Tại sự kiện báo cáo thị trường bất động sản quý I do chuyên trang Batdongsan tổ chức sáng 11/4, ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc Batdongsan khu vực miền Nam, cho biết chỉ riêng trong tháng 3 sau khi bùng nổ thông tin về sáp nhập các tỉnh thành, giá và lượng tìm kiếm đất nền trên cả nước biến động mạnh, tăng trung bình từ 20-67% so với cùng kỳ.

Cụ thể, tại khu vực phía Bắc, giá rao bán đất nền Hà Nội tăng 42%, Bắc Giang (+80%), Hải Dương (+100%), Hưng Yên (+75%), Bắc Ninh (+52%), Hà Nam (+50%), Nam Định và Thái Bình (+44%). Còn ở khu vực miền Trung, giá bán đất nền Hội An (Quảng Nam) tăng 100%; các quận Cẩm Lệ, Liên Chiểu, Điện Bàn (Đà Nẵng) tăng lần lượt 80%, 75% và 52%. Những quận, huyện còn lại của Đà Nẵng như Hoà Vang, Sơn Trà, Ngũ Hành Sơn cũng có giá bán đất nền tăng 44-50%.

Với thị trường miền Nam, đà tăng giá đất nền ghi nhận ở mức nhẹ hơn dao động trong khoảng 20-30%. Đồng Nai và Bà Rịa – Vũng Tàu có biến động giá mạnh nhất, trung bình tăng 30%, Bình Dương tăng 25%, Cần Thơ tăng 11%, TP HCM tăng 7%.

Đi cùng với giá, lượt tìm mua đất nền tháng 3 cũng tăng trung bình 50% so với tháng 2 trước đó. Đất nền Hà Nội có lượt tìm kiếm tăng 52%, TP HCM tăng 31%, các tỉnh còn lại tăng từ 54-140% so với tháng 2. Phân khúc đất nền cũng được các đơn vị sàn môi giới đánh giá là tăng trưởng mạnh nhất về giao dịch trong quý I. Có hơn 44% sàn môi giới nhận định giao dịch tăng trên dưới 10% và 24% cho biết giao dịch tăng từ 10-50%.

Tương tự, báo cáo của Hội Môi giới bất động sản (Vars) cũng cho thấy, trong tháng 3 chỉ sau vài tuần kể từ khi có thông tin đề xuất sáp nhập tỉnh thành, giá đất tại một số địa phương đã bị đẩy lên cao, có nơi lên tới 20-30%. Tuy nhiên thực tế lượng giao dịch ghi nhận chỉ tăng trưởng tại các tỉnh thành được dự đoán là trung tâm sáp nhập, có mặt bằng giá bất động sản chưa quá cao.

Còn theo DKRA Group, trong quý I, giá bán đất nền có hiện tượng tăng cục bộ tại một vài tỉnh, thành như Nhơn Trạch (Đồng Nai) tăng 30-50%, Phú Mỹ, Châu Đức (Bà Rịa – Vũng Tàu) tăng 20-30% còn phần lớn các tỉnh phía Nam chỉ tăng trung bình 6-8%. Đà tăng cục bộ này được dẫn dắt bởi các thông tin về việc sáp nhập tỉnh thành.

Ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc khu vực miền Nam của Batdongsan, cho biết đà tăng giá đất nói trên ghi nhận ở lượng tin rao, cụ thể hơn là mức tăng kỳ vọng từ bên bán, không hoàn toàn là mức giá được giao dịch trên thực tế. Xu hướng tăng mạnh hơn ở các tỉnh miền Bắc và vẫn “khiêm tốn” với các tỉnh phía Nam. Với tin tức về sáp nhập tỉnh, nhà đầu tư miền Bắc cũng thể hiện sự quan tâm nhiều hơn những khu vực khác trên cả nước.

