TOD (mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng) là một nội dung mà TP HCM được trao cơ chế đặc thù trong Nghị quyết 98. Nếu triển khai tốt, mô hình này có thể trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế, giúp thành phố đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số và tạo hiệu ứng lan tỏa đến nhiều lĩnh vực khác.

Theo kế hoạch đề ra, đến năm 2035, TP HCM sẽ phát triển 335 km đường sắt đô thị và thí điểm phát triển 11 khu đô thị TOD. Tuy nhiên quá trình hiện thực hóa kế hoạch của thành phố đang gặp nhiều khó khăn, tốc độ triển khai chậm. Theo đánh giá của giới chuyên gia, nếu duy trì tốc độ hiện tại, thành phố có thể mất tới 100 năm để đạt được mục tiêu này.

Nhận diện những khó khăn mà TP HCM đang đối mặt khi phát triển mô hình TOD, Tiến sĩ Trần Du Lịch, cho rằng có 5 thách thức lớn cần giải quyết gồm: cơ chế, quy hoạch, ngân sách, nguồn lực và quỹ đất.

Cơ chế triển khai TOD hiện nay, theo đánh giá của ông Trần Du Lịch, phân mảnh và rời rạc, thủ tục pháp lý chồng chéo, đa khâu, liên đới nhiều sở, ban, ngành khiến quá trình phê duyệt thủ tục, phát triển dự án khó khăn.

Công tác quy hoạch của TP HCM khó xử lý, hiện trạng không khác gì một trang giấy đã bị vẽ lung tung, muốn điều chỉnh lại còn khó hơn vẽ mới.

Về cơ chế vốn và nguồn lực, hiện nay nguồn vốn vay làm TOD bị bó hẹp với quy định tổng mức dư nợ vay không vượt quá 120% số thu ngân sách thành phố được hưởng. Trong khi đó, đặc thù phát triển TOD đòi hỏi quỹ đất lớn, thời gian dài, chi phí tốn kém. Ngoài ra, các đô thị lớn như Hà Nội và TP HCM đang áp dụng mô hình TOD chủ yếu qua nghiên cứu độc lập dựa trên kinh nghiệm và tài liệu của các nước đi trước, nhà nước chưa có khung tiếp cận chung và nghiên cứu riêng.

Cuối cùng, thách thức khó nhằn và tốn kém nhất để làm TOD là việc giải phóng mặt bằng, tạo quỹ đất. Ông Lịch nhận định giá đất TP HCM đang rất cao, dự kiến chi phí bồi thường, tạo lập quỹ đất sẽ rất lớn. Cùng với cơ chế vốn bó hẹp, tính khả thi và sức hấp dẫn của TOD đối với cả khu vực nhà nước và tư nhân bị giảm sút.

Đồng quan điểm, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP HCM, cho rằng công tác tạo lập quỹ đất là thách thức lớn nhất khi làm TOD. Thành phố đang có khoảng 64.000 ha đất có thể phát triển đô thị nén. Trong đó có 32.000 ha đất trống không ảnh hưởng, hoặc ảnh hưởng ít đến dân cư; 9.000 ha đất nông nghiệp, sản xuất có thể chuyển đổi công năng và 23.000 ha đất có dân cư hoặc các khu chức năng. Tỷ lệ đất cần giải phóng mặt bằng hiện khá lớn.

Đất xung quanh nhà ga metro thường được xem là “đất vàng”, “đất kim cương” và thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư bất động sản.Dự án metro triển khai dài hạn, giới đầu cơ bất động sản thường lợi dụng thông tin để đi trước gom đất, thổi giá tăng cao gấp hàng chục lần, dẫn đến doanh nghiệp, nhà nước phải gánh chi phí bồi thường mặt bằng cao.

Đề ra giải pháp, theo Tiến sĩ Trần Du Lịch, nhà nước cần hoàn thiện cơ chế thực thi TOD thông suốt, đồng bộ, rút ngắn thời gian thủ tục. Giải pháp cho vấn đề này là thành lập hội đồng TOD chuyên trách mọi hoạt động liên quan đến phát triển đô thị TOD, với sự điều hành của lãnh đạo thành phố. TP HCM cũng cần xây dựng cơ chế đặc thù để tạo lập quỹ đất lớn, trao thẩm quyền trong việc hoán đổi, chuyển đổi chức năng, mục đích sử dụng đất nhằm đồng bộ quỹ đất phát triển đô thị dọc các trục giao thông lớn.

