Sự dịch chuyển rõ rệt trong mục đích mua nhà được các bên tham gia thị trường bất động sản ghi nhận trong năm qua. Bà Trịnh Thị Kim Liên, Phó tổng giám đốc kinh doanh của Dat Xanh Serviecs, cho biết kết quả khảo sát chân dung khách hàng năm 2025 của Viện Nghiên cứu Kinh tế – Tài chính – Bất động sản Dat Xanh Services (DXS FERI) cho biết, tỷ lệ người mua bất động sản để đầu tư năm qua chiếm 28%, tăng 27% so với năm 2024. Trong khi đó, nhóm đầu tư lướt sóng ngắn hạn cũng tăng từ 9% năm 2024 lên gần 12% trong năm vừa qua.

Ngược lại, nhu cầu mua để ở giảm gần 5% so với năm trước, mua tích sản giảm mạnh từ 24% xuống còn 17%. Theo Dat Xanh Services, nếu so với giai đoạn thị trường hạ nhiệt năm 2023, nhu cầu mua lướt sóng ngắn hạn trong năm 2025 đã tăng gần 7 lần, còn nhu cầu mua để đầu tư tăng khoảng 75%. Trong khi đó, tỷ lệ mua để ở giảm khoảng 28% và tích sản giảm gần 29%, phản ánh sự dịch chuyển rõ nét trong cơ cấu.

Xu hướng đầu tư gia tăng cũng được ghi nhận trong báo cáo của Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS). Theo Hội có hơn 75% giao dịch nhà ở trong năm 2025 đến từ nhóm khách mua căn thứ hai trở lên, với mục tiêu mua để đầu tư và khoảng 10% sử dụng đòn bẩy tài chính ngắn hạn.

Còn theo DKRA Consultings, hơn 50% giao dịch thành công tại thị trường phía Nam năm vừa qua đến từ nhóm khách hàng mua để đầu tư. Phần lớn nhà đầu tư hạn chế sử dụng đòn bẩy tài chính, ưu tiên vòng quay vốn nhanh với thời gian nắm giữ không quá ba năm.

Khảo sát tâm lý từ chuyên trang Batdongsan chỉ ra, năm qua, gần 60% người đã sở hữu nhà ở có nhu cầu mua thêm ít nhất một bất động sản với mục tiêu đầu tư, song chỉ dự kiến nắm giữ trong khoảng 2-5 năm.

Lý giải nguyên nhân dòng tiền đầu tư, lướt sóng gia tăng, bà Trịnh Thị Kim Liên cho rằng thị trường thời gian qua xuất hiện nhiều yếu tố hỗ trợ như thông tin sáp nhập địa giới hành chính, hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm được đẩy mạnh và sự dịch chuyển của dòng vốn đầu tư từ phía Bắc vào khu vực phía Nam. Bên cạnh đó tâm lý FOMO về nguồn cung cùng yếu tố lãi suất hấp dẫn cũng phần nào giúp nhà đầu tư an tâm xuống tiền với kỳ vọng thanh khoản nhanh, sang tay được giá.

Chuyên gia bất động sản Phan Đình Phúc, CEO Senee, nhận định dòng tiền từ nhà đầu tư phía Bắc là một trong những yếu tố góp phần tạo nên các đợt tăng giá cục bộ tại thị trường phía Nam trong thời gian qua. Trong đó, không ít trường hợp mang tính đầu tư ngắn hạn, lướt sóng. Điều này khiến nhiều khu vực xuất hiện các “cơn sốt” giá trong thời gian ngắn rồi nhanh chóng hạ nhiệt, làm méo mó mặt bằng giá và gia tăng rủi ro cho thị trường.

Ở góc độ vĩ mô, chuyên gia kinh tế Đinh Thế Hiển cho rằng phần lớn dòng tiền tín dụng bất động sản bị hút vào hoạt động đầu cơ và lướt sóng, chiếm khoảng 80% giao dịch.

“Tâm lý mua cao – bán cao có thể giúp một bộ phận nhà đầu tư hưởng lợi trong ngắn hạn, nhưng cũng tạo ra chu kỳ tăng nóng rồi điều chỉnh mạnh, gây bất ổn cho thị trường”, ông đánh giá.

Dù vậy, nhiều chuyên gia nhận định hoạt động đầu cơ thuần túy, mua để chờ tăng giá nhưng không khai thác sử dụng, sẽ đối mặt với nhiều thách thức trong năm nay.

Bà Nguyễn Thị Kim Thoa, Giám Đốc thị trường DXS FERI, cho biết sự thay đổi nền tảng vận hành của thị trường và các yếu tố vốn tạo điều kiện cho giới lướt sóng đang dần đảo chiều. Thị trường được đánh giá bước vào giai đoạn thanh lọc sau thời gian dòng tiền đầu cơ gia tăng.