Theo dữ liệu tổng hợp từ Google vào tháng 2, khu vực Miền Bắc và Hà Nội ghi nhận lượng tìm kiếm từ khoá “sáp nhập tỉnh” cao nhất, các tỉnh thành còn lại gồm Vĩnh Phúc, Ninh Bình, Thái Bình, Bắc Ninh, Bình Dương…

Nhìn nhận về đà tăng giá “nóng” của đất nền, giới chuyên gia cho rằng xu hướng tăng này không bền vững và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Tiến sĩ Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam, nhận định diễn biến tăng giá đất theo biến động quy hoạch không mới với thị trường bất động sản Việt Nam. Lịch sử cho thấy mỗi khi xuất hiện thông tin về quy hoạch mới, giá đất ở khu vực liên quan thường tăng mạnh trong ngắn hạn. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ tâm lý FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội) của nhà đầu tư.

Theo ông Đính, việc sáp nhập các tỉnh, thành sẽ có tác động tích cực tới thị trường bất động sản, có thể hỗ trợ giảm bớt một số thủ tục pháp lý thực hiện dự án, giúp thị trường có thêm nguồn cung, nhất là ở phân khúc nhà ở vừa túi tiền. Người dân sẽ có thêm nhiều lựa chọn mua nhà với mức giá hợp lý hơn.

Tuy nhiên, giá trị bất động sản muốn tăng lên một cách bền vững cần có nền tảng, nghĩa là phải có sự phát triển đồng bộ về hạ tầng giao thông, kinh tế xã hội. Nếu chỉ tăng theo thông tin đồn đoán về hạ tầng, quy hoạch rất dễ rủi ro chôn vốn, thua lỗ.

Đồng tình, ông Đinh Minh Tuấn cho rằng có 3 yếu tố quyết định sự tăng giá bất động sản bền vững tại một địa phương là đầu tư công, nền tảng kinh tế địa phương và tỷ lệ xuất, nhập cư. Còn nếu chỉ tăng dựa trên tin sáp nhập vào một địa phương, đô thị trong thời gian ngắn, không loại trừ khả năng là tăng ảo. Nếu đầu tư theo sóng tin đồn nguy cơ gặp rủi ro là rất lớn, đặc biệt với những nhà đầu tư mới tham gia thị trường hoặc sử dụng đòn bẩy tài chính.

Khuyến cáo đầu tư trước tình trạng sốt đất ảo do thông tin sáp nhập tỉnh, chuyên gia bất động sản Lê Quốc Kiên cho rằng, cần hết sức thận trọng và không nên chạy theo tâm lý đám đông. Sáp nhập dễ tạo làn sóng đầu cơ, đẩy giá đất lên cao theo xu hướng và “trò chơi” tâm lý, không dựa vào nhu cầu thực. Nếu quy hoạch chậm trễ hoặc chậm công bố thông tin chính thức, thị trường có thể “vỡ bong bóng”.

Theo ông Kiên, giá bất động sản phụ thuộc vào những yếu tố kỳ vọng tương lai gồm đường sá, hạ tầng, khả năng khai thác cộng thêm tình hình kinh tế và việc làm ở địa phương cũng như khả năng kéo dân về. Tất cả những thứ này tạo nên giá trị tăng trưởng thực tế cho một bất động sản. Một thị trường tiềm năng vẫn tăng trưởng tốt dù có biến động điạ giới hay không và ngược lại.

Các chuyên gia lưu ý nhà đầu tư cẩn trọng và đi dài hạn, hạn chế lướt sóng theo thông tin tăng giá nếu không phải dân chuyên nghiệp và vốn không đủ mạnh.

Phương Uyên

Chị Thu Hà, nhân viên văn phòng tại TP HCM, cho biết đặt cọc mua căn hộ 2 phòng ngủ tại một dự án ở TP Dĩ An (Bình Dương) vào cuối năm 2024 với giá khoảng 35 triệu đồng mỗi m2. Tổng giá trị căn hộ 65 m2, gồm thuế và các khoản phí khác gần 2,5 tỷ đồng. Thời điểm đó, dự án mới được công bố ra thị trường, chưa hoàn tất các thủ tục pháp lý, nên chủ đầu tư chỉ nhận đặt cọc giữ chỗ.

