Chia sẻ tại Diễn đàn Bất động sản Vùng Động lực phía Nam lần thứ nhất do Viện Nghiên cứu Bất động sản Việt Nam (VIRES) tổ chức mới đây, ông Dương Long Thành, nhà sáng lập, Chủ tịch HĐQT Thắng Lợi Group, cho biết hơn mười năm trước, doanh nghiệp từng bán một căn nhà tại Bến Cát (Bình Dương cũ) với giá khoảng 300 triệu đồng. Khi đó, thu nhập bình quân của công nhân, viên chức dao động 7 triệu đồng mỗi tháng, tức họ có thể tích lũy trong 5-6 năm là có thể mua nhà.

Đến nay, theo ông, nhu cầu mua ở thực vẫn chiếm 70-80% toàn thị trường, song tốc độ tăng giá nhà vượt xa tăng trưởng thu nhập của người lao động. Điều này đang tạo khoảng cách lớn về khả năng tiếp cận nhà ở của nhiều người.

“Suốt một thập kỷ qua, thu nhập bình quân tăng 6-8% mỗi năm, trong khi giá nhà leo thang 12-20% một năm khiến người mua ngày càng đuối sức”, ông nói.

Số liệu của CBRE cũng cho thấy sau 10 năm, giá nhà bình quân của TP HCM tăng khoảng 2,9 lần (từ 30 triệu lên 86 triệu đồng một m2). Trong khi đó, thu nhập bình quân của người lao động tăng khoảng 1,5 lần sau một thập kỷ (theo Tổng cục Thống kê). Như vậy, tốc độ tăng giá nhà nhanh gần gấp đôi so với tăng thu nhập.

Nghiên cứu mới đây của One Mount Group cũng chỉ ra rằng một gia đình có thu nhập 200 triệu đồng mỗi năm cần tích lũy hơn 36 năm mới mua được căn hộ thương mại 2 phòng ngủ, chưa gồm phí tính thêm. Hiện 54% hộ gia đình tại Hà Nội và TP HCM có thu nhập dưới 200 triệu đồng mỗi năm, nghĩa là phần lớn gần như không thể mua nhà nội thành.

Một trong những nguyên nhân chính theo ông Thành là nguồn cung chủ yếu thuộc phân khúc cao cấp, căn hộ diện tích lớn, vật liệu xây dựng đắt đỏ. Áp lực giá nhà tăng còn cộng hưởng từ chi phí đầu vào cao (pháp lý, thuế, đơn giá đất, chi phí xây dựng và lãi suất vay).

“Đây không phải vướng mắc riêng lẻ, mà là bài toán của toàn thị trường. Nếu nó không được tháo gỡ, giấc mơ an cư của nhiều người lao động sẽ còn xa hơn nữa”, ông Thành nhìn nhận.

Tình trạng giá nhà đắt đỏ cũng được phản ánh trong số liệu báo cáo của Bộ Xây dựng vừa công bố. Theo đó, quý III, Bộ ghi nhận giá trung bình mỗi m2 của thị trường đạt 78 triệu đồng, hơn 30% nguồn cung mới trên 100 triệu đồng. Tại TP HCM, giá bình quân khoảng 91 triệu đồng một m2, nhiều dự án trung tâm chạm 120-150 triệu đồng/m2.

Tương tự, CBRE và Knight Frank cho biết 60% căn hộ mới tại TP HCM có giá trên 100 triệu đồng mỗi m2; nguồn cung nhà giá rẻ gần như biến mất khi rổ hàng còn lại đa số trên 60 triệu đồng một m2.

Trong khi đó, theo số liệu của Tổng cục Thống kê, thu nhập bình quân của người lao động 9 tháng đầu năm đạt 8,3 triệu đồng mỗi tháng, tăng 10% so với cùng kỳ. Lao động đô thị đạt khoảng 10 triệu đồng mỗi tháng, tương đương 120 triệu đồng mỗi năm. Điều này đồng nghĩa mỗi lao động làm việc trong một năm chỉ mua được khoảng 1 m2 nhà (chưa kể chi phí sinh hoạt, tích lũy hay tài chính khác). Sau 5 năm, thu nhập bình quân tăng thêm chỉ 2 triệu đồng, trong khi giá nhà tăng trung bình 10-15 triệu đồng mỗi m2.