Về câu chuyện nguồn vốn, ông Đặng Huy Đông, Nguyên thứ trưởng bộ Kế hoạch và Đầu tư, gợi ý cần thúc đẩy sự tham gia sâu hơn và rộng hơn của các doanh nghiệp trong nước khi phát triển đô thị TOD. Ông cho biết theo cơ chế trước đây, các nhà thầu Việt Nam chỉ ngồi ghế phụ, nhà thầu nước ngoài cầm trịch. Nhưng nếu thành phố mạnh dạn trao quyền, tạo cơ chế cho nhà thầu trong nước được phụ trách chính từng mảng theo thế mạnh đặc thù, không chỉ nhà thầu có thể nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn giúp cho chi phí triển khai đầu tư TOD giảm 30% so với trước đây.

Tiến sĩ Nguyễn Hoàng Tùng, Phó nhóm TOD thuộc chương trình GCIP (thúc đẩy xây dựng các đô thị xanh bền vững), cho rằng cần tăng cường hợp tác công tư để huy động tối đa các nguồn lực đầu tư TOD. Việc tận dụng chuyên môn và nguồn vốn từ khối tư nhân cũng là kinh nghiệm nhiều nơi thực hiện TOD thành công như Hong Kong, Thâm Quyến… Trong đó, nhà nước đưa ra những kiến tạo ban đầu, sau đó tư nhân phát huy kiến tạo đó để mang lại giá trị.

Ông Nguyễn Đắc Phước, Trưởng ban quản lý dự án 3, Ban quản lý đường sắt đô thị Hà Nội, cũng đề xuất trong quá trình lập quy hoạch khu vực TOD, thành phố nên kết hợp việc lấy ý kiến và tham vấn từ người dân chịu tác động và nhà đầu tư tiềm năng có dự định phát triển dự án trong khu vực TOD. Điều này nhằm hướng tới mục tiêu đẩy nhanh quá trình lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch, đồng thời tăng khả năng tham gia của khối tư nhân trong quá trình phát triển đô thị TOD.

Về phát triển kế hoạch sử dụng nguồn quỹ đất hợp lý với các dự án đầu tư đô thị trong khu vực TOD, ông Phước đề xuất, sau khi quy hoạch khu vực TOD đã được phê duyệt, việc phát triển các dự án đô thị có thể triển khai theo 3 hình thức. Đầu tiên là đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án; tiếp đến là đấu giá quyền sử dụng đất với các lô đất sạch; cuối cùng sẽ sử dụng vốn ngân sách thành phố để đầu tư xây dựng các dự án phát triển đô thị trong lớp lõi (200 m xung quanh các nhà ga).

Phương Uyên

Ngày 12/7, Công ty Cổ phần Đầu tư MHL – thành viên hệ sinh thái IMG Group, phối hợp cùng Trung tâm Thông tin Quy hoạch TP HCM tổ chức lễ công bố và trao giải thưởng cuộc thi tuyển phương án thiết kế kiến trúc cho khu đất số 448 Nguyễn Tất Thành, quận 4 (nay là phường Xóm Chiếu), TP HCM.

Tọa lạc trên tuyến đường ven sông, vị trí công trình được xem như cửa ngõ kết nối trung tâm với khu Nam TP HCM, sở hữu tầm nhìn trực diện sông Sài Gòn và gần Bến Nhà Rồng – yếu tố tạo giá trị nổi bật về cảnh quan, văn hóa và thương hiệu đô thị. Công trình được định vị là tổ hợp căn hộ cao tầng kết hợp thương mại dịch vụ, phát triển theo mô hình “sống – làm việc – tận hưởng” tiêu chuẩn quốc tế.

Cuộc thi do chủ đầu tư MHL tổ chức nhằm tìm kiếm thiết kế mặt đứng và bố trí không gian vừa mang tính biểu tượng, vừa hài hòa cảnh quan ven sông, đảm bảo tuân thủ quy hoạch kiến trúc được duyệt. Sau gần 2 tháng phát động, ban tổ chức đã tiếp nhận nhiều hồ sơ đăng ký, sàng lọc 6 đơn vị dự thi đều thuộc top các thương hiệu kiến trúc quốc tế. Kết quả, 14 phương án chi tiết vào vòng 2 được trình bày trước hội đồng thi tuyển gồm các chuyên gia đầu ngành kiến trúc, quy hoạch, xây dựng trong và ngoài nước.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển Đô thị Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng thi tuyển, đánh giá các phương án dự thi đều thể hiện tinh thần đổi mới, sáng tạo, bám sát 5 nhóm tiêu chí: tính biểu tượng, thẩm mỹ, khả thi thi công, bền vững và hài hòa bối cảnh.