Đến đầu năm nay, dự án được cấp phép xây dựng và bắt đầu triển khai, chủ đầu tư bất ngờ điều chỉnh giá bán lên 42 triệu đồng mỗi m2, tăng gần 25% so với ban đầu. Lý do chủ đầu tư đưa ra là tiền sử dụng đất tăng cao hơn nhiều so với trước, sau khi cơ quan chức năng xác định nghĩa vụ tài chính đất đai của dự án. “Tôi nghĩ giá chỉ tăng nhẹ, ai ngờ đắt thêm vài trăm triệu đồng”, chị Hà cho hay.

Tương tự, anh Quốc Tuấn, làm việc tại một công ty xây dựng ở TP Thủ Đức, chia sẻ từng tính mua căn hộ tại dự án được triển khai từ năm 2023. Lúc đó, giá bán đợt đầu khoảng 55 triệu đồng mỗi m2, nhưng chưa đủ pháp lý nên anh lưỡng lự xuống tiền. Cuối năm ngoái, khi dự án tái mở bán, giá căn hộ đã vọt lên hơn 67 triệu đồng một m2, tăng trên 25%.

Anh Tuấn cho hay chủ đầu tư thông báo giá tăng mạnh do tiền sử dụng đất nộp cao hơn dự tính, cộng thêm khoản phạt chậm nộp gần 4 năm và chi phí bù lỗ cho đợt mở bán trước với giá thấp.

Ghi nhận của VnExpress cũng cho thấy nhiều dự án mới sắp mở bán trên địa bàn TP HCM, Bình Dương, Long An… có giá tăng cao ngay sau khi chủ đầu tư hoàn tất nghĩa vụ tài chính. Cụ thể, dự án Bcons Solary của chủ đầu tư Bcons được giới thiệu ra thị trường đầu năm nay, giá dự kiến từ 32 triệu đồng mỗi m2. Nhưng đợt đặt chỗ mới đây, mức giao dịch được nâng thêm gần 6 triệu đồng một m2, lên 38 triệu đồng.

Một số dự án khác chuẩn bị mở bán trong quý III cũng điều chỉnh thêm 3-4 triệu đồng mỗi m2 so với giới thiệu trước đó, sau khi chủ đầu tư cập nhật số tiền sử dụng đất phải đóng.

Lý giải việc giá tăng cao, ông Ngỗ Quang Phúc, Tổng giám đốc Phú Đông Group, cho biết doanh nghiệp cũng đang rơi vào bài toán buộc phải tăng giá nhà hoặc làm “không công” sau khi có thông báo về tiền sử dụng đất phải nộp.

Ông Phúc chia sẻ, dự án đã phải chờ đợi hơn 3 năm mới nhận được thông báo đóng tiền sử dụng đất. Tuy nhiên, số tiền phải nộp cao gấp đôi so với dự toán ban đầu. Trong bối cảnh đó, nếu không muốn thua lỗ, doanh nghiệp buộc điều chỉnh giá bán cao hơn 4-5 triệu đồng mỗi m2 so với dự kiến.

“Chúng tôi không thể không tăng giá vì còn phải gánh thêm khoản truy thu do nộp chậm nhiều năm, chi phí triển khai dự án. Nếu không cộng tất cả chi phí này vào giá thành, doanh nghiệp sẽ đứng trước nguy cơ lỗ nặng”, ông Phúc chia sẻ.

Một đại diện doanh nghiệp triển khai dự án căn hộ tại Thuận An cho biết do chưa xác định được tiền sử dụng đất nên giai đoạn mở bán năm 2022 buộc phải tạm tính chi phí, chào giá 33 triệu đồng mỗi m2 để tạo thanh khoản và giữ tiến độ. Nhưng đến cuối năm ngoái, sau khi nộp tiền sử dụng đất cao hơn nhiều lần dự kiến và chịu thêm chi phí chậm nộp, giá bán phải điều chỉnh lên, mức thấp nhất 38 triệu đồng mỗi m2 nhằm bù đắp chi phí và đảm bảo hiệu quả tài chính. “Việc tăng giá là bất khả kháng, phản ánh đúng chi phí thực tế, không nhằm tối đa hóa lợi nhuận”, ông nói.

