Chị Lan Phương (41 tuổi), chủ căn nhà phố tại phường Đức Nhuận, từng xem đây là tài sản sinh lời an toàn, nay gần như không còn tạo lợi nhuận. Mặt bằng hiện cho thuê hơn 40 triệu đồng mỗi tháng, chỉ đủ trả một phần lãi vay. Sau khi trừ thuế, bảo trì và khấu hao, dòng tiền gần như bằng không.

Trước năm 2022, căn nhà mua hơn 18 tỷ đồng từng cho thuê ổn định 75 triệu đồng mỗi tháng. Sau dịch, giá thuê giảm dần còn 50 triệu đồng rồi thấp hơn nhưng vẫn khó giữ khách. Hợp đồng ngắn hạn, khách liên tục trả mặt bằng vì kinh doanh thua lỗ khiến thời gian nhà trống kéo dài, chi phí sửa chữa, môi giới phát sinh. Từ chỗ tạo thu nhập đều đặn, tài sản này trở thành gánh nặng buộc chủ nhà bù lỗ để giữ.

Không riêng nhà phố, shophouse cũng chung cảnh ngộ. Anh Hoàng Nam (46 tuổi) mua căn shophouse khối đế chung cư khu Đông năm 2019 với giá gần 10 tỷ đồng. Ban đầu chào thuê 40 triệu đồng mỗi tháng không có khách, sau phải hạ còn 32-35 triệu đồng rồi dưới 30 triệu đồng mỗi tháng và chỉ ký được hợp đồng ngắn hạn. Trong khi đó, mỗi tháng anh vẫn gánh gần 50 triệu đồng tiền lãi vay, phí quản lý, bảo trì và thuế. Sau bốn năm khai thác kém hiệu quả, anh rao bán ngang giá mua nhưng thị trường hầu như không phản hồi.

Với nhiều chủ nhà, khó khăn lớn nhất hiện nay không chỉ là tìm khách thuê mà là giữ khách. Bà Lê Thị Duyên (phường An Đông, TP HCM) cho biết trong hai năm qua đã bốn lần phải treo biển cho thuê lại nhà phố mặt tiền vì khách trả nhà chỉ sau vài tháng hoạt động. Có trường hợp chấp nhận thuê với giá đã giảm gần 40% so với trước dịch nhưng chưa đầy nửa năm vẫn đóng cửa do doanh thu không đủ bù chi phí. “Giá thuê không còn là rào cản lớn nhất, khó nhất là khách vào rồi nhưng không trụ nổi”, bà nói.

Năm 2025 tiếp tục là giai đoạn thử thách với nhà phố cho thuê khi nhiều chủ sở hữu rơi vào vòng luẩn quẩn: giá mua cao, kỳ vọng dòng tiền lớn nhưng hiệu quả khai thác kéo dài kém khả quan, áp lực tài chính ngày càng chồng chất. Khi buộc phải bán ra, mức giá thị trường chấp nhận thường thấp hơn nhiều so với kỳ vọng, khiến phân khúc này rơi vào trạng thái thanh khoản yếu.

Dữ liệu từ Batdongsan cho thấy đây là năm thứ ba liên tiếp nhu cầu thuê nhà mặt phố sụt giảm. Giai đoạn 2023-2025, lượng tìm thuê giảm trung bình 20-30% mỗi năm, trong khi giá chào thuê đã hạ 15-20%, thậm chí 25-30% tại nhiều tuyến đường nội thành. Từ vị thế được xem là loại hình “hái ra tiền”, nhà phố dần trở thành phân khúc có biên lợi nhuận mỏng.

Savills Việt Nam cũng ghi nhận mặt bằng nhà phố truyền thống chịu áp lực cạnh tranh lớn từ trung tâm thương mại. Trong khi giá thuê tại trung tâm thương mại vẫn tăng nhờ nhu cầu từ các thương hiệu lớn, tỷ lệ hấp thụ của nhà phố giảm 30-40%, kéo giá thuê đi xuống qua từng năm.

