Tại Diễn đàn bất động sản nhà ở “Kết nối hiện tại – kiến tạo tương lai” do CBRE tổ chức mới đây, ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt, Giám đốc thị trường nhà ở CBRE Việt Nam, cho biết giá sơ cấp tại TP HCM và Hà Nội đã tăng 35-45% chỉ sau một năm. Riêng quý III, giá căn hộ ở TP HCM tăng thêm 15-18%, trung bình khoảng 90 triệu đồng mỗi m2 với 70% nguồn hàng mới năm nay thuộc phân khúc bất động sản cao cấp và hạng sang, kéo bằng giá vượt xa thu nhập trung bình của phần lớn người dân đô thị.

Dữ liệu từ Knight Frank Việt Nam cũng cho thấy mặt bằng giá sơ cấp bình quân căn hộ TP HCM đạt gần 96 triệu đồng mỗi m2, tăng 8,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, gần 60% lượng hàng mở bán có giá trên 100 triệu đồng mỗi m2, phần còn lại chủ yếu ở mức trên 60 triệu đồng mỗi m2. Nguồn cung hạng sang lấn át nhà trung, cao cấp khiến giá liên tục lập đỉnh trong năm nay.

Giá nhà tăng mạnh trong nhiều năm khiến không ít chuyên gia liên tưởng đến giai đoạn bất động sản Trung Quốc một thập kỷ trước, khi thị trường liên tục sốt đất, thanh khoản cao, dòng vốn đổ vào ồ ạt và tâm lý đầu tư theo đám đông lên ngôi – trước khi sụp đổ hàng loạt khi tín dụng bị siết lại. Điều này làm dấy lên lo ngại Việt Nam có thể lặp lại kịch bản tương tự nếu không kiểm soát tốt rủi ro.

Đánh giá về nguy cơ, ông Kiệt cho rằng Việt Nam không đi đúng quỹ đạo của Trung Quốc nên không hoàn toàn lặp lại kịch bản này. Dù vậy vẫn có rủi ro với phân khúc cao cấp nếu giá bị đẩy quá xa với sức mua thực. Bong bóng có thể xuất hiện ngay cả trong bối cảnh thiếu cung khi giới đầu cơ găm hàng, kỳ vọng lợi nhuận ngắn hạn và lượng vốn chảy vào thị trường vượt sức hấp thụ.

Ông nhắc lại giai đoạn 2007-2011 khi thị trường trong nước tăng giá quá nhanh, tín dụng siết lại và giao dịch gần như đóng băng. Hiện tại, đà tăng giá căn hộ cao cấp và hạng sang chưa có dấu hiệu dừng lại, trong khi giao dịch nghiêng nhiều về đầu cơ, ít dựa trên nhu cầu ở thật. Khi mức giá vượt xa khả năng chi trả, thị trường có thể bước vào trạng thái bão hòa, bên bán không muốn giảm giá, bên mua e dè rủi ro và thanh khoản suy yếu. Đây là kịch bản xấu nhưng hoàn toàn có thể xảy ra nếu giá tiếp tục leo lên mức phi lý 200-250 triệu đồng mỗi m2 mà không tương xứng với chất lượng sản phẩm và mức thu nhập bình quân.

Ở góc nhìn tổng thể, bà Dương Thùy Dung, Giám đốc điều hành CBRE Việt Nam, nhận định nguy cơ bong bóng với phân khúc cao cấp là có, song với toàn thị trường vẫn ở mức thấp. Khác với Trung Quốc, nơi nguồn cung được bơm mạnh suốt thời kỳ tăng trưởng thần tốc và nhiều địa phương coi bất động sản là động lực GDP, thị trường Việt Nam lại chịu tình trạng thiếu cung kéo dài.

Ba năm gần đây, nguồn cung nhà ở tại TP HCM chỉ đạt chưa tới 20.000 sản phẩm, thấp hơn nhiều so với mức trung bình 30.000-40.000 căn mỗi năm giai đoạn 2018-2021. Hạ tầng đô thị phát triển chậm hơn nhu cầu mở rộng dân số, thủ tục pháp lý kéo dài và quỹ đất trung tâm thu hẹp khiến số dự án mới ra thị trường không đáp ứng đủ nhu cầu. Chính sự khác biệt về cung – cầu này giúp Việt Nam ít có khả năng rơi vào kịch bản khủng hoảng giống Trung Quốc trong ngắn hạn.

Dù vậy, bà Dung cho rằng ranh giới giữa tăng trưởng mạnh và bong bóng tài sản rất mong manh nếu giá tiếp tục vượt sức mua của xã hội.

