đến cửa hàng truyền thống, họ ưu tiên trải nghiệm mua sắm tại trung tâm thương mại hoặc chuyển hoàn toàn sang mua hàng trực tuyến. Xu hướng này khiến nhu cầu thuê mặt bằng nhà phố tiếp tục giảm.

Tại các tuyến phố đắt đỏ như Hai Bà Trưng hay Đồng Khởi (TPHCM), việc thuê mặt bằng không còn nhằm tối đa hóa doanh thu. Nhiều doanh nghiệp chọn những vị trí này chủ yếu để xây dựng hiện diện thương hiệu và phục vụ các hoạt động marketing thay vì lợi nhuận trực tiếp.

Một số thương hiệu chấp nhận lỗ tại điểm bán để duy trì hình ảnh. Trong khi đó, các thương hiệu nhỏ chuyển hướng mạnh sang bán hàng trực tuyến để cắt giảm chi phí.

Mặc dù giá thuê mặt bằng trung tâm không tăng từ đầu năm 2024, giá bất động sản lại tiếp tục nhích lên. Theo khảo sát của phóng viên Dân trí, giá nhà riêng trên đường Nguyễn Đình Chiểu tăng 22% lên khoảng 260 triệu đồng/m2, còn đường Cách Mạng Tháng Tám tăng 14%, phổ biến 180 triệu đồng/m2.

Ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt nhìn nhận: Dù nhu cầu thuê giảm, nhiều chủ nhà vẫn không muốn điều chỉnh giá, kỳ vọng giá trị bất động sản sẽ tăng theo thời gian. Sự lệch pha giữa kỳ vọng của chủ sở hữu và khả năng chi trả của người thuê khiến nhiều mặt bằng đẹp rơi vào cảnh bỏ trống kéo dài.

Để thu hút khách thuê, một số chủ nhà bắt đầu áp dụng chính sách linh hoạt như chiết khấu giá thuê trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, các biện pháp này chỉ mang tính tạm thời, chưa xử lý được những điểm nghẽn của thị trường mặt bằng bán lẻ.

Một xu hướng đáng chú ý khác là các thương hiệu F&B – vốn chuộng mặt phố lớn – đang chuyển sang đặt cửa hàng trong trung tâm thương mại để tối ưu dòng vốn lưu động và cải thiện hiệu quả kinh doanh. Mô hình này cho phép doanh nghiệp linh hoạt hơn trong thanh toán, thậm chí có thể áp dụng hình thức chia sẻ doanh thu với chủ mặt bằng.

 Theo Nghị định 292/2025/NĐ-CP do Chính phủ ban hành, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 đến 31/12/2030, nhiều nhóm đối tượng sẽ được miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp nhằm tiếp tục hỗ trợ người dân, tổ chức và hợp tác xã phát triển sản xuất nông nghiệp bền vững.

Thứ nhất, Nhà nước miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp đối với toàn bộ diện tích đất phục vụ nghiên cứu, sản xuất thử nghiệm; diện tích đất trồng cây hàng năm và đất làm muối theo quy định của pháp luật đất đai. Đây là nhóm đất phục vụ trực tiếp cho hoạt động sản xuất và phát triển khoa học kỹ thuật trong nông nghiệp.

Thứ hai, hộ nghèo được miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp đối với toàn bộ diện tích được Nhà nước giao hoặc công nhận quyền sử dụng đất. Việc xác định hộ nghèo căn cứ vào chuẩn nghèo quốc gia do Chính phủ ban hành. Trường hợp UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có quy định riêng về chuẩn nghèo thì sẽ áp dụng theo chuẩn nghèo của địa phương.

Thứ ba, hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp cũng thuộc diện miễn thuế. Nhóm này bao gồm những người được Nhà nước giao hoặc công nhận quyền sử dụng đất, người nhận chuyển nhượng, thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất nông nghiệp; thành viên hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, hoặc hộ dân nhận khoán đất ổn định từ nông – lâm trường, công ty nông lâm nghiệp để sản xuất. Những hộ góp quyền sử dụng đất để thành lập hợp tác xã nông nghiệp cũng được hưởng ưu đãi này.

Thứ tư, các tổ chức, đơn vị được Nhà nước giao đất để trực tiếp sản xuất nông nghiệp như doanh nghiệp, tổ chức chính trị – xã hội, đơn vị sự nghiệp… cũng được miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp. Tuy nhiên, nếu các tổ chức này không trực tiếp sản xuất mà cho thuê, giao thầu lại đất, họ sẽ phải nộp 100% thuế sử dụng đất nông nghiệp, đồng thời Nhà nước có thể thu hồi đất theo quy định của Luật Đất đai.

Việc kê khai và thực hiện miễn thuế được tiến hành theo quy định của pháp luật về quản lý thuế, nhằm đảm bảo chính sách được triển khai thống nhất, công khai và đúng đối tượng trên toàn quốc.