Giá căn hộ tăng gấp 3 nhờ tuyến metro số 1

Sáng nay (19/11), hội thảo về Hành trình hiện thực hóa đô thị TOD Việt Nam được phối hợp tổ chức giữa DKRA Group và Hiệp hội Bất động sản Việt Nam.

Nói tại hội thảo, ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt – Giám đốc Bộ phận Tiếp thị dự án nhà ở CBRE Việt Nam – nói căn hộ dọc metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên đã tăng giá mạnh sau khi tuyến này đi vào vận hành. Mức độ tăng giá phổ biến khoảng 20-50%, một số dự án nằm gần nhà ga thậm chí tăng tới 150-200%.

Nhìn rộng ra câu chuyện thế giới, một số thị trường tương đồng như Singapore, Hong Kong, Seoul, Bangkok đều có giá căn hộ tăng cao sau khi vận hành tuyến metro. Lúc này, TOD (Transit-Oriented Development, mô hình phát triển đô thị nén, mật độ cao, đa chức năng xung quanh các nhà ga) được nhìn nhận đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển quy hoạch đô thị và quy hoạch dự án.

Ông Kiệt cho rằng có nhiều yếu tố tác động tới giá trị bất động sản quanh TOD, gồm tiết kiệm thời gian di chuyển; tiếp cận mọi dịch vụ mà không cần dùng xe; cho phép xây dựng mật độ cao, giúp chủ đầu tư tối ưu hóa lợi nhuận; giá trị thương mại cao từ khách bộ hành; giảm nhu cầu và chi phí vận hành xe cá nhân…

Vị này cũng nói thêm sự thành công của mô hình TOD đến từ nhiều yếu tố, bao gồm pháp lý, nguồn vốn, thu hút đầu tư tư nhân và kết nối hoàn chỉnh. Trong đó, quy hoạch 1/500 phải công khai, minh bạch trước khi kêu gọi đầu tư để ngăn chặn đầu cơ; cần vốn giải phóng mặt bằng tạo quỹ đất sạch; môi trường pháp lý rõ ràng để thu hút nhà đầu tư có năng lực và tiềm lực tài chính…

Đặc biệt, ông Kiệt nhấn mạnh tới mô hình TOD phải thực sự hoàn chỉnh, đưa nhiều mô hình sản phẩm thương mại vào kinh doanh kết hợp với nhà ga; cần vỉa hè, cầu đi bộ kết nối để người dân có thể một bước tiếp cận nhà ga thay vì phải dùng các phương tiện cá nhân làm trung chuyển.

Ông cho rằng việc giá căn hộ dọc tuyến metro số 1 tăng cho thấy người dân sẵn sàng chấp nhận trả mức cao hơn để sử dụng và trải nghiệm những tiện ích từ hệ thống giao thông công cộng. Tiềm năng từ TOD khá rõ nên các doanh nghiệp cũng sẵn sàng chuẩn bị quỹ đất, mô hình phát triển dự án dọc các tuyến metro. Thậm chí nhiều chủ đầu tư lớn còn chủ động đề xuất làm các tuyến metro gắn với phát triển đô thị.

Ông Phạm Lâm –  Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc DKRA Group – nói xu hướng đô thị trong tương lai bắt buộc phải dịch chuyển sang mô hình TOD, giúp người dân tiếp cận nơi ở – làm việc trong phạm vi rộng hơn, thậm chí ở bán kính 50-200km quanh khu vực trung tâm mà không phụ thuộc vào phương tiện cá nhân.

Mô hình TOD không chỉ giảm áp lực giao thông, hạn chế ô nhiễm mà còn tạo ra một lối sống mới cho cư dân đô thị. Trong bối cảnh giá nhà ngày càng tăng và người dân khó tiếp cận nhà ở, ông nhấn mạnh quy hoạch và hạ tầng giao thông sẽ giữ vai trò quan trọng trong việc mở rộng không gian phát triển và cải thiện khả năng sở hữu nhà.

Làm sao để vận hành TOD hiệu quả?

Nêu quan điểm, TSKH. KTS Ngô Viết Nam Sơn nói 10 chiến lược quy hoạch theo mô hình TOD nhằm tạo động lực tăng trưởng mới cho các đô thị Việt Nam.

Theo đó, hệ sinh thái TOD cần được hình thành cho mọi nhóm đối tượng, đồng thời quy hoạch phải được tích hợp đa ngành ngay từ giai đoạn đầu. Chuyên gia nhấn mạnh vai trò của hợp tác công – tư, cũng như yêu cầu hoàn thiện khung pháp lý cho việc lập kế hoạch tạo ngân sách từ quỹ đất TOD.

