Sở Xây dựng TPHCM vừa có báo cáo nhanh tiến độ thực hiện các dự án nhà ở tái định cư, dự án hạ tầng khu tái định cư chuẩn bị triển khai và đang triển khai.

Theo báo cáo, TPHCM có 5 dự án hạ tầng khu tái định cư đang chuẩn bị đầu tư, 6 dự án đang triển khai (hầu hết dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu tái định cư đều chậm tiến độ so với dự kiến ban đầu) và 26 dự án đã hoàn thành và đang bố trí tái định cư.

Một số dự án chậm tiến độ kéo dài, điển hình như dự án hạ tầng kỹ thuật khu tái định cư Long Bửu (giai đoạn 2 – tiểu khu 2) phục vụ dự án Đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam.

Dù được phê duyệt từ năm 2005 nhưng đến nay, sau hơn 20 năm, dự án vẫn chưa hoàn thành, các hạng mục hạ tầng kỹ thuật vẫn đang trong tình trạng thi công dang dở, chưa xác định được khối lượng đã hoàn thành và đang phải thực hiện theo kết luận thanh tra.

Việc kéo dài này khiến dự án rơi vào tình trạng “chồng lấn” pháp lý, gây khó khăn cho việc lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư dự án mới phục vụ dự án đường sắt tốc độ cao theo Luật Đầu tư công năm 2024.

Từ thực trạng trên, Sở Xây dựng đề nghị Sở Tài chính căn cứ các quy định pháp luật chuyên ngành để hướng dẫn Ban Quản lý dự án đầu tư hạ tầng đô thị thành phố lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư. Trường hợp có khó khăn, vướng mắc, tổng hợp, báo cáo UBND TPHCM xem xét, quyết định.

Một dự án khác cũng kéo dài từ năm 2002, đến nay hơn 23 năm là dự án đầu tư xây dựng khu tái định cư phường Tân Thới Nhất, quận 12 cũ (khu 38ha). Các sở, ngành vẫn chưa có hướng dẫn cụ thể về thủ tục nộp tiền sử dụng đất, dẫn đến việc chưa có cơ sở pháp lý để cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân đã được bố trí tái định cư hoặc hoán đổi đất. Dù đã tổ chức nghiệm thu hạng mục hoàn thành thi công, dự án vẫn còn vướng 1% mặt bằng.

Để giải quyết vướng mắc trên, Sở Xây dựng kiến nghị cần khẩn trương thực hiện chuyển phiếu chuyển thông tin địa chính của dự án sang Thuế TPHCM. Đây là bước then chốt để tính tiền sử dụng đất theo quy định. Song song đó, kiến nghị UBND TPHCM có văn bản chỉ đạo, ấn định thời hạn cụ thể cho Sở Nông nghiệp và Môi trường trong việc giải quyết hồ sơ địa chính để sớm cấp sổ hồng cho người dân.

Hay dự án hạ tầng kỹ thuật khu tái định cư Tân Bình phục vụ dự án Vành đai 3 đoạn qua khu vực Bình Dương đã đạt kết quả tốt ở phần tuyến chính (100% mặt bằng), nhưng thủ tục thẩm định thiết kế và phê duyệt giá đất bồi thường chưa hoàn tất.

Sở Xây dựng đề xuất đẩy nhanh công tác thẩm định nên ưu tiên, phối hợp thẩm định hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công và dự toán để hoàn thành đúng mục tiêu trước ngày 31/1/2026.

Cơ quan này cũng đề nghị Hội đồng thẩm định giá đất sớm thống nhất đơn giá cụ thể trong đầu tháng 1/2026 để Chi nhánh Trung tâm Phát triển quỹ đất khu vực Dĩ An kịp hoàn thiện phương án bồi thường. Sau khi có kết quả thẩm định thiết kế, cần triển khai song song các thủ tục lựa chọn nhà thầu trong quý I/2026 để kịp khởi công theo kế hoạch.

Đề xuất liên quan đến tiền cọc đấu giá đất được Bộ Tư pháp nêu trong tờ trình dự thảo Nghị quyết xử lý vướng mắc về đấu giá quyền sử dụng đất khi giao, cho thuê đất theo quy định của Luật Đất đai.