Việc xác định nghĩa vụ tài chính về đất vẫn là vướng mắc lớn nhất của các dự án bất động sản hiện nay, đặc biệt là phần truy thu bổ sung sau nhiều năm triển khai.

Trước đây, nhiều dự án được tạm tính khoản này để doanh nghiệp kịp xây dựng và mở bán. Con số tạm tính đã được phân bổ vào giá bán cho khách hàng. Tuy nhiên, khi dự án đã hoàn thiện và cư dân vào ở nhiều năm, cơ quan chức năng mới tính lại tiền sử dụng đất theo mức giá hiện tại, cao hơn gấp nhiều lần so với mức ban đầu. Điều này khiến chi phí đội lên đột biến, nhiều dự án từ lãi thành lỗ, doanh nghiệp không đủ khả năng nộp, còn người mua nhà cũng chịu thiệt.

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA), cho rằng khi nghĩa vụ tài chính về đất quá cao, chi phí đầu tư bị đội lên, buộc doanh nghiệp phải cộng thêm vào giá bán để bảo toàn lợi nhuận. Thực chất, đây là khoản tạm ứng mà doanh nghiệp nộp thay cho Nhà nước, nhưng cuối cùng lại do người mua nhà gánh chịu.

Theo ông, áp lực chi phí đất đang tạo ra một vòng lặp bất lợi: giá đầu vào tăng, giá bán bị đẩy lên, sức mua giảm, nguồn cung mới co lại, từ đó tiếp tục gây thêm áp lực tăng giá. Trong bối cảnh nhu cầu nhà ở thực vẫn cao nhưng khả năng tiếp cận bị thu hẹp, việc giá bất động sản tiếp tục đi lên có thể gây hệ lụy dài hạn cho vấn đề an sinh và sự bền vững của thị trường.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), cũng cho rằng chi phí sử dụng đất hiện chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành bất động sản. Khi chi phí phát sinh, việc tăng giá nhà là điều khó tránh khỏi. Trong bối cảnh giá nhà tại TP HCM và Hà Nội đã liên tục lập đỉnh, xu hướng này sẽ tiếp tục đẩy cơ hội mua nhà xa khỏi tầm tay người thu nhập trung bình và thấp, kéo theo những hệ lụy dài hạn về an sinh xã hội.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia kiến nghị cần thận trọng khi quy định tỷ lệ phần trăm tính đơn giá đất, sao cho phù hợp với điều kiện từng địa phương. Từ nay đến thời điểm bảng giá đất mới áp dụng vào ngày 1/1/2026, chính quyền cần đánh giá tác động tại các địa phương để kịp thời điều chỉnh chính sách, đảm bảo hài hòa lợi ích và không tạo thêm rào cản cho thị trường. Bên cạnh đó, doanh nghiệp và giới chuyên môn cũng đề xuất bỏ quy định truy thu tiền sử dụng đất bổ sung cho giai đoạn chậm xác định trước ngày 1/8/2024 để tránh gây thiệt hại cho doanh nghiệp.

Phương Uyên

Cuốn niên giám là kết quả hợp tác giữa Trung tâm Phát triển Bất động sản (RED Center) – Hiệp hội Bất động sản Việt Nam với các chuyên gia đầu ngành, nhà xuất bản, tổ chức nghiên cứu và các đối tác chiến lược. Tài liệu này cung cấp dữ liệu tổng hợp, phân tích và cập nhật về hiện trạng cũng như quy hoạch phát triển các khu kinh tế, khu công nghiệp, cụm công nghiệp và khu chế xuất trên toàn quốc – từ vị trí, quy mô, hạ tầng đến tiềm năng phát triển và chính sách ưu đãi.

Đảm nhiệm vai trò Chủ biên là Bà Nguyễn Thi Dung – Phó chủ tịch Liên Chi hội Bất động sản Công nghiệp Việt Nam (VIREA). Bà Dung có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực quy hoạch và phát triển bất động sản công nghiệp, đã dẫn dắt nhóm biên soạn xây dựng nội dung cuốn sách theo hướng hệ thống hóa và dễ tiếp cận, giúp các nhà đầu tư tra cứu và đánh giá tiềm năng từng địa phương, từng dự án cụ thể.

