Thế khó của doanh nghiệp

Tại sự kiện gần đây, bà Nguyễn Thanh Hương – Giám đốc đầu tư Công ty Nam Long – thừa nhận một thực tế là giá đất tăng mạnh đã tạo nên cuộc cạnh tranh gay gắt giữa các doanh nghiệp trong việc mua gom quỹ đất. Chi phí giá đất cao khiến biên lợi nhuận của doanh nghiệp ngày càng mỏng, đặc biệt với những khu đô thị đa tiện ích đòi hỏi vốn đầu tư lớn.

Vì vậy, công ty buộc phải tái định vị sản phẩm theo từng phân khúc, phù hợp với chi phí đất gia tăng, đồng thời tìm kiếm cơ hội mở rộng quỹ đất thông qua đấu giá. Nhấn mạnh tầm quan trọng của quỹ đất sạch, bà Hương khẳng định năm nay doanh nghiệp sẽ quyết liệt hơn trong việc tham gia đấu thầu, nhất là khi các quy định của Nhà nước đang dần thông thoáng.

Giá nhà, đất tăng cũng khiến ông Dương Long Thành – Nhà sáng lập, Chủ tịch HĐQT Thắng Lợi Group – bày tỏ nhiều băn khoăn, trăn trở. Ông kể rằng 15 năm trước, công ty ông phát triển một dự án ở Bến Cát (Bình Dương cũ), giá bán một căn nhà chỉ khoảng 300 triệu đồng. Người lao động, công nhân hay viên chức cần làm việc tích lũy trong 5-6 năm là có thể sở hữu.

Tuy nhiên, thị trường bất động sản chứng kiến nhiều biến động mạnh, đặc biệt là giá nhà tăng nhanh hơn thu nhập. Trong khi thu nhập bình quân của người dân chỉ tăng khoảng 6-8%/năm, giá nhà lại tăng 12-20%/năm trong suốt một thập kỷ. Sự chênh lệch kéo dài đã tạo nên khoảng cách ngày càng lớn giữa khả năng tài chính và giá trị bất động sản.

Ông Thành cho rằng thị trường phần lớn nghiêng về các sản phẩm cao cấp, diện tích lớn, vật liệu xa xỉ… dẫn đến giá cao. Trong khi đó, 70-80% nhu cầu thị trường hướng đến nhà ở thật, giá vừa túi tiền, lại thiếu thốn.

Một thách thức khác liên quan chi phí cấu thành đầu vào cao. Chi phí pháp lý, chi phí thuế, chi phí đơn giá đất tăng mạnh, chi phí vật liệu xây dựng biến động tăng cao cùng với tác động của lãi suất vay đều ảnh hưởng đến giá thành.

Tăng nguồn cung nhà ở vừa túi tiền

Ông Lucas Ignatius Loh Jen Yuh – Tổng giám đốc Nam Long – cho rằng thị trường vẫn vận hành theo quy luật cung cầu. Nhu cầu nhà ở thực tại Việt Nam rất lớn, trong khi nguồn cung chưa theo kịp.

Bên cạnh đó, giá đất liên tục leo thang do kỳ vọng của người sở hữu, khiến nhiều doanh nghiệp trên thị trường khó có thể đưa ra mức giá bán “vừa túi tiền”. Ở TPHCM, các nhà phát triển buộc phải tập trung vào sản phẩm trung – cao cấp để đảm bảo lợi nhuận, còn phân khúc vừa túi tiền chỉ có thể triển khai ở khu vực vùng ven.

Ông Lucas nhận định trong giai đoạn tới, giá nhà sẽ khó tăng đột biến do các biện pháp kiểm soát hiệu quả của Nhà nước. Doanh nghiệp này sẽ tiếp tục kiên định phát triển các phân khúc trung cấp và vừa túi tiền, dù đối mặt nhiều khó khăn trong việc mua quỹ đất với giá hợp lý. Quỹ đất công ty tìm kiếm sẽ hướng đến xây dựng sản phẩm ở mức 30-35 triệu đồng/m2, phục vụ nhóm mua để ở, góp phần đa dạng hóa thị trường.

Trả lời phóng viên báo Dân trí, ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt – Giám đốc Bộ phận Nhà ở CBRE Việt Nam – lý giải nguyên nhân giá nhà tăng, gốc rễ nằm ở sự thiếu hụt nghiêm trọng sản phẩm thuộc phân khúc tầm trung và tầm thấp – những phân khúc giữ vai trò cân bằng nhu cầu. Trong khi đó, các chủ đầu tư cũng đối mặt với nhiều áp lực khi các loại chi phí đầu vào cao, đặc biệt là giá đất.

