Sở Xây dựng tỉnh Khánh Hòa vừa ban hành kế hoạch kiểm tra định kỳ và đột xuất với các sàn giao dịch, cá nhân hoạt động môi giới bất động sản. Động thái này nhằm thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng về chấn chỉnh thị trường, xử lý thao túng giá và đầu cơ.

Theo đó, các đơn vị không đủ điều kiện pháp lý sẽ bị buộc dừng hoạt động. Cá nhân hành nghề môi giới chỉ được phép làm việc nếu sở hữu chứng chỉ còn hiệu lực và thuộc doanh nghiệp được cấp phép. Đặc biệt, người môi giới phải ghi rõ số chứng chỉ khi rao bán nhà đất trên các nền tảng trực tuyến như Zalo, Facebook, nhằm ngăn chặn tình trạng tung tin sai lệch, gây hoang mang dư luận.

Tại Lâm Đồng, chính quyền tỉnh cũng yêu cầu các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, xử lý môi giới không phép, đặc biệt là các nhóm hoạt động trên mạng xã hội. Thời gian qua, hiện tượng môi giới “chui” bùng phát mạnh tại những khu vực có thông tin về quy hoạch, dự án hạ tầng hoặc khu du lịch, khiến giá đất nhiều nơi tăng chóng mặt, kéo theo tranh chấp và bất ổn đầu tư.

Tỉnh yêu cầu xử lý nghiêm các trường hợp hành nghề không có chứng chỉ, đồng thời đẩy mạnh công khai thông tin quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và danh mục các dự án đã được chấp thuận để người dân tra cứu dễ dàng, giảm nguy cơ bị dẫn dắt bởi tin đồn thất thiệt.

TP HCM trước đó cũng đưa ra chỉ đạo tương tự, yêu cầu rà soát, kiểm tra hoạt động của chủ đầu tư, sàn giao dịch và lực lượng môi giới tại những khu vực có biến động giá bất thường. Thành phố đặc biệt lưu ý tới tính pháp lý, điều kiện mở bán, mức độ minh bạch thông tin và quy trình phân phối sản phẩm. Đồng thời, việc cấp chứng chỉ hành nghề cũng được siết chặt hơn nhằm ngăn chặn hành vi lợi dụng chính sách đấu giá đất để trục lợi, thao túng giá bán và gây thiệt hại cho người dân.

Không chỉ ba địa phương trên, hàng loạt tỉnh, thành khác như Ninh Bình, Cần Thơ, Phú Thọ, Đồng Nai, Đà Nẵng, Bắc Giang… cũng đã chấn chỉnh hoạt động môi giới và giao dịch nhà đất, nhất là tại những điểm nóng bất ngờ tăng giá.

Thời gian qua, nhiều khu vực liên tục bị môi giới thổi giá ăn theo các thông tin về quy hoạch hạ tầng, điều chỉnh địa giới hành chính hoặc hình thành khu đô thị mới. Bằng các chiêu trò livestream, tổ chức tour xem đất, tung tin chưa kiểm chứng, lực lượng này đã gây nhiễu loạn thị trường, đẩy giá đất tại nhiều nơi tăng 30-50% chỉ trong một vài tháng. Tại Lâm Đồng, sau tin về cao tốc và dự án du lịch, cò đất ồ ạt đổ về các huyện Bảo Lâm, Lạc Dương, Đạ Tẻh, tạo cung cầu ảo khiến giá tăng gấp đôi, gấp ba rồi nhanh chóng lao dốc. Hiện tượng sốt đất cục bộ cũng từng xảy ra tại Nhơn Trạch, Vũng Tàu, Cam Lâm, Quảng Nam… để lại hệ lụy cho nhà đầu tư cá nhân và người mua ở thực.

Trước diễn biến phức tạp này, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã yêu cầu xử lý dứt điểm tình trạng thao túng giá và đầu cơ bất động sản. Ông nhấn mạnh một số nơi giá nhà đất tăng vượt khả năng chi trả của người dân, đe dọa mục tiêu phát triển nhà ở bền vững. Chính phủ cũng giao các bộ, ngành nghiên cứu chính sách thuế để hạn chế đầu cơ, đồng thời tăng cường quản lý, thanh tra hoạt động môi giới trên cả nước.

Theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP HCM (HoREA), việc nhiều địa phương đồng loạt chấn chỉnh hoạt động môi giới, xử lý quảng cáo sai sự thật là bước đi cần thiết để lập lại trật tự thị trường. “Nếu không kiểm soát chặt, hành vi làm giá, tạo cung cầu ảo sẽ tiếp tục gây rối loạn tâm lý và ảnh hưởng đến người mua ở thực”, ông nói.

Ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), đánh giá việc tăng cường kiểm tra giúp ngăn đầu cơ, điều chỉnh mặt bằng giá về gần với thực tế trong bối cảnh nhu cầu đang chững lại. Tuy nhiên, ông cho rằng cần tránh siết theo hướng cực đoan, thay vào đó nên kết hợp đào tạo, cấp chứng chỉ, chuẩn hóa đội ngũ môi giới để thị trường hoạt động thông suốt.

Chuyên gia kinh tế Đinh Thế Hiển cho rằng chấn chỉnh thị trường không chỉ cần thiết trong ngắn hạn mà còn có ý nghĩa chiến lược dài hạn. “Đây là bước khởi đầu để xây dựng thị trường bất động sản minh bạch, ổn định, tránh các đợt sốt ảo rồi đóng băng như trước đây”, ông nhận định.

Các chuyên gia cũng đề xuất, ngoài kiểm tra xử lý, các địa phương cần thúc đẩy công khai dữ liệu giao dịch, quy hoạch và tiến độ dự án trên nền tảng số; đồng thời phối hợp với Bộ Xây dựng, Bộ Công an ngăn chặn hành vi phát tán thông tin sai lệch gây bất ổn thị trường.

Phương Uyên

Dự tính mua nhà để an cư sau gần hai năm thuê ở dự án Saigon Royal (quận 4 cũ), chị Hương (41 tuổi, nhân viên văn phòng) cho biết khá bất ngờ khi giá căn hộ tại đây tăng quá cao. Căn hộ 2 phòng ngủ, diện tích 80 m2 hiện được chào giá gần 7,1 tỷ đồng, tăng mạnh so với mức 5,5 tỷ đồng cùng kỳ năm ngoái, sau khi có tin dự án sắp được cấp sổ hồng.

Tương tự, Anh Đức (34 tuổi, kỹ sư IT) chia sẻ từng nhắm đến một căn hộ tại The Pegasuite (quận 8 cũ) giá khoảng 2,8 tỷ đồng hồi giữa năm 2024. Đến tháng 6 năm nay, khi rộ tin sắp có sổ, giá cũng bị đẩy lên 3,4 tỷ đồng. “Tôi tính vay thêm ngân hàng để mua, nhưng mức chênh 500-600 triệu đồng khiến kế hoạch bị phá sản,” anh nói.

Ghi nhận từ VnExpress cho thấy, giá bán thứ cấp tại các dự án cũ, bàn giao nhiều năm nhưng chưa có sổ hồng, hiện đã tăng 15-20% sau khi có quyết định tháo gỡ pháp lý. Tại Saigon Royal, giá căn hộ từ mức 80 triệu đồng mỗi m2 hồi tháng 7/2024, hiện tăng lên trung bình 105 triệu đồng mỗi m2 (tăng hơn 20%). Dự án liền kề là The Tresor (39-39B Bến Vân Đồn) cũng ghi nhận đơn giá nhảy từ 60 triệu lên 85 triệu đồng mỗi m2, tăng 24% trong một năm.

Loạt dự án khác đã và đang trong quá trình xem xét cấp sổ hồng cũng ghi nhận đà tăng giá rõ rệt: The Pegasuite từ 45 triệu đồng lên 53 triệu đồng mỗi m2; The Sun Avenue từ 56 triệu lên 80 triệu đồng (tăng 50%); Kingston Residence từ 66 triệu lên 81 triệu đồng (tăng 24%); Lucky Palace từ 49 triệu lên 54 triệu đồng…

Một số dự án giá vừa túi tiền cũng tăng đáng kể sau khi hoàn thiện pháp lý. Chung cư Sài Gòn Gateway từ 26-35 triệu đồng mỗi m2 năm ngoái, tăng lên 35-42 triệu đồng (tăng khoảng 22%); căn hộ The Park Residence cuối năm 2024 còn giao dịch quanh mức 30-33 triệu đồng, nay đã tăng lên 40-43 triệu đồng; TDH Riverview từ 28-32 triệu đồng lên 33-36 triệu đồng…

Theo dữ liệu từ JLL Việt Nam, quý II, giá chào bán thứ cấp căn hộ tại TP HCM đạt gần 100 triệu đồng mỗi m2, tăng 9,4% so với cùng kỳ năm ngoái. Chuyên trang Batdongsan thống kê, giá thứ cấp căn hộ TP HCM tăng từ 20-33% so với cùng kỳ 2024, với tốc độ tăng mạnh nhất tại khu Đông, đặc biệt dọc tuyến Xa lộ Hà Nội và khu Thủ Thiêm.

