Quốc hội mới đây đã thông qua Nghị quyết quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Một trong những nội dung quan trọng là cho phép người dân khi chuyển mục đích từ đất ao vườn, đất nông nghiệp sang đất ở trong hạn mức chỉ phải nộp 30-50% phần chênh lệch giá đất, thay vì 100% như quy định hiện hành. Mức thu này được kỳ vọng giảm đáng kể rào cản tài chính cho người dân có nhu cầu “lên thổ cư”.

Theo chuyên gia, chính sách mới thực chất là áp dụng lại công thức tính cũ trước khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực, giúp giảm sốc chi phí chuyển đổi cho người dân. Tuy nhiên, mức phí này vẫn cao với nhiều gia đình xét trên mặt bằng giá đất mới.

Ví dụ như tại TP HCM, theo dự thảo bảng giá đất lần đầu áp dụng từ năm 2026, giá đất nông nghiệp cao nhất chỉ khoảng 625.000 đồng mỗi m2, thấp nhất khoảng 320.000 đồng, trong khi giá đất ở thấp nhất là 2,3 triệu đồng một m2 và cao nhất lên đến 687 triệu đồng. Với mức chênh lệch từ 5 đến 25 lần, dù giảm 50-70%, tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích có thể vẫn tăng nhiều lần so với trước đây, tạo áp lực tài chính lớn với người dân, đặc biệt là nhóm cần chuyển đổi mục đích sử dụng đất.

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP HCM, cũng cho rằng tỷ lệ 30-50% thấp hơn so với mức 100% hiện nay, nhưng trong bối cảnh bảng giá đất tăng mạnh, nghĩa vụ tài chính mà người dân phải gánh vẫn rất lớn. Ở nhiều địa phương phía Nam, đất đai chủ yếu có nguồn gốc do hộ gia đình tự khai phá hoặc thừa kế qua nhiều thế hệ, không phải đất Nhà nước giao. Việc nhiều thế hệ cùng sinh sống trên một thửa đất và nhu cầu tách thửa, chuyển mục đích cho con cái khi lập gia đình là rất phổ biến. Do đó, chính sách thu tiền sử dụng đất cần đủ linh hoạt để vừa đảm bảo nghĩa vụ tài chính, vừa tránh tạo gánh nặng quá mức và ngăn chặn tình trạng đầu nậu lợi dụng chính sách để trục lợi.

Ông Châu dẫn chứng trường hợp một hộ gia đình sở hữu thửa đất 2.000 m2 trồng cây ăn trái, nguồn gốc do tổ tiên để lại. Với giá đất ở theo bảng giá là 10 triệu đồng mỗi m2, đất nông nghiệp 300.000 đồng mỗi m2, hệ số K là 1,5 và hạn mức đất ở 200 m2, nếu gia đình chia đất thành bốn lô để sử dụng và cho con, chỉ riêng lô đầu tiên đã phải nộp khoảng 3 tỷ đồng tiền chuyển mục đích. Ba lô còn lại, với tổng diện tích vượt hạn mức, phải nộp thêm hơn 21,8 tỷ đồng. Tổng số tiền gần 25 tỷ đồng, tương đương việc “mua lại chính mảnh đất của mình”.

Chuyên gia Lê Quốc Kiên nói trong bối cảnh Bảng giá đất tại nhiều địa phương đã điều chỉnh tăng mạnh, riêng TP HCM (khung giá áp dụng từ tháng 8/2024 tăng từ 2,36 lần đến gần 39 lần so với năm 2020), bảng giá đất lần đầu áp dụng từ năm 2026 dự kiến tiếp tục tăng thêm 30-40%, đất nông nghiệp lại giảm 20-25% so với hiện nay, khiến chi phí chuyển đổi, dù quay về cách tính cũ, vẫn là gánh nặng lớn.

“Cách tính cũ nhưng đặt trong bối cảnh mới chỉ mang tính ‘giảm sốc’ thay vì đưa chi phí chuyển đổi về mặt bằng thấp như trước”, ông đánh giá.

Dù vậy, giới chuyên gia vẫn đánh giá chính sách mới mang lại tín hiệu tích cực, đặc biệt với nhóm người có nhu cầu ở thực. Với trường hợp phổ biến là chuyển 100 m2 đất vườn sang đất ở tại khu vực có chênh lệch giá đất 10 triệu đồng mỗi m2, nếu áp mức thu 100% như hiện nay, người dân phải nộp khoảng 1 tỷ đồng. Khi chính sách mới có hiệu lực, số tiền này giảm còn khoảng 300 triệu đồng, giúp nhiều gia đình có cơ hội hợp thức hóa quyền sử dụng đất.