Bên cạnh đó, chiến lược cũng đặt trọng tâm vào mô hình quản lý xây dựng và vận hành gắn với hệ thống giao thông và đô thị TOD phù hợp; phát triển môi trường thân thiện – ứng dụng điều kiện làm việc TOD cho người đi bộ; tích hợp chiếu sáng cộng đồng trên các tuyến; ứng dụng công nghệ thông minh và tăng cường vai trò doanh nghiệp metro.

Các định hướng khác bao gồm phát triển linh hoạt theo từng giai đoạn và kết nối liên vùng theo mô hình TOD đa cực, đa trung tâm nhằm bảo đảm tính đồng bộ và hiệu quả khai thác của toàn hệ thống.

Dù TOD đã được đề cập suốt 1-2 thập kỷ trên thế giới nhưng tại Việt Nam, ông Nam Sơn cho biết đến năm 2022 mô hình này mới chính thức được đưa vào hệ thống quy hoạch quốc gia. So với nhiều quốc gia trong khu vực, Việt Nam vẫn còn khá thiếu kinh nghiệm, mới chỉ có khoảng 3 năm tiếp cận bài bản và đến nay chưa hình thành khu đô thị TOD đúng nghĩa.

Theo chuyên gia, Việt Nam chưa có khu đô thị TOD thực sự. Nhiều người lầm tưởng tuyến metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên đã hoàn thiện nhưng thực tế vẫn còn khoảng 2/3 đoạn tuyến chưa được triển khai đầy đủ. Vì vậy, kỳ vọng ông Sơn đặt ra là phải chuẩn bị song song: vừa hoàn thiện tuyến số 1 đúng chuẩn TOD, vừa xây dựng kế hoạch tham vọng cho mạng lưới 10 tuyến metro trong vòng 10 năm tới.

Chuyên gia giải thích dọc tuyến metro số 1 đã xuất hiện một vài dự án đầu tư theo mô hình TAD (phát triển lân cận tuyến giao thông), nhưng vẫn chưa chạm tới chuẩn TOD thực thụ. TOD đòi hỏi người dân có thể bước xuống tàu và đi bộ đến các chức năng thiết yếu: dịch vụ thương mại, cửa hàng, khu mua sắm, bệnh viện… Nghĩa là “Transit” mới chỉ hoàn thành, còn “OD” – các chức năng đô thị trong vùng ảnh hưởng của TOD – gần như chưa được định hình.

Theo đánh giá của ông Sơn, 2/3 chặng đường còn lại để hình thành TOD đúng nghĩa chính là khả năng thuyết phục được hàng trăm nghìn cư dân chuyển về sinh sống, làm việc, học tập… quanh các ga metro. Khi đó, lưu lượng giao thông nội đô mới có thể giảm đáng kể, tạo ra tác động tích cực đến toàn bộ cấu trúc đô thị.

Ông Sơn còn nhấn mạnh, cốt lõi của phát triển đô thị theo mô hình TOD nằm ở việc đổi mới tư duy. Nếu trước đây, các dự án metro được quy hoạch rồi mới kêu gọi đầu tư, xác định vùng ảnh hưởng hay định giá đất, thì cách tiếp cận này đã không còn phù hợp. Mô hình TOD đòi hỏi sự tham gia đa ngành và hợp tác công – tư ngay từ bước đầu tiên.

Ông cho rằng nhiều quy hoạch metro hiện nay được xây dựng trước cả khi TOD được đưa vào chủ trương quốc gia năm 2022. Nếu tiếp tục dựa trên những bản quy hoạch cũ này, các đô thị rất khó tạo ra lợi thế cạnh tranh, thậm chí có nguy cơ tụt hậu. Vì vậy, điều quan trọng là phải xem xét điều chỉnh hướng tuyến, vị trí nhà ga và các thông số cấu trúc đô thị ngay từ giai đoạn quy hoạch chi tiết.

Trong cách tiếp cận mới, nhà đầu tư chiến lược cần tham gia từ đầu để cùng Nhà nước thiết kế mô hình phát triển phù hợp. Khu vực công đảm nhiệm xây dựng khung chính sách, còn khu vực tư cung cấp nguồn lực tài chính, trên cơ sở có cơ chế minh bạch về khả năng sinh lời và phân chia lợi ích. Đây được xem là điều kiện tiên quyết để hình thành hệ sinh thái TOD đúng nghĩa và thu hút được dòng vốn dài hạn.

