Thông tin này được ông Hà Quang Hưng, Phó cục trưởng Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng), chia sẻ tại hội thảo về giải pháp tăng tốc làm nhà ở xã hội do Báo Lao động tổ chức chiều 28/5.

Quỹ nhà ở quốc gia là một trong những điểm mới trong Nghị quyết thí điểm về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội sẽ được Quốc hội biểu quyết thông qua ngày 29/5.

Theo ông Hưng, thời gian qua dù đã có cơ chế hỗ trợ chủ đầu tư, người dân tiếp cận nguồn vốn ưu đãi – chủ yếu đến từ ngân sách nhà nước, song ngân sách lại chưa đáp ứng được nhiệm vụ chi cho nhà xã hội. Bởi vậy, quỹ nhà ở quốc gia sẽ được thành lập nhằm tháo gỡ điểm nghẽn này. Đây là quỹ tài chính ngoài ngân sách, hoạt động với mục đích phi lợi nhuận, gồm hai cấp tại trung ương và địa phương.

Nguồn vốn của quỹ sẽ đến từ ngân sách, giá trị đất, tiền bán nhà đất công, đấu giá, hỗ trợ tự nguyện. Đại diện Bộ Xây dựng cho biết mục đích của quỹ chủ yếu là đầu tư xây dựng, tạo lập nhà ở xã hội để cho thuê. Thay vì bán, việc cho thuê sẽ giúp cho nhiều người có thể tiếp cận loại hình nhà ở này.

Trong báo cáo đánh giá tác động trước đó về Nghị quyết này, Bộ Xây dựng cũng cho rằng quỹ nhà ở quốc gia sẽ giúp tăng cường nguồn lực cho phát triển nhà ở xã hội, cũng như thu hút hơn nữa các doanh nghiệp tham gia đầu tư xây dựng, tăng nguồn cung nhà ở. Qua đó, nó sẽ đảm bảo người thu nhập thấp tiếp cận được với nhà ở xã hội có mức giá phù hợp.

Tại hội thảo, ông Hưng cũng cập nhật đến hết 30/4, cả nước có 679 dự án nhà ở xã hội được triển khai, với hơn 623.000 căn. Trong đó, 108 dự án đã hoàn thành (73.075 căn),152 dự án đã khởi công (130.963 căn) và 419 dự án đã có chủ trương đầu tư (419.013 căn). Tính riêng 4 tháng đầu năm nay, 20 dự án với gần 19.500 căn được khởi công và trên 15.600 căn được hoàn thành.

“Những con số trên thể hiện sự tăng tốc trong triển khai các dự án, song cũng cho thấy áp lực không nhỏ đối với phần việc còn lại trong năm nhằm hoàn thành mục tiêu Thủ tướng đã giao”, Phó cục trưởng Quản lý nhà và thị trường bất động sản nói.

Để đẩy nhanh tốc độ triển khai nhà xã hội, chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong cho rằng cần rút ngắn thủ tục và nới điều kiện vay vốn. Theo ông Phong, quy trình giải ngân gói 120.000 tỷ đồng cần đơn giản hóa, cũng như hạ lãi suất ưu đãi cho người mua về dưới 5%.

Chuyên gia này cũng gợi ý huy động vốn xã hội hóa dài hạn như cho phép thành lập các quỹ tín thác đầu tư nhà xã hội, khuyến khích doanh nghiệp phát hành trái phiếu xanh cho lĩnh vực nhà xã hội…

Ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS), cho biết Nghị quyết sắp được Quốc hội thông qua sẽ cởi mở, sâu sắc nhất trong việc tháo gỡ các vấn đề về thể chế với phát triển nhà xã hội. Tuy nhiên, ông cho rằng vẫn cần thêm quy định về trách nhiệm, vai trò của địa phương trong việc bố trí quỹ đất xây nhà xã hội.

Theo Chủ tịch VARS, quỹ đất do địa phương quyết định, nhưng nhiều nơi không hỗ trợ, không tạo điều kiện. Điều này khiến cho doanh nghiệp không thể tiếp cận quỹ đất để xây dựng, người dân không được tiếp cận với nhà ở xã hội.

Anh Tú

UBND tỉnh Đồng Nai vừa phê duyệt điều chỉnh cục bộ quy hoạch 1/5000 phân khu C4 thuộc TP Biên Hòa. Phạm vi điều chỉnh nằm trên địa bàn xã Long Hưng (1.175 ha) và một phần cù lao Phước Hưng, xã Tam Phước (325 ha). Đây là một trong 5 phân khu thuộc khu đô thị phía Tây đường cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu.