Vị này cho rằng giải pháp căn cơ là tăng nguồn cung ở các phân khúc vừa túi tiền, từ đó kéo giảm mặt bằng giá và giảm áp lực lên phân khúc cao cấp. Thực tế, hiện nay hơn 95% người lao động không đủ khả năng mua căn hộ có giá 10-12 tỷ đồng. Mặt bằng giá hiện tại đang phản ánh nhu cầu của nhóm khách hàng hạng sang và cao cấp, chứ không phản ánh thị trường đại chúng.

Các thị trường phát triển ở châu Á như Singapore, Thái Lan, Hong Kong hay Thượng Hải cũng vận hành theo mô hình tương tự: khu trung tâm có giá rất cao, trong khi các khu đô thị vệ tinh xa hơn, nhưng kết nối hạ tầng tốt, đóng vai trò hấp thụ nhu cầu ở mức giá phù hợp hơn. Mô hình TOD phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng được đánh giá là hướng đi đúng để mở rộng không gian đô thị và giảm áp lực giá nhà tại trung tâm.

Đồng quan điểm, ông Dương Long Thành kỳ vọng mô hình đô thị nén kết hợp TOD cần được quy hoạch để hướng đến người dân, nâng cao chất lượng sống.  Ngoài ra, Chính phủ cũng cần tập trung tăng nguồn cung nhà ở xã hội, nhà ở vừa túi tiền; triển khai cơ chế hỗ trợ người mua nhà lần đầu. Các doanh nghiệp cần phát triển sản phẩm phù hợp nhu cầu thực, dự án cần đặt mục tiêu phục vụ cư dân và giá bán hợp lý.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường mới ban hành Quyết định số 441 công bố và hướng dẫn việc kết nối, khai thác dữ liệu giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (thường gọi là sổ đỏ) nhằm thay thế giấy tờ bản giấy trong hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính.

Theo quyết định, khi dữ liệu về giấy chứng nhận đã được cập nhật đầy đủ trong Cơ sở dữ liệu Quốc gia về đất đai, các thông tin này đủ điều kiện để khai thác và sử dụng thay cho thành phần hồ sơ giấy trong quá trình xử lý thủ tục hành chính.

Các trường thông tin được chia sẻ bao gồm dữ liệu về người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất; thông tin chi tiết về thửa đất và tài sản; nội dung đăng ký thế chấp, ghi chú; số phát hành, ngày cấp và tệp giấy chứng nhận định dạng PDF.

Việc khai thác, chia sẻ dữ liệu phải tuân thủ quy định về bảo mật, quyền riêng tư và quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời phù hợp với Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số và Khung kiến trúc số của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Dữ liệu được cung cấp theo mức độ hoàn thiện của cơ sở dữ liệu, bảo đảm phù hợp với quy định tại Nghị quyết 66.

Để triển khai hiệu quả, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các bộ, ngành và UBND các tỉnh, thành phố rà soát, tái cấu trúc quy trình giải quyết thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý, trên cơ sở khai thác dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai. Việc sử dụng dữ liệu thay thế giấy tờ áp dụng đối với các thủ tục thuộc thẩm quyền giải quyết của UBND cấp tỉnh và cấp xã theo quy định hiện hành.

Trước đó, tại bản cập nhật mới nhất, ứng dụng VNeID đã tích hợp “Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất”.

Việc nộp sổ đỏ trực tuyến nằm trong chiến dịch 90 ngày rà soát, làm sạch toàn bộ cơ sở dữ liệu đất đai được Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công an và UBND tỉnh, thành phố triển khai từ ngày 1/9 đến ngày 30/11.

Cơ quan chức năng sẽ xác thực thông tin của chủ sử dụng đất, chủ sở hữu nhà ở trên cơ sở dữ liệu hiện có với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; rà soát, cập nhật, chỉnh lý, nhập bổ sung thông tin còn thiếu của các thửa đất, thông tin về thẻ căn cước/căn cước công dân của chủ sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản vào cơ sở dữ liệu đất đai.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ đồng bộ cơ sở dữ liệu đất đai của 34 tỉnh, thành phố tập trung, thống nhất về Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai tại trung ương và kết nối, chia sẻ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, các bộ, ngành, địa phương, các cơ quan Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân, các tổ chức chính trị – xã hội.