Ở triển vọng dài hạn, chuyên gia bất động sản Lê Quốc Kiên nhận định dư địa tăng trưởng của bất động sản vẫn khả quan nhờ tốc độ đô thị hóa, gia tăng dân số cơ học và dòng dịch chuyển công nghiệp. Tuy vậy, ông lưu ý nguy cơ xuất hiện “điểm nghẽn thanh khoản” tại phân khúc cao cấp, nơi giá đã tăng mạnh nhiều năm và phụ thuộc lớn vào dòng tiền đầu cơ.

Theo ông Kiên, thị trường vận hành theo chu kỳ, giá không tăng mãi và cũng không giảm mãi, điều quan trọng là xác định đúng giá trị thực và lựa chọn thời điểm phù hợp. Giai đoạn hiện nay đòi hỏi chiến lược thận trọng, chọn lọc dự án có pháp lý rõ ràng, ưu tiên giá trị khai thác thực tế và dòng tiền cho thuê ổn định thay vì kỳ vọng tăng giá ngắn hạn.

Theo giới chuyên môn, điểm sáng thị trường đang nằm ở chính sách điều hành của nhà nước. Nhiều biện pháp điều tiết thị trường đang được cơ quan chức năng đưa ra sớm, trước khi rủi ro bong bóng lan rộng. Các đề xuất liên quan thuế tài sản, hạn chế đầu cơ, cải cách pháp lý, tháo gỡ cho dự án tồn đọng, phát triển nhà ở xã hội và phân khúc hợp túi tiền đang được xây dựng. Cơ quan quản lý cũng thể hiện rõ quan điểm hỗ trợ tăng nguồn cung thực, kiểm soát kỳ vọng giá, hướng đến thị trường minh bạch và ổn định hơn.

Trong bối cảnh giá nhà tăng nhanh nhất thập kỷ, những bước điều tiết này được xem như “van giảm áp” quan trọng nhằm hạ nhiệt thị trường và đưa cơ cấu sản phẩm về trạng thái cân bằng hơn, đặc biệt với nhóm trung cấp – phân khúc đáp ứng nhu cầu ở thật và có biên độ hấp thụ tốt. Nền tảng đó, theo các chuyên gia, sẽ góp phần duy trì sự phát triển bền vững và hạn chế hình thành chu kỳ tăng nóng mới.

Với nhà đầu tư, khuyến nghị chung là cần xác định mục tiêu dài hạn dựa trên nhu cầu thực, dòng tiền và khả năng tài chính. Các sản phẩm sở hữu pháp lý rõ ràng, nằm trong khu vực có hạ tầng hoàn thiện, mức giá tương ứng với tốc độ tăng trưởng kinh tế được đánh giá có biên độ giữ giá và khai thác tốt hơn thay vì chỉ dựa vào kỳ vọng tăng giá tức thời. Thị trường hiện tại đòi hỏi chuyển dịch tư duy từ “lướt sóng” sang đầu tư giá trị, ưu tiên yếu tố sử dụng, cho thuê và tiềm năng dòng tiền bền vững, phù hợp với chu kỳ vận động mới của bất động sản.

Phương Uyên

Câu chuyện kiểm soát giá bất động sản tăng nóng tại các đô thị lớn, theo ông Lucas Ignatius Loh Jen Yuh, CEO Nam Long, đây không chỉ là thách thức riêng của Việt Nam. Singapore và Trung Quốc từng áp dụng biện pháp hành chính để ghìm giá, nhưng nhiều thời điểm giá vẫn leo thang do nguồn cung không đáp ứng đủ cầu. “Càng cố ghìm bằng biện pháp hành chính, thị trường càng phản ứng mạnh”, ông nhận xét.

Tại Việt Nam, áp lực tăng giá xuất phát từ ba yếu tố: chi phí đất đai tăng, các vấn đề pháp lý kéo dài và kỳ vọng lợi nhuận của chủ đất ngày một cao hơn. Quỹ đất sạch nội đô khan hiếm khiến phát triển nhà vừa túi tiền gặp trở ngại, trong khi nguồn cung mới chưa tăng tương ứng. Ông nhấn mạnh, giá bất động sản vận hành theo nguyên lý thị trường, chi phối trực tiếp bởi cung – cầu, chi phí đất và kỳ vọng lợi nhuận của chủ đất lẫn nhà phát triển dự án. Khi nguồn cung vẫn hạn chế và nhu cầu duy trì ở mức cao, các biện pháp can thiệp trực tiếp khó đạt hiệu quả, thậm chí có thể khiến thị trường vận hành không ổn định.

“Vì vậy giải pháp căn bản nhất là mở rộng nguồn cung,” CEO Nam Long nói tại sự kiện NLG-Day.