Tăng mức cọc lên 50% giá khởi điểm

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết 66.11 nhằm tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc trong hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất đối với trường hợp giao đất ở theo quy định của Luật Đất đai. Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị quyết là quy định tiền đặt trước khi cá nhân tham gia đấu giá đất ở tối thiểu 10% và tối đa 50% giá khởi điểm.

Theo cơ quan soạn thảo, việc nâng trần tiền đặt trước là giải pháp nhằm hạn chế tình trạng trả giá cao để trục lợi rồi sau đó bỏ cọc, gây nhiễu loạn thị trường đất đai.

Luật sư Phạm Thanh Tuấn (Đoàn Luật sư Hà Nội) cho biết, so với quy định trước đây, mức tiền đặt trước đối với cá nhân tham gia đấu giá đất ở đã tăng từ tối đa 20% lên 50% giá khởi điểm. Quy định mới buộc người tham gia đấu giá phải cân nhắc nghiêm túc hơn về năng lực tài chính, qua đó góp phần hạn chế hiện tượng trả giá cao rồi bỏ cọc.

Tuy nhiên, theo ông Tuấn, việc quy định biên độ tiền đặt trước khá rộng có thể khiến các địa phương có xu hướng lựa chọn mức cao nhất để an toàn, từ đó vô tình tạo thêm rào cản cho người dân tham gia đấu giá. Đáng lưu ý, quy định này chỉ áp dụng đối với cá nhân, trong khi doanh nghiệp tham gia đấu giá quyền sử dụng đất để thực hiện dự án vẫn áp dụng mức đặt trước từ 10% đến 20%.

Cùng quan điểm, luật sư Nguyễn Văn Đỉnh (Đoàn luật sư Hà Nội) nhận định quy định mới sẽ buộc người tham gia đấu giá thận trọng hơn ngay từ khâu nộp hồ sơ và tiền đặt trước, qua đó khắc phục tình trạng trả giá cao nhằm thổi giá đất hoặc phục vụ các mục đích không lành mạnh. Tuy nhiên, ông cho rằng chính sách này vẫn bộc lộ một số vướng mắc.

Thứ nhất, việc trao cho địa phương quyền lựa chọn mức đặt trước trong biên độ từ 10% đến 50% giá khởi điểm có thể gây lúng túng trong tổ chức thực hiện, thậm chí đặt ra câu hỏi về hiệu quả thực chất của quy định mới. Trên thực tế, địa phương hoàn toàn có thể chọn mức 10%, thấp hơn cả trần 20% theo quy định cũ.

Thứ hai, nếu áp dụng mức đặt trước cao bằng 50% giá khởi điểm vô hình trung lại tạo ra rào cản cho người tham gia đấu giá, làm giảm tính cạnh tranh của cuộc đấu giá đất.

Luật sư Đỉnh dẫn ví dụ, một nhóm chủ thể có mục đích xấu có thể câu kết với đơn vị tổ chức đấu giá, đưa một số thửa đất ra đấu giá cùng thời điểm với mức đặt 50% giá khởi điểm, khiến người dân không kịp huy động nguồn tiền đặt trước, từ đó tạo điều kiện cho nhóm này thu gom đất và để dành kiếm lời.

Cấm tham gia đấu giá tối đa 5 năm

Một quy định mới của Nghị quyết là bổ sung chế tài xử lý vi phạm đối với người trúng đấu giá quyền sử dụng đất trong trường hợp giao đất ở.

Theo đó, cơ quan có thẩm quyền phê duyệt kết quả trúng đấu giá đất đối với trường hợp giao đất ở cho cá nhân sẽ ra quyết định cấm tham gia đấu giá: Từ 2 năm đến 5 năm đối với trường hợp người trúng đấu giá không nộp tiền; từ 6 tháng đến 3 năm đối với trường hợp người trúng đấu giá nộp không đủ tiền.

Trước đây, theo Điều 70 Luật Đấu giá tài sản, chế tài cấm tham gia đấu giá từ 6 tháng đến 5 năm chỉ áp dụng đối với doanh nghiệp bỏ cọc khi đấu giá đất thực hiện dự án hoặc đấu giá quyền khai thác khoáng sản. Nghị quyết số 66.11 đã mở rộng phạm vi áp dụng chế tài này sang đối tượng cá nhân tham gia đấu giá đất ở.

Ông Đỉnh cho rằng quy định mới được kỳ vọng sẽ khắc phục “khoảng trống pháp lý”, đồng thời bổ trợ cho chính sách nâng mức đặt trước nhằm chấn chỉnh tình trạng cá nhân trúng đấu giá rồi bỏ cọc. Tuy nhiên, theo chuyên gia, hiệu quả thực tế vẫn còn là dấu hỏi khi cá nhân hoàn toàn có thể nhờ người khác đứng tên để tham gia đấu giá – điều khó kiểm soát hơn so với doanh nghiệp.