UBND TP Hà Nội vừa có tờ trình gửi HĐND thành phố đề nghị phê duyệt điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án xây dựng cầu Trần Hưng Đạo theo phương thức đầu tư đối tác công tư PPP (hợp đồng BT – xây dựng – chuyển giao, đổi đất lấy hạ tầng).

Trước đó, Nghị quyết số 10 của HĐND thành phố được thông qua hồi tháng 2, dự án đầu tư xây dựng cầu Trần Hưng Đạo có tổng chiều dài khoảng 5,6km, điểm đầu là ngã 5 Trần Hưng Đạo – Trần Thánh Tông (khu vực quận Hoàn Kiếm cũ), điểm cuối kết nối với phố Vũ Đức Thận (khu vực quận Long Biên cũ). Tổng vốn đầu tư dự án khoảng 15.960 tỷ đồng.

Trong tờ trình lần này, UBND TP Hà Nội đề xuất HĐND thành phố điều chỉnh phương án xây dựng cầu Trần Hưng Đạo theo hướng rút ngắn chiều dài cầu xuống còn 4,18km (giảm 1,42km), điểm đầu cầu là ngã 5 Trần Hưng Đạo – Trần Thánh Tông – Lê Thánh Tông, điểm cuối kết nối với phố Nguyễn Sơn.

Bên cạnh đó, tổng vốn đầu tư dự án nâng lên mức 16.226 tỷ đồng, tăng 266 tỷ đồng.

Ngoài ra, UBND TP Hà Nội đề xuất phân chia dự án đầu tư xây dựng cầu Trần Hưng Đạo thành 2 dự án thành phần. Trong đó, dự án thành phần 2.1 sẽ đầu tư xây dựng cải tạo đường Cổ Linh – Hồng Tiến thuộc nút giao đường Cổ Linh với cầu Trần Hưng Đạo do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông làm chủ đầu tư.

Dự án thành phần 2.2 sẽ đầu tư xây dựng cầu Trần Hưng Đạo, thực hiện theo phương thức đối tác công tư (PPP), hợp đồng xây dựng – chuyển giao thanh toán bằng quỹ đất (hợp đồng BT đổi đất lấy hạ tầng).

UBND TP Hà Nội đề xuất phương thức thanh toán cho nhà đầu tư tư nhân bỏ tiền xây dựng cầu Trần Hưng Đạo là 4 khu đất. Vị trí, diện tích, thông tin quy hoạch, giá trị dự kiến quỹ đất thanh toán, phương pháp thanh toán sẽ được xác định chính thức khi dự án được trình thẩm định và phê duyệt theo quy định.

4 khu đất được đề xuất đổi cho nhà đầu tư xây dựng cầu Trần Hưng Đạo gồm khu đất 25,4ha tại xã Phù Đổng; 2 khu đất diện tích 56ha và 49ha tại xã Đông Anh; một phần khu đất tại 2 xã Phù Đổng và Đông Anh (quy mô diện tích đề xuất nghiên cứu khoảng 505ha).

Các dự án giải phóng mặt bằng phục vụ xây dựng cầu Trần Hưng Đạo sẽ giao các phường Hồng Hà, Long Biên làm chủ đầu tư.

Dự kiến tờ trình điều chỉnh chủ trương đầu tư xây dựng cầu Trần Hưng Đạo theo phương thức đầu tư đối tác công tư PPP sẽ được HĐND TP Hà Nội họp, xem xét tại kỳ họp thứ 26 (kỳ họp chuyên đề, dự kiến diễn ra trong tháng 9).

Dự kiến, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TPHCM sẽ được khai trương vào ngày 19/12 tới đây. 

Lộ trình 3 giai đoạn và lợi thế cạnh tranh về chi phí

Theo kế hoạch vừa được công bố, lộ trình hình thành Trung tâm Tài chính quốc tế (IFC) tại TPHCM sẽ được chia làm 3 giai đoạn. Trong đó, giai đoạn 1 và 2 sẽ tận dụng hạ tầng sẵn có tại vùng lõi trung tâm hiện hữu, cụ thể là các tòa nhà tại địa chỉ 123 Trương Định và số 8 Nguyễn Huệ. Bước sang giai đoạn 3, TPHCM sẽ tập trung nguồn lực để kiến tạo một trung tâm tài chính quy mô lớn, hiện đại tại khu đô thị mới Thủ Thiêm.

