Bộ Tài chính vừa có văn bản trả lời kiến nghị của cử tri TP Hà Nội liên quan đến việc miễn, giảm tiền sử dụng đất; cho phép ghi nợ tiền sử dụng đất; tiếp tục xem xét giảm mức phí chuyển đổi cho các hộ có diện tích đất vườn, ao gắn liền với đất ở.

Cử tri đề nghị tiếp tục miễn, giảm tiền sử dụng đất đối với hộ gia đình khi chuyển đất vườn, ao sang đất ở trong hạn mức để chia tách cho con cái; cho phép ghi nợ tiền sử dụng đất trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, và trả dần từ 5-10 năm nhằm giảm áp lực tài chính.

Trả lời nội dung này, Bộ Tài chính cho biết, pháp luật đất đai hiện hành đã quy định miễn tiền sử dụng đất trong hạn mức giao đất ở khi cấp giấy chứng nhận lần đầu, hoặc khi chuyển mục đích sử dụng đất không phải là đất ở sang đất ở đối với một số đối tượng.

Cụ thể, theo Nghị định số 103/2024/NĐ-CP, các hộ gia đình là người dân tộc thiểu số, hộ nghèo tại địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn được miễn tiền sử dụng đất trong hạn mức khi thực hiện các thủ tục nêu trên.

Chính sách này gắn với Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi theo quy định của Chính phủ.

Về đề xuất cho phép ghi nợ tiền sử dụng đất và trả dần, Bộ Tài chính cho biết, việc ghi nợ đã được quy định tại Luật Đất đai 2024 và các nghị định hướng dẫn thi hành.

Việc xác định đối tượng, mức tiền được ghi nợ, thời hạn ghi nợ, cũng như trình tự, thủ tục thanh toán và xóa nợ tiền sử dụng đất được thực hiện theo các nghị định chuyên ngành về tiền sử dụng đất và cấp giấy chứng nhận.

Đối với kiến nghị giảm mức phí chuyển đổi đất vườn, ao gắn liền với đất ở, kể cả trường hợp tách hộ, Bộ Tài chính cho biết, Quốc hội đã có quy định theo hướng giảm nghĩa vụ tài chính cho người dân.

Cụ thể, Nghị quyết số 54/2025/QH15 của Quốc hội quy định mức thu tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích sử dụng đất trong thửa đất có nhà ở theo hướng thấp hơn so với quy định chung, áp dụng đối với diện tích không vượt quá hai lần hạn mức giao đất ở.

Nội dung này đã được thể chế hóa tại các nghị định hướng dẫn Luật Đất đai và các cơ chế, chính sách đặc thù dành cho TP Hà Nội, có hiệu lực từ đầu năm 2026.

Bên cạnh đó, cử tri Hà Nội kiến nghị rà soát, đối chiếu quy định tại Điều 16 Nghị định 45/2014/NĐ-CP với Điều 22 Nghị định 103/2024/NĐ-CP và khoản 8 Điều 1 Nghị định 291/2025/NĐ-CP nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật về ghi nợ tiền sử dụng đất.

Theo phản ánh, các quy định hiện hành chưa nêu cụ thể việc ghi nợ tiền sử dụng đất trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với hộ gia đình, cá nhân được chuyển mục đích sử dụng đất nhưng gặp khó khăn về tài chính. Cử tri cho rằng cần làm rõ nội dung này để tháo gỡ vướng mắc, khuyến khích người dân thực hiện chuyển mục đích sử dụng đất đúng quy định, tránh sử dụng sai mục đích.

Bộ Tài chính cho biết, Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực từ ngày 1/8/2024. Theo phân công của Chính phủ, Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) và Bộ Tài chính đã xây dựng, trình ban hành các nghị định hướng dẫn thi hành.

Trong đó, Bộ Tài chính chủ trì xây dựng Nghị định 103/2024/NĐ-CP về tiền sử dụng đất (được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 291/2025/NĐ-CP). Khoản 1 Điều 22 quy định việc xác định đối tượng, mức và thời hạn ghi nợ tiền sử dụng đất thực hiện theo nghị định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và nghị định về cấp Giấy chứng nhận; còn trình tự, thủ tục ghi nợ, thanh toán và xóa nợ thực hiện theo Nghị định 103.

Theo Luật Đất đai 2024 và các nghị định liên quan do Bộ Tài nguyên và Môi trường chủ trì xây dựng, đối tượng được ghi nợ tiền sử dụng đất gồm: người được bố trí tái định cư; cá nhân, hộ gia đình đang sử dụng đất có nhu cầu ghi nợ khi được cấp Giấy chứng nhận lần đầu.