Theo quy định hiện hành, mức tiền đặt trước khi đấu giá tối thiểu là 5% nếu giao đất ở cho cá nhân và 10% nếu là dự án đầu tư, còn tối đa là 20%. Dự thảo nâng mức tiền đặt cọc của cá nhân tham gia đấu giá đất lên tối thiểu 20%, tối đa 50%.

“Việc nâng mức tiền đặt trước đối với trường hợp đấu giá quyền sử dụng đất là một giải pháp nhằm ngăn chặn tình trạng lợi dụng hoạt động đấu giá tài sản để trả giá cao nhằm trục lợi rồi sau đó bỏ cọc”, tài liệu thẩm định dự thảo nêu.

Tuy nhiên, theo Bộ Tư pháp, quy định này cũng tiềm ẩn nguy cơ làm giảm số lượng người đăng ký tham gia đấu giá, từ đó, giảm tính cạnh tranh và giá trúng đấu giá có khả năng không đạt được ở mức cao so với giá khởi điểm. Việc có ít người đăng ký tham gia đấu giá sẽ làm tăng khả năng thao túng giá của một nhóm người nhất định. 

Bên cạnh đó, đối với những tài sản là quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư có giá trị lớn, việc phải đặt trước số tiền là 50% giá khởi điểm sẽ gây khó khăn nhất định cho người tham gia đấu giá trong việc huy động tiền để tham gia đấu giá, từ đó làm giảm tính hấp dẫn của hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất.

Nếu được thông qua, Nghị quyết này sẽ có hiệu lực từ ngày ban hành đến ngày 28/2/2027.

Thời gian qua, hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất ở nhiều địa phương, đặc biệt là khu vực vùng ven Hà Nội, đang trở nên “nóng” bất thường.

Theo ghi nhận từ phóng viên Dân trí, tại nhiều phiên đấu giá, mức giá trúng tăng vọt, thậm chí có nơi lên tới hàng trăm triệu đồng mỗi m2, vượt xa giá thị trường. Cơn sốt này bắt đầu từ những khu vực vùng ven như Thanh Oai, Hoài Đức, Đan Phượng… rồi nhanh chóng lan sang các huyện khác

Bên cạnh đó, nhiều khu đất được đưa ra đấu giá với giá khởi điểm thấp hơn đáng kể so với giá thị trường, khiến giới đầu tư coi đây là cơ hội kiếm lời nhanh. Khi một vài phiên đấu giá đạt giá trúng cao bất thường, giá đất khu vực lân cận cũng bị đẩy tăng thêm 5-10 triệu đồng/m2, tạo hiệu ứng dây chuyền.

Tuy nhiên, đi cùng cơn “nóng” đấu giá là làn sóng bỏ cọc. Đơn cử, tại phiên đấu 69 thửa đất xã Thanh Cao, huyện Thanh Oai cũ, chỉ 13 lô hoàn thành nghĩa vụ tài chính. Khoảng 80% người trúng đấu giá đã bỏ cọc. 

Tương tự, tại quận Hà Đông cũ, có 22 trong số 27 thửa đất trúng đấu giá vào tháng 10 năm ngoái chưa được khách hàng nộp tiền, tương đương 80% lô đất trúng đấu giá đã bị bỏ cọc.

Thị trường bất động sản chuyển sang giai đoạn mới

Chiều 8/1, diễn đàn Triển vọng thị trường bất động sản năm 2026 – Động lực cho chu kỳ tăng trưởng mới được tổ chức tại TPHCM.

Tại sự kiện, TS Nguyễn Văn Đính, Phó chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, cho rằng thị trường đang bước vào chu kỳ phát triển mới, bao gồm cả cơ hội lẫn thách thức.

Trong đó, nhiều tín hiệu tích cực của thị trường đã được mở ra, như nguồn cung tăng mạnh khi hàng loạt dự án được tháo gỡ pháp lý; thanh khoản phục hồi; giá bất động sản có xu hướng tăng mạnh đầu năm nhưng đã chững lại vào giữa năm và đang được kiểm soát tốt hơn nhờ sự điều tiết của Nhà nước.