Nói tại sự kiện gần đây, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân – Thành viên Tổ Tham mưu Thành lập Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TPHCM – cho biết, với quy mô quy hoạch lên tới gần 900ha cùng cơ chế pháp lý đặc thù và nhiều ưu đãi chính sách, TPHCM đang sở hữu nền tảng vững chắc để vận hành IFC. Ông cũng chỉ ra lợi thế về nguồn nhân lực và chi phí sinh hoạt của TPHCM, khi nhiều nơi khác như Singapore hay Dubai đều đắt đỏ gấp nhiều lần.

Vị chuyên gia này cho rằng IFC sẽ mở ra cơ hội lớn cho thị trường bất động sản. Tuy nhiên, khác với các cơn sốt đất trong quá khứ, thị trường lần này sẽ phát triển dựa trên nhu cầu thực về văn phòng, lưu trú cao cấp phục vụ chuyên gia tài chính, thay vì mang tính đầu cơ ngắn hạn.

Bài học từ Seoul và Thượng Hải

Còn ông Nguyễn Quốc Anh, Phó tổng giám đốc PropertyGuru, cho rằng khi quỹ đất tại trung tâm cũ (như Quận 1, Quận 3) trở nên cạn kiệt và quá tải, việc thiết lập một IFC là công cụ hiệu quả nhất để kiến tạo một trung tâm mới.

Ông Quốc Anh chia sẻ câu chuyện tại Seoul (Hàn Quốc), trước năm 2000, khu vực trung tâm truyền thống là Jung-gu – nơi đối mặt với tình trạng quá tải hạ tầng và thiếu quỹ đất. Năm 2003, Chính phủ Hàn Quốc phê duyệt phát triển IFC mới tại khu vực phía Nam, cách trung tâm cũ khoảng 6km. Quá trình từ ý tưởng đến khi hoàn thiện cấu trúc đô thị cơ bản kéo dài khoảng 10 năm (2003-2013).

Kết quả là khu vực này đã thu hút hơn 1.000 tổ chức và định chế tài chính quốc tế, tạo ra khoảng 100.000-120.000 việc làm mới. Theo tiêu chí của OECD, một trung tâm đô thị mới được hình thành nhờ chính sách ưu đãi mạnh mẽ, trong đó có hỗ trợ tới 70% chi phí thuê văn phòng cho doanh nghiệp.

Câu chuyện cũng tương tự với Thượng Hải (Trung Quốc). Điểm chung ở cả hai mô hình là vai trò quyết định của chính sách đặc thù về ưu đãi thuế, trợ cấp…

Cũng theo ông Quốc Anh, bất động sản tại khu vực trung tâm tài chính mới có mức tăng giá vượt trội so với khu vực ngoài trung tâm.

Tại Seoul, trong giai đoạn xây dựng (2007-2013), giá bất động sản tại khu vực IFC chỉ tăng nhẹ khoảng 6%, thấp hơn mức tăng 9% của khu vực ngoài trung tâm. Tuy nhiên, sau khi trung tâm mới hoàn thiện và đi vào vận hành, từ 2013 đến 2025, giá tại khu vực trung tâm mới tăng khoảng 2,2 lần, cao hơn khu vực ngoài trung tâm, tạo ra mức chênh lệch giá khoảng 13-15%.

Tại Thượng Hải, mức chênh lệch còn rõ rệt hơn. Tính từ thời điểm hình thành Lục Gia Chủy đến năm 2022, giá bất động sản tại khu trung tâm mới cao hơn khu vực ngoài trung tâm khoảng 25%. Điểm đáng chú ý là ở cả hai đô thị, quá trình hình thành IFC kéo dài khoảng 10 năm, và sự chênh lệch giá bất động sản chỉ thực sự rõ nét sau khi trung tâm đi vào vận hành ổn định.

Chuyên gia chỉ ra nguyên nhân cốt lõi đến từ sự khan hiếm nguồn cung. Trong khi GDP và số lượng hộ gia đình tiếp tục tăng, nguồn cung nhà ở tại các khu vực trung tâm lại có xu hướng giảm, tạo áp lực tăng giá bền vững trong dài hạn.

Từ những dữ liệu trên, giới chuyên gia nhận định việc hình thành IFC hoàn toàn có khả năng tái định vị mặt bằng giá bất động sản tại Thủ Thiêm. Tuy nhiên, yếu tố quyết định thành công không chỉ nằm ở quy hoạch hạ tầng mà phụ thuộc lớn vào cơ chế chính sách đặc thù (thuế, trợ cấp, môi trường kinh doanh…) để thực sự lôi kéo được dòng vốn và nhân lực chất lượng cao về hội tụ.