Báo cáo của Bộ Xây dựng cũng cho thấy giá căn hộ trung bình tại TP HCM trong quý vừa qua đạt 89 triệu đồng mỗi m2, tăng khoảng 36% – mức cao nhất trong gần một thập kỷ. Giá thứ cấp cũng tăng từ 5-9%, ghi nhận tại loạt dự án hoàn thiện pháp lý, triển khai nhiều năm.

Anh Trần Nam, môi giới tại khu Nam TP HCM, cho biết từ sau khi thông tin các dự án sắp được cấp sổ lan truyền, nhiều chủ căn hộ yêu cầu tăng giá rao từ 200-500 triệu đồng. Có dự án môi giới chưa kịp cập nhật tin thì chủ nhà đã yêu cầu chỉnh giá. Tình trạng này không hiếm, nhất là tại các chung cư đã bàn giao nhiều năm nhưng pháp lý chưa hoàn thiện.

Chị Lê Thị Như, môi giới khu vực Thủ Thiêm, nói “chỉ cần có một văn bản xác nhận hồ sơ pháp lý đã nộp lên sở, là thị trường phản ứng ngay lập tức”. Chủ căn hộ sẽ gỡ tin rao cũ, đăng lại với mức giá mới cao hơn 10-15%.

Việc cấp sổ hồng được giới chuyên gia đánh giá là yếu tố pháp lý có tác động mạnh đến tâm lý thị trường. Ông Phan Công Chánh, Tổng giám đốc Công ty Phú Vinh, ví sổ hồng như chiếc “chìa khóa tháo nút thắt lớn nhất”, giúp người mua an tâm xuống tiền, từ đó đẩy giá bán tăng nhanh. Tuy nhiên, ông cho rằng bên cạnh nhu cầu thật, không ít chủ nhà tranh thủ tạo cảm giác FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội) để đẩy giá vượt xa giá trị thực.

Ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc khu vực miền Nam của Batdongsan, cho biết chỉ cần có thông tin “sắp được cấp sổ”, giá thứ cấp đã nhích 5-10%, và khi chính thức ra sổ, mức tăng có thể lên 20-30% tùy vị trí, phân khúc. Ông nhận định đây là hiện tượng phổ biến tại các dự án cao cấp ở khu Đông và Nam TP HCM, nơi nguồn cung từng bị tắc nghẽn thời gian dài. Tuy vậy, ông cảnh báo việc đẩy giá quá nhanh có thể tạo rủi ro nếu thanh khoản thị trường không theo kịp.

Cùng góc nhìn, chuyên gia Lê Quốc Kiên phân tích việc ra sổ giúp khơi thông thanh khoản với các dự án từng bị đóng băng vì pháp lý. Những căn hộ từng bị định giá thấp do vướng mắc giấy tờ, một khi được gỡ rào cản, sẽ bật giá để tiệm cận thậm chí vượt dự án cùng khu vực nếu có vị trí tốt. Dù vậy, ông khuyến nghị người mua ở thực nên tỉnh táo, đánh giá kỹ giá trị thực của tài sản. “Tăng giá ở mức độ vừa phải là hợp lý, còn nếu tăng vọt trong thời gian ngắn dễ là dấu hiệu bong bóng cục bộ”, ông nói.

Giám đốc kinh doanh một công ty phân phối tại TP HCM cũng nhận định đây là hệ quả tất yếu sau thời gian dài thị trường bị tắc pháp lý, khiến hàng chục nghìn căn hộ chưa thể ra sổ. Ngay khi các vướng mắc dần được tháo gỡ, người mua phản ứng nhanh với thông tin tích cực, khiến mặt bằng giá thứ cấp biến động mạnh, dù thanh khoản chung vẫn còn dè dặt.

Tuy nhiên, ông cho rằng người mua cần tỉnh táo vì không phải dự án nào cũng có giá trị thực tăng tương ứng với thông tin pháp lý. “Cần đánh giá đồng thời các yếu tố như vị trí, chất lượng bàn giao, phí quản lý, cộng đồng cư dân và tiện ích để xác định mức giá hợp lý, thay vì chỉ dựa vào một yếu tố pháp lý,” ông nói.

Phương Uyên

Trong báo cáo thị trường 6 tháng đầu năm, Viện Kinh tế xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết số lượng chung cư thương mại giá bình dân ở Hà Nội và TP HCM vẫn rất hạn chế do các chủ đầu tư chủ yếu phát triển nhà cao cấp.