Tỷ suất lợi nhuận vì thế giảm sâu. Trước năm 2020, lợi suất cho thuê nhà phố theo ghi nhận của Biggee, Batdongsan và Nhà Tốt, phổ biến ở mức 6-8% mỗi năm, đủ hấp dẫn so với gửi tiết kiệm. Sau dịch Covid-19, mức sinh lời thu hẹp còn 2-3% với nhà phố và 1-2% với shophouse. Đến năm 2025, lợi suất tiếp tục co lại, chỉ còn khoảng 1,5-2% với nhà phố và dưới 1% với shophouse, thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng ban đầu và kém cạnh tranh so với nhiều kênh đầu tư tài chính khác.

Lý giải thực trạng này, bà Cao Thị Thu Hương, quản lý cấp cao Savills Việt Nam, cho rằng phân khúc nhà phố cho thuê đang chịu tác động đồng thời từ sự suy yếu của sức mua và thay đổi hành vi tiêu dùng. Nhóm khách thuê chủ lực như ngân hàng, F&B, y tế, giáo dục đang trong quá trình tái cơ cấu, thu hẹp mạng lưới và tiết giảm chi phí. Bên cạnh đó, thương mại điện tử và xu hướng mua sắm tại các điểm tập trung khiến hiệu quả kinh doanh tại nhà phố suy giảm, trong khi chi phí thuê vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu chi phí của doanh nghiệp.

Với loại hình nhà phố thương mại, khó khăn thường xuất phát từ việc định hướng phát triển và khai thác sai ngay từ đầu. Nhiều nhà đầu tư coi đây là tài sản nắm giữ chờ tăng giá, trong khi chủ đầu tư tập trung bán hàng mà ít chú trọng xây dựng mô hình vận hành thương mại. Khi yếu tố kinh doanh không được phát huy, giá trị shophouse thậm chí kém cạnh tranh hơn nhà phố hay biệt thự liền kề.

Bàn về khả năng phục hồi, bà Mai Võ, Trưởng bộ phận Bán lẻ CBRE Việt Nam, cho rằng yếu tố then chốt vẫn là sự phục hồi của tiêu dùng. Với nhà mặt phố, phân khúc này còn dư địa phục hồi nhưng khó quay lại giai đoạn “giá cao, dễ thuê”, mà sẽ vận động theo hướng chọn lọc, gắn chặt với hiệu quả kinh doanh thực tế. Năm 2025, câu chuyện của nhiều chủ nhà phố cho thuê tại TP HCM không còn xoay quanh lợi nhuận, mà là làm sao để giữ dòng tiền không âm.

Theo bà, mặt bằng cần được định giá lại theo sức mua và khả năng khai thác, thay vì neo theo kỳ vọng quá khứ. Lợi thế vị trí không còn đủ nếu khó tiếp cận, thiếu chỗ đậu xe hoặc không phù hợp công năng; việc giảm giá thuê đơn thuần cũng không hiệu quả nếu không đi kèm điều chỉnh mô hình khai thác như hợp đồng linh hoạt, chia sẻ doanh thu hay cho thuê từng phần. Nhà mặt phố cần ưu tiên các ngành đòi hỏi hiện diện vật lý như F&B, y tế, giáo dục, dịch vụ cá nhân hoặc showroom trải nghiệm.

Đối với nhà phố thương mại, bà Mai nhấn mạnh cần định vị đúng bản chất là bất động sản thương mại, gắn với bài toán kinh doanh thực tế từ ngành hàng, quy mô mặt bằng đến lưu lượng khách và dòng tiền. Quản lý vận hành chuyên nghiệp đóng vai trò quyết định, đòi hỏi chủ đầu tư tham gia sâu hơn vào tổ chức không gian và thu hút khách thuê, thay vì mô hình “xây xong rồi bán đứt”. Khi có chiến lược vận hành rõ ràng và giá thuê phù hợp sức mua, giá trị thương mại được khôi phục sẽ là nền tảng để giá trị tài sản tăng lên tương xứng với tiềm năng thực tế của loại hình này.

“Một khi giá trị thương mại của nhà phố được cải thiện, giá trị tài sản mới có thể tăng tương xứng với tiềm năng thực tế của loại hình này”, bà Mai nhấn mạnh.

Phương Uyên

UBND TP HCM vừa quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, đồng thời chấp thuận nhà đầu tư dự án Khu đô thị mới Bình Quới – Thanh Đa tại phường Bình Quới. Theo đó, liên danh Công ty cổ phần Tập đoàn Mặt Trời (Sun Group), Công ty TNHH Mặt Trời Hạ Long và Công ty TNHH Thành phố Mặt Trời là nhà đầu tư thực hiện dự án này.