Cũng theo chuyên gia, các “cơn sóng” đầu cơ ngắn hạn bị đứt gãy sau khi sáp nhập tỉnh thành, tốc độ tăng giá phi mã được chặn lại, thay vào đó là xu hướng phát triển ổn định và dài hạn hơn. Tuy vậy, thách thức vẫn hiện hữu, từ cơ cấu nguồn cung thiên về phân khúc giá cao, áp lực chi phí đầu vào, đến sự phụ thuộc lớn vào tín dụng.

Về tổng thể, ông Đính cho rằng thị trường sẽ không còn chỗ cho đầu tư ăn xổi. Giai đoạn tới đòi hỏi các chủ thể phải chuyên nghiệp hơn, minh bạch hơn và tuân thủ nghiêm kỷ cương thị trường trong một hệ sinh thái được quản trị bằng dữ liệu và công nghệ số.

Cùng với đó, TS Nguyễn Minh Phong, chuyên gia kinh tế, cho rằng thị trường bất động sản Việt Nam, đặc biệt là khu vực phía Nam, đang đứng trước yêu cầu tái cấu trúc toàn diện. Sự tái cấu trúc này diễn ra đồng bộ trên tất cả các khía cạnh, từ chủ thể tham gia thị trường, cơ cấu sản phẩm, giá cả, dịch vụ hỗ trợ đến thể chế và phương thức quản lý Nhà nước.

Sản phẩm bất động sản sẽ ngày càng hướng mạnh hơn vào nhu cầu thực, chú trọng chất lượng, tiện ích, công năng và yếu tố thông minh. Thị trường sẽ dần chuyển từ các dự án nhỏ lẻ sang các đại dự án, siêu đô thị quy mô lớn, gắn với hệ thống hạ tầng đồng bộ, giao thông công cộng và không gian sống hiện đại.

Những dự án này đòi hỏi các chủ đầu tư có năng lực tài chính, quản trị, trách nhiệm xã hội và tầm nhìn dài hạn. Quá trình này cũng kéo theo sự sàng lọc mạnh mẽ các chủ đầu tư, loại bỏ những dự án kém chất lượng, thiếu minh bạch, qua đó nâng cao chất lượng chung của thị trường.

Quyết tâm từ Bộ Xây dựng

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh nhận định thị trường bất động sản Việt Nam đang đứng trước cơ hội bước vào giai đoạn phát triển ổn định, bền vững hơn nhờ hoàn thiện thể chế và tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý. Tuy nhiên, thị trường vẫn đối mặt nhiều tồn tại, hạn chế cần được khắc phục.

Trước hết là dư thừa nguồn cung sản phẩm bất động sản, nhà ở phân khúc cao cấp và phân khúc trung cấp, thiếu sản phẩm bất động sản là nhà ở giá phù hợp với khả năng chi trả của đa số người dân, đặc biệt thiếu nhà ở cho công nhân khu công nghiệp, nhà ở xã hội, nhà ở cho người thu nhập thấp.

Ngoài ra, giá bất động sản còn cao so với thu nhập của số đông người dân và vượt quá khả năng chi trả của người dân. Việc cập nhật thông tin lên hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản của các địa phương, doanh nghiệp còn chậm…

Để tạo động lực cho chu kỳ tăng trưởng mới, Bộ Xây dựng xác định các giải pháp trọng tâm gồm tiếp tục hoàn thiện thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính và đẩy mạnh chuyển đổi số; thúc đẩy phát triển nhà ở thương mại giá phù hợp, nhà cho thuê, thuê mua; đẩy mạnh nhà ở xã hội theo mục tiêu xây dựng ít nhất 1 triệu căn giai đoạn 2021-2030, đồng thời sớm thành lập Quỹ nhà ở quốc gia.

Đồng thời, tháo gỡ vướng mắc các dự án để khơi thông nguồn lực; tăng cường theo dõi, điều tiết thị trường, thanh tra, kiểm soát tín dụng và trái phiếu bất động sản; hoàn thiện hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản.

Bộ Xây dựng vừa có văn bản báo cáo Chính phủ về việc lựa chọn 18 doanh nghiệp xây dựng có năng lực làm nhà ở xã hội và 15 địa phương có nhu cầu lớn nhất về nhà ở xã hội trên cả nước.