Cần lưu ý rằng, chính vì lo ngại khả năng “lách luật” này nên khi sửa đổi Luật Đấu giá tài sản năm 2024, cơ quan soạn thảo đã không đề xuất chế tài cấm đối với cá nhân. Tuy vậy, sau 2 năm, quy định này đã được đưa vào Nghị quyết số 66.11.

Nhìn tổng thể, luật sư Đỉnh cho rằng mọi chính sách đều có hai mặt. Việc “siết” đấu giá đất bằng cách nâng mức đặt trước lên tối đa 50% và bổ sung chế tài cấm tham gia đấu giá tới 5 năm có thể làm giảm số lượng người tham gia, từ đó hạn chế vai trò của đấu giá như một công cụ tối đa hóa giá trị quyền sử dụng đất – một loại tài sản công đặc biệt.

Còn luật sư Phạm Thanh Tuấn đánh giá các quy định mới sẽ tăng mạnh tính răn đe, buộc người tham gia đấu giá phải cân nhắc kỹ lưỡng trước khi bỏ cọc. Qua đó, chính sách này có thể góp phần hạn chế đầu cơ, thổi giá và giảm nguy cơ hình thành các cơn “sốt ảo” từ hoạt động đấu giá đất.

Thông tin với báo chí trong buổi gặp mặt ngày 4/2, lãnh đạo Bộ Xây dựng cho biết một trong những mục tiêu trọng tâm năm nay là phấn đấu hoàn thành mục tiêu có 1 triệu căn nhà ở xã hội giai đoạn 2021-2030 sớm 2 năm. Đồng thời, đến năm 2030, mục tiêu phấn đấu có trên 1,6 triệu căn nhà ở xã hội.

Cũng theo đơn vị này, năm 2025, cả nước đã hoàn thành hơn 102.600 căn nhà ở xã hội, vượt 2% kế hoạch năm. Lũy kế thực hiện cho thấy, quy mô các dự án nhà ở xã hội đang triển khai đạt khoảng 62% chỉ tiêu so với đề án, tương đương hơn 657.000 căn.

Một số mục tiêu trọng tâm khác mà Bộ Xây dựng đề ra là hình thành 5.000km đường cao tốc; triển khai đầu tư các tuyến đường sắt quốc gia trọng điểm; nâng công suất cảng biển lên 1,2-1,4 tỷ tấn; nâng tỷ lệ nhà ở kiên cố toàn quốc lên 85-90%, diện tích nhà ở bình quân đạt 30m2 sàn/người…

Đơn vị này cũng sẽ tiếp tục rà soát, cắt giảm, đơn giản hoá thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư, kinh doanh bất hợp lý, tạo thuận lợi cao nhất cho người dân, doanh nghiệp.

Đồng thời, chủ động tham mưu, đề xuất cơ chế thí điểm, đặc thù cho các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia để rút ngắn thời gian chuẩn bị và thực hiện đầu tư; phân cấp mạnh mẽ cho địa phương làm cơ quan chủ quản đầu tư, cũng như trong quản lý khai thác kết cấu hạ tầng.

Trong lĩnh vực đường sắt, Bộ đặt mục tiêu doanh nghiệp Việt Nam phải từng bước làm chủ công nghệ thi công đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, giảm phụ thuộc vào nhà thầu nước ngoài, mà trước hết trong lĩnh vực vận hành khai thác và tiến tới từng bước sản xuất. Đẩy mạnh phát triển đô thị thông minh và giao thông thông minh.

Xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng số đồng bộ, coi đây là “hạ tầng cứng” của nền kinh tế số. Nghiên cứu phát triển các loại vật liệu tính năng cao, vật liệu tái chế nhằm tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường.

Năm qua, Bộ đã triển khai thực hiện, hoàn thành 53 dự án (15 dự án khởi công, 38 dự án khánh thành), cao hơn rõ rệt so với các năm gần đây. Hết năm 2025, cả nước hoàn thành 3.345 km tuyến chính cao tốc, 458 km nút giao và đường dẫn (tổng 3.803 km đường bộ cao tốc); 1.701 km đường bộ ven biển.

Nhiều tuyến cao tốc quan trọng đã hoàn thành như cao tốc Bắc – Nam từ Cao Bằng đến Cà Mau, đang tiếp tục triển khai cao tốc Cà Mau – Cái Nước, các cao tốc trục ngang như Tân Phú – Bảo Lộc, cao tốc Quy Nhơn – Pleiku, đường giao thông Đất Mũi – Cảng Hòn Khoai…