So với năm ngoái, nguồn cung căn hộ tiếp tục tăng với phần lớn dự án giá trên 80 triệu đồng mỗi m2. Thậm chí số dự án giá hơn 100 triệu đồng một m2 có xu hướng mở rộng ra cả khu vực vùng ven.

Viện này cho biết giá chung cư tăng cao khiến số lượng căn hộ giá rẻ trên thị trường ngày càng ít, chủ yếu đến từ các dự án đã bàn giao lâu năm, xa trung tâm. Tại Hà Nội, tỷ trọng căn hộ chuyển nhượng dưới 2 tỷ đồng chỉ chiếm khoảng 3,9%, trong khi phân khúc trên 5 tỷ lên tới 55%.

Tại TP HCM, căn hộ trên 5 tỷ đồng cũng chiếm tỷ trọng lớn, hơn 47%. Khoảng 28% thị phần thuộc về phân khúc 3-5 tỷ đồng. Còn chung cư dưới 2 tỷ đồng chiếm khoảng 7% và cũng đang có xu hướng biến mất.

Diễn biến trên cũng được nhiều đơn vị nghiên cứu thị trường ghi nhận. Hãng tư vấn bất động sản CBRE cho biết 6 tháng đầu năm, tổng nguồn cung căn hộ mở bán mới ở Hà Nội đạt hơn 10.760 căn, cao thứ hai trong 5 năm trở lại đây. Giá bán các dự án mới đều được chủ đầu tư để ở ngưỡng cao, trung bình 79 triệu đồng một m2 (chưa gồm VAT, phí bảo trì và chiết khấu), tăng 33% so cùng kỳ năm ngoái.

Tương tự, tại trung tâm TP HCM (trước sáp nhập), giá căn hộ đạt trung bình 82 triệu đồng mỗi m2, tăng 29% so với cùng kỳ năm ngoái. Các dự án mở bán mới ghi nhận mức tăng bình quân 10-13% so với giai đoạn trước.

Bà Nguyễn Hoài An, Giám đốc cấp cao CBRE Hà Nội, cho biết chủ đầu tư “kém mặn mà” làm chung cư bình dân bởi họ phải cân bằng bài toán lợi nhuận. Hiện các chủ đầu tư đối mặt với chi phí liên quan đất đai tăng đáng kể sau khi áp dụng bảng giá đất mới cộng với giá vật liệu xây dựng và thủ tục pháp lý kéo dài, làm tăng chi phí đầu vào.

“Điều này dẫn đến giỏ hàng sơ cấp dưới 3 tỷ đồng ngày càng hiếm tại hai đô thị lớn, kéo theo chung cư cũ dưới 2 tỷ đồng cũng dần biến mất”, bà An cho hay.

Giá bán liên tục tăng tạo áp lực đến khả năng hấp thụ của thị trường. Viện Kinh tế Xây dựng cho biết tỷ lệ hấp thụ nguồn cung căn hộ tại Hà Nội và TP HCM đều sụt giảm, lần lượt 13% và 7% so với cùng kỳ năm trước. Trên thị trường chuyển nhượng, lượng giao dịch chung cư tại Thủ đô cũng hạ gần 8%.

Tương tự, CBRE cho biết tổng lượng giao dịch chung cư tại Hà Nội trong quý II đạt gần 5.200 căn, giảm 27% so cùng kỳ. Tỷ lệ hấp thụ nguồn cung mới đạt trung bình 60% trong khi cùng kỳ năm ngoái, nhiều dự án do đơn vị này tham gia kinh doanh có mức thanh khoản hơn 90% sau mở bán.

Theo một khảo sát mới đây của VnExpress với hơn 7.400 độc giả, hơn một nửa người tham gia chia sẻ rằng họ không muốn mua chung cư trong nửa cuối năm vì giá quá cao. Trong khi 65% người tham gia chỉ đủ khả năng mua căn hộ dưới 3 tỷ đồng.

Về lâu dài, câu chuyện tăng giá bất động sản nếu không được can thiệp sớm, sẽ dẫn đến nhiều hệ lụy cho thị trường và xã hội. Ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS) cho rằng giá nhà liên tục tăng khiến người thu nhập trung bình và thấp ngày càng khó tiếp cận giấc mơ an cư.

“Nếu không kiểm soát kịp thời, nguy cơ bong bóng bất động sản có thể xảy ra khiến thị trường đối mặt rủi ro đổ vỡ dây chuyền, ảnh hưởng đến nền kinh tế”, ông Đính nói.

Ngọc Diễm