Sau điều chỉnh, diện tích toàn khu C4 giữ nguyên khoảng 1.500 ha, quy mô dân số tăng lên gần 140.000 người, với chỉ tiêu kỹ thuật đất khu đô thị 45-55 m2 mỗi người, đất công cộng dịch vụ đô thị 6-10 m2 mỗi người, đất giao thông đô thị 8-15 m2 mỗi người. Quy định cũng bổ sung diện tích đất ở cao tầng, giảm nhẹ quỹ đất nhà ở thấp tầng.

Về tầng cao công trình, quy hoạch mới cho phép xây dựng tối đa đến 110 m, các khu nhà ở cao tầng được phép xây dựng từ 15-25 tầng, khu ở thấp tầng từ 2-6 tầng. Trên cơ sở đó, nhiều chỉ tiêu kỹ thuật và chức năng sử dụng đất được điều chỉnh cho phù hợp với định hướng phát triển đô thị của tỉnh.

Quyết định cũng điều chỉnh vị trí, ranh giới các khu chức năng tại các khu đô thị Long Hưng, Waterfront, Aqua City và Cù lao Phước Hưng. Cụ thể, tại Khu dân cư Long Hưng, thực hiện điều chỉnh tầng cao tại ô A-OCT-12,13,14 từ 15 tầng thành 25 tầng; điều chỉnh các khu vực đất hạ tầng kỹ thuật. Tại các khu đô thị Waterfront, khu đô thị Aquacity, Cù lao Phước Hưng, điều chỉnh chiều rộng quy hoạch đất hành lang cây xanh ven sông; đất hạ tầng kỹ thuật, đất thương mại, dịch vụ, cây xanh công viên…

Phân khu C4 là một trong những khu vực phát triển đô thị trọng điểm của TP Biên Hòa. Trên địa bàn này, thời gian qua đã triển khai hàng loạt dự án lớn như khu dân cư Long Hưng, khu đô thị Đồng Nai Waterfront, Aqua City và Khu đô thị thương mại – dịch vụ cao cấp Cù lao Phước Hưng.

Tuy nhiên, do quy hoạch chung và quy hoạch phân khu C4 trước đây chưa cập nhật đầy đủ các hồ sơ quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 đã được duyệt trước đó, dẫn đến sự không đồng bộ giữa các cấp quy hoạch. Điều này khiến nhiều dự án gặp vướng mắc pháp lý, buộc phải dừng triển khai xây dựng và kinh doanh.

Việc điều chỉnh lần này được xem là cơ sở quan trọng để đảm bảo tính đồng bộ giữa các cấp quy hoạch, tạo điều kiện để các chủ đầu tư tiếp tục hoàn thiện điều chỉnh quy hoạch chi tiết 1/500. Đồng thời, đây cũng là bước mở đường cho việc tái khởi động các dự án tại phân khu C4, đặc biệt là các đại đô thị như Long Hưng, Waterfront, Aqua City và Cù lao Phước Hưng.

Theo báo cáo từ UBND tỉnh Đồng Nai, từ năm 2021 đến nay tỉnh có hơn 180 dự án bất động sản lớn nằm trong danh mục các dự án cần rà soát, gỡ vướng. Đến nay, trên địa bàn tỉnh vẫn còn hơn 120 dự án đang tiếp tục phân loại để tháo gỡ vướng mắc. Đây là một điểm nghẽn trong phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh.

Phương Uyên

Trong dự thảo Báo cáo chính trị đang được lấy ý kiến nhân dân, Ban Chấp hành Trung ương đặt mục tiêu đẩy mạnh phát triển nhà xã hội và nhà ở thương mại giá rẻ. Việc này nhằm giải quyết cơ bản nhu cầu về nhà ở cho cư dân đô thị, người lao động tại các khu công nghiệp và cho các đối tượng yếu thế.

Đại biểu Nguyễn Hoàng Bảo Trân, Uỷ viên kiêm nhiệm tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, đánh giá việc đưa nội dung này vào văn kiện là rất kịp thời, thể hiện tầm nhìn lấy con người làm trung tâm của phát triển. “Nhà ở xã hội không chỉ là câu chuyện về chỗ ở, mà còn là hạ tầng của công bằng và ổn định xã hội”, bà nói.