Trường hợp cần điều chỉnh, bổ sung đối tượng được ghi nợ tiền sử dụng đất, Bộ Tài chính đề nghị cử tri kiến nghị với Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo đúng chức năng, nhiệm vụ được giao.

Từ ngày 11/11, người dân có thể nộp sổ đỏ trên VNeID cho cơ quan Nhà nước để làm sạch dữ liệu đất đai, thay vì nộp trực tiếp bản photocopy như trước.

Theo khảo sát, sau 1 ngày triển khai, ứng dụng không gặp vấn đề gì về tình trạng truy cập như nghẽn, giật, lag, hiển thị sai thông tin.

Tuy nhiên, nhiều người dùng cho biết không tìm thấy mục “cung cấp thông tin cho cơ quan Nhà nước” trên ứng dụng, dù kiểm tra đã nâng cấp bản cập nhật mới nhất. Hay chị Quỳnh Mai (ở Thanh Hóa) gặp vấn đề khi xác thực, nhập thông tin và gửi nhiều lần vẫn không được.

Một số người dùng lớn tuổi thì cảm thấy phiền toái bởi không thành thạo thao tác, trong khi nếu nhờ người khác sẽ bị lộ thông tin.

Trong khi đó, anh Thành Đạt (32 tuổi, Hà Nội) cho biết sổ đỏ của gia đình đang thế chấp ngân hàng nên anh lúng túng, chưa biết phải thực hiện kê khai ra sao. Anh cũng thắc mắc, nếu trước đây đã cung cấp thông tin cho tổ dân phố, thì nay có cần kê khai lại trên ứng dụng VNeID hay không.

Trao đổi với phóng viên Dân trí, đại diện một xã tại Hà Nội cho biết, trước đây khi sổ đỏ đang được thế chấp, người dân vẫn phải nộp bản photocopy cho tổ trưởng dân phố. Nếu chưa có, tổ sẽ hướng dẫn người dân kê khai thông tin ban đầu, sau đó liên hệ ngân hàng để lấy bản sao và nộp bổ sung cho xã, phường.

Hiện nay, quy trình đã được đơn giản hóa trên ứng dụng VNeID: Người dân chỉ cần gửi ảnh chụp sổ đỏ đang thế chấp tại ngân hàng và khai đầy đủ thông tin để xác thực. Trường hợp đã nộp hồ sơ trực tiếp cho xã, phường trước đó thì không cần kê khai lại trên ứng dụng.

Theo bản cập nhật mới nhất, người dân đã có thể nộp thông tin sổ đỏ trực tuyến cho cơ quan Nhà nước thông qua ứng dụng VNeID.

Cụ thể, người dùng đã định danh mức độ 2 truy cập ứng dụng, chọn mục “Cung cấp thông tin cho cơ quan Nhà nước”. Tại đây, VNeID nêu rõ việc cung cấp thông tin nhằm phục vụ xác minh, kiểm tra, đối chiếu và xử lý dữ liệu theo quy định.

Người dân tiếp tục bấm “Tạo mới”, chọn loại thông tin “Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất”. Các dữ liệu sau khi kê khai sẽ được gửi trực tiếp đến Bộ Tài nguyên và Môi trường để xử lý.

Trong phần kê khai, người dùng cần điền họ tên và số định danh cá nhân. Nếu kê khai thay cho người khác, phải nhập thêm tên người được cấp sổ đỏ và lý do kê khai hộ.

Các trường thông tin bắt buộc bao gồm: Số hiệu giấy chứng nhận, địa chỉ thửa đất, kèm theo hình ảnh hoặc tài liệu của sổ đỏ được tải lên hệ thống. Sau khi hoàn tất, người dân xác nhận thông tin là chính xác và gửi yêu cầu để hoàn tất quy trình trực tuyến.

Mua nhà ở Việt Nam khó hơn Mỹ, Nhật

Ông Lê Bảo Long, Giám đốc marketing của PropertyGuru, cho biết đơn vị này đã khảo sát hơn 1.000 người trong độ tuổi 18-44 tại Hà Nội, Đà Nẵng và TPHCM – những địa bàn thể hiện rõ áp lực sở hữu nhà ở.

Kết quả cho thấy chỉ số giá nhà so với thu nhập bình quân đầu người tiếp tục nới rộng, phản ánh việc mua nhà tại Hà Nội và TPHCM ngày càng “vượt ngoài tầm với”. Theo đánh giá của người trẻ, khả năng mua nhà ở hai đô thị lớn còn khó khăn hơn so với tại Mỹ, Nhật Bản, Đức hay Australia.