Đồng chủ biên cuốn sách là Ông Trương Gia Bảo – Phó chủ tịch, Tổng thư ký Liên Chi hội Bất động sản Công nghiệp Việt Nam. Ông có nhiều đóng góp trong việc kết nối cộng đồng doanh nghiệp, xúc tiến đầu tư và tư vấn chính sách phát triển hạ tầng công nghiệp. Ông Bảo cho biết: Cuốn niên giám là công cụ tra cứu đồng thời là bản đồ chiến lược giúp doanh nghiệp định vị cơ hội và xây dựng kế hoạch mở rộng sản xuất – kinh doanh một cách bài bản. “Chúng tôi mong muốn tài liệu này sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, chuyên nghiệp và hiệu quả cho thị trường bất động sản công nghiệp Việt Nam”, ông Bảo nói.

Niên giám được thiết kế nhằm phục vụ và hỗ trợ hiệu quả cho nhiều nhóm đối tượng khác nhau trong chuỗi giá trị phát triển bất động sản công nghiệp, bao gồm nhà đầu tư, chủ đầu tư và các tổ chức tài chính, công ty tư vấn, quỹ đầu tư.

Trong đó, nhà đầu tư cần một nguồn dữ liệu đầy đủ, minh bạch và tin cậy để đưa ra các quyết định đầu tư chính xác, hiệu quả. Đặc biệt, với các nhà đầu tư mới tiếp cận thị trường Việt Nam, niên giám mang đến bức tranh tổng quát để bước vào bức tranh công nghiệp. Chủ đầu tư và nhà phát triển khu công nghiệp có thể quảng bá hình ảnh, quỹ đất và tiềm năng phát triển khu công nghiệp đến đúng đối tượng mục tiêu.

Các tổ chức tài chính, ngân hàng, công ty tư vấn và quỹ đầu tư sử dụng niên giám như công cụ hỗ trợ trong việc phân tích thị trường, đánh giá rủi ro và lập kế hoạch đầu tư trung – dài hạn. Trong khi đó, các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức xúc tiến đầu tư, cơ quan nghiên cứu và hoạch định chính sách có thể xem sách như tài liệu nền tảng để xây dựng chiến lược thu hút đầu tư, phân bổ hạ tầng và đề xuất các định hướng phát triển khu công nghiệp theo vùng, theo ngành.

Theo nhóm biên soạn, niên giám cung cấp thông tin chi tiết và được xác thực về hàng trăm khu công nghiệp trải dài khắp ba miền Bắc – Trung – Nam. Thông tin đa dạng từ vị trí, diện tích, tỷ lệ lấp đầy, ngành nghề thu hút, chi phí thuê, các ưu đãi đầu tư, cơ sở hạ tầng, kết nối giao thông, đến dịch vụ hỗ trợ. Thông tin được thu thập từ các nguồn chính thống, có kiểm chứng, giúp gia tăng độ tin cậy.

Niên giám còn mang đến các bài viết chuyên đề, phân tích chiến lược từ các chuyên gia đầu ngành trong và ngoài nước, giúp người đọc hiểu rõ các xu hướng mới như: chuyển dịch chuỗi cung ứng sau đại dịch, logistics tích hợp với khu công nghiệp, chuyển đổi xanh và phát triển khu công nghiệp sinh thái.

Đối với các chủ đầu tư khu công nghiệp, việc xuất hiện trong niên giám vừa đóng vai trò quảng bá vừa gia tăng cơ hội kết nối với đối tác phù hợp.

“Sở hữu Niên giám đồng nghĩa với việc nhà đầu tư có trong tay một cẩm nang chiến lược giúp tiết kiệm thời gian tìm hiểu, tăng độ chính xác trong đánh giá thị trường, và hỗ trợ hiệu quả trong quá trình ra quyết định đầu tư”, đại diện nhóm biên soạn nói.

Sách về bất động sản công nghiệp đang được giới thiệu tại nhiều sự kiện đầu tư, hội thảo quốc tế, diễn đàn xúc tiến thương mại thông ra sự bảo trợ và kết nối từ VIREA.

Hoài Phương