Theo số liệu của Bộ Xây dựng, 9 tháng đầu năm nay, cả nước đầu tư xây dựng trên 132.600 căn nhà xã hội và khởi công 73 dự án với hơn 57.800 căn. Dự kiến, hết năm nay, khoảng 89.000 căn sẽ hoàn thành, đạt 89% mục tiêu tại đề án phát triển ít nhất 1 triệu căn nhà xã hội đến năm 2030.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay ở các đô thị lớn và một số địa phương nhiều khu công nghiệp, nguồn cung nhà ở xã hội vẫn kém xa so với nhu cầu của người dân. Trong khi đó, giá căn hộ thương mại ngày càng vượt xa tầm với của người lao động. Riêng tại Hà Nội và TP HCM đến cuối quý III/2025, bình quân giá căn hộ thương mại mở bán mới đạt bình quân 70-80 triệu đồng mỗi m2 khi chung cư bình dân, giá rẻ gần như tuyệt chủng. Các dự án hạng sang cũng gia tăng, một số ghi nhận mức giá vượt 150 triệu đồng mỗi m2.

Theo bà Trân, việc phát triển nhà ở xã hội hiện nay vẫn chậm do tồn tại nhiều điểm nghẽn ở quỹ đất, thủ tục đầu tư và cơ chế tài chính, tín dụng. Bà nói phần lớn dự án vướng ở khâu bố trí quỹ đất phù hợp, nhất là tại các đô thị lớn và khu công nghiệp. “Việc thực hiện yêu cầu dành 20% quỹ đất tại dự án nhà ở thương mại cho nhà xã hội còn hình thức, thiếu chế tài. Điều này dẫn đến tình trạng có quy định, nhưng khó triển khai thực tế”, đại biểu đoàn TP HCM nói.

Để tháo gỡ khó khăn này, bà cho rằng Nhà nước cần chủ động giải phóng mặt bằng, đầu tư hạ tầng kỹ thuật – xã hội (như điện, nước, giao thông, trường học, y tế…), sau đó giao hoặc cho thuê lại đất với giá ưu đãi để doanh nghiệp chỉ tập trung xây dựng, giảm chi phí đầu vào.

Còn đại biểu Hà Sỹ Đồng, nguyên quyền Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị đề xuất cơ chế đặc thù gỡ vướng pháp lý cho dự án nhà xã hội như cho phép UBND cấp tỉnh duyệt nhanh dự án chưa có trong quy hoạch hoặc kế hoạch phát triển nhà ở nếu xét thấy cần thiết. Đồng thời, UBND cấp tỉnh có thể chỉ định trực tiếp chủ đầu tư đủ năng lực thay vì đấu thầu. “Cơ chế này giúp rút ngắn thủ tục, khởi công dự án sớm hơn tại địa phương có nhu cầu cấp bách về nhà xã hội”, ông nói.

Ông Trần Văn Tuấn, Phó trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội Bắc Ninh – một trong những địa phương đi đầu về xây dựng nhà xã hội – chia sẻ kinh nghiệm của tỉnh là “rất coi trọng việc bố trí, dành quỹ đất đáng kể cho nhà ở xã hội ngay từ khâu quy hoạch”.

Cùng với đó, theo ông Tuấn, trong quá trình thực hiện, Bắc Ninh cũng sát sao khi thành lập các tổ công tác với nhiệm vụ rõ ràng để đẩy nhanh tiến độ các dự án nhà xã hội trên địa bàn. Các tổ công tác này thường xuyên kiểm tra công trình, lắng nghe kiến nghị của chủ đầu tư để kịp thời giải quyết.

Về thủ tục, bà Trân cho biết việc thẩm định, xác định giá đất, phê duyệt thiết kế, cấp phép xây dựng cho dự án nhà ở xã hội vẫn phải qua nhiều tầng nấc. Điều này khiến một dự án nhà xã hội mất 2–3 năm mới có thể khởi công, làm giảm động lực của nhà đầu tư.

Bởi vậy, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP HCM đề nghị giảm bớt các nấc thủ tục hành hình, nhằm rút quy trình phê duyệt dự án xuống còn tối đa 6-9 tháng. Cùng với đó, theo bà Trân, quá trình sắp xếp địa giới hành chính khiến nhiều hồ sơ đầu tư phải điều chỉnh lại quy hoạch, thẩm quyền phê duyệt… nên cần có hướng dẫn thống nhất, tạm thời ủy quyền cho cấp tỉnh hoặc ban quản lý khu công nghiệp giải quyết nhanh các hồ sơ chuyển tiếp, tránh tình trạng dự án đình trệ chờ kiện toàn tổ chức.