Những người có thu nhập dưới 15 triệu đồng/tháng gần như không tin mình có thể mua nhà. Ngay cả nhóm thu nhập 30-50 triệu đồng hoặc trên 50 triệu đồng/tháng cũng nhận định việc sở hữu nhà ở vẫn “cực kỳ thách thức”. Giấc mơ an cư gần như ngoài tầm với đối với nhóm thu nhập dưới 30 triệu đồng/tháng.

Khảo sát cũng ghi nhận tỷ lệ người trẻ không sở hữu bất kỳ bất động sản nào đang tăng nhanh. Nếu năm ngoái nhóm này chiếm khoảng 30% thì năm nay đã lên tới 40%. Phần lớn người được hỏi cho rằng giá nhà hiện ở mức quá cao so với khả năng của họ.

Thực tế cho thấy phần lớn người trẻ dưới 35 tuổi mới chỉ có khoảng một thập kỷ đi làm, quãng thời gian chưa đủ dài để tích lũy cho một khoản đầu tư lớn như mua nhà. Trong khi đó, giá nhà tại TPHCM và Hà Nội đã tăng mạnh trong 10 năm qua, bỏ xa tốc độ tăng thu nhập của người lao động.

Quá trình đô thị hóa và phát triển kinh tế tập trung làm gia tăng dân số tại các đô thị lớn, kéo nhu cầu nhà ở tăng mạnh, trong khi nguồn cung nhà vừa túi tiền lại khan hiếm. Việc sở hữu một căn hộ giá phù hợp trở nên khó khăn với các cặp vợ chồng trẻ nếu không có sự hỗ trợ tài chính từ gia đình hoặc tiếp cận được các gói tín dụng ưu đãi. Nhiều người buộc phải thuê nhà dài hạn hoặc chấp nhận sống chung nhiều thế hệ để giảm bớt áp lực tài chính.

Không nên mạo hiểm với khoản vay quá sức

Theo khảo sát, những người đang nỗ lực mua nhà, thu nhập càng cao thì càng muốn giảm tỷ lệ vay ngân hàng. Phần lớn những người có thu nhập trên 70 triệu đồng/tháng muốn vay dưới 30% khi mua bất động sản. Ngược lại, người có thu nhập dưới 30 triệu đồng/tháng lại sẵn sàng vay tới 70%.

Điều này trùng hợp với khuyến cáo của chuyên gia Savills, rằng người trẻ không nên “mạo hiểm” với khoản vay quá sức. Một khoản trả góp ổn định  khoảng 1/3 thu nhập sẽ khả thi hơn rất nhiều so với mức một nửa thu nhập trở lên – ngưỡng đang khiến nhiều cặp vợ chồng trẻ cảm thấy “đuối sức”.  Mức vay an toàn nên cân nhắc là tối đa 50% giá trị bất động sản.

Bên cạnh việc kiểm soát đòn bẩy tài chính, người mua cần cân nhắc kỹ khả năng trả nợ, chọn dự án có pháp lý rõ ràng và chủ đầu tư uy tín. Không ít khách hàng gặp rắc rối khi dự án đình trệ hoặc chủ đầu tư không thực hiện đúng cam kết hỗ trợ lãi suất, gây ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống – đặc biệt khi mua nhà thường là khoản đầu tư lớn nhất của đời người.

Bên cạnh đó, sự ổn định về lãi suất cũng là yếu tố quan trọng nhằm giữ vững tâm lý cho người vay. Mỗi biến động trong lãi suất đều có thể khiến người vay lo lắng, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và tâm lý an cư lạc nghiệp.

Chuyên gia kinh tế Đinh Thế Hiển đưa ra lời khuyên với người trẻ mua nhà cần sống tiết kiệm, cần có một số điều kiện phù hợp để tránh gây áp lực tài chính. Họ cần chuẩn bị một khoản tiền tích lũy nhất định, tìm hiểu kỹ về dự án, chủ đầu tư và cân nhắc các khoản vay ngân hàng để đảm bảo khả năng chi trả lâu dài. Khoản tiền để dành được tối thiểu 500 triệu đồng, hoặc được cha mẹ hỗ trợ tài chính để có tiền trả trước 30% giá trị căn hộ.

Từ khi lộ trình xây dựng Trung tâm hành chính tỉnh dọc trục đại lộ Vinh – Cửa Lò, dự kiến khởi công vào đầu năm 2026, được công bố, thị trường bất động sản Nghệ An ghi nhận “tăng nhiệt”. Giới đầu tư, môi giới xuất hiện dày đặc tại nhiều khu vực được cho là nằm trong vùng quy hoạch.