Ở góc độ thị trường, quy định mới cũng không tạo điều kiện cho làn sóng đầu cơ phân lô tràn lan. Với các thửa đất lớn hàng nghìn m2, diện tích được hưởng mức thu ưu đãi chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ, nhà đầu tư vẫn phải nộp gần như đầy đủ tiền sử dụng đất nếu muốn chuyển đổi toàn bộ, qua đó giữ được rào cản cần thiết để hạn chế đầu cơ đất nền nhỏ lẻ.

Tuy nhiên để “khoan sức dân” trong bối cảnh bảng giá đất mới, ông Lê Hoàng Châu đề xuất áp mức thu 20% phần chênh lệch giá đất với diện tích trong hạn mức, 30% cho phần vượt hạn mức nhưng không quá một lần hạn mức, và 100% cho phần vượt trên ngưỡng này, trừ trường hợp chuyển cho người thân trong gia đình. Mức thu chỉ nên áp dụng một lần với mỗi hộ trên một thửa đất.

Bên cạnh đó, một số ý kiến đề xuất xem xét miễn hoàn toàn tiền sử dụng đất đối với diện tích chuyển đổi trong hạn mức. Luật sư Trương Anh Tú nói chuyển mục đích sử dụng đất về bản chất là thủ tục hành chính, không phải giao dịch mua bán công sản. Việc thu tiền sử dụng đất chỉ nên áp dụng với doanh nghiệp hoặc trường hợp Nhà nước giao đất mới. Với người dân đã sở hữu và sinh sống ổn định trên đất, việc thu khoản tiền này là chưa hợp lý.

Đồng tình quan điểm cần phân loại đối tượng, bà Võ Nhật Liễu, Giám đốc Viện đào tạo phát triển dự án bất động sản, đề xuất chia người sử dụng đất thành ba nhóm: nhóm ở thực được hỗ trợ để đảm bảo khả năng tiếp cận; nhóm sở hữu 2-3 lô đất áp dụng mức thu 30-50%; và nhóm đầu tư kinh doanh áp dụng mức thu 100%, kèm phương pháp tính minh bạch để tránh khiếu nại. Đồng thời, bà kiến nghị cải cách thủ tục xác định tiền sử dụng đất và định giá đất cụ thể nhằm rút ngắn thời gian xử lý, tránh làm “đóng băng” dòng tiền của người dân và doanh nghiệp.

Phương Uyên

Báo cáo tại hội nghị tổng kết công tác nội chính, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, Sở Tài chính TP HCM cho biết sau sắp xếp đơn vị hành chính, toàn thành phố có 838 công trình, dự án, khu đất tồn đọng, khó khăn cần được gỡ vướng. Trong đó, 60 dự án thuộc thẩm quyền xử lý của Trung ương và 778 dự án thuộc thẩm quyền của TP HCM.

Đến nay, thành phố đã phối hợp các cơ quan Trung ương tháo gỡ hoặc định hướng tháo gỡ 712 dự án, tương đương khoảng 85% tổng số dự án tồn đọng. Tổng mức đầu tư các dự án được xử lý đạt hơn 131.403 tỷ đồng, với diện tích trên 22.044 ha.

Riêng nhóm dự án thuộc thẩm quyền Trung ương, thành phố đã tháo gỡ được 31/60 dự án, đạt tỷ lệ 51,6%, hoàn thành mục tiêu đề ra. Trước đó, TP HCM đặt mục tiêu trong năm 2025 giải quyết gỡ vướng cho 50% số dự án thuộc thẩm quyền Trung ương và toàn bộ các dự án thuộc thẩm quyền thành phố.

Với số lượng dự án tồn đọng còn lại, Sở Tài chính kiến nghị các sở, ngành cần khẩn trương triển khai gỡ vướng cho các dự án đã có chỉ đạo tháo gỡ, bảo đảm thực hiện đúng tiến độ và quyết định của UBND thành phố.