Về nguồn cung, bà Thoa cho biết năm nay thị trường nhà ở dự báo có khoảng 136.000 sản phẩm mới, trong đó miền Bắc chiếm hơn 60.000 sản phẩm, miền Nam khoảng 54.000 sản phẩm, còn lại là miền Trung và miền Tây. Nếu tính cả nguồn cung sơ cấp và thứ cấp, tổng lượng sản phẩm trên thị trường năm 2026 có thể vượt 200.000 căn. Cơn khát nhà ở được giải nhiệt, thậm chí nguy cơ dư cung cục bộ tại một số khu vực có thể diễn ra nếu tốc độ tăng nguồn cung vượt khả năng hấp thụ thực tế. Điều này khiến việc lướt sóng không còn khả thi.

Ngoài ra, áp lực lãi suất gia tăng từ cuối năm 2025 cùng đà chững lại của giá chuyển nhượng đang tác động trực tiếp đến tâm lý nhà đầu tư. Sau giai đoạn duy trì ở mức thấp, lãi suất huy động bắt đầu tăng khi nhiều ngân hàng điều chỉnh tăng 1-2 điểm phần trăm. Cùng thời điểm, nhiều khoản vay mua nhà giải ngân giai đoạn 2023-2024 bước vào thời kỳ hết ân hạn nợ gốc, khiến nghĩa vụ trả nợ gia tăng.

Bên cạnh đó, các chính sách quản lý mới và quá trình minh bạch hóa thị trường đang thu hẹp “không gian” hoạt động của các loại hình đầu cơ thiếu nền tảng.

Theo các chuyên gia, thị trường bất động sản năm 2026 sẽ bước vào giai đoạn sàng lọc rõ nét, khi chỉ những sản phẩm có pháp lý an toàn, đáp ứng nhu cầu thực và tạo được dòng tiền bền vững mới duy trì được thanh khoản. Ở chiều cầu, giao dịch chủ yếu đến từ nhu cầu ở thực và đầu tư trung – dài hạn, trong khi hoạt động đầu cơ ngắn hạn tiếp tục bị thu hẹp.

Phương Uyên

Nội dung trên được ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP HCM (HoREA), nêu tại hội thảo “Tạo cơ hội để kiều bào an cư ở quê nhà” do Báo Tuổi Trẻ tổ chức, sáng 3/12.

Theo ông Châu, chính sách hiện hành về sở hữu và đầu tư nhà, đất dành cho kiều bào đã thông thoáng hơn trước, nhưng khâu thực thi phát sinh nhiều phiền hà. “Các thủ tục như xác nhận nguồn gốc, cấp hộ chiếu, thanh toán… thiếu thống nhất, kéo dài thời gian, tạo cảm giác ‘trên trải thảm, dưới rải đinh’, làm khó kiều bào”, Chủ tịch HoREA nêu.

Cùng quan điểm, ông Lâm Quang Quý, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Kiều bào TP HCM, cho hay thủ tục xác nhận quốc tịch hay nguồn gốc Việt Nam luôn yêu cầu giấy tờ chứng minh, trong khi do lịch sử di cư, nhiều người không còn giữ đủ hồ sơ. “Yêu cầu xác minh trong trường hợp này là bất khả thi”, ông nói.

Bên cạnh đó, ông Quý cho biết nhiều hồ sơ của kiều bào thường bị yêu cầu bổ sung khi gần đến hạn, thay vì hoàn thiện bộ thủ tục ngay từ đầu. Những “lỗi nhỏ” này, ông Quý nhận xét dễ làm mất niềm tin của kiều bào và khiến họ e ngại, nản lòng tiếp tục đầu tư.

Trở ngại khác được Tiến sĩ Hoàng Thế (một kiều bào Nhật Bản) nêu là rào cản thanh toán mua bán bất động sản. Ông chia sẻ nhiều kiều bào đã có hộ chiếu Việt Nam vẫn chưa thể sử dụng đầy đủ các dịch vụ ngân hàng số, buộc họ phải giao dịch trực tiếp tại quầy, gây bất tiện trong thanh toán.

“Việc gặp khó về thủ tục khiến kiều bào trăn trở liệu các chính sách có thực sự thông thoáng, khả thi và ổn định hay không”, ông Thế nêu.

Để tạo điều kiện an cư cho kiều bào về nước sinh sống, đầu tư, ông Lâm Quang Quý kiến nghị cải cách thủ tục hành chính theo hướng đơn giản, minh bạch và nới lỏng điều kiện về giấy tờ chứng minh nguồn gốc. Ngân hàng Nhà nước cũng cần tháo gỡ rào cản để kiều bào tiếp cận dịch vụ tài chính số thuận tiện hơn. “Khi mọi thủ tục thông suốt, kiều bào sẽ yên tâm trở về đầu tư, mua nhà và gắn bó lâu dài với quê hương”, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Kiều bào TP HCM nói.

Việt Nam hiện có trên 6 triệu kiều bào sinh sống ở nước ngoài, mỗi năm đóng góp khoảng 16 tỷ USD kiều hối. Theo ông Lê Hoàng Châu, riêng TP HCM năm ngoái nhận khoảng 9,6 tỷ USD kiều hối, trong đó 20-21% được rót vào lĩnh vực bất động sản. Việc gỡ bỏ rào cản thủ tục, theo Chủ tịch HoREA sẽ giúp kiều bào an cư, thúc đẩy dòng vốn đầu tư, góp phần phát triển kinh tế – xã hội.