Sau quá trình chấm điểm, bỏ phiếu và thảo luận minh bạch, phương án xuất sắc nhất thuộc về Công ty TNHH Tư vấn P&T Việt Nam (Singapore). Giải nhì được trao cho Liên danh HOK International, Ltd (Mỹ) và IAM Architects (Việt Nam). Giải ba thuộc về Liên danh HKS Asia Pacific Design Consulting Pte. Ltd (Mỹ) và Studio8 Việt Nam.

Ba phương án còn lại, dù chưa đạt thứ hạng cao nhất, ban tổ chức và chủ đầu tư vẫn ghi nhận những đóng góp bằng một khoản thưởng hỗ trợ vì đã dự thi với tinh thần chuyên nghiệp, trách nhiệm và tâm huyết.

Đại diện Công ty P&T Việt Nam (Singapore) – đơn vị đạt giải nhất – chia sẻ, phương án thiết kế mang hơi thở hiện đại nhưng vẫn tôn trọng bối cảnh văn hóa, khí hậu và quy hoạch của TP HCM.

Theo Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Đầu tư IMG, ông Lê Tự Minh, cuộc thi lần này không chỉ tìm ra thiết kế tối ưu, mà còn thể hiện cam kết của IMG và MHL trong việc đóng góp cho kiến trúc đô thị TP HCM.

“Sắp tới, chúng tôi sẽ tiếp tục tổ chức thêm các cuộc thi thiết kế quy mô quốc tế về ánh sáng, nội thất, để công trình này trở thành biểu tượng mới của thành phố. Các dự án khác do IMG và MHL phát triển kiên định theo đuổi giá trị về mặt kiến trúc, chất lượng và bền vững”, vị này nói thêm.

Theo kế hoạch, ngay sau lễ công bố, chủ đầu tư sẽ phối hợp cùng đơn vị đạt giải để triển khai thiết kế kỹ thuật, hoàn thiện chỉ tiêu quy hoạch chi tiết và lựa chọn nhà thầu thi công phù hợp. Công trình tại khu đất 448 Nguyễn Tất Thành cũng sẽ kế thừa kinh nghiệm phát triển của IMG/MHL với các công trình nổi bật như The Artemis Hà Nội, từng tạo dấu ấn trong phân khúc căn hộ cao cấp kết hợp trung tâm thương mại.

Trong bối cảnh TP HCM đẩy mạnh phát triển đô thị thông minh, cùng xu hướng điều chỉnh địa giới hành chính, các công trình mới như dự án này được kỳ vọng sẽ góp phần định hình không gian sống hiện đại, nâng tầm cảnh quan ven sông và gia tăng giá trị khai thác cho cộng đồng cư dân.

Tuệ Anh

Khu Đông không còn là vùng ven mà đang chuyển mình thành trung tâm mở rộng của TP HCM, với vai trò đầu tàu phát triển vùng kinh tế phía Nam. Khu vực này thu hút hơn 245.000 tỷ đồng vốn đầu tư cho hạ tầng, chiếm khoảng 70% trong tổng số 350.000 tỷ đồng toàn thành phố. Dự án trọng điểm là vành đai 3, kết nối TP HCM, Đồng Nai, Bình Dương và Long An.

Việc sáp nhập địa giới và điều chỉnh quy hoạch ở Đồng Nai, Bình Phước tạo tiền đề cho không gian phát triển mới, tích hợp công nghiệp, đô thị, logistics và liên kết vùng. Dự kiến cuối năm 2025, các tuyến vành đai 3, đường tỉnh 25B, 25C sẽ cơ bản hoàn thành. Riêng cầu Nhơn Trạch sẽ thông xe vào tháng 6, sớm hơn kế hoạch ba tháng.

Dự án sân bay Long Thành cũng được đẩy nhanh tiến độ, dự kiến khai thác giai đoạn một vào cuối năm 2025 hoặc đầu 2026, tạo sức bật cho thị trường bất động sản khu vực.