Ông Tuấn nói rằng các thủ tục hành chính liên quan đến các dự án nhà ở xã hội tại Bắc Ninh được áp dụng cơ chế “Luồng xanh”, giúp cắt giảm tối đa 60% thời gian thực hiện các thủ tục hành chính liên quan đến dự án nhà ở xã hội. Nhờ đó, đến nay, Bắc Ninh đã hoàn thành trên 23.400 căn nhà xã hội và đang thi công gần 2.900 căn. 15 dự án chuẩn bị xây dựng với hơn 14.430 căn. 36 dự án đang trong giai đoạn giải phóng mặt bằng trên diện tích đất 164 ha, dự kiến cung cấp 72.866 căn khi hoàn thành.

Trước tình trạng vốn ưu đãi cho chủ đầu tư nhà xã hội và người mua còn hạn chế, thủ tục tiếp cận phức tạp, bà Trân đề nghị cho phép định mức lợi nhuận linh hoạt hơn để thu hút doanh nghiệp đầu tư loại hình nhà ở này.

Bên cạnh nguồn vốn ngân sách, đại biểu nói có thể huy động thêm Quỹ phát triển nhà ở địa phương, quỹ đất công hay khuyến khích mô hình hợp tác công tư (PPP) trong phát triển nhà ở xã hội. Trong khi đó, ông Hà Sỹ Đồng cho rằng cần lập Quỹ Phát triển nhà ở xã hội quốc gia với nguồn vốn ổn định (từ ngân sách, trái phiếu, đóng góp doanh nghiệp…) để hỗ trợ lãi suất và vốn vay ưu đãi cho các dự án.

Ngoài ra, theo bà Nguyễn Hoàng Bảo Trân, một số địa phương cần xóa “điểm nghẽn mềm” với tâm lý cho rằng nhà ở xã hội là sản phẩm dành cho người nghèo. “Đây thực chất là chính sách an sinh bền vững cho lực lượng lao động trẻ, công nhân, viên chức, người thu nhập trung bình – nhóm đóng góp quan trọng cho tăng trưởng kinh tế”, bà cho hay.

Tương tự, Phó trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội Bắc Ninh cũng cho rằng phát triển tốt nhà xã hội, nhà thương mại giá thấp cũng sẽ trở thành một điểm cộng trong cải thiện môi trường đầu tư, thu hút nguồn vốn vào địa phương.

Bởi theo ông Tuấn, các nhà đầu tư hiện nay, nhất là doanh nghiệp FDI rất quan tâm về khả năng đáp ứng số lượng, chất lượng lao động của các địa phương. Để làm được điều này, ông nói địa phương cần phải đảm bảo được nhu cầu tối thiểu của người lao động về nhà ở vì “an cư rồi mới lập nghiệp”.

Khi có chỗ ở ổn định, người lao động mới yên tâm gắn bó lâu dài cùng doanh nghiệp và địa phương, nên bà Trân góp ý cần đa dạng hình thức sở hữu và thuê nhà. “Cần mở rộng mô hình thuê, thuê mua dài hạn, trả góp linh hoạt, phù hợp với khả năng tài chính của công nhân”, nữ đại biểu nói và cho rằng cũng cần đơn giản hóa hơn thủ tục tiếp cận chính sách về nhà xã hội, vay vốn cho công nhân.

Bên cạnh mục tiêu đẩy mạnh phát triển nhà xã hội và nhà thương mại giá rẻ, ông Trần Văn Tuấn đề nghị dự thảo văn kiện cũng cần phải nêu thêm định hướng thời gian tới tập trung “phát triển lành mạnh thị trường bất động sản”. Theo đại biểu này, tình trạng một số người nắm giữ nhiều đất, nhà ở nhưng không sử dụng gây lãng phí rất lớn, trong khi một bộ phận đáng kể người dân, nhất là người thu nhập thấp lại rất khó khăn để sở hữu chỉ một ngôi nhà để ở.

Ông Tuấn cũng đề xuất phải cụ thể hóa chủ trương trong văn kiện thành chương trình phát triển nhà ở, tập trung vào nhà xã hội và nhà thương mại giá rẻ, giao cho từng địa phương không chỉ dừng ở năm 2030, mà cần kéo dài đến 2035.

Anh Tú

Tại hội nghị trực tuyến toàn quốc về phát triển nhà ở xã hội ngày 6/3, Chủ tịch Tập đoàn Kim Oanh đề xuất mở rộng diện tích và phân khúc nhà ở xã hội. Ví dụ, Singapore xây nhà ở xã hội 3-4 phòng ngủ, phù hợp gia đình đa thế hệ, phân loại theo thu nhập.

“Những căn nhà này ở Singapore bền vững 2-3 thế hệ, giá trị tăng dần”, bà Oanh nói.