Về việc lựa chọn doanh nghiệp, Bộ Xây dựng cho biết cần lựa chọn doanh nghiệp có năng lực, có tâm, có tầm, có ý thức, có trách nhiệm với nhân dân.

Theo đó, doanh nghiệp cần có năng lực tài chính mạnh, đảm bảo khả năng huy động vốn tự có và vốn tín dụng phục vụ triển khai dự án quy mô lớn. Doanh nghiệp được lựa chọn cần có kinh nghiệm triển khai các dự án nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, khu đô thị, khu nhà ở thương mại với quy mô từ hàng trăm đến hàng nghìn căn…

Các doanh nghiệp được lựa chọn cũng phải thể hiện tâm huyết, trách nhiệm xã hội và tinh thần đồng hành cùng Chính phủ trong thực hiện mục tiêu an sinh nhà ở, sẵn sàng dành nguồn lực đầu tư cho phân khúc nhà ở xã hội – lĩnh vực lợi nhuận thấp nhưng có ý nghĩa chính trị – xã hội sâu sắc.

Danh sách lựa chọn đảm bảo cân đối vùng miền, ưu tiên doanh nghiệp có năng lực triển khai tại các địa phương có nhu cầu nhà ở xã hội cao như Hà Nội, TPHCM, Bình Dương, Đồng Nai, Bắc Ninh, Hải Phòng, Quảng Ninh, Đà Nẵng,…

Các doanh nghiệp cũng cần cam kết đồng hành lâu dài trong phát triển nhà ở xã hội giai đoạn 2025-2030. Đồng thời, có khả năng tạo chuỗi giá trị khép kín từ quy hoạch, thiết kế, xây dựng, vận hành đến quản lý nhà ở xã hội, đảm bảo chất lượng và giá thành hợp lý.

Căn cứ các nguyên tắc, tiêu chí nêu trên, Bộ Xây dựng đề xuất 18 doanh nghiệp tham gia đầu tư phát triển nhà ở xã hội để giới thiệu cho các địa phương. 

Cụ thể là Tập đoàn Vingroup; Tập đoàn Sun Group; Công ty Viglacera; Tổng công ty Đầu tư phát triển nhà và đô thị (HUD); Tổng Công ty Xây dựng Hà Nội – CTCP (HANCORP); Tổng Công ty 319 – Bộ Quốc phòng ; Công ty cổ phần đầu tư Nam Long; Tổng công ty Đầu tư và Phát triển Công nghiệp (Becamex IDC); Tổng công ty cổ phần Vinaconex (VCG).

Bên cạnh đó còn có các doanh nghiệp là Tổng Công ty Thành An (Binh đoàn 11); Tổng Công ty Xây dựng Trường Sơn (Binh đoàn 12); Tổng Công ty Phát triển Đô thị Kinh Bắc; Tổng Công ty Đầu tư Phát triển Hạ tầng Đô thị UDIC; Công ty TNHH thương mại xây dựng Đức Mạnh; Công ty TasecoLand; Công ty cổ phần Cát Tường; Công ty cổ phần Đầu tư và Thương mại Thủ đô; Tổng Công ty Xây dựng số 1 (CCI).

Bộ Xây dựng cũng đề xuất 15 địa phương có nhu cầu nhà ở xã hội cao nhất trên cả nước gồm gồm TPHCM, Bắc Ninh, TP Hà Nội, Tây Ninh, Đồng Nai, Phú Thọ, Hưng Yên, Hải Phòng, Vĩnh Long, Đắk Lắk, Đà Nẵng, Nghệ An, Thái Nguyên, Ninh Bình, Quảng Trị.

Bộ Xây dựng vừa có ý kiến trả lời cử tri tỉnh Quảng Trị liên quan đến các giải pháp kiểm soát thị trường, nhất là giá cả đất đai, nhà ở nhằm ổn định đời sống người dân.

Bộ này thừa nhận trong những năm gần đây, thị trường bất động sản tại nhiều tỉnh thành, đặc biệt là tại các đô thị lớn và khu vực đang đô thị hóa nhanh đã xuất hiện nhiều diễn biến phức tạp, có yếu tố bất ổn, gây ảnh hưởng khó khăn đến khả năng tiếp cận nhà ở của người dân.