Khu đô thị có quy mô dân số khoảng 54.000 người, diện tích phù hợp quy hoạch khoảng 423,61 ha. Trong đó, 405,9 ha được đề xuất đầu tư xây dựng và 17,71 ha dành cho chỉnh trang cảnh quan, không thu hồi đất.

Dự án dự kiến cung cấp khoảng 25.526 căn, gồm chung cư, nhà liền kề, biệt thự, nhà ở xã hội và tái định cư; quỹ đất nhà ở xã hội chiếm 20% diện tích đất ở theo quy định. Khu đô thị được quy hoạch đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội với hệ thống thương mại – dịch vụ, y tế, giáo dục, văn hóa – thể thao, du lịch, khách sạn, văn phòng, công viên, cây xanh và bến du thuyền, nhằm khai thác hiệu quả quỹ đất và chỉnh trang khu dân cư hiện hữu.

Tổng vốn đầu tư khoảng 98.710 tỷ đồng (tương đương hơn 3,7 tỷ USD), trong đó vốn góp của nhà đầu tư khoảng 14.880 tỷ đồng, phần còn lại huy động từ các tổ chức tín dụng. Thời hạn hoạt động 50 năm kể từ ngày được giao đất, cho thuê đất hoặc cho phép chuyển mục đích sử dụng đất.

Theo tiến độ phê duyệt, dự án triển khai trong 10 năm, bao gồm hoàn tất thủ tục đầu tư, xây dựng và đưa vào vận hành.

TP HCM yêu cầu nhà đầu tư hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội trong ranh dự án, bảo đảm kết nối đồng bộ khu vực; thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về nhà ở xã hội, tái định cư; tuân thủ quy định về đầu tư, đất đai, xây dựng, kinh doanh bất động sản và bảo vệ môi trường. Trường hợp vi phạm sẽ bị xử lý theo quy định.

Trước đó, HĐND TP HCM khóa X đã thông qua chủ trương không đấu thầu mà giao UBND thành phố lựa chọn nhà đầu tư chiến lược cho khu đất Bình Quới – Thanh Đa theo Nghị quyết 98 và 260 về cơ chế đặc thù. Việc triển khai dự án thực hiện theo đúng trình tự pháp luật và các cơ chế áp dụng riêng cho thành phố.

Khu đô thị mới Bình Quới – Thanh Đa nằm tại phường Bình Quới, TP HCM, trên khu đất thổ cư 405,9 ha thuộc bán đảo Bình Quới – Thanh Đa, được bao bọc bởi sông Sài Gòn và cách trung tâm Thành phố khoảng 6,5 km. Đây là một trong số ít khu vực còn quỹ đất lớn chưa khai thác trong bán kính 10 km từ trung tâm. Theo quy hoạch đến năm 2040, tầm nhìn 2060, khu vực này được định hướng phát triển thành đô thị sinh thái gắn với công viên ngập nước và các chức năng nhà ở, thương mại, dịch vụ, du lịch. Dự án được quy hoạch từ năm 1992 nhưng hơn 30 năm chưa triển khai.

Sun Group là doanh nghiệp thành lập năm 2007, một trong những tập đoàn tư nhân hàng đầu Việt Nam trong lĩnh vực bất động sản, du lịch nghỉ dưỡng và giải trí, sở hữu chuỗi Sun World cùng nhiều khu nghỉ dưỡng cao cấp như InterContinental Danang và JW Marriott Phú Quốc.

Tại TP HCM, Sun Group đang đầu tư loạt dự án quy mô lớn trong lĩnh vực hạ tầng, dịch vụ và nhà ở gồm: Khu Liên hợp thể dục thể thao quốc gia Rạch Chiếc (187 ha) và đề xuất làm dự án Công viên lịch sử văn hóa dân tộc (395 ha), đường ven sông và tuyến metro dài 40 km tại Củ Chi… Ngoài ra, doanh nghiệp cũng đẩy mạnh đầu tư tại nhiều địa phương như Ninh Bình, Bắc Giang, Đà Nẵng, Đồng Nai, Lâm Đồng…

Phương Uyên