Việc xây dựng cũng nên theo nhu cầu, tức là đăng ký trước, xây dựng sau để tránh lãng phí nguồn lực. Ngoài ra, nhà điều hành cần hỗ trợ tài chính linh hoạt với lãi suất ưu đãi 1-2% cho người thu nhập thấp, phù hợp từng nhóm.

Để tăng nguồn cung nhà ở xã hội, bà Oanh cho rằng Việt Nam có thể áp dụng mô hình nhà bêtông lắp ghép. Ưu điểm của mô hình này là thi công nhanh, tiết kiệm chi phí, bền vững 50 năm, phù hợp địa chất yếu.

Thủ tướng Phạm Minh Chính cho rằng có thể tổ chức cuộc thi thiết kế kiến trúc nhà ở xã hội, để có các mẫu nhà phù hợp điều kiện, cảnh quan, văn hóa, khí hậu từng vùng miền, nhu cầu người sử dụng. Ông gợi ý nghiên cứu việc xây dựng nhà ở xã hội bằng lắp ghép cấu kiện bêtông cốt thép.

Nhà lắp ghép (hay nhà tiền chế) là công trình được chế tạo trước một phần hoặc phần khung được sản xuất trước tại xưởng, sau đó mang đến lắp ghép tại địa điểm công trình. Gần đây, nhiều gia đình bắt đầu lựa chọn nhà lắp ghép như một giải pháp kinh tế.

Theo các chuyên gia, mô hình này được sử dụng nhiều hơn bởi tối ưu thời gian thi công. Chi phí đầu tư, thi công nhà lắp ghép thấp hơn nhà bêtông cốt thép truyền thống vì trọng lượng và khối lượng công trình nhẹ hơn. Kết cấu móng cũng được giảm thiểu, từ đó giảm chi phí.

Mặt khác, phần khung xương công trình đa phần được hoàn thiện tại xưởng, thi công tại công trường chỉ cần thao tác móng, lắp dựng khung xương, thi công vách. Điều này làm rút ngắn thời gian, từ đó giảm được chi phí nhân công.

Trên thế giới, gần đây Hawaii (Mỹ) định sản xuất nhà lắp ghép để giải quyết nhu cầu cho 29.000 người đang chờ có nhà. Sở Đất đai Người Hawaii (DHHL) tính toán nhà lắp ghép có chi phí thấp hơn và thời gian nhanh hơn, với kỳ vọng xuất xưởng 40 căn mỗi tháng.

Việt Nam đặt mục tiêu có 1 triệu căn nhà ở xã hội vào 2030. Từ 2021 đến nay, theo số liệu của Bộ Xây dựng, cả nước có 655 dự án nhà ở xã hội được triển khai với quy mô 593.428 căn. Trong đó, chỉ 103 dự án được hoàn thành với quy mô hơn 66.755 căn. 137 dự án đã khởi công với trên 114.618 căn. Còn lại 415 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư sẽ cung cấp thêm hơn 412.200 căn nếu xây xong.

Tổng số tiền giải ngân theo Chương trình 120.000 tỷ đồng cho vay ưu đãi nhà ở xã hội là 2.845 tỷ đồng. Số này gồm 2.580 tỷ đồng cho chủ đầu tư tại 20 dự án, 265 tỷ đồng cho người mua nhà tại 15 dự án.

Theo bà Oanh, thách thức lớn nhất trong phát triển nhà ở xã hội là giải ngân vốn vay. Bởi nhiều dự án của tập đoàn này hoàn thiện sớm nhưng ngân hàng chậm giải ngân, gây lãng phí và khó khăn cho doanh nghiệp, người mua.

Bà kiến nghị cơ quan quản lý đảm bảo chương trình tín dụng cho vay 120.000 tỷ đồng với lãi suất ổn định 10 năm, tạo cơ chế hỗ trợ quỹ đất, đặc biệt tại TP HCM.

“Kim Oanh sẵn sàng đầu tư với nguồn lực hiện có, mong nhận hỗ trợ vay ưu đãi để đẩy nhanh tiến độ”, bà nói, cho biết tập đoàn này đặt mục tiêu phát triển 40.000 căn từ nay đến 2028.

Còn theo đại diện Tập đoàn Phú Cường, quỹ đất tại TP HCM không còn nhiều nhưng có nhiều khu bỏ hoang trong thời gian dài vì vướng mắc pháp lý. Do đó, ông đề xuất nhà chức trách có chính sách, thủ tục gọn nhẹ để doanh nghiệp có thể đầu tư dự án tại đây.

“Chẳng hạn, Bộ Xây dựng trình Chính phủ cho dự án thí điểm với thủ tục nhanh gọn, được làm song song với thực hiện dự án”, ông nói.

Phương Dung