Tại các khu vực đô thị lớn, giá nhà ở tăng mạnh, nhiều nơi vượt xa khả năng chi trả của phần đông người dân, đặc biệt là nhóm thu nhập thấp, trung bình, nhóm hưởng lương như người lao động trong các doanh nghiệp, cán bộ, công chức, viên chức.

Thực tế cho thấy, nhiều trường hợp giá nhà đất không phản ánh đúng quy luật cung – cầu, bị chi phối bởi hoạt động đầu cơ, thông tin quy hoạch chưa minh bạch, sắp xếp điều chỉnh địa giới hành chính, tâm lý đám đông…

Bộ cho rằng cần thiết có giải pháp phù hợp, kịp thời, nhất là giải pháp điều tiết về cơ cấu sản phẩm nhà ở, giá giao dịch đất đai, nhà ở nhằm tạo điều kiện để đáp ứng đúng nhu cầu ở thiết thực, khắc phục các bất cập; bảo đảm thị trường bất động sản phát triển ổn định, lành mạnh; góp phần thực hiện mục tiêu an sinh xã hội và ổn định kinh tế vĩ mô…

Đánh giá các mục tiêu này là cấp bách nhưng việc thực hiện lâu dài và cần có giải pháp chiến lược để xử lý nên Bộ Xây dựng đang chủ trì và phối hợp với các cơ quan liên quan thực hiện, đề xuất Chính phủ thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau.

Trước hết, Bộ tiếp tục nghiên cứu, rà soát, hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật về nhà ở, kinh doanh bất động sản, quy hoạch đô thị và nông thôn, xây dựng… để tháo gỡ các vấn đề khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn. Đồng thời, tiếp tục kiểm tra, đôn đốc các địa phương, doanh nghiệp đẩy mạnh triển khai đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, đảm bảo mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội.

Bộ cũng xây dựng, trình Chính phủ ban hành Nghị định sửa đổi Nghị định số 94 về xây dựng và quản lý hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản để làm cơ sở xây dựng, vận hành cơ sở dữ liệu quốc gia về nhà ở và thị trường bất động sản.

Mô hình Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất cũng đang được nghiên cứu, đề xuất cơ chế, chính sách thí điểm do Nhà nước quản lý nhằm tăng cường tính công khai, minh bạch của giao dịch bất động sản.

Bộ Xây dựng cũng chủ trì, phối hợp Bộ Tài chính sớm hoàn thiện khung pháp lý, thủ tục để thành lập Quỹ nhà ở quốc gia.

Đặc biệt, Bộ trình Chính phủ ban hành Nghị quyết về cơ chế kiểm soát, kiềm chế giá bất động sản. Việc xây dựng Nghị quyết nhằm mục đích thiết lập cơ chế pháp lý đặc thù để kiểm soát, điều tiết và từng bước kéo giảm giá bất động sản nhà ở về mức phù hợp với thu nhập của đại bộ phận người dân, đặc biệt là nhóm thu nhập phù hợp và trung bình; điều tiết thị trường theo hướng công khai, minh bạch, kiểm soát chặt đầu cơ và thao túng giá.

Nghị quyết cũng hướng tới mục tiêu hình thành hệ thống chính sách đồng bộ về đất đai, đầu tư, quy hoạch, tín dụng, thuế và lựa chọn nhà đầu tư để phát triển mạnh mẽ nhà ở giá phù hợp. Đồng thời kiểm soát biên độ lợi nhuận doanh nghiệp trong phân khúc này là một giải pháp then chốt để hạ giá thành sản phẩm.

Đặc biệt, Nghị quyết sẽ góp phần tạo nguồn cung nhà ở thương mại giá phù hợp, điều chỉnh cơ cấu thị trường đang mất cân đối, từ đó kéo mặt bằng giá chung giảm xuống, tăng khả năng tiếp cận nhà ở của người dân có nhu cầu thực. Bộ kỳ vọng tạo công cụ pháp lý quan trọng giúp ổn định thị trường, bảo đảm an sinh xã hội và ổn định kinh tế vĩ mô.