Các tuyến giao thông lớn như Metro, Xa lộ Hà Nội, cao tốc TP HCM – Long Thành – Dầu Giây, đại lộ Mai Chí Thọ… góp phần kết nối nhanh với trung tâm TP HCM và các sân bay lớn. Đây là yếu tố thu hút nhà đầu tư đến khu Đông.

Nằm tại khu vực kết nối TP HCM, Đồng Nai, Bình Dương và Bà Rịa- Vũng Tàu, Izumi City được phát triển như một đô thị tích hợp, đồng bộ về giao thông và tiện ích.

Ngoài vị trí chiến lược, khu đô thị còn sở hữu pháp lý minh bạch. đã hoàn thiện giai đoạn một và bàn giao nhà ở. Việc có sẵn sản phẩm đưa vào sử dụng giúp người mua ở tiết kiệm thời gian và mang lại lợi thế cho nhà đầu tư.

Thiết kế nhà ở tại Izumi City hướng đến công năng sử dụng và chất lượng xây dựng. Bên cạnh đó, hệ tiện ích nội khu như công viên xanh, khu thể thao, trung tâm thương mại, trường học… được đầu tư, tạo môi trường sống đồng bộ và tiềm năng tăng giá.

Dự án do liên doanh Nam Long và Hankyu Hanshin Properties (Nhật Bản) phát triển. Chủ đầu tư cam kết tiến độ và chất lượng theo tiêu chuẩn Nhật, từ thiết kế đến thi công và bàn giao.

Izumi City chỉ còn một số sản phẩm cuối của giai đoạn một, hướng đến nhóm khách hàng muốn an cư sớm hoặc đầu tư dài hạn.

Song Anh

Chia sẻ tại tọa đàm “Nhà ở cho người trẻ” do báo Người Lao Động tổ chức ngày 3/4, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP HCM, cho biết thực trạng thiếu hụt nguồn cung nhà ở xã hội, nhà giá rẻ khiến lao động trẻ, công chức nhà nước làm việc trên địa bàn TP HCM rơi vào cảnh “xếp hàng chờ nhiều năm” vẫn không mua được nhà.

Theo ông Châu, năm ngoái TP HCM chỉ có 6.000 căn nhà ở xã hội và 1.600 căn nhà thương mại mở bán. Thành phố hiện không còn dự án nào giá bán dưới 35 triệu đồng mỗi m2. Nhóm được mua nhà ở xã hội, nhà giá rẻ như lực lượng vũ trang, cán bộ, công chức nhà nước, lao động trẻ phải chờ đợi nhiều năm để được mua nhà ở xã hội, nhà giá rẻ trong bối cảnh giá bất động sản leo thang.

Chị Nguyễn Hoàng Vân, công chức đang làm việc tại TP HCM, cho biết gần 10 năm qua vẫn đang “xếp hàng” chờ đăng ký được suất mua nhà ưu đãi. Theo chị, năm nào Công đoàn cũng lấy thông tin đoàn viên có hoàn cảnh khó khăn, chưa có nhà ở để lập danh sách hỗ trợ an cư nhưng chỉ lấy thông tin rồi thôi, không có phản hồi gì sau đó. Bao năm nay chị mong muốn được mua một căn nhà mà đến giờ chưa hiện thực hoá được mong ước.

“Không biết phải chờ đến khi nào để công chức trẻ, chưa có nhà ở như tôi có thể mua được nhà ổn định cuộc sống”, chị Vân nói.

Ông Phạm Đăng Hồ, Trưởng phòng phát triển đô thị, Sở Xây dựng TP HCM, cho biết theo thống kê của Sở, nhu cầu về nhà ở xã hội tại TP HCM từ nay đến năm 2030 là khoảng 850.000 căn hộ. Chỉ tiêu Chính phủ giao thành phố xây dựng đến thời điểm đó là 100.000 căn. Rõ ràng con số này chưa thấm vào đâu so với nhu cầu thực tế và rất nhiều người sẽ vẫn phải chờ cơ hội được an cư.