Ông Lê Như Thạch, Chủ tịch HĐQT Bcons Group, đánh giá Việt Nam hiện có hơn 53 triệu người trong độ tuổi lao động, tốc độ đô thị hóa hơn 41%, dòng người đổ về các thành phố lớn kéo nhu cầu nhà ở tăng mạnh. Người mua ngày nay ưu tiên pháp lý minh bạch, giá trị sử dụng thực, chi phí vận hành hợp lý và khả năng thanh khoản tốt. Tuy vậy, thực tế thị trường lại cho thấy khoảng cách ngày càng lớn giữa nhu cầu và năng lực sở hữu.

Theo ông Thạch, khi nguồn cung tiến gần 40 triệu căn, thị trường có thể bước vào chu kỳ bão hòa, do đó nâng khả năng tiếp cận nhà ở ngay từ hiện tại trở thành nhiệm vụ trọng tâm.

Để cân bằng giữa bài toán chi phí và lợi nhuận nhằm hướng thị trường phát triển nhà ở phù hợp thu nhập, ông Thạch cho rằng giải pháp nằm ở cách phát triển sản phẩm. Ông dẫn kinh nghiệm quốc tế cho thấy để kéo giá nhà về ngưỡng dễ tiếp cận, doanh nghiệp phải tối ưu diện tích và công năng.

Theo ông, người mua quan tâm tổng chi phí sở hữu hơn là giá mỗi m2. Do đó, việc phát triển căn hộ diện tích nhỏ, đầy đủ công năng giúp giảm áp lực tài chính ban đầu. Để giữ giá trong ngưỡng dễ tiếp cận, doanh nghiệp có thể tự triển khai đồng bộ từ thiết kế, thi công đến quản lý dự án và vận hành, giảm phát sinh chi phí trung gian. Dù vậy, việc này cũng đối mặt rủi ro về bộ máy và chi phí vận hành nếu dự án không liên tục.

Ông Dương Long Thành cho rằng ngoài nỗ lực của doanh nghiệp, nhà nước cần có chính sách để kích hoạt nguồn cung vừa túi tiền, cải cách thủ tục và giảm chi phí, có cơ chế hỗ trợ người mua nhà lần đầu. Khi thủ tục pháp lý được rút gọn, chi phí và rủi ro giảm, dư địa hạ giá nhà sẽ rộng hơn.

Ông này cũng nhấn mạnh thị trường cần quay về giá trị cốt lõi – nhà để ở, không chỉ để đầu tư. Điều này đòi hỏi sự đồng bộ từ quy hoạch, chính sách đến phát triển sản phẩm. Ở địa phương, mô hình đô thị nén – bán kính di chuyển 15 phút – được xem là hướng đi giúp tăng tiếp cận nhà ở, trong bối cảnh căn hộ cao tầng dần thay thế nhà thấp tầng tại các đô thị lớn.

Phương Uyên

Báo cáo nghiên cứu thị trường nhà ở TP HCM của JLL mới đây cho biết, giá sơ cấp nhà liền thổ trong quý IV/2025 đạt trung bình 8.033 USD mỗi m2 (hơn 210 triệu đồng), giảm 48,5% so với quý trước và gần 53% so với cùng kỳ năm ngoái.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ rổ hàng mới của dự án tại Cần Giờ có mức giá thấp hơn đáng kể so với mặt bằng 350-450 triệu đồng mỗi m2 của các dự án lớn trước đó, nên đã kéo mặt bằng giá chung toàn thị trường hạ nhiệt.

Rổ hàng tại Cần Giờ cũng góp phần đưa nguồn cung nhà liền thổ trong quý vừa qua lên 3.400 căn, tăng gấp 17 lần so với quý trước. Lượng tiêu thụ ghi nhận mức tăng đột biến, với hơn 2.000 căn được hấp thụ, cao nhất kể từ năm 2022 đến nay. Động lực chính đến từ số lượng lớn giao dịch sơ cấp tại dự án này.

Diễn biến tương tự được ghi nhận trong báo cáo của CBRE Việt Nam. Theo đó, giá sơ cấp nhà liền thổ TP HCM trong quý IV/2025 đạt trung bình khoảng 190 triệu đồng mỗi m2, giảm gần 39% so với cùng kỳ năm trước. Sự điều chỉnh này xuất phát từ việc các dự án mở bán trong quý chủ yếu nằm ở khu vực vùng ven, xa trung tâm, với mặt bằng giá thấp hơn đáng kể so với mức bình quân của thị trường.