Ông cũng khẳng định vai trò và tầm quan trọng của Nhà nước cần thể hiện rõ nhất trong việc bình ổn thị trường, thông qua tháo gỡ pháp lý, thúc đẩy phát triển quỹ nhà ở, nhất là phân khúc giá phù hợp. Theo ông, nếu Việt Nam làm tốt công tác điều phối, đà tăng giá nhà có thể hạ nhiệt, nhưng để giá giảm sâu là rất khó khi chi phí phát triển tăng và đất ngày càng hiếm.

Ở góc nhìn độc lập, bà Cao Thị Thanh Hương, Quản lý cấp cao Bộ phận Nghiên cứu Savills Việt Nam, cũng đồng quan điểm về tính thị trường của giá nhà. Bà cho rằng giá bất động sản không thể điều chỉnh bằng một mệnh lệnh hành chính, mà phải xuất phát từ nền tảng quy hoạch, pháp lý và tài chính.

“Thị trường nhà ở TP HCM vẫn duy trì tăng trưởng nhờ nhu cầu ở thực và hạ tầng phát triển, nhưng những yếu tố như quy hoạch, thủ tục pháp lý và cơ chế tài chính mới là chìa khóa giúp cân bằng cung – cầu và kiểm soát giá nhà trong dài hạn,” bà Hương nói.

Theo chuyên gia Savills, nguồn cung hiện tại của TP HCM vẫn bị hạn chế bởi pháp lý, trong khi nhu cầu mua nhà để ở duy trì mức cao, dẫn tới sự lệch pha cung – cầu kéo giá bán neo ở mức cao. Giải pháp cốt lõi không phải là hạ giá trực tiếp, mà là mở rộng không gian đô thị, phát triển khu vực vệ tinh quanh TP HCM và đầu tư mạnh vào kết nối giao thông để mở ra cơ hội hình thành cụm dân cư – thương mại mới ngoài khu lõi đô thị.

Bà Hương nhấn mạnh, câu chuyện giá nhà có giảm hay không phụ thuộc vào tốc độ mở rộng nguồn cung và cải thiện hạ tầng giao thông kết nối. Khi metro, đường vành đai, cao tốc liên tỉnh hoàn thiện, quỹ đất vùng ven có thể chuyển hóa thành nguồn cung đô thị lớn với chi phí hợp lý hơn. Lúc đó, giá nhà có thể tăng chậm lại, nhưng để giảm mạnh như kỳ vọng của phần lớn người mua là điều cần thời gian dài và cơ chế vận hành thị trường là yếu tố quyết định.

Song song đó, chính sách tài chính cũng đóng vai trò trụ cột. Việt Nam đang nghiên cứu thành lập Quỹ Nhà ở Quốc gia, mô hình tương tự Singapore hay Hàn Quốc – nơi người dân được vay mua nhà lãi suất thấp, thời hạn dài, còn chủ đầu tư được ưu đãi đầu tư và tiếp cận đất quy hoạch.

“Quỹ nhà ở tạo ra lợi ích hai chiều: người mua được hỗ trợ tài chính, còn doanh nghiệp có động lực phát triển nhà ở vừa túi tiền. Khi hai phía cùng có lợi, thị trường mới hướng đến sự cân bằng bền vững”, bà Hương phân tích.

Nói về câu chuyện thị trường đang lệch pha nguồn cung, bà Hương Nguyễn, Giám đốc Đầu tư Nam Long Group, cho rằng sự xuất hiện của nhiều dự án ở xa trung tâm nhưng có mức tiệm cận khu vực nội đô, khiến nhiều người lầm tưởng toàn thị trường đồng loạt tăng và chỉ có nhà cao cấp. Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại những dự án có mức giá hợp lý cho nhóm mua ở thực, chỉ là tỷ trọng nhỏ và phân bổ xa trung tâm.

Bà cho biết với doanh nghiệp, áp lực chi phí đất cao khiến biên lợi nhuận của nhà phát triển dự án bị thu hẹp, nhất là với mô hình phát triển đô thị quy mô lớn cần đầu tư hạ tầng đồng bộ. Do đó, nhiều doanh nghiệp phải tái cấu trúc sản phẩm, đa dạng hóa nhiều phân khúc cả cao cấp và bình dân để cân bằng tài chính.

Dù thị trường đối mặt nhiều biến động, Nam Long vẫn trung thành với chiến lược phát triển nhà ở cho nhu cầu thật. Doanh nghiệp cho biết đang tìm kiếm quỹ đất xây dựng sản phẩm ở mức 30-35 triệu đồng mỗi m2, hướng tới nhóm mua để ở. Bà Hương cho rằng, dù làm nhà giá hợp lý, sản phẩm chỉ hấp thụ tốt khi đáp ứng tiêu chuẩn về thiết kế, công năng và tiện ích. “Không chỉ rẻ là bán được mà phụ thuộc vào chất lượng và khả năng đáp ứng kỳ vọng người mua”, bà Hương cho hay.

Phương Uyên