TP HCM ước tính, nếu toàn bộ dự án được tháo gỡ, thành phố có thể giải phóng hàng nghìn tỷ đồng vốn và hàng trăm ha đất đang bị “đóng băng”. Riêng nhóm đầu tư công dự kiến giải ngân ít nhất 20.000 tỷ đồng. Đối với 12 dự án do trung ương quản lý, sau khi xử lý, thành phố có thể đưa vào sử dụng hơn 47.000 m2 đất, huy động nguồn vốn đầu tư lên đến hơn 90.000 tỷ đồng vào nền kinh tế.

Trong năm 2025, theo thống kê từ Sở Tài chính, tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn TP HCM là 781.600 tỷ đồng, đạt 116,4% so với dự toán Trung ương giao, đạt 112,1% dự toán HĐND TP HCM giao. Dự kiến đến hết năm 2025, thu ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố ước thu được 785.000 tỷ đồng,

Phương Uyên

Dự án nằm ở vị trí đối diện bờ biển và tiếp cận các trục giao thông chính. Quy hoạch liền mạch với khu dân cư hiện hữu giúp khu vực hòa vào nhịp sinh hoạt chung, thay vì phát triển độc lập. Không gian ven bờ vì vậy không chỉ phục vụ khách lưu trú ngắn ngày mà còn hướng đến nhu cầu thường xuyên của cư dân địa phương và cộng đồng mới.

Trọng tâm tổ chức không gian là hệ thống quảng trường biển, phố đi bộ và các khu công cộng mở. Những cấu phần này đóng vai trò trung tâm cho hoạt động gặp gỡ, vui chơi, sự kiện và giao thương. Khi lượng người hiện diện ổn định, dịch vụ – thương mại có điều kiện duy trì đều đặn, giảm tính thời vụ vốn phổ biến tại nhiều đô thị ven biển.

Chủ đầu tư cho biết, nhiều dự án ven biển phát triển theo dạng khu nghỉ dưỡng khép kín, hoạt động sôi động vào cao điểm rồi trầm lắng khi hết mùa. “Nhịp thương mại vì thế thiếu ổn định, không hình thành được đời sống đô thị thường nhật. Xu hướng mới được đặt ra là xây dựng các khu đô thị biển có cộng đồng cư trú rõ ràng, duy trì vận hành liên tục”, đại diện doanh nghiệp chia sẻ.

Ngoài mô hình đô thị biển vận hành quanh năm, dự án còn hưởng lợi từ hạ tầng liên vùng. Cao tốc Cam Lâm – Vĩnh Hảo rút ngắn thời gian di chuyển từ các trung tâm kinh tế đến Ninh Thuận. Sân bay quốc tế Cam Ranh cùng mạng lưới quốc lộ ven biển tạo thêm lựa chọn kết nối bằng đường bộ và hàng không, mở rộng khả năng tiếp cận khu vực.

Theo đại diện phát triển dự án, khu đô thị được định vị theo hướng gắn với các hoạt động văn hóa, ẩm thực, mua sắm và giải trí diễn ra định kỳ. Mô hình này đòi hỏi hình thành nhóm cư dân ở thực song song với dòng khách tham quan thường xuyên để duy trì nhịp sống liên tục.

Trục thương mại trung tâm được bố trí làm lõi kết nối các dãy nhà phố biển, shophouse với quảng trường và tiện ích xung quanh. Cách sắp xếp này nhằm tạo tuyến giao thương tập trung, nơi hoạt động kinh doanh hình thành từ nhu cầu hằng ngày thay vì chỉ dựa vào giai đoạn cao điểm du lịch.

Theo chủ đầu tư, người mua ngày càng quan tâm đến khả năng sử dụng thực tế, môi trường sống và tiềm năng khai thác dài hạn. Dự án Bình Sơn Ocean Park ghi nhận lượng khách tìm hiểu tăng theo thời gian.

Đợt mở bán sắp tới được xem là bước khởi đầu cho việc hình thành nhóm cư dân đầu tiên. Khi dân cư dần hiện hữu, hệ thống dịch vụ, tiện ích và hoạt động cộng đồng có cơ sở phát triển đồng bộ, tác động trở lại nhịp sống toàn khu vực.

Với định hướng trở thành một phần của đô thị Phan Rang, dự án mở ra nguồn cung mới với mô hình phát triển ven biển theo hướng kết hợp không gian ở, sinh hoạt cộng đồng và kinh tế dịch vụ trong cùng cấu trúc.

Song Anh