“Những rào cản hành chính, thủ tục và hạn chế thanh toán được tháo gỡ sẽ khiến kiều bào tin tưởng và sẵn sàng quay về quê hương, góp sức xây dựng đất nước”, ông Châu nói.

Phương Uyên

Nhận định trên được Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS) nêu trong báo cáo về thị trường bất động sản nhà ở phát hành tháng 2.

Nhóm nghiên cứu của VCBS cho biết 2026 sẽ là một năm phân hóa giữa các thị trường, phân khúc và doanh nghiệp bất động sản. Trong đó, môi trường tín dụng, lãi suất có thể là những yếu tố ảnh hưởng lớn tới thị trường nhà đất.

Theo VCBS, tín dụng bất động sản vẫn duy trì xu hướng tăng khi nhiều dự án bước vào giai đoạn mở bán và đẩy nhanh tiến độ thi công, làm gia tăng nhu
cầu vốn trung và dài hạn. Tuy nhiên, đơn vị này cho rằng khả năng tiếp cận vốn tín dụng của ngành bất động sản sẽ kém thuận lợi hơn so với năm 2025.

Dự báo này được VCBS đưa ra dựa trên ba yếu tố. Thứ nhất, định hướng duy trì tỷ trọng cho vay bất động sản khoảng 24-25% tổng dư nợ, trong bối cảnh rủi ro nợ xấu của nhóm ngành này có xu hướng gia tăng. “Vì vậy, tín dụng bất động sản vẫn tăng trưởng nhưng được kiểm soát chặt, tránh tăng nóng”, công ty chứng khoán này nêu.

Thứ hai, Bộ Tài chính đã phát đi tín hiệu đề xuất siết tỷ lệ cho vay đối với bất động sản thứ hai (chưa chính thức), có thể ảnh hưởng đến cầu đầu tư. Cuối cùng, theo VCBS, mặt bằng lãi suất được dự báo có xu hướng tăng trong thời gian tới.

Thực tế, thời gian gần đây, một số ngân hàng cũng có những chính sách thắt chặt hơn với việc cho vay bất động sản. Đầu tháng 2, BIDV đề nghị các chi nhánh tạm dừng trình trụ sở chính tiếp cận mới các dự án, phương án kinh doanh bất động sản của khách hàng doanh nghiệp cho đến khi có thông báo hoặc văn bản mới thay thế.

Động thái này nhằm thực hiện theo chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước về việc kiểm soát tốc độ tăng trưởng tín dụng với lĩnh vực bất động sản năm 2026 không quá tốc độ tăng trưởng tín dụng chung.

Với nhóm khách hàng cá nhân vay mua nhà, cả 4 ngân hàng quốc doanh gồm Vietcombank, BIDV, VietinBank và Agribank gần đây cũng tăng mạnh lãi suất cho vay mới lên ngang, thậm chí cao hơn so với nhà băng tư nhân.

Theo dữ liệu của VCBS, lãi suất cho vay mua nhà thả nổi bình quân tại các ngân hàng thương mại cổ phần vượt 10% trong quý IV/2025. Đơn vị này nhận định lãi suất cao, làm nhu cầu đầu cơ hạn chế.

“Áp lực càng rõ rệt khi lãi suất chuyển sang thả nổi từ năm thứ hai, làm khó cân đối dòng tiền và hạn chế động lực đầu cơ, đặc biệt trong bối cảnh mặt bằng giá nhà ở đã vượt quá khả năng chi trả của phần lớn người dân. Qua đó, giá nhà có xu hướng chững lại”, nhóm phân tích của VCBS viết trong báo cáo.

Tương tự, Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) cũng đánh giá mặt bằng lãi suất cho vay có dấu hiệu tăng nhanh trong thời gian ngắn sẽ tạo áp lực lên cả doanh nghiệp phát triển dự án và người mua nhà ở thực.

Trong bối cảnh giá bất động sản tại các đô thị lớn đã ở mức cao so với thu nhập bình quân, chi phí vốn gia tăng khiến thị trường thu hẹp nhóm khách hàng có khả năng tham gia, nhất là những người sử dụng đòn bẩy tài chính. Việc này có thể ảnh hưởng đến thanh khoản của thị trường.

Bên cạnh lãi suất, VCBS nhận định các chủ đầu tư còn phải đối mặt với áp lực đáo hạn trái phiếu doanh nghiệp gia tăng trong quý II, IV/2026. Khả năng các doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn mới, bao gồm phát hành trái phiếu và vay tín dụng được dự báo tiếp tục bị kiểm soát chặt chẽ hơn, cả về điều kiện phát hành lẫn chi phí vốn. Trong đó, doanh nghiệp có năng lực tài chính yếu, đòn bẩy cao, danh mục dự án kém thanh khoản sẽ đối mặt với rủi ro tái cấp vốn lớn hơn.

Anh Tú