Theo ghi nhận của phóng viên Dân trí, dọc đại lộ Vinh – Cửa Lò, đặc biệt đoạn qua địa bàn phường Vinh Lộc, giá đất tại nhiều vị trí có dấu hiệu tăng nhanh chỉ trong thời gian ngắn. Một số lô đất được rao bán chỉ sau vài ngày đã chênh lệch hàng chục triệu đồng.

Tại khu vực xã Nghi Phong cũ, nay thuộc phường Vinh Lộc, phóng viên ghi nhận nhiều người tìm hiểu đất đai, ô tô nối đuôi nhau vào các ngõ xóm.

“Năm ngoái, khu vực này chỉ 12-13 triệu đồng/m2, nhưng nay đã tăng gần gấp đôi”, anh N.T., một người buôn đất cho biết.

Chị Nguyễn Thị Huyền, trú xã Hưng Nguyên (Nghệ An) cho biết gia đình chị mua một thửa đất rộng hơn 162m2 tại xóm 5, Nghi Phong vào tháng 11 với giá 18 triệu đồng/m2. Gần đây, đã có người trả 25 triệu đồng/m2 nhưng chị chưa bán.

“Tôi cũng bất ngờ vì giá đất tăng quá nhanh, ngày nào cũng có người hỏi mua”, chị Huyền chia sẻ.

Theo đánh giá của các chuyên gia, trục đại lộ Vinh – Cửa Lò là không gian phát triển trọng điểm của Nghệ An trong chiến lược mở rộng đô thị về phía biển. Hạ tầng giao thông, liên kết hành chính, thương mại và du lịch được đầu tư trong nhiều năm qua đã tạo sức hút cho thị trường bất động sản khu vực này.

Không chỉ “nóng” ngoài thực địa, thị trường đất đai tại khu vực Nghi Phong còn sôi động trên không gian mạng. Các nền tảng mạng xã hội, Fanpage chuyên bàn về đất Nghi Phong liên tục được lập mới, đăng tải dày đặc thông tin rao bán, chào mời “đón sóng quy hoạch”, kèm hình ảnh sổ đỏ, vị trí đất và mức giá được đẩy lên từng ngày.

Nhiều bài đăng nêu rõ mức giá 15-25 triệu đồng/m2, thậm chí kèm chú thích “không thương lượng”, “chỉ chốt trong ngày”. Một số tài khoản còn phát trực tiếp tại khu vực rao bán, quay cận cảnh sổ đỏ, tuyến đường quy hoạch để thu hút người xem, tạo cảm giác giao dịch sôi động, nguồn hàng khan hiếm.

Theo tìm hiểu, nguyên nhân thị trường tăng nhiệt xuất phát từ quy hoạch dự án xây dựng Trung tâm hành chính tập trung tỉnh Nghệ An dọc đại lộ Vinh – Cửa Lò, quy mô 30-45ha.

Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Nguyễn Huy Hoàng, Chủ tịch UBND phường Vinh Lộc, cho biết việc giá đất tăng nhanh trong khi hạ tầng chưa có sự thay đổi tương ứng là dấu hiệu bất thường.

“Người dân cần hết sức tỉnh táo. Khi mua bán đất đai phải tìm hiểu kỹ hồ sơ, pháp lý của từng thửa đất, thông tin quy hoạch, tuyệt đối tránh giao dịch theo tin đồn để hạn chế rủi ro, tranh chấp về sau”, ông Hoàng khuyến cáo.

Theo luật sư Nguyễn Quốc Khánh, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản tỉnh Nghệ An, thị trường bất động sản khu vực này tăng nhanh một phần do tâm lý kỳ vọng của người dân, nhà đầu tư vào khả năng tăng giá khi khu hành chính công được triển khai.

Tuy nhiên, hiện quy hoạch khu hành chính công chưa xác định cụ thể vị trí, ranh giới tọa độ, vì vậy nhà đầu tư cần thận trọng, tránh chạy theo đám đông để hạn chế rủi ro, ảnh hưởng đến quyền lợi lâu dài.

Ông Khánh kiến nghị các cơ quan chức năng sớm công khai đầy đủ, minh bạch dữ liệu quy hoạch, tiến độ triển khai dự án; tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp quảng cáo sai sự thật, lợi dụng quy hoạch để trục lợi, tránh gây hệ lụy cho kinh tế – xã hội và người dân địa phương.