Ông nói chỉ riêng trong nhóm người trẻ, cũng có người thuộc diện được hưởng chính sách nhà ở xã hội, nhưng có nhiều người không thuộc diện chính sách. Với những người không nằm trong nhóm ưu tiên, buộc phải tiếp cận phân khúc nhà ở thương mại giá rẻ. Nhưng hiện nay, phân khúc này lại chưa có chính sách hỗ trợ cụ thể như với nhà ở xã hội và nguồn cung cũng đang hạn chế. Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách ưu đãi về thuế, lệ phí và đặc biệt là chính sách tín dụng cho vay dành riêng cho các nhóm này.

“Tuy nhiên khâu mấu chốt nhất là phát triển nguồn cung phù hợp tài chính số đông người trẻ lại vẫn khó khơi thông”, ông Hồ nhấn mạnh.

Nói về khó khăn tiếp cận nhà ở của người trẻ, ông Võ Hồng Thắng, Phó tổng giám đốc DKRA Group, cho hay tính riêng trong quý I, các tỉnh phía Nam có gần 13.000 căn hộ chào bán, 85% trong đó có giá trên 75 triệu đồng mỗi m2. Đặc biệt, nguồn cung căn hộ bình dân giá dưới 40 triệu đồng mỗi m2 tại TP HCM chỉ còn khoảng 300 căn, từ 40-70 triệu đồng mỗi m2 có khoảng 1.000 căn, còn lại đều cao hơn mức này. Tốc độ tăng giá nhà từ 6-11% trong quý vừa qua khiến người trẻ, công viên chức ngạch lương nhà nước gần như khó có cơ hội sở hữu nhà.

Bàn giải pháp an cư cho người trẻ, ông Nguyễn Đức Lệnh, Phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước Khu vực II, nhận định vấn đề cốt lõi để giải quyết bài toán này nằm ở nguồn cung. Thành phố cần tăng cường phát triển phân khúc nhà ở xã hội song song với gia tăng nguồn cung nhà ở thương mại giá rẻ, nhà ở thương mại cho thuê, như một giải pháp căn cơ dành cho người trẻ chưa đủ điều kiện sở hữu nhà. Đặc biệt, việc cho thuê cũng là cách để hạn chế đầu cơ và tránh trục lợi chính sách. Như vậy người trẻ mới có cơ hội mua nhà ổn định cuộc sống, đóng góp tích cực vào quá trình phát triển kinh tế – xã hội.

Tiến sĩ Trương Anh Tuấn, Phó chủ tịch Hiệp hội bất động sản Việt Nam, cho rằng vấn đề cốt lõi hiện nay là phải gia tăng nguồn cung nhà ở cho thị trường, đặc biệt là tại các đô thị lớn, nơi nhu cầu của người trẻ và người thu nhập thấp đang rất cao. Song song đó, thành phố cần có chính sách ưu đãi riêng về nhà ở cho người trẻ, tương tự chính sách ưu đãi với nhà ở xã hội hiện nay.

“Nếu có một gói hỗ trợ lãi suất hợp lý, điều này sẽ tiếp thêm sức mạnh tài chính cho người trẻ trong hành trình sở hữu ngôi nhà đầu tiên”, ông Tuấn cho hay.

Tiếp thu các đóng góp từ chuyên gia, ông Vương Duy Dũng, Cục trưởng Cục quản lý nhà và thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng, cho biết Chính phủ đang nghiên cứu gói tín dụng dành riêng cho phát triển nhà giá rẻ trong đó có nhà ở cho người trẻ. Gói tín dụng 120.000 tỷ đồng cũng đang được triển khai. Bên cạnh đó, Thủ tướng đã giao Bộ Xây dựng nghiên cứu, đề xuất thành lập Quỹ nhà ở, hướng đến việc phát triển nhà ở giá rẻ một cách bền vững.

Bộ Xây dựng hiện nghiên cứu và chuẩn bị trình Chính phủ, để tiếp tục trình Quốc hội một nghị quyết thí điểm về chính sách nhà ở xã hội, trong đó có nhiều ưu đãi hơn về thủ tục đầu tư, lãi suất vay cũng như mở rộng nhóm thụ hưởng. Đặc biệt, các quy trình liên quan sẽ được rút ngắn nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án.

Bên cạnh đó, giới chuyên gia cũng góp ý, TP HCM hiện có 1.500 dự án đang chờ tháo gỡ. Nếu được giải quyết sẽ tạo ra một động lực rất tốt cho các doanh nghiệp phát triển, tạo nguồn cung lớn, khi đó vấn đề giá cả và lựa chọn sẽ dễ dàng hơn.

Phương Uyên