Bà Dương Thùy Dung, Giám đốc điều hành CBRE Việt Nam, đánh giá việc xuất hiện rổ hàng mới với mức giá cạnh tranh hơn đang tạo ra tác động hai chiều lên thị trường nhà liền thổ TP HCM. Một mặt, nguồn cung này góp phần giảm bớt tình trạng khan hiếm kéo dài và làm chậm lại đà tăng giá liên tục của phân khúc vốn luôn ở mức cao trong nhiều năm qua. Mặt khác, sự điều chỉnh về giá cũng đang mở rộng biên độ tiếp cận cho thị trường, khi thu hút thêm nhóm nhà đầu tư mới và người mua có nhu cầu ở thực, thay vì chỉ tập trung vào một nhóm nhỏ nhà đầu tư sở hữu tiềm lực tài chính lớn.

Theo bà Dung, trong bối cảnh mặt bằng giá nhà liền thổ tại khu vực nội đô đã bị đẩy lên quá cao, việc các dự án mới dịch chuyển ra vùng ven với mức giá hợp lý hơn là xu hướng tất yếu của thị trường. Sự dịch chuyển này không chỉ giúp phân bổ lại nhu cầu theo không gian đô thị, mà còn tạo điều kiện để thị trường phát triển bền vững hơn, tránh tình trạng tăng giá cục bộ kéo dài. Khi người mua có thêm lựa chọn về giá và vị trí, thanh khoản của thị trường cũng được cải thiện theo hướng lành mạnh hơn.

Bà Dung cũng cho rằng các dự án có vị trí kết nối tốt, pháp lý rõ ràng và được phát triển bởi những chủ đầu tư uy tín sẽ vẫn giữ được sức hút, ngay cả trong bối cảnh mặt bằng giá chung có xu hướng điều chỉnh. Ngược lại, các dự án thiếu lợi thế về hạ tầng hoặc có giá bán neo cao so với giá trị thực sẽ đối mặt áp lực cạnh tranh ngày càng lớn.

Tuy vậy, áp lực cạnh tranh từ nguồn cung giá mềm đang buộc nhiều dự án nhà liền thổ hiện hữu tại TP HCM phải điều chỉnh chính sách bán hàng. Không ít chủ đầu tư đã đẩy mạnh kích cầu cuối năm thông qua các chương trình chiết khấu cao và phương thức thanh toán linh hoạt nhằm gia tăng sức mua.

Cụ thể, Van Phuc Group áp dụng mức chiết khấu lên đến 28% cho giỏ hàng 30 căn nhà phố và shophouse tại Khu đô thị Vạn Phúc City; khách hàng thanh toán nhanh được hưởng thêm ưu đãi tương ứng. An Gia triển khai mức chiết khấu 18,5% cho các căn nhà phố thương mại tại dự án The Gió Riverside. Một dự án nhà thấp tầng tại khu Đông cũng áp dụng chiết khấu lên đến 20% cho rổ hàng biệt thự thanh toán nhanh trong tháng 1. Ngay cả dự án có mặt bằng giá thấp như Vinhomes Green Paradise Cần Giờ cũng đưa ra mức chiết khấu 8-10%, cùng chính sách thanh toán kéo dài gần hai năm.

Theo bà Phan Thị Ánh Đào, Trưởng phòng Cấp cao, Bộ phận Tư vấn và Nghiên cứu JLL Việt Nam, những diễn biến trong quý cuối năm 2025 cho thấy thị trường nhà ở TP HCM đang bước vào một chu kỳ mới với nhiều tín hiệu tích cực. Sức cầu không chỉ hồi phục mà còn tập trung rõ nét vào các dự án có pháp lý hoàn chỉnh, giá bán phù hợp và được phát triển bởi chủ đầu tư uy tín.

Đáng chú ý, các chính sách thanh toán giãn theo tiến độ xây dựng giúp giảm đáng kể áp lực dòng tiền, qua đó thu hút nhóm nhà đầu tư có quy mô vốn nhỏ hơn, với kỳ vọng tăng trưởng từ các dự án hạ tầng trong tương lai. “Người mua vẫn thể hiện nhu cầu cao với các dự án có pháp lý minh bạch, tiềm năng khai thác thương mại và khả năng thanh khoản tốt”, bà Đào nhận định.

Dự báo về thị trường năm nay, JLL Việt Nam cho biết TP HCM được kỳ vọng duy trì đà tăng trưởng với nguồn cung khoảng 4.500 căn nhà liền thổ. Các dự án đại đô thị quy mô lớn như Vinhomes Green Paradise Cần Giờ và Khu đô thị Đại học Quốc tế Berjaya sẽ đóng vai trò nguồn cung chủ lực, giải cơn khát nhà liền thổ và giúp ổn định mặt bằng giá đang quá cao của TP HCM mấy năm qua.

Cùng quan điểm, CBRE Việt Nam dự báo diễn biến giá nhà liền thổ tại TP HCM trong thời gian tới vẫn sẽ tiếp tục phụ thuộc lớn vào cơ cấu nguồn cung mới. Khi nguồn cung chủ lực trong hai năm tới vẫn tập trung tại các khu vực vùng ven như Cần Giờ và Hóc Môn (cũ), giá nhà liền thổ tại đây có thể giảm khoảng 9% so với hiện tại. Ngược lại, với các thị trường lân cận như Bình Dương (cũ), Tây Ninh và Đồng Nai, CBRE dự báo giá nhà sẽ tăng 13-21% nhờ tác động của bảng giá đất mới và hiệu ứng sáp nhập.

Phương Uyên

Theo quyết định được UBND TP HCM phê duyệt mới đây, phạm vi nghiên cứu để phát triển TOD bao trùm toàn tuyến metro số 2 (Bến Thành – Tham Lương), gồm 12 nhà ga cùng depot Tham Lương. Không gian TOD được xác lập trong vòng bán kính 1 km tính từ mỗi nhà ga. Những lô đất chỉ nằm một phần trong khu vực này sẽ được xem xét đưa vào hoặc loại ra tùy theo đặc thù từng vị trí, thay vì áp dụng cứng nhắc cho mọi trường hợp.

Ở giai đoạn đầu, 5 địa điểm được lựa chọn để triển khai TOD gồm depot Tham Lương, ga Phạm Văn Bạch, ga Tân Bình, ga Bảy Hiền và ga Bến Thành. Các ga còn lại sẽ tiếp tục được đánh giá và thực hiện sau khi thành phố tổng hợp kết quả từ nhóm thí điểm.

TOD là mô hình lấy định hướng phát triển giao thông công cộng để quy hoạch, xây dựng và phát triển đô thị. Mô hình trên đã triển khai ở nhiều nơi trên thế giới nhưng trong nước chưa có.

Thành phố giao Sở Quy hoạch – Kiến trúc thực hiện rà soát, lập hồ sơ, dự toán và lựa chọn đơn vị tư vấn để xây dựng các đồ án quy hoạch chi tiết. Sở Tài chính sẽ phân bổ vốn và xác định những khu vực có thể mời gọi đầu tư. Riêng Sở Nông nghiệp và Môi trường chịu trách nhiệm kiểm tra quỹ đất, hồ sơ pháp lý liên quan và đề xuất hướng xử lý các điểm còn vướng mắc.

Theo định hướng của Nghị quyết 38, các khu vực TOD sẽ ưu tiên phát triển hỗn hợp giữa cư trú, thương mại, văn phòng và dịch vụ trong phạm vi có thể tiếp cận bằng đi bộ từ nhà ga metro. Cách bố trí này kỳ vọng tạo nên hiệu quả khai thác đất tốt hơn, giúp giao thông công cộng trở nên hấp dẫn hơn, qua đó giảm lượng xe cá nhân lưu thông và tình trạng ô nhiễm đô thị. Việc quy hoạch phải đồng thời tính đến yếu tố cảnh quan và giá trị văn hóa hiện hữu của từng khu vực.

Trước đó, TP HCM cũ lên kế hoạch phát triển TOD tại 9 vị trí dọc ba dự án giao thông lớn đang triển khai, gồm: Metro số 1 (Bến Thành – Suối Tiên), số 2 (Bến Thành – Tham Lương) và Vành đai 3. Riêng với tuyến Metro số 2 (Bến Thành – Tham Lương) sẽ thu hồi 3 khu đất gồm: khu đất Trung tâm Triển lãm và Thể dục thể thao quận Tân Bình, khu đất ô số I/82A Tây Thạnh tại quận Tân Phú và khu C30, nằm giữa quận 10 và Tân Bình để làm mô hình TOD.

Sau giai đoạn trên, năm 2026-2028, Thành phố dự kiến phát triển thêm khu vực TOD ở hai vị trí khác, gồm xã Tân Hiệp, huyện Hóc Môn và quanh ga Tân Kiên, Bình Chánh. Những vị trí này sẽ kết nối giao thông với Vành đai 3, đường sắt TP HCM – Cần Thơ…

Số liệu từ Sở Xây dựng cho thấy, TP HCM cũ ước tính đang có khoảng 64.000 ha đất có thể phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng. Trong đó, khoảng 32.000 ha thuộc khu vực đất nông nghiệp, đất trống, 9.000 ha đất công nghiệp, sản xuất, hoặc chuyển đổi chức năng và 23.000 ha đất đô thị cần chuyển đổi, cải tạo để phát triển